Hoàng Ngọc Lữ - Tự do ngôn luận gần… 75 năm trước!

Vào năm 1936, một cuộc tranh luận xảy ra nảy lửa giữa các
tờ báo liên quan đến… <em>Tự do ngôn luận</em>. Bắt đầu
từ các tờ Phong hóa, Ngày nay… khơi mào "nổ" với các
việc như đưa "tối hậu thư, khai chiến với hết thảy các
báo Đông Pháp" để đạt cái gọi là: <em>Xin (báo chí)
được tự do ngôn luận!</em> Ngay sau đó, các tờ như Bắc Hà,
Nghe thấy… công kích dữ dội về cái được gọi là xin
được tự do báo chí ấy. Đến Sông Hương của Phan Khôi (số
ngày 14-11-1936) đã đưa ra lời "phán quyết" trò "lố
bịch" khi kêu gọi tất cả các báo ở xứ Đông Dương bấy
giờ kêu gọi "xin tự do ngôn luận". Trên Sông Hương viết:
"Tự do, chúng tôi biết là vật xưa nay chỉ có người ta tự
tạo lấy cho mình, khi chưa được thì hẵng nhịn nhục và chờ
đợi, chứ chẳng phải là vật có thể xin mà được. Nếu xin
mà được cái ấy, chúng tôi quyết nó không phải là cái tự
do". Và Sông Hương không ngần ngại trình bày một thực tế
(đã cách đây gần 75 năm): "Các báo xứ ta hiện nay ngôn
luận không được tự do, điều ấy Chánh phủ vẫn biết, há
còn phải đợi kêu ca? Biết mà không để ngôn luận tự do, là
vì Chánh phủ thấy chưa có gì buộc mình phải làm như
thế…"

Sau đó, trên Sông Hương (số ngày 5-12-1936) lại có một bài
viết khác tiếp tục về đề tài này với tiêu đề: "Dù
được ngôn luận tự do, chúng ta cũng chưa chắc sử dụng
được cái quyền ấy". Bài báo một lần nữa chỉ rõ:
"<em><strong>Tự do ngôn luận là một cái quyền trong các thứ
dân quyền. Đã là cái quyền thì phải do dân dùng sức mạnh
của mình giành lấy mà được, chứ không phải do người bề
trên ban cho mà được.</strong></em>" Và nếu "xin mà chính
phủ cho, chúng tôi e cho báo giới ta cũng không ngôn luận tự do
được, vì theo thực sự, nó vốn không phải cái quyền của
chúng ta mà chỉ là cái ơn của chính phủ ban cho chúng ta…"
"Cái ơn đã vô ích thì việc quái gì phải xin?"

Cuộc tranh luận này kéo dài tiếp sau đó, liên quan đến việc
có hay không thành lập "nghiệp đoàn" báo chí và "tầm
ảnh hưởng của báo chí lên Chánh phủ". Tuy nhiên, tất cả
cũng chỉ là những tranh luận không hồi kết… Chính vì thế,
vấn đề tự do ngôn luận hay tự do báo chí trên đất nước
này, cho đến gần 75 năm sau vẫn còn "ẩn nấp" như một
điều "kị húy". Thi thoảng đọc lại những bài báo của
Phan Khôi, Phạm Quỳnh, Nguyễn Tường Tam, Hoài Thanh… khoảng
70-80 năm về trước, vẫn thèm, các cụ ít nhiều đã làm
được một điều là "<em>tự do là do con người tự tạo
lấy, chứ không phải vật có thể xin mà được</em>"!

H.N.L

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5756), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!