hình trung các trường đại học tư trong nước được coi tựa
như một công ty trách nhiệm hữu hạn, còn các trường đại
học tư nước ngoài thì được coi tựa như một dự án
FDI.</strong></em>
Qua những ý kiến tại cuộc hội thảo "Mô hình đại học tư
thục ở Việt Nam" vừa tổ chức tại Hà Nội ngày 25/4, có
thể thấy trong tư duy của các nhà làm chính sách ở Việt Nam,
khái niệm xã hội dường như chỉ bao gồm hai khu vực –
<em>Nhà nước</em> và <em>kinh doanh</em> – mà gần như không có
chỗ cho <em>xã hội dân sự</em>, nên khi việc chuyển giao trách
nhiệm được thực hiện thì các đại học tư thục nghiễm
nhiên trở thành một bộ phận của khu vực kinh doanh. Kết quả
là trường đại học, thông qua các chính sách và hệ thống
pháp lý của Nhà nước đã bị biến thành các công ty tư nhân,
điều mà trong một số trường hợp nằm ngoài mong muốn của
những người sáng lập trường.
Cho đến thời điểm này, Việt Nam vẫn chưa có quy chế về
trường đại học không vì mục tiêu lợi nhuận. Vì vậy, tất
cả các trường đại học tư thục ở Việt Nam đều được
quản lý như thể chúng hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận –
tức là tựa như một công ty tư nhân. Cụ thể là theo Quyết
định 61/2009/QĐ-TTg thì trong các trường đại học tư thục
cũng có góp vốn, có cổ đông, cổ tức, hội đồng quản
trị, và cũng đóng thuế thu nhập doanh nghiệp! Cũng theo Quyết
định này, hội đồng quản trị của trường tư thục hoạt
động theo cơ chế đối vốn, tức là người càng có nhiều
tiền thì tiếng nói càng có trọng lượng trong những vấn đề
quan trọng của trường, bao gồm cả việc bổ nhiệm hiệu
trưởng, hiệu phó, trưởng khoa cũng như xác định phương
hướng phát triển của trường.
Không những thế, theo quy định của pháp luật hiện hành,
người sáng lập trường phải là người góp vốn cổ phần.
Điều này có nghĩa là những trí thức tinh hoa dù có kiệt
xuất đến đâu nhưng nếu không có tiền góp vốn thì cũng
không được phép tham gia hội đồng sáng lập trường. Quy
định này thậm chí còn "chặt chẽ" hơn so với quy định
áp dụng cho các công ty tư nhân, theo đó chủ tịch hội đồng
quản trị của các công ty tư nhân không nhất thiết phải là
người góp vốn nhiều nhất, thậm chí không cần có sở hữu
tại công ty. Như vậy, dưới những quy định hiện hành của
Nhà nước, vô hình trung các trường đại học tư trong nước
được coi tựa như một công ty trách nhiệm hữu hạn, còn các
trường đại học tư nước ngoài thì được coi tựa như một
dự án FDI.
Theo cách hiểu hiện nay ở Việt Nam, "tư nhân" đồng nghĩa
với "vì lợi nhuận", và do vậy đại học tư thục cũng
đồng nghĩa với đại học vì mục tiêu lợi nhuận. Thậm chí
dư luận xã hội còn cho rằng đại học tư thục hiện nay là
một hình thức kinh doanh "siêu lợi nhuận".
Trên thế giới, không phải là không có những trường đại
học tư, hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận. Tuy nhiên, trong
danh sách những trường đại học hàng đầu thế giới đa số
là trường tư thục ở các nước tư bản nhưng lại không vì
mục đích lợi nhuận như Harvard, Yale, hay Stanford ở Mỹ. Ở
những trường này không có cổ đông, không chia lợi nhuận, và
khoản thặng dư ngân sách nếu có sẽ được tái đầu tư toàn
bộ cho các hoạt động của trường.
Để đáp ứng nhu cầu không ngừng tăng lên về giáo dục đại
học và để khắc phục phần nào sự mất cân đối về cung
– cầu, Việt Nam cần học tập kinh nghiệm quốc tế về
khuyến khích sự tham gia của xã hội, trong đó có mô hình
đại học tư nhưng không vì mục tiêu lợi nhuận, có thể gọi
là đại học nghĩa thục.
Để đảm bảo sự ổn định về tài chính, Nhà nước có thể
đưa ra một số biện pháp khuyến khích cho các trường nghĩa
thục này, chẳng hạn như Nhà nước đồng tại trợ, cung cấp
một số đầu tư ban đầu, hay đấu thầu các dự án nghiên
cứu và phát triển. Đặc biệt là cần có chính sách miễn
thuế thu nhập hoàn toàn đối với các trường nghĩa thục,
đồng thời miễn thuế thu nhập cho những cá nhân và tổ chức
tài trợ cho các trường nghĩa thục.
Đồng thời, trách nhiệm giải trình của trường nghĩa thục
cũng có thể được đảm bảo thông qua khuôn khổ pháp lý của
Nhà nước, các quy chế thích hợp của hội đồng trường,
hoạt động kiểm toán của Bộ Tài chính cùng các cơ quan quản
lý Nhà nước hữu quan và sự giám sát của toàn xã hội.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/8771), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét