chứng kiến cảnh người dân yêu nước xuống đường phản
đối TQ xâm phạm vùng biển Việt nam. Trong tập hợp ấy, đa
số rất lớn là những người yêu nước thật sự bằng nhiệt
huyết của mình nhưng vẫn còn thiểu số họ (mà phần lớn
của thiểu số ấy là những "trí thức") lại tham gia biểu
tình như kiểu tự PR cho chính mình thì đúng hơn…
Sau cuộc biểu tình ngày 05.06, trên facebook của một nhà thơ
xuất hiện bài viết cùng hình ảnh đính kèm kể lại chuyến
xuống đường của ông và một số trí thức, cán bộ lão
thành. Bài viết nhận được nhiều phản hồi, được chia sẻ
nhiều và số lượng người xin làm "bạn ảo" trên mạng xã
hội ấy với nhà thơ cũng tăng vọt (theo như status của ông
đã thổ lộ). Tự nhiên, người quan sát khách quan không còn
cảm thấy ở đó là một nhiệt huyết yêu nước thật sự
nữa mà dường như chỉ là một chiêu để PR chính bản thân
mình thì phải. Nó cũng không khác gì mấy chiêu PR của những
người đẹp, nghệ sỹ cở bớt xống áo để giới thiệu
"đồi núi" riêng mình. Và nhà thơ kia có lẽ cũng không
phải là người duy nhất đi biểu tình với mục đích "núi
đồi" như thế.
Thật ra, với một cá nhân thôi người ta không thể đánh giá
cả một cộng đồng. Trong số những trí thức xuống đường
ở cả 3 ngày chủ nhật, vẫn có những trí thức thực sự
đang cảm nhận trong lòng sự an nguy của vận nước. Song cũng
có một sự thật rất khác mà họ dường như (cố tình) không
nhận ra. Đó là nếu họ ở vị thế của người lãnh đạo
một quốc gia nhỏ bên cạnh một quốc gia đang vươn tới tầm
siêu cường, phản ứng mềm - rắn hay không hoàn toàn có thể
quyết định sinh mệnh của một dân tộc.
Khi người viết đặt câu hỏi cho một vài bạn trẻ về
chuyện có nên xuống đường biểu tình hay không thì ý kiến
"Có" không vượt trội so với ý kiến "Tôi không biểu
tình nhưng nếu cần tôi sẽ cầm súng". Đa số thanh niên
Việt nam hôm nay lớn lên trong thời bình nên họ không hiểu
sự khốc liệt của chiến tranh song xét cho cùng, không mấy ai
ưa thích biến cố ấy xảy ra. Và hơn nữa, là những người
được cập nhật nhiều hơn thế hệ đi trước, họ thừa
hiểu rằng để một cuộc chiến xảy ra lúc này không phải là
chuyện dễ dàng. Thậm chí, còn có những ý kiến cho rằng hi
sinh vì đất nước là cao đẹp nhưng không phải hi sinh mà tìm
cách sống để gánh vác nghĩa vụ công dân trong hoàn cảnh
đất nước trăm mối tơ vò còn cao đẹp hơn là tìm đến cái
chết. Thế là đủ hiểu trí thức trẻ Việt nam hôm nay nhìn xa
như thế nào. Và họ, dù không xuống đường, nhưng vẫn vô
cùng trăn trở với mối quan hệ Việt - Trung đang leo thang.
Trong khi đó, tầng lớp trí thức (tạm gọi) cũ lại làm gì?
Họ hô hào khá mạnh mẽ, tham gia nhiệt tình bất chấp việc
xuống đường ngày càng được quản chế chặt chẽ bởi chính
phủ. Thậm chí, có một số đã sử dụng các diễn đàn cá
nhân để lên án chính quyền bằng hai cáo buộc "ngăn cản
người dân thể hiện lòng yêu nước" và "lên án báo chí
hèn nhát khi đánh tráo khái niệm". Điều đó, phải chăng là
đòn tấn công để đòi hỏi sự dân chủ hay chẳng qua chỉ là
chút chiêu thức PR của những người đã qua thời?
Quay trở lại với thời đoạn trước 1975, ở miền Bắc,
những cái tên của nhóm nhân văn giai phẩm đối với lớp trí
thức cũ cũng vô cùng cao qúy. Họ như một tầng lớp elite của
xã hội được nhiều người ngưỡng vọng trong im lặng. Nhưng
xét cho cùng, về thực tài, về nền tảng kiến thức, văn hoá
và sáng tạo, chỉ số ít trong số họ mới là elite đúng
nghĩa. Thời thế tạo anh hùng, phương ngữ cổ ấy chưa lạc
hậu ở bất kỳ thời đại nào. Thực chất, chính biến cố
nhân văn giai phẩm đã biến họ thành những "anh hùng văn
hóa" được cộng đồng phong tặng thầm lặng. Thử hỏi,
nếu không có biến cố ấy, mấy người trong số họ được
đặt ở vị trí cao qúy kia? Nên nhớ, sau thời cởi trói văn
nghệ, số "nhân sỹ" nhân văn giai phẩm có tác phẩm đúng
nghĩa là cao qúy chưa đếm đủ đầu ngón tay.
Lớp trí thức giao thời, tức kế tục lớp nhân văn giai phẩm,
cũng vậy thôi. Họ không đóng góp được cho nền văn hóa
Việt nhiều xứng tầm họ đang được "ngưỡng vọng". Và
khi họ không có thành qủa, họ phải tìm một cách khác để
cái tên mình còn được đứng trong hàng ngũ đáng ngưỡng
vọng ấy. Và không có cách nào ngắn nhất, hay nhất là bằng
cách tỏ ra mình là người "hơi có chút bất đồng chính
kiến".
Nếu là một giáo dân, sẽ không có gì khiến người giáo dân
ấy nổi danh hơn việc chống lại nhà thờ và nếu là một
công dân bình thường, chẳng có gì nổi danh hơn bằng việc
chống lại chính quyền. Đầy rẫy người cứ nhắc đến
Nietzsche là nói ông lừng danh với tuyên ngôn chống Chúa, tuyên
phán "Chúa đã chết" trong khi họ không hiểu thực sự
Nietzsche ám chỉ điều gì trong ba chữ ấy. Nói tóm lại, khi
không có gì trong tay để tạo nên một vị thế cho mình, có
một bộ phận (nhỏ thôi) những trí thức đang loay hoay tìm
cách tỏ ra rằng mình là người chống chính quyền, đi ngược
lại cường quyền. Hiểu theo một cách khác, họ đang cố ý
tìm một "tai nạn" với chính quyền (như kiểu bị an ninh
hỏi thăm…) để đánh bóng cho chính bản thân mình.
Còn nhớ, Trần Vàng Sao nổi lên với bài thơ yêu nước nhưng
ông càng nổi hơn với cuốn hồi ký bị đánh cắp và được
phát tán trên mạng. Đọc tập thơ của ông do NXB Giấy Vụn
ấn hành, thật ra thấy thơ ông cũng không xuất sắc đến mức
ông có thể thành một "nhân vật" như thế. Nhưng ông vẫn
là một nhân vật vì chính cuốn hồi ký kia đã cho thấy ông
"có một tai nạn với chính quyền".
Phải chăng, có một số nhỏ trí thức Việt nam đang đi tìm
hình của mình theo cách ấy? Và để khép lại, có lẽ nên
nhận xét về thời đại này ở đất Việt là thời đại
"Có những anh hùng từ tai nạn sinh ra"…
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/9289), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét