hôm nay. Những gì xảy ra ở bệnh viện Năm Căn có lẽ là một
sự tức nước vỡ bờ. Có đồng nghiệp nói đó là một nền
"<a href="http://sgtt.vn/Thoi-su/147191/Mot-nen-y-khoa-do-vo.html">y khoa
đổ vỡ</a>", nhưng tôi cho rằng đó <em>một nền y học bị
chính trị hóa</em>. Vâng, chính vì y học bị chính trị hóa nên
mới thảm hại như hiện nay.
Cái quá trình chính trị hóa y học ở ta xảy ra một cách toàn
diện. Nó bắt đầu ngay từ khâu tuyển sinh, đến khâu học
tập và kéo dài đến khi ra trường và hành nghề. BS Đỗ Hồng
Ngọc trong một bài nói chuyện ở Long Hải gần đây kêu gọi
(ai?) phải quan tâm đến "đầu vào", "hộp đen" và
"đầu ra". Nhưng tôi e rằng ông không nói hết hay tránh né
không nói đến sự chính trị hóa trong 3 khâu ông nói đến.
Tôi nghĩ rằng những hiện tượng tiêu cực trong ngành y chúng
ta đang chứng kiến ngày nay chính là hậu quả của quá trình
chính trị hóa y học. Nói như nhà thơ Đỗ Trung Quân:
<em>Chúng ta đang gặt một mùa bội thu sự vô cảm</em>
<em>Vì chúng ta gieo nó</em>
<em>Chúng ta phó mặc cho định mệnh vì chúng ta không tin gì
cả.</em>
<em>Chúng ta quen nói dối</em>
Chính trị hóa được gieo mầm ngay từ khi tuyển sinh. Chúng ta
chưa quên chính sách <em>hồng hơn chuyên</em> sau 1975.
<em>Hồng</em> là đỏ, là cách mạnh. <em>Chuyên</em> là chuyên
môn. Hồng hơn chuyên là có nhân thân cách mạng tốt hơn có
tài chuyên môn. Chính sách hồng hơn chuyên thực chất là một
sản phẩm của chủ nghĩa lý lịch. Chủ nghĩa lý lịch hoàn
toàn nhất quán với chính sách chính trị thống lãnh giáo dục.
Chúng ta còn nhớ sau 1975, lý lịch sinh viên học sinh được chia
thành 14 bậc. Con cái của "ngụy" ở bậc thứ 13 hay 14. Ở
bậc này cũng đồng nghĩa với không được vào học y khoa dù
có điểm cao. Bao nhiêu nhân tài chỉ vì cái tội con cháu của
ngụy bị đẩy ra ngoài. Thay vào đó, con cháu cách mạng dù
điểm thấp vẫn được vào học y khoa. Điểm 2, 3 cũng được
vào trường y. Đã có người sửa điểm thành 25, 30. Một xã
hội xem thường tài năng thì làm sao khá được. Hậu quả là
chúng ta có vài thế hệ bác sĩ tồi và giáo sư "dỏm" như
ngày nay.
Sẽ là rất sai lầm nếu nghĩ rằng chủ nghĩa lý lịch đã
chấm dứt. Cái "đầu vào" mà BS Đỗ Hồng Ngọc không muốn
hay không dám nói đến là gì? Tôi xin nói thay ông, đó là
những "cử tuyển", "chuyên tu", "bồi dưỡng". Đó là
những mã ngữ mà nhiều người khó có thể hiểu nổi. Nói
thẳng ra, mỗi năm người ta đưa ra một danh sách "sinh
viên"được cử đi học y khoa, trường đại học không thể
từ chối. Không thể từ chối vì đó là lệnh. Chưa nói đến
chuyên tu. Dân gian có câu nhạo báng "dốt như chuyên tu, ngu
như tại chức", nhưng trớ trêu thay, chuyên tu và tại chức
có quyền hơn chính quy. Có quyền là vì họ là người của
Đảng. Đảng tin họ. Có mấy ai biết rằng chính những bác sĩ
chuyên tu là những người đang nắm quyền sinh sát ngành y. Hãy
nhìn quanh xem, giám đốc các sở y tế là ai, nếu không là
chuyên tu. Họ nắm quyền từ cấp trung ương đến địa
phương.
Quá trình chính trị hóa tiếp tục trong trường y. Sinh viên y
ngày nay phải học những môn học xa lạ với y khoa. Chủ nghĩa
Mác Lê. Tư tưởng Hồ Chí Minh, dù ông chưa bao giờ tự nhận
rằng mình có tư tưởng. Lịch sử Đảng CSVN. Tôi không rõ có
trường y nào trên thế giới dành một thời lượng 20% để
dạy những môn học như trên. Dĩ nhiên là ngoại trừ Trung
Quốc, cái nước mà giới lãnh đạo chúng ta răm rắp làm theo
cứ như là một học trò bé nhỏ trung thành. Dù ai cũng có thể
thấy những môn học đó chẳng liên quan gì đến nghề y, nhưng
nó vẫn được giảng dạy như là những môn học bắt buộc.
Biết được chủ nghĩa Mác Lê, hay tư tưởng Hồ Chí Minh, hay
lịch sử Đảng có làm cho người bác sĩ có tay nghề cao trong
việc điều trị bệnh? Chắc chắn không. Vậy thì đừng hỏi
tại sao kiến thức chuyên môn của bác sĩ ngày nay quá thấp.
Chủ nghĩa Mác Lê dựa vào đấu tranh giai cấp. Do đó, cái giá
của sự ưu tiên cho học chính trị là sự suy đồi đạo đức
y khoa. Một sinh viên mới vào trường y đã được nhồi nhét
những thông tin vế đấu tranh giai cấp, về kẻ thù, về phản
động … thì đừng trách sao đầu óc của họ được uốn
nắn để trở thành những kẻ chỉ biết đến Đảng và đấu
tranh, chứ chẳng quan tâm đến bệnh nhân. Vậy thì đừng hỏi
tại sao bác sĩ mới ra trường non choẹt nhưng đã bắt đầu
hoạnh họe bệnh nhân và tự xem mình là ông quan, ăn trên ngồi
chốc. Thử hỏi có bác sĩ chân chính nào vô tâm đến nỗi
để cho thân nhân quỳ lạy mà vẫn vô tư bỏ đi ngủ và để
cho bệnh nhân phải chết? Đó là kẻ sát nhân, chứ đâu phải
"bác sĩ". Cũng đừng trách tại sao sinh viên mới học 1,2
năm trong trường y đã bi bô khoe khám chỗ kín của phụ nữ. <a
href="http://vietnamnet.vn/vn/xa-hoi/chuyen-dong-tre/27548/nam-sinh-y-khoa-khoe--chien-tich--kham-chi-em.html">Khoe
ngay trên mặt báo</a>. Họ còn dùng chữ "chị em". Thật chưa
bao giờ đất nước này có những sinh viên y khoa mất dạy như
thế. Tôi khẳng định dùng chữ mất dạy hoàn toàn chính xác
trong tình huống vừa nói trên. Nhớ ngày xưa khi theo thầy vào
phòng mổ, một đứa bạn nay là một nhà phẫu thuật tài ba ở
Mỹ lỡ lời thốt lên một câu khiếm nhã về cái chân của
bệnh nhân, sau đó bị thầy tán cho một bạt tay nhớ đời và
cả đám lãnh đủ một bài giảng moral. Vậy mà bây giờ có
những sinh viên y khoa không ý thức được thiên chức của
nghề y và sự tin tưởng của xã hội để lên báo chí thốt
lên những câu chữ chỉ có thể mô tả là mất dạy. Những
sinh viên này không nên hành nghề thầy thuốc vì bộ não của
họ đã bị đầu độc bởi những vi khuẩn hạ tiện.
Thật khó nói có nơi nào trên thế giới mà người ta lẫn lộn
giữa cán bộ y tế và bác sĩ. BS Đỗ Hồng Ngọc nói đến
Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch khẳng định mục tiêu đào
tạo "Bác sĩ tổng quát hướng về cộng đồng". Nếu mục
tiêu là hướng về sức khỏe cộng đồng thì tại sao trường
có tên là "Đại học Y khoa"? Tại sao không gọi là Trường
cao đẳng y tế cộng đồng cho phù hợp hơn? Thật ra, tiền
thân của trường là Trung tâm đào tạo và bồi dưỡng cán bộ
y tế thành phố, một cái tên rất thích hợp. Khó định nghĩa
khái niệm bác sĩ tổng quát hướng về cộng đồng vì chẳng
ai định nghĩa đó là bác sĩ loại gì. Đối tượng của nghề
y là người bệnh — con người và bệnh. Đối tượng của cán
bộ y tế là cộng đồng, sức khỏe cộng đồng. Bác sĩ có
thể là cán bộ y tế, nhưng cán bộ y tế không thể là bác
sĩ. Lầm lẫn giữa y khoa và y tế dẫn đến sai lầm trong
triết lý đào tạo. Trong thực tế, ai cũng biết trung tâm từng
là cái nôi dành cho con em của quan chức, cán bộ. Mang tiếng là
phục vụ cộng đồng, nhưng trong thực tế họ đều quanh quẩn
trong các bệnh viện. Hậu quả là chúng ta có 15 thế hệ nửa
thầy (bác sĩ) nửa thợ (cán bộ y tế). Khó tưởng tượng có
nơi nào có hệ thống đào tạo quái gở như thế.
Quá trình chính trị hóa nghề y còn diễn ra sau khi sinh viên
tốt nghiệp trường y. Cũng như bất cứ cơ quan công nào, bệnh
viện cũng có chi bộ của Đảng. Chi bộ đảng dĩ nhiên chỉ
dành cho Đảng viên. Chi bộ có bác sĩ nhưng cũng có những
người ngoài y giới, như tài xế lái xe. Những người ngoài y
giới cũng có tiếng nói như bác sĩ khi họ ngồi trong chi bộ.
Người có quyền nhất trong bệnh viện không hẳn là giám đốc
mà là bí thư chi bộ. Bí thư chi bộ trên danh nghĩa là chính
trị viên, nhưng lại can thiệp vào những vấn đề chuyên môn
liên quan đến y khoa! Tiếng nói chuyên môn không có giá trị
bằng tiếng nói của Đảng. Thật trớ trêu. Thật quái đản.
Một nền y khoa bị chính trị hóa.
Y khoa không phân biệt thù hay bạn. Người thầy thuốc chân
chính không phân biệt bệnh nhân mình là phía bên kia hay bên
này, không phân biệt người đó theo đạo gì, hay theo chủ
nghĩa gì, không phân biệt thành phần xã hội. Tất cả đều
được đối xử như nhau. Nhưng rất tiếc cái lý tưởng cao
cả và phổ quát đó đã bị chính trị vứt bỏ một cách
không thương tiếc. Chính vì thế mà ngày nay chúng ta có những
khu đặc trị dành cho cán bộ cao cấp, biệt lập với khu dành
cho thường dân. Đó không phải là ăn trên ngồi chốc thì là
gì? Đó có phải là lý tưởng cách mạng? Nhưng sự phân biệt
này đâu chỉ xảy ra mới đây. Nó còn tàn nhẫn hơn ngay từ
ngày 30/4/1975. Hãy nhớ rằng ngày 30 tháng Tư năm 1975 bệnh nhân
trong Quân y viện Cộng Hoà bị đuổi ra khỏi viện. Anh mù cõng
anh què. Anh đổ ruột vịn vai anh cụt tay. Đó là thời điểm
người Sài Gòn biết được y đức của nền y học mới. Đó
là loại y đức bị chính trị hóa.
Hậu quả của quá trình chính trị hóa từ khâu tuyển sinh,
giảng dạy và tốt nghiệp là nhiều thế hệ bác sĩ có trình
độ chuyên môn thấp. Mấy năm trước tôi đọc thấy ở Mỹ
mỗi năm có hàng trăm ngàn bệnh nhân chết do sai sót trong y
khoa. Một nền y học tuyệt vời và nhân bản như Mỹ mà còn
như thế thì ở nước ta câu hỏi là đã có bao nhiêu người
chết vì sự phân biệt trong điều trị? Những gì xảy ra ở
bệnh viện Năm Căn và hàng ngày trên khắp nước chỉ là
những "thành quả" đã được gieo giống từ rất lâu. Hậu
quả cũng là hàng ngàn giáo sư dỏm, tiến sĩ dỏm, dỏm đến
độ người dân khinh.
Chính trị hóa y khoa đã xảy ra rất lâu chứ không phải mới
đây. Nó còn được luật hóa. Điều 41 trong Hiến pháp ghi:
"<em>Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, gia đình và xã
hội cùng với nhà trường có trách nhiệm giáo dục thanh niên,
thiếu niên và nhi đồng</em>". Điều 37 ghi: "<em>Chủ nghĩa
Mác-Lênin là hệ tư tưởng chỉ đạo sự phát triển của xã
hội Việt Nam. Nhà nước tuyên truyền, giáo dục sâu rộng chủ
nghĩa Mác-Lênin, đường lối chính sách của đảng Cộng Sản
Việt Nam […] chống các tư tưởng phong kiến, tư sản và ảnh
hưởng của văn hóa đế quốc, thực dân; phê phán tư tưởng
tiểu tư sản; xây dựng nếp sống xã hội chủ nghĩa, xóa bỏ
nếp sống lạc hậu, bài trừ mê tín, dị đoan</em>". Như
thế, việc chính trị hóa y khoa không có gì đáng ngạc nhiên
vì nó nằm trong chính sách của Đảng được hiến pháp quy
định. Do đó, nếu muốn làm cho nền y khoa của chúng ta tốt
hơn thì hãy thay đổi từ cái gốc, chứ không nên kêu gọi
chung chung về y đức. Y đức chỉ là một sản phẩm của cái
triết lý giáo dục bị chính trị hóa. Nguyên nhân chính dẫn
đến nền y khoa nước ta bị suy thoái nằm ngay trên những dòng
chữ tôi trích trên đây.
BSN
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/9269), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét