doanh nghiệp nhà nước (DNNN) từ rất nhiều năm qua là chuyện
thiếu công khai minh bạch thông tin cũng như trách nhiệm giải
trình của các đơn vị này, của cơ quan chủ quản trước nhân
dân. Vì vậy, các DNNN vẫn thường chiếm giữ "thế thượng
phong" khi làm ăn có lãi thì họ cho đó là sự thành công của
doanh nghiệp, còn lúc thua lỗ thì lại đổ cho là phải "gánh
vác" quá nhiều trách nhiệm xã hội và "điệp khúc" quen
thuộc của họ là đòi hỏi Nhà nước phải giải cứu.
"Bài ca tăng giá" luôn trở thành giai điệu thường trực
của các DNNN. Kinh doanh xăng dầu là một trong những ví dụ
rất điển hình cho hiện tượng này. Chiếm giữ những nguồn
lực quan trọng của đất nước, được hưởng nhiều ưu đãi
để có thể hoàn thành trách nhiệm "độc quyền" thực
hiện nghĩa vụ xã hội, đảm bảo ổn định việc cung ứng
xăng dầu cho nền kinh tế và sinh hoạt tiêu dùng của nhân dân,
nhưng khi khó khăn, đáng lẽ phải tìm cách giải quyết sao cho
hợp tình hợp lý, thì những quan chức được Nhà nước tin
cậy giao trọng trách đã vội vàng đưa ra lời đe dọa: "Có
nguy cơ tan vỡ toàn bộ hệ thống xăng dầu do Bộ Công thương
quản lý".
Nhiều người dân đồng cảm với Bộ trưởng Bộ Tài chính
Vương Đình Huệ khi ông chỉ thẳng ra thái độ và kiểu cách
phát biểu đó của những người giữ trọng trách trong ngành
kinh doanh xăng dầu của quốc gia là sự "đe dọa Nhà
nước". Ngay lập tức ông Huệ đanh thép khẳng định: "Nhà
nước không dọa ai và cũng không ai dọa được Nhà nước".
Không khó để hiểu khái niệm "Nhà nước" mà ông Huệ dùng
ở đây là "Nhà nước của dân, do dân và vì dân" khi ông
thẳng thắn nói rõ quan điểm điều hành giá xăng dầu của
Bộ Tài chính mà ông là người đứng đầu: "không phải vì
lợi ích của các doanh nghiệp đầu mối mà phải vì quyền
lợi của hơn 80 triệu người dân Việt Nam". Mà thực ra các
doanh nghiệp đầu mối mà ông Huệ nói tới ở đây là ai? Đó
phải chăng là những DNNN đang chiếm độc quyền tới 90% thị
trường xăng dầu trong cả nước và nguồn vốn, tài sản,
quyền lực cũng như hàng loạt các chính sách ưu đãi mà họ
thường xuyên được hưởng là do Nhà nước giao cho, cũng có
nghĩa là được nhân dân ủy thác thông qua sự quản lý của
Nhà nước. Thế nhưng họ đã không quan tâm tới các lợi ích
của người dân, cũng như tới các chính sách quốc gia mà Chính
phủ đang ra sức thi hành để tìm cách kiềm chế lạm phát,
ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội. Bằng các
giải trình "tù mù" khó hiểu, các doanh nghiệp này liên tục
đòi hỏi tăng giá vì lý do họ đang phải gánh lỗ quá nhiều,
quá lâu. Các tính toán lỗ lãi của các doanh nghiệp này cũng
như của Bộ Công thương từ khá lâu nay chưa hề được công
bố công khai, minh bạch và hầu hết cơ quan chức năng cũng như
người tiêu dùng không biết mình đang trả tiền cho những
khoản gì trong mỗi lít xăng dầu. Như thế rõ ràng là không
sòng phẳng, "độc quyền" lại kèm theo khả năng "làm
giá" sẽ khiến cho người tiêu dùng bất lợi và tất nhiên
một khi Nhà nước vẫn chưa có cơ chế kiểm soát hữu hiệu
thì cơ chế giá theo kiểu "xin – cho" sẽ vẫn luôn là vùng
hoang dã cho các nhóm lợi ích trục lợi.
<div class="boxright300"><img
src="http://danluan.org/files/u1/sub02/2011_230_15_xang.jpg" width="300"
height="224" alt="2011_230_15_xang.jpg" /><div class="textholder">Người
tiêu dùng không biết mình đang trả những khoản gì trong mỗi
lít xăng dầu</div></div>
Không riêng gì lĩnh vực xăng dầu, trong nhiều lĩnh vực kinh
tế trọng yếu khác của đất nước, một khi có hiện tượng
độc quyền và thiếu kiểm soát của Nhà nước thì hiện
tượng lạm quyền để phục vụ cho nhóm lợi ích cũng đang
ngày càng trở nên phổ biến. Trong chuỗi sản xuất và xuất
khẩu lúa gạo, khi người nông dân – chủ nhân đích thực
của những hạt gạo – không được sự giúp đỡ hiệu quả
của Nhà nước để có thể đòi quyền định đoạt giá trị
của hạt gạo do mình làm ra thì đương nhiên, giá cả của
hạt gạo sẽ nằm trong tay các doanh nghiệp độc quyền. Khi
đó, số đông người trồng lúa lại phải cay đắng chấp
nhận đứng vị trí cuối cùng trong bảng phân phối lợi
nhuận, chưa kể họ còn phải gánh chịu hầu như tất cả các
rủi ro của thị trường cũng như của thời tiết. Nhà nước
khi chưa có đủ công cụ và những nhân tố chủ chốt đủ
tầm, đủ năng lực để kiểm soát tình hình thì vẫn luôn
phải hứng chịu các "bài ca" kể lể vừa thành tích, vừa
khó khăn, vừa đòi hỏi… Riêng trong lĩnh vực lúa gạo thì
lại là "bài ca" giảm giá. Mặc dù năm nào các doanh nghiệp
cũng được Nhà nước hỗ trợ tài chính để thu mua tạm trữ
lúa gạo cho nông dân nhưng hầu như không bao giờ giá thu mua
đảm bảo cho nông dân được lợi nhuận tối thiểu 30% như
yêu cầu của Chính phủ. Một trong những nội dung của bài
"bài ca" cũng mang một phần tính chất của sự "đe dọa"
Nhà nước khi nó luôn cảnh báo về nguy cơ khó có thể đảm
bảo an ninh lương thực nếu như Nhà nước không đáp ứng các
"đòi hỏi" của những doanh nghiệp độc quyền. Trong khi
chủ thể của việc đảm bảo an ninh lượng thực quốc gia lẽ
ra phải chính là người nông dân. Nếu các chính sách về lợi
ích liên tục làm nản lòng người nông dân, khiến họ từ bỏ
nghề trồng lúa thì lấy gì để đảm bảo an ninh lương thực?
Các chuyên gia đều cho rằng, để có sự sòng phẳng và tốt
cho cả các bên về lâu dài thì cần phải đặt các DNNN vào
thế buộc phải cạnh tranh bình đẳng với tất cả các thành
phần kinh tế khác. Muốn làm được điều này, một trong
những yếu tố tiên quyết là phải có cơ chế công khai, minh
bạch hoạt động của các DNNN. Các cơ quan quản lý nhà nước,
kiểm soát hoạt động của DNNN phải từ bỏ cơ chế xin –
cho. Cơ chế xin – cho và sự "tù mù" trong việc quản lý,
kiểm soát hoạt động của DNNN đã mang lại vô vàn hệ lụy
mà một trong những hệ lụy rõ nhất là các DNNN luôn rơi vào
tình trạng "lời thật lỗ giả" thông qua các báo cáo thiếu
trung thực theo kiểu "con khóc mẹ cho bú", càng khóc to càng
được bú nhiều. Thậm chí, đến khi "mẹ lừng khừng không
cho bú nữa, con lại có thể sẵn sàng dùng lời lẽ nặng nề
"đe dọa" mẹ".
"Nhà nước không đe dọa ai" là một Nhà nước minh bạch,
hoạt động vì lợi ích của dân, được nhân dân giám sát
thông qua Hiến pháp và pháp luật bởi các cơ quan dân cử và
chức năng truyền thông. "Không ai đe dọa được Nhà nước"
khi những quan chức hành xử nhân danh Nhà nước thật sự công
bằng, đúng pháp luật, vì quyền lợi của quốc gia và lợi
ích của nhân dân. Không một ai có thể đe dọa được các quan
chức nhà nước liêm chính khi họ hành xử chức trách đúng
pháp luật, đúng chuyên môn nghiệp vụ và không bị ràng buộc
bởi cơ chế xin – cho. Họ không bị "méo mó" bởi các
giải trình bất cập và càng không bị chi phối bởi sự
"liên minh" lợi ích với các DNNN quen với việc coi trọng
lợi ích riêng tư của mình hơn là trọng trách trước nhân dân
cũng như với nền kinh tế quốc gia.
<a
href="http://www.baomoi.com/Home/KinhTe/daidoanket.vn/Khong-ai-doa-duoc-Nha-nuoc/7055716.epi">Theo
ĐĐK</a>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10050), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét