nhiều cái thực sự thích thú (thực ra lúc đó chưa có Việt
Nam). Thích thú bởi bao lâu nay cá nhân tôi (và có lẽ nhiều
người khác cũng thế) luôn nhìn đất nước, dân tộc và lịch
sử từ trong ra. Kiểu như tự soi gương rồi tự nghĩ về mình.
Hoặc cao thủ hơn chút là vẽ chân dung tự họa. Nay đọc các
sách của người Châu Âu viết về đất nước, con người và
lịch sử của chúng ta từ những năm cuối thế kỷ 16 đến
đầu thế kỷ 19, thấy họ nhìn nhận chúng ta thật là thú
vị.
Một trong những điểm họ đánh giá về đất nước chúng ta,
ở cái thời kỳ mông muội ấy, là chẳng có gì ngoài lợi
thế địa lý. Họ ở đây là các hải đội của Bồ Đào Nha,
Tây Ban Nha, Hà Lan, Anh và sau này là Pháp. Trên các con tàu ấy
là hải quân, là các tu sỹ dòng Tên, dòng Đa Minh, dòng Phan Xi
Cô, là các nhà buôn Bồ Đào Nha, Hà Lan và Anh. Ở giữa những
người Châu Âu văn minh, người Việt mông muội, là các thương
gia Hoa, thương gia Nhật và cả giáo dân Nhật, các linh mục lai
giữa người Bồ và người Đông Nam Á.
Hôm qua tôi đọc bài này của Nguyễn Đình Đầu và hơi băn
khoăn. Lập luận của bài viết này có một điểm yếu và bị
ẩn đi: bài viết này dựa trên giả định là người Châu Âu
biết đến phía nam nước ta trước khi biết đến Trung Quốc
và các nước khác.
Theo như tôi hiểu chưa bao giờ có cái tên Biển Cochinchina để
rồi bị méo mó thành Biển Nam Trung Hoa. Lý do đơn giản thế
này. Người Châu Âu là người vẽ bản đồ thế giới. Họ
biết cái gì thì vẽ cái đấy. Biết tên gì thì đặt tên
đấy. Thực tế trước khi người Bồ vẽ lại bản đồ thế
giới, chỉ có biển của người Chàm (Sea of Champa, Champa Sea).
Người Châu Âu biết đến Trung Hoa, Nhật Bản, Malaysia và Chăm
Pa trước khi biết đến chúng ta. Biển Đông của chúng ta
được chúng ta gọi là Biển Đông vì biển ở phía Đông.
Được người Trung Quốc gọi là Nan Hai vì ở phía Nam, được
các nước Đông Nam Á gọi là China Sea. Rồi trên bản đồ tên
Biển Chăm Pa được thay thành Biển Trung Hoa bởi người Bồ
Đào Nha, lúc đó là cương quốc số một về hàng hải, vẽ
bản đồ là Mar Da China. Sau này đổi thành Nam Trung Hoa để
phân biệt với vùng biển phía bắc.
Quay lại lợi thế địa lý. Vì các lý do cấm xuất nhập khẩu
ở Nhật, cấm đạo ở Nhật và Trung Quốc, tự nhiên Phố
Hiến và Hội An trở thành hai thương cảng lớn, đặc biệt là
Hội An. Các tàu buôn và truyền giáo bắt đầu đi từ Mallaca,
Macao và Nhật bản đến Hội An và Phố Hiến.
Phố Hiến còn là nơi tụ tập của thương nhân Hoa bởi triều
đình, lúc đó là chúa Trịnh, cấm tiệt người Hoa sống ở
Kẻ Chợ.
Người Châu Âu gọi tên hai nước riêng biệt. Nước của Vua
Nguyễn là Cochinchina. Nước của vua Lê và Chúa Trịnh là Tonkin.
Bất chấp nguồn gốc của hai cái tên này, nhưng khi dịch ra
tiếng Việt thì Cochinchina phải là Vương Quốc Đàng Trong (Xứ
Đàng Trong, Nam Hà) còn Tonkin phải là Vương Quốc Đàng Ngoài
(Xứ Đàng Ngoài, Bắc Hà, Bắc Kỳ, Bắc Bộ). Tên riêng Gulf of
Tonkin hiện vẫn còn tồn tại.
Cochin là cách đọc tên Giao Chỉ bằng tiếng Malay rồi phiên âm
qua tiếng Bồ. Cochinchina là Nước Giao Chỉ thuộc Trung Hoa,
nhưng chỉ là tên gọi, bản chất là chỉ Đàng Trong. Sau này
xứ Đàng Trong (Cochinchina) sáp nhập với Miền Tây (của Mạc
Thiên Tứ) và được gọi bằng nhiều tên khác nhau: Nam Phần,
Nam Kỳ, Nam Bộ … và rồi hiện nay được gọi là Miền Nam.
Tất cả các thuyền bè, của hải quân, nhà buôn hay truyền
giáo. Đến Đàng Trong hay Đàng Ngoài, từ Macao, Mallaca đều đi
qua một bãi đá ngầm lớn rồi vào cửa biển Hội An hoặc ra
bắc vào cửa Thái bình rồi đến Phố Hiến. Bãi đá ngầm
lớn này dần dần được ghi trên bản đồ là Paracel rồi là
Paracel và Spratly. Bãi đá ngầm này được người Châu Âu cho
rằng thuộc về Xứ Đàng Trong. Không phải vô cớ mà khi thống
nhất đất nước, Nguyễn Ánh Gia Long, xác lập lãnh thổ của
Đế Quốc An Nam (Việt Nam) trên các hòn đảo Hoàng Sa, Trường
Sa, Phú Quốc, Côn Đảo … Ở đây có một sự tò mò, xứ
Đàng Ngoài, thời Lê Thánh Tôn, hải quân khá mạnh, đánh
được cả Champa là nước có hải quân một thời hoành tráng,
tại sao không biết nhiều về biển đảo?
Có một chi tiết là trong cuộc cạnh tranh chiếm đất thuộc
địa của Anh và Pháp nhân lúc Bồ Đào Nha suy yếu, người Anh
đã đến Việt Nam (ngày nay) rất sớm. Họ đã chiếm Côn Đảo
(đặt căn cứ hải quân, văn phòng thương mại) mấy năm rồi
lại bỏ đi. Họ cũng đặt văn phòng thương mại ở Phố
Hiến, rồi Kẻ Chợ, rồi cũng bỏ đi. Người Hà Lan cũng bỏ
xứ Đàng Ngoài mà đi. Người đến sau, là người Pháp, cuối
cùng lại là kẻ chiếm miền đất này. Khi người Pháp đến
Côn Đảo hơn 100 năm sau, họ còn thấy tàn tích nhà cửa pháo
đài do người Anh xây dựng. Có lẽ ở gần cái vũng phía đầu
sân bay Cỏ Ống bây giờ. Ở Côn Đảo có một mũi là mũi Tàu
Chìm hay gì đó, có lẽ là tàu của quân Anh đến đây và bị
đắm.
Một chi tiết nữa là các Vua Đàng Trong (Chúa Nguyễn) rất
thích sử dụng người Châu Âu (linh mục, sỹ quan có kiến
thức) vào các việc sau đây: bác sỹ, nhà thiên văn, xây dựng,
sản xuất vũ khí. Cho nên công cuộc xây dựng đế chế và sau
này là xây dựng đất nước của Nguyễn Ánh dựa vào các cá
nhân Châu Âu rất nhiều. Trong đó có Cha Cả, một linh mục khi
chết, coi như là được Gia Long cho làm quốc tang. Câu chuyện
sử dụng ngoại bang (cầu viện) của Nguyễn Ánh không chỉ bị
miền bắc sỉ vả là cõng rắn cắn gà nhà (có lẽ bây giờ
sách giáo khoa vẫn dạy thế), bị Nguyễn Huệ đánh cho một
trận tơi bời Rạch Gầm, mà còn lưu truyền trong dân gian Côn
Đảo dưới câu chuyện Hoàng Tử Cải và bà phi tên tục là
Răm. Nhưng những gì ông làm được, cho đến nay, vẫn chưa có
ai làm được hơn.
Trước khi Nguyễn Huệ nổi lên như một thế lực thì đã có
những người Châu Âu buôn súng đại bác bán cho Đàng Trong
(Chúa Nguyễn) và Đàng Ngoài (Chúa Trịnh). Có cả người Bồ
ở lại xứ Đàng Trong, mở xưởng đúc đại bác ở gần Huế
để bán cho vua Đàng Trong. Người nước ngoài cho rằng người
Việt học nghề và làm nghề giỏi. Chỉ cho họ cách làm là
họ có thể làm được. Người nước ngoài cũng cho rằng xứ
Đàng Ngoài quá nghèo, không có vốn, họ làm được nhiều thứ
để xuất khẩu, nhưng phải đặt hàng và ứng tiền thì họ
mới làm. Điều này khiến cho quay vòng vốn rất chậm. Sản
lượng xuất khẩu thấp. Họ cũng nhận thấy phụ nữ thích
lấy người Châu Âu, kể cả với giá rẻ, để sinh con lai cho
đẹp. Giá rẻ là vì hồi đó có thể bán vợ. Đàn ông nghèo,
bán vợ cho các nhà buôn nước ngoài vài tháng, khi họ đang ở
Phố Hiến hoặc Kẻ Chợ để đợi giao hàng.
Quay lại bài viết của Nguyễn Đình Đầu. Câu diễn giải của
NĐĐ rằng Paracel (Hoàng Sa) và Spratly (Trường Sa) là thuộc về
Giao Chỉ (Cochi) là không chính xác. Chính xác phải nói rằng
Hoàng Sa và Trường Sa thuộc về Vương Quốc Đàng Trong
(Cochinchina) của các Vua Nguyễn.
Xem thêm cho vui: <a
href="http://5xublog.wordpress.com/2010/07/16/ha-n%E1%BB%99i-duyen-kh%E1%BB%9Fi/">ở
đây</a> và <a
href="http://5xublog.wordpress.com/2011/05/25/%E1%BA%A3nh-h%C6%B0%E1%BB%9Fng-len-th%E1%BA%BF-gi%E1%BB%9Bi/">ở
đây</a>.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/9252), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét