height="235" alt="putinx.jpg" /></center>
<center><em>Putin tại đại hội đảng Một Nước Nga, Moscow ngày
24/9/2011 – Ảnh: PAP</em></center>
<em><strong>Cuối tuần qua, hơn 10 ngàn thành viên của đảng Một
Nước Nga, đảng cầm quyền hiện nay, đã dự đại hội lần
thứ 12. Ngay cả trong thời cộng sản, đại hội đảng Cộng
sản Liên Xô cũng chưa bao giờ có con số lớn như
thế.</strong></em>
Tại đại hội, đương kim Tổng thống Medvedev đã đề cử
Thủ tướng Putin ra tranh cử Tổng thống vào năm tới, và đề
nghị các đại biểu ủng hộ. Đổi lại, Vladimir Putin đề
xuất Tổng thống Medvedev đứng đầu danh sách của đảng trong
cuộc bầu cử quốc hội Nga (Duma) vào tháng 12 năm nay. Có nghĩa
rằng, sau cuộc bầu cử tổng thống, Medvedev sẽ giữ chức
Thủ tướng chính phủ.
Lịch sử quay theo vòng tròn. Bốn năm trước, ông Putin đã
đứng đầu danh sách của đảng và sau đó làm Thủ tướng,
còn Medvedev giữ chức Tổng thống.
Đề cử Putin, Medvedev cho biết ông đã xem xét quyết định sâu
sắc và phù hợp với những dự tính chiến lược được hai
người bàn bạc.
Putin đã giữ chức Tổng thống trong hai nhiệm kỳ 4 năm, từ
năm 2000 đến năm 2008.
Không thể làm cách nào khác hơn để tiếp tục, vì điều 81
của hiến pháp Nga cấm tổng thống có nhiều hơn hai nhiệm kỳ
liên tiếp, Putin đành phải chọn Medvedev làm người kế nhiệm,
còn ông đứng đầu chính phủ.
Các nhà phân tích đã dự đoán đúng! Medvedev rốt cuộc chỉ
là người canh giúp ngai vàng cho Putin. Dù rằng, bốn năm qua
Medvedev làm được một số việc có vẻ như độc lập, ví dụ
trong lĩnh vực đối ngoại, nhưng tiếng nói cuối cùng vẫn
thuộc về Putin.
Các bình luận gia của Trung tâm Nghiên cứu Stratfor nhận xét
Dmitry Medvedev được nhìn thấy trên thế giới như một chính
trị gia yếu, thậm chí "ngây thơ" (tiếng Anh là pushover).
Waclaw Radziwinowicz, phóng viên nhật báo Ba Lan "Gazeta Wyborcza"
tại Moscow nhận định rằng, "<em>rõ ràng Medvedev chỉ là
tổng thống của kỷ nguyên Putin. Ông được kế nhiệm Putin
cốt để giữ ngôi Sa hoàng cho Putin – mà theo quy định của
hiến pháp – Putin không thể ngồi tiếp</em>".
Với đa số vượt trội của đảng Một Nước Nga tại quốc
hội, Vladimir Putin đã kịp sửa đổi Hiến pháp Nga vào năm
2008, gia hạn thời gian của nhiệm kỳ tổng thống đến 6 năm.
Điều này có nghĩa rằng, tái giữ ghế tổng thống vào năm
2012, Putin có thể lãnh đạo nước Nga đến năm 2024, dài hơn
cả Stalin hay Brezhnev, chỉ cai trị 18 năm.
Tới cuộc bầu cử tổng thống Nga vẫn còn gần nửa năm,
nhưng đã biết ai sẽ giành chiến thắng. Dư luận nói rằng,
ở nước Nga chỉ có hai ứng viên và cử tri cũng chỉ có hai
người.
Cựu Đại sứ Ý tại Moscow Sergio Romano viết trên nhật báo Ý
"Corriere della Sera" rằng, "<em>Nhiều người biết rằng sự
thay thế đã được ấn định trước từ thượng tầng. Putin
chưa bao giờ bỏ qua sự kiểm soát nhà nước và ông là chiếc
đầu kéo của quyền lực Nga. Medvedev mang nợ với Putin nhiệm
kỳ tổng thống của mình và chưa bao giờ tạo ra ấn tượng
muốn giữ nó đến mức độ có thể gây hại quan hệ với
một người bạn cũ</em>".
Hình ảnh của sân khấu chính trị Nga trong hai thập niên tới
sẽ giống như một trận bóng đã được sắp đặt xong bởi
tay trùm cá cược. Người ta đã biết trước kết quả. Cam
kết rùm beng của Putin cho một cuộc bầu cử lương thiện,
công bằng, chỉ là hình thức biểu diễn, đúng hơn là đạo
đức giả.
<h2>Putin như Brezhnev của Liên Xô, Mubarak của Ai Cập</h2>
Sự quay lại Kremlin của Putin là tin xấu đối với nước Nga -
Các nhà lãnh đạo của phe đối lập dân chủ Nga nói như vậy.
Cựu Thủ tướng Nga Mikhail Kasyanov cho rằng, cương vị tổng
thống của Putin, theo quy định mới của hiến pháp có thể
tới 12 năm (hai nhiệm kỳ 6 năm), có nghĩa rằng toàn bộ cấu
trúc quyền lực và lực lượng an ninh tiếp tục bị chi phối
bởi các cựu sĩ quan KGB.
Lãnh đạo đảng đối lập Yabloko Sergei Mitrokhin nói điều này
có nghĩa là dấu chấm hết cho những nỗ lực hiện đại hóa
nhút nhát của nước Nga.
Còn Boris Nemtsov, cựu lãnh đạo đảng đối lập Parnas, cựu
Phó Thủ tướng Nga, cho rằng, "<em>đây là kịch bản tồi tệ
nhất có thể cho sự phát triển của đất nước</em>". Ông
cho cảnh báo, "<em>Putin trở thành Lukashenko, và có thể thay
đổi thành Mubarak hay Gaddafi</em>". Ông nói "<em>sự kiện này
sẽ gây ra việc chảy vốn, một làn sóng di dân mới và sự
xuống cấp hơn nữa của nhà nước</em>", và nước Nga
"<em>có thể chờ một cú sốc kinh tế xã hội nghiêm
trọng</em>".
So sánh Putin với những lãnh tụ cộng sản Liên Xô, Mikhail
Gorbachev cảnh báo nước Nga đang bị chìm vào tình trạng trì
trệ, giống như trong giai đoạn của Leonid Brezhnev.
Ông nói không chỉ riêng tình hình chính trị ở Nga và sự hóa
thạch của hệ thống được xây dựng bởi chính phủ của
Putin trong nửa đầu của thập kỷ qua, mà ngày càng nhận
được những tín hiệu xấu từ nền kinh tế. Giá dầu giảm
đánh vào kinh tế một nước Nga phụ thuộc vào xuất khẩu
nguyên liệu. Trong những tháng gần đây, hàng tỷ đôla của
các nhà đầu tư phương Tây đã ra đi khỏi thị trường Nga.
Một số bình luận gia phương Tây tin rằng, Putin sẽ có thể
cai trị cho đến tuổi 70 (năm nay ông 59).
Ký giả Anh quốc kỳ cựu tại Nga Edward Lucas dự đoán sự trở
lại của cựu sĩ quan KGB tại điện Kremlin sẽ dẫn đến
"trì trệ" và "tham nhũng". Không những là "điều xấu
cho nước Nga" mà còn "xấu cho các nước láng giềng của
Nga".
Tuần báo Pháp "Le Nouvel Observateur" trong ngày thứ Bảy ngày
24/9 viết rằng, Thủ tướng Nga Vladimir Putin muốn trở thành
tổng thống một lần nữa, vì sợ rằng, sự kéo dài thời
hạn tiếp của ông chủ Kremlin hiện tại Dmitry Medvedev sẽ đe
dọa lợi ích của phe nhóm Putin.
"Le Nouvel Observateur" đặt câu hỏi "<em>tại sao Vladimir
Putin, người đã nhiều lần nói rằng trách nhiệm của tổng
thống nặng đè lên ông và ông khao khát một cuộc sống bình
thường, nay quyết định trở lại điện Kremlin</em>", mặc dù
hậu quả là "<em>thế giới có thể nhìn nhận ông như một
Hugo Chavez của Nga</em>".
Không có bất ngờ nào về việc Putin trở lại Kremlin, giáo sư
Z. Brzezinski, cựu Cố vấn an ninh của Tổng thống Hoa Kỳ Jimmy
Cater, chuyên gia chính trị học phương Đông, nói "<em>quyết
định của Thủ tướng Putin xác định sự liên tục của chính
sách hiện tại về đối nội và đối ngoại – bởi vì
Medvedev chỉ là chiếc ô của nó – đồng thời cũng là sự
trở lại chế độ chuyên chế không đeo găng tay, cho dù Medvedev
đã tìm cách trong vai trò tạm thời của ông đưa ra một số
đặc điểm hợp hiến nhất định. Tiến trình dân chủ ở Nga
vì vậy sẽ chậm hơn, thậm chí một phần sẽ bị đảo
ngược</em>".
"<em>Nhưng về lâu dài tôi tin rằng tiến trình dân chủ sẽ
khó cưỡng lại do những thay đổi trong ý thức chính trị và
văn hóa của người Nga hiện đang sống trong một đất nước
cởi mở hơn với thế giới hơn bao giờ hết trong lịch
sử</em>" – Brzezinski nói. Theo ông, không nên mong đợi bất
kỳ thay đổi trong chính sách đối ngoại của Nga, bao gồm cả
quan hệ Nga-Mỹ, nhưng ông nhìn thấy khả năng thay đổi nội
bộ ở Nga, dù trong thời gian dài hơn, trong 15-20 năm tới.
Cựu Đại sứ Hoa Kỳ tại NATO Kurt Volker nói Putin đã loại bỏ
tất cả các khả năng cạnh tranh quyền lực chính trị ở Nga.
Nhìn nhận xuất khẩu nhiên liệu là nền tảng của nền kinh
tế Nga, với giá dầu sẽ đi xuống khi xuất hiện các nhà sản
xuất mới như Brazil, bên cạnh nền kinh tế toàn cầu suy thoái
khiến nhu cầu có thể sẽ giảm xuống và giá khí đốt tự
nhiên cũng giảm do khai thác khí đá phiến trong tương lai, Kurt
Volker cho rằng "<em>mô hình nhà nước và nền kinh tế được
áp đặt bởi Putin không chạy, nhưng về lâu dài, sẽ buộc
phải thay đổi bởi các yếu tố kinh tế</em>".
<h2>Cơ hội bị tuột mất</h2>
Vào ngày 28/3/1991, hàng trăm ngàn người Nga trên quảng trường
Mayakovsky (Moscow) đã trao cho Boris Jeltsin sứ mệnh lịch sử vô
tiền khoáng hậu bằng các biểu ngữ: "<em>Đảng Cộng sản
Liên Xô, đống tro tàn của lịch sử; Boris, hãy nắm lấy
quyền hành; Tất cả nước Nga cho Boris</em>".
Ba ngày sau, ngày 24/8/1991, Michail Gorbachev từ chức Tổng Bí thư
và lệnh cho nhà nước sở hữu toàn bộ tài sản của Đảng
Cộng sản Liên Xô.
Boris Jeltsin, người hùng đã từng xé thẻ đảng viên cộng
sản, đã trực diện chỉ trích Michail Gorbachev, đã đứng trên
xe tăng ra lệnh nã đại bác vào toà nhà quốc hội dập tắt
vụ đảo chính vào năm 1993 – rất tiếc đã bỏ lỡ cơ hội
đưa nước Nga đi vào tiến trình dân chủ văn minh như các
nước láng giềng Ba Lan, Tiệp khắc, hay thậm chí như các
nước vùng Baltic thuộc Liên Xô cũ.
Không dứt khoát với quá khứ cộng sản để xây dựng các
định chế dân chủ bền vững trên các nguyên tắc phổ quát,
chịu áp lực bởi giới tài phiệt mới, mệt mỏi trước
những khó khăn kinh tế, cùng với sự vỡ nát lòng tin của xã
hội Nga, cuối năm 1999, trước khi kết thúc nhiệm kỳ tổng
thống Boris Yeltsin đã chuyển giao quyền lực cho Vladimir Putin.
Lúc bấy giờ ít ai có thể nói gì nhiều về Putin, một sĩ quan
tình báo của KGB cũ, dường như vô danh trên chính trường.
Nhiều người còn cho rằng, Putin giống như người tiền nhiệm
Yeltsin, rồi cũng chỉ là con rối của các tài phiệt đang thao
túng chính trị và kinh tế Nga trong cái giai đoạn mà chủ nghĩa
cơ hội, chụp giật, vàng thau lẫn lộn bao trùm.
Thế nhưng, trong 8 năm, từ năm 2000 đến 2008, với hai nhiệm
kỳ tổng thống, Putin đã thay đổi nước Nga, về đối nội
và cũng như trên trường quốc tế và đặc biệt đã xây dựng
thành công một cấu trúc quyền lực độc đoán theo mô hình
hình kim tự tháp.
Nước Nga về danh nghĩa có một xã hội đa đảng, nhưng thực
chất bị thống trị bởi chế độ chuyên chế, mọi hoạt
động không được vượt qua giới hạn mà ông chủ Kremlin áp
đặt, nếu không muốn bị tiêu diệt.
May mắn hơn cho Putin, trong thập niên giữ chức tổng thống,
giá nhiên liệu thế giới tăng vọt, nhờ đó nền kinh tế Nga
được cải thiện hơn hẳn thời kỳ của Boris Yetlsin. Putin
cũng đánh mạnh vào lòng tự hào dân tộc của người Nga với
ý tưởng tái thiết vị trí đế chế Nga. Ông cũng rất chăm
sóc công nghệ PR cho bản thân. Cả nước Nga thấy tổng thống
đi canô, đánh cá, cưỡi ngựa, đua môtô, ngồi cabin máy bay
ném bom, biểu diễn kỹ năng võ thuật judo…
Tất cả những điều nêu trên đã mang lại cho Putin sự ủng
hộ to lớn của dân chúng Nga, qua mặt bất cứ chính trị gia
nào khác.
Trong bài "Nga, một nhà nước mafia" (bản dịch:
http://www.rfavietnam.com/node/326 ) của nhật báo Ba Lan, tiết lộ
của WikiLeaks cho thấy nước Nga hôm nay không chỉ là một nhà
nước chuyên chế với Sa hoàng Putin, mà là bộ máy quan liêu
với những cái "vòm" trú ẩn "chạy suốt từ cảnh sát, an
ninh FSB và Bộ Nội vụ" bảo vệ, che giấu các "Bố già"
và tội phạm, "còn các quan chức quan trọng nhất kiếm chác
bằng hối lộ qua các phi vụ như thu thuế"…
<h2>Yeltsin không thôi chưa đủ</h2>
Một quan chức cộng sản Việt Nam là bạn học cũ của tôi có
lần nói với tôi rằng, với tình hình hiện nay của Việt Nam,
cần có một Boris Yeltsin hay Gorbachev Việt Nam thì mới có thể
thay đổi được. Một người như thế nếu xuất hiện thì
không những được đa số dân chúng, mà còn đông đảo đảng
viên ủng hộ.
Có vẻ như nhận định của anh ta cũng giống ý của khá nhiều
người, mong muốn Việt Nam có một khuôn mặt lãnh tụ, một
người đủ tầm lật ngược thế cờ trong nội bộ đảng
cộng sản Việt Nam, để có thể cải cách hệ thống chính
trị, đưa Việt Nam vào quỹ đạo dân chủ.
Thế nhưng mọi người quên rằng, dân chủ không cần đến minh
chúa, cần thiết hơn là các định chế để qua đó đảm bảo
một sân chơi bình đẳng, nhân dân có thể kiểm soát mọi
hoạt động của nhà nước và loại bỏ đại diện của mình
qua các định chế ấy. Dân chủ cần một xã hội dân sự,
trong đó có ngành tư pháp độc lập, lãnh đạo quân đội và
cảnh sát, an ninh được dân sự hoá, bầu cử tự do, vai trò
phản biện và làm lành mạnh hoá xã hội của các tổ chức phi
chính phủ, hội đoàn và tự do báo chí…
Trong cuốn "Từ độc tài đến dân chủ" (From Dictatorship to
Democracy), được xem như cẩm nang hướng dẫn cách lật đổ
các nhà độc tài và bạo chúa một cách bất bạo động, nhà
xã hội học Hoa Kỳ Gene Sharp nhấn mạnh rằng, quan trọng nhất
không phải là lật đổ chế độ độc tài, mà là đưa tới
việc xây hệ thống dân chủ.
Gene Sharp kêu gọi không để mất "cảnh giác cách mạng" sau
khi cách mạng thành công, và không để từ chiến thắng lại
tạo ra một nhà độc tài mới hay một chế độ quân phiệt.
Ukraine, Georgia, Belarus, một số nước cựu cộng sản khác,
điển hình là nước Nga, sau các cuộc cách mạng, đã cho thấy
cảnh báo của Gene Sharp hoàn toàn chính xác.
"<em>Lật đổ chế độ độc tài xong đừng để con người
lâm vào thế giới ảo tưởng. Thay vào đó, là khởi điểm
của một công việc cực nhọc và nỗ lực lâu dài</em>" –
Gene Sharp nhấn mạnh. ■
© 2011 Lê Diễn Đức – RFA Blog
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10049), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét