đáo trong chính trị học của Việt Nam. <a
href="http://www.cpv.org.vn/cpv/Modules/News/NewsDetail.aspx?co_id=28340581&cn_id=358353">Trang
Báo Điện Tử của ĐCS Việt Nam</a> có bài trích lược từ
cuốn sách "Phòng, chống 'diễn biến hòa bình' ở Việt Nam
– Những vấn đề lý luận và thực tiễn" do Trung tướng Lê
Minh Vụ - Giám đốc Học viện Chính trị quân sự và Thiếu
tướng Nguyễn Tiến Quốc đồng chủ biên. Bài báo này giải
thích khá dài dòng về diễn biến hòa bình nhưng không đưa ra
một định nghĩa thực sự cô đọng.
<h2>Diễn biến hòa bình là gì?</h2>
<div class="boxleft220"><img
src="http://i781.photobucket.com/albums/yy96/lequoctuan/Hong_Lei.jpg" /><div
class="textholder">Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng
Lỗi tuyên bố "Trung Quốc luôn cam kết gìn giữ hòa bình và
ổn định tại Biển Đông"</div></div>
Theo cách giải thích của bài báo trên, có vẻ như diễn biến
hòa bình được hiểu là các biện pháp phi bạo lực của
nước ngoài sử dụng nhằm chống phá Đảng CS và nhà nước
Việt Nam. Các biện pháp này trải rộng trên cả 4 lĩnh vực:
chính trị, kinh tế, văn hóa/xã hội, và an ninh/quốc phòng.
• Chính trị: các biện pháp nhằm mục tiêu gây khủng hoảng
hệ thống chính trị.
• Kinh tế: các biện pháp chống phá đường lối, chính sách
kinh tế; thúc đẩy chuyển hoá cơ cấu kinh tế, thành phần kinh
tế, xâm nhập, chiếm lĩnh các địa bàn, các lĩnh vực kinh tế
quan trọng.
• Văn hóa/ xã hội: các biện pháp chống phá đường lối,
chính sách văn hoá - xã hội; thúc đẩy sự biến đổi chệch
hướng giá trị văn hoá, đạo đức; biến đổi cơ cấu xã
hội – giai cấp; lợi dụng các mâu thuẫn, khiếu kiện, các
vấn đề về dân tộc, tôn giáo, nhân quyền và dân chủ.
• An ninh/quốc phòng: các biện pháp chống phá đường lối,
chính sách quốc phòng, an ninh, đối ngoại của Đảng, Nhà
nước ta, thực hiện mưu đồ "phi chính trị hóa" quân đội
và công an nhân dân.
Gần đây khái niệm diễn biến hòa bình ít được nhắc đến
ở Việt Nam. Một phần vì các nội hàm của nó ít nhiều bị
thay đổi. Thí dụ vấn đề chuyển đổi cơ cấu kinh tế và
xây dựng kinh tế thị trường hay vấn đề tây phương hóa các
giá trị văn hóa/xã hội không còn bị coi là nặng nề nữa mà
được thừa nhận nghiễm nhiên như là một quá trình tất
yếu.
Thế nhưng gần đây mối đe dọa mang tên Trung Quốc khiến
nhiều người bắt đầu lo ngại. Và mặc dầu tôi không mấy
tin vào một phong trào diễn biến hòa bình chống Đảng CS và
nhà nước Việt Nam mang tầm vóc thế giới như nhiều người
Việt Nam tin tưởng hồi những thập kỷ trước, tôi tự đặt
câu hỏi liệu khái niệm này có áp dụng cho cái cách mà Trung
Quốc đang dùng để tấn công Việt Nam trong giai đoạn này hay
không?
<h2>Trỗi dậy hòa bình của Trung Quốc</h2>
Đầu tiên phải kể đến là khái niệm "hòa bình" luôn
được Trung Quốc lặp đi lặp lại trên tất cả các bài phát
biểu quan trọng của quan chức ĐCS và nhà nước Trung Quốc.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi tuyên bố
<a
href="http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2011/06/110604_viet_china_meeting.shtml">"Trung
Quốc luôn cam kết gìn giữ hòa bình và ổn định tại Biển
Đông"</a> trong khi Bộ trưởng Quốc phòng Lương Quang Liệt
(người dẫn đầu đội quân tiến vào Thiên An Môn hồi hơn 20
năm trước) thì nói Bắc Kinh <a
href="http://laodong.com.vn/Tin-tuc/Trung-Quoc-se-no-luc-vi-hoa-binh-on-dinh-o-bien-Dong/45298">"sẽ
nỗ lực vì hoà bình, ổn định ở biển Đông"</a>. Ở cấp
cao hơn, Tổng bí thư Hồ Cẩm Đào cũng tuyên bố <a
href="http://daihoi11.dangcongsan.vn/cpv/Modules/Preview/PrintPreview.aspx?co_id=30106&cn_id=402814">"đưa
quan hệ "đối tác hợp tác chiến lược toàn diện" Trung
Quốc - Việt Nam phát triển lên tầm cao mới, vì lợi ích của
nhân dân hai nước, vì hoà bình, ổn định và phát triển ở
châu Á và trên thế giới"</a> còn Thủ tướng Ôn Gia Bảo thì
từ năm 2004 đã rao giảng khắp thế giới về học thuyết <a
href="http://www.cfr.org/china/promise-pitfalls-chinas-peaceful-rise/p10446">"trỗi
dậy hòa bình"</a> (peaceful rise) của Trung Quốc.
Trên thực tế, "trỗi dậy hòa bình" (hay sau này được gọi
nhẹ đi là "phát triển hòa bình" – peaceful development) là
học thuyết phát triển của Trung Quốc trong thế kỷ 21. Nó cho
rằng từ trước tới nay sự xuất hiện của một siêu cường
mới thường dẫn tới những thay đổi lớn trong cấu trúc
chính trị của thế giới, và thậm chí cả chiến tranh. Lý do
là các siêu cường này thường lựa chọn con đường bành
trướng bằng bạo lực và vì thế tự đưa mình đến chỗ
thất bại. Học thuyết này cho rằng trong thế giới ngày nay,
Trung Quốc cần phải phát triển một cách hòa bình và duy trì
một môi trường quốc tế hòa bình.
Theo cách nói của Thủ tướng Ôn Gia Bảo, sự trỗi dậy của
Trung Quốc "sẽ không đem đến tổn thất cho bất kỳ quốc
gia nào, và cũng không gây ra mối đe dọa cho bất kỳ quốc gia
nào." Còn theo cách nói của Kenneth Lieberthal, giám đốc quan
hệ Châu Á của Hội đồng An ninh Quốc gia Hoa Kỳ dưới thời
Tổng thống Bill Clinton thì "chính sách này nhằm tạo ra
'một môi trường cho phép tối đa hóa các cơ hội phát triển
kinh tế của Trung Quốc'".
Theo <a
href="http://www.nyu.edu/gsas/dept/politics/faculty/denoon/denoon_home.html">David
Denoon</a>, cựu trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ và là giáo
sư về chính trị Châu Á tại Đại học New York được Council
for Foreign Relations trích dẫn lại hồi năm 2006, Trung Quốc đã
thể hiện được kỹ năng ngoại giao thực sự trong giai đoạn
cuối thập kỷ 90 và đầu những năm 2000 qua việc hợp tác
với ASEAN để giải quyết tranh chấp trên biển qua việc ký
COC, thiết lập quan hệ ngoại giao và kinh tế với các nước
Nam Mỹ và Phi Châu, tiếp tục đẩy mạnh quan hệ với Pakistan
và đạt được những tiến bộ lớn trong việc đàm phán với
Nga và Ấn Độ. David Danoon cho rằng "Trung Quốc đã chuyển
đổi từ chính sách cực kỳ hiếu chiến và bạo lực hồi năm
1970 và 1980 với việc sẵn sàng sử dụng sức mạnh quân sự
sang một con đường mới mang tính ngoại giao hơn nhiều vào
những năm 90".
<h2>Từ trỗi dậy hòa bình sang diễn biến hòa bình</h2>
Cho tới nay, dựa trên các phát biểu của quan chức cao cấp
Trung Quốc, có vẻ như cách tiếp cận phát triển không dựa
trên chiến tranh vẫn được giới lãnh đạo nước này tôn
trọng. Tuy nhiên, tinh thần của "trỗi dậy hòa bình" không
còn được như trước. Với việc thế giới phương Tây rơi
vào khủng hoảng và suy yếu, Nhật Bản chìm đắm trong hết <a
href="http://www.aei.org/outlook/27568">"thập kỷ bị quên
lãng"</a> này tới "thập kỷ bị quên lãng" khác, và sự
phát triển không ngừng về thế và lực của mình, đế quốc
mới nổi này đã tỏ ra ít kiên nhẫn hơn so với những năm
trước.
Một phần của sự thiếu kiên nhẫn này được thể hiện ở
động thái hiện đại hóa quân đội, tăng ngân sách quốc
phòng (vốn đã khổng lồ), tích cực phát triển các hạm đội
ở Đông Hải và Nam Hải (Biển Đông Việt Nam), sản xuất tàu
sân bay, thí nghiệm phát triển máy bay tàng hình, và đặc biệt
là chuẩn bị cho <a
href="http://www.uscc.gov/researchpapers/2009/NorthropGrumman_PRC_Cyber_Paper_FINAL_Approved%20Report_16Oct2009.pdf">năng
lực thực hiện chiến tranh thông tin</a> (Information Warfare – IW,
hay còn gọi là Integrated Network Electronic Warfare" -INEW)
Một phần khác được thể hiện ở chỗ cách nước này xử
lý các vấn đề liên quan đến tranh chấp với láng giềng cũng
mang màu sắc hiếu chiến hơn, dù là tinh tế:
Ở phía Nam, tuyên bố về ứng xử trên Biển Đông (DOC) trên
Biển Đông do Trung Quốc đặt bút ký hồi đầu những năm 2000s
không còn được nước này tôn trọng. Trung Quốc thường xuyên
tấn công, bắt giữ, thậm chí giết hại ngư dân các nước
Việt Nam và Philippines trên các vùng biển bị tranh chấp. Thông
qua các lực lượng dân sự trá hình, Trung Quốc cũng thường
xuyên ngăn cản các hoạt động thăm dò và khai thác dầu khí
của các nước này ngay cả trên phần thềm lục địa và đặc
quyền kinh tế của họ. Trung Quốc còn đang chuẩn bị đưa
giàn khoan dầu có khả năng hoạt động ở vùng nước sâu vào
khai thác tài nguyên dưới lòng Biển Đông. Những động thái
này dẫn tới các phản ứng chính thức ở mức độ khác nhau
cả từ Philippines và Việt Nam. Trong khi Philippines đang chuẩn
bị kiện Trung Quốc ra Liên Hiệp Quốc thì ở Việt Nam liên
tục nổ ra các cuộc biểu tình tuần hành phản đối đế
quốc này.
Ở phía Đông, tàu chiến, kể cả tàu ngầm, và máy bay của
Trung Quốc <a
href="http://www.bloomberg.com/news/2011-03-09/japan-protests-after-chinese-helicopter-buzzes-destroyer-in-east-china-sea.html">thường
xuyên thăm dò, khiêu khích Nhật Bản</a>. Các thỏa thuận về
thăm dò và khai thác chung với Nhật Bản hồi năm 2008 (dưới
hình thức một liên doanh)<a
href="http://www.beinformedjournal.org/beinformed-journal/2011/3/8/japan-china-senkaku-islands-bitter-fight-over-oil-natural-ga.html">cũng
nhanh chóng bị quên lãng</a>. Không khí chống Nhật Bản ở Trung
Hoa Đại lục cũng được đẩy lên rất cao với <a
href="http://www.japanprobe.com/2010/10/17/violent-anti-japanese-protests-held-in-china">các
cuộc biểu tình rầm rộ</a> được nhà nước bật đèn xanh.
Đáp trả lại từ phía Nhật Bản là các cuộc biểu tình
chống Trung Quốc từ phía quần chúng và <a
href="http://www.bloomberg.com/news/2011-03-09/japan-protests-after-chinese-helicopter-buzzes-destroyer-in-east-china-sea.html">chính
phủ Nhật Bản đứng về phía Việt Nam và Philippines</a>liên
tục lên tiếng phản đối các động thái khiêu khích của Trung
Quốc trên biển.</p>
<p>Đối với Việt Nam, có lẽ vấn đề "diễn biến hòa
bình" mang màu sắc Trung Quốc không chỉ dừng ở việc chèn
ép Việt Nam trên biển. Nó còn thể hiện đa dạng ở nhiều
mặt khác của đời sống văn hóa, kinh tế, xã hội.
Đầu tiên phải kể đến ảnh hưởng ghê gớm của Trung Quốc
đối với Việt Nam trên khía cạnh kinh tế. Chỉ trong bốn
tháng đầu năm 2011, giá trị nhập khẩu của Việt Nam với
Trung Quốc đạt khoảng 7,1 tỉ USD, tăng gần 28% so với cùng
kỳ năm 2010 trong khi xuất khẩu chỉ có gần 3 tỉ USD. Trong năm
2010, cán cân thương mại của Việt Nam với Trung Quốc thâm
hụt 12,7 tỉ USD, gần bằng với giá trị nhập siêu của toàn
bộ nền kinh tế Việt Nam. Nhiều người cho rằng nếu "rút
cái phích cắm" Trung Quốc thì cỗ máy kinh tế Việt Nam sẽ
không thể vận hành được.
Điều này có cơ sở vì Việt Nam phải nhập rất nhiều máy
móc, bán thành phẩm, và nguyên vật liệu từ Trung Quốc. Sự
hiện diện của Trung Quốc ở Việt Nam cũng hết sức đáng kể
với việc các nhà thầu của <a
href="http://vef.vn/loat-bai-ven-man-bi-mat-viec-trung-quoc-trung-thau-o-viet-nam">nước
này trúng phần lớn các gói thầu lớn</a>, đặc biệt là các
gói thầu do nhà nước Việt Nam tổ chức đấu dưới hình
thức EPC (theo số liệu của Diễn đàn kinh tế Việt Nam (VEF),
có tới 90% công trình thượng nguồn ở Việt Nam như khai
khoáng, luyện kim lọt vào tay các nhà thầu Trung Quốc).
Điểm thứ hai được nhiều người nhắc đến là sự xâm
thực của văn hóa Trung Quốc trong hầu hết các mảng của
đời sống xã hội của Việt Nam. Phần lớn các phim truyền
hình được chiếu trên các kênh của Việt Nam là phim Trung
Quốc (trừ một số phim Hàn Quốc hiện nay bắt đầu lấn
sân). Sách truyện của Trung Quốc dịch ra tiếng Việt nhan nhản
trong các cửa hàng sách Việt từ Nam ra Bắc. Thanh thiếu niên
Việt Nam <a
href="http://www.tienphong.vn/Van-Hoa/506286/Khong-lam-duoc-phim-lich-su-la-co-toi.html">thuộc
lịch sử Trung Quốc hơn lịch sử Việt Nam</a>.
Trên thực tế thì Việt Nam không phải là đối tượng duy
nhất được Trung Quốc nhắm vào trong cuộc xâm thực này. Theo
YaleGlobal, Trung Quốc đang nỗ lực mở rộng "quyền lực
mềm" thông qua việc truyền bá văn hóa ra thế giới. Với
đặc trưng lịch sử của mình, Việt Nam dễ dàng trở thành
một trong những nước chịu ảnh hưởng mạnh mẽ nhất của
chiến lược truyền bá văn hóa của Trung Quốc.
Điểm thứ ba là về mặt xã hội, Trung Quốc đang có một
cộng đồng gốc Hoa rộng khắp và có ảnh hưởng lớn về kinh
tế ở Việt Nam. Không chỉ thế, theo nhiều nguồn tin, việc di
cư của lao động thô sơ Trung Quốc sang Việt Nam cũng là việc
đáng lưu tâm. Theo Tuổi Trẻ đưa tin hồi đầu năm 2009, phần
lớn <a href="
http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/308402/Hang-van-cong-nhan-Trung-Quoc-da-vao-Viet-Nam.html">các
nhà thầu Trung Quốc khi thi công ở Việt Nam đều mang theo công
nhân Trung Quốc</a>. Trong cùng năm 2009, VietnamNet cũng đưa tin
nhiều vụ gây rối của công nhân Trung Quốc chống lại dân
Việt Nam địa phương.
<a href="
http://chuyentrang.tuoitre.vn/Vieclam/Index.aspx?ArticleID=329306&ChannelID=269">Con
số chính thức do Thiếu tướng Đặng Thái Giáp</a>- Cục
trưởng Cục Công tác chính trị, Tổng cục Xây dựng lực
lượng, Bộ Công an, cho biết vào tháng 07/2009 thì có khoảng
35.000 lao động (thô sơ) Trung Quốc làm việc tại VN tại thời
điểm đó, tập trung ở một số địa bàn trọng điểm như
TP.HCM, Tây nguyên, miền Trung. Theo Thiếu tướng Giáp, một số
doanh nghiệp Trung Quốc đưa người lao động vào cả các khu
vực biên giới, vùng sâu, vùng dân tộc... tiềm ẩn những
phức tạp về an ninh trật tự. Nhiều người không đủ tiêu
chuẩn lao động, có người chỉ là lao động phổ thông nhưng
vẫn được phía Trung Quốc cấp hộ chiếu công vụ; một số
trường hợp nhập cảnh vào VN kết hôn với người Việt nhưng
không đăng ký theo quy định.
Con số 35 nghìn người mà thiếu tướng Giáp đưa ra không phải
là một con số quá lớn, nhưng cho tới nay nó đã là một con
số cũ. Tuy nhiên đây cũng là con số đáng lưu tâm vì sự
hiện diện về kinh tế (kéo theo sự hiện diện về con người)
ở Việt Nam chỉ có tăng chứ không giảm.</p>
<p>Với việc ngày càng lấn át Việt Nam trên biển, đặt Việt
Nam vào vòng ảnh hưởng ngày càng chặt về kinh tế, xâm thực
về văn hóa, và tăng dần sự hiện diện của người Hoa trong
xã hội, có vẻ như Trung Quốc đang đặt Việt Nam trong một
quá trình diễn biến hòa bình mang màu sắc Trung Hoa.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/9189), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét