Chú đọc một hơi "nhật kỳ" ngày 9 của Từ Huy. Đọc được
hai phần ba thì nức nở một mình. Sau đó thì phải lau mắt
vài lần để đọc cho hết bài. Cám ơn Từ Huy đã cho chú
đọc trước khi chuyển BVN.
Hy vọng những ai đọc bài này với mục đích xa lạ, những ai
đọc không để đồng cảm mà chỉ cốt vạch lá tìm sâu, cách
đọc của những ai đang theo dõi Từ Huy, những ai đang tự xếp
mình vào một chiến lũy đối địch với Từ Huy cùng những
tâm hồn như Từ Huy, hy vọng rằng các "tay súng" đó sẽ NGỘ
ra cái thông điệp gửi trong những dòng nhật ký này.
Đất nước này đang bị chia rẽ sâu sắc. Không chỉ là sự
chia rẽ giàu nghèo. Mà đang có sự chia rẽ vô cùng lớn về
văn hóa. Có mấy người trong đội ngũ những chú Javert sẽ
hiểu nổi và đồng cảm nổi với những dòng nhật ký của
một cô gái luôn luôn bé bỏng, mặc dù đã có trong tay những
công trình triết học và văn học của cô đáng để những ai
thèm khát văn bằng phải nản lòng.
Chú cũng thấy mình được Từ Huy ngấm ngầm khuyên không nên
bi quan và hãy tin vào phần tốt đẹp của con người. Về lý
trí, chú vẫn muốn được như thế lắm! Nhưng cuộc sống vẫn
đang nói to với chú là ta chớ nên vấn vương với ảo tưởng.
Chú chỉ lo những kẻ nghèo trí tưởng tượng đã làm cho nền
văn hóa Việt Nam đồi trụy đi sẽ tiếp tục trổ tài để
định nghĩa văn hóa theo cách của họ, như thể chỉ là những
gì mang màu của máu và mùi vị thuốc súng.
Dẫu sao, cháu vẫn làm chú không hết ngưỡng mộ cháu.
Phạm Toàn
</div>
Chiều nay tôi gặp một vị cán bộ quản lý của trường nơi
tôi làm việc, do trước đó ông có gọi điện và hẹn gặp
tôi. Ông rất nhã nhặn và tỏ ra lúng túng khi bắt đầu câu
chuyện. Rút cục thì ông cũng nói rằng chuyện liên quan đến
việc ký vào <a
href="http://boxitvn.blogspot.com/2011/04/kien-nghi-tra-tu-do-cho-cong-dan-cu-huy_18.html">bản
kiến nghị trả tự do cho Cù Huy Hà Vũ</a>, rằng công an đã
gọi điện đến và yêu cầu ông kiểm tra xem tôi có ký hay
không. Tôi nói rằng tên tôi có trong bản danh sách, chuyện đó
kiểm tra rất dễ, sao còn làm phiền ông. Và tôi xin lỗi ông
vì lẽ ra họ phải gọi trực tiếp cho tôi, vì việc ký kiến
nghị là một lựa chọn cá nhân, là quyết định của cá nhân
tôi, không liên quan gì đến trường. Trường chỉ quản lý tôi
về phương diện công việc. Còn mọi hoạt động khác của tôi
ngoài phạm vi cơ quan, tôi phải chịu trách nhiệm, vì tôi là
một công dân có đủ quyền công dân, và có đủ các trách
nhiệm và nghĩa vụ của một công dân. Họ đã làm phiền ông,
đã làm mất thời gian của ông, tôi thực sự áy náy vì điều
đó. Tôi còn áy náy với ông hơn vì việc làm của tôi không vi
phạm pháp luật, không vi phạm đạo đức cá nhân, cũng không
vi phạm đạo đức nghề nghiệp, thế mà lại khiến ông phải
mất thời gian quý báu của ông cho tôi. Thời gian đó đáng lẽ
phải được dành cho các hoạt động chuyên môn của ông, đáng
lẽ phải được dành cho các công việc vốn rất bận rộn
của trường. Sau đó, chúng tôi nói chuyện với nhau về những
nỗi khổ tâm của các trí thức. Trí thức, từ xưa đến nay,
muôn đời đều có những khổ tâm đặc thù của họ. Chúng
tôi nói chuyện về Marx, về các lý tưởng và mơ ước của
Marx. Rút cục thì có vẻ như thời gian của cuộc gặp gỡ cũng
không đến nỗi vô ích.
Một vài người xung quanh nói rằng vì việc ký bản kiến nghị
mà có thể tôi bị theo dõi. Tại sao lại theo dõi một người
như tôi? Một người không bao giờ làm hại ai (mà cũng không
đủ khả năng làm hại ai, một phụ nữ đơn độc, chân yếu
tay mềm). Một người đang cố gắng thực hiện truyền thống
của một gia đình công dân bình thường nhưng không tầm
thường. Cụ nội tôi là chánh tổng Lai Thạch nhưng vì ủng
hộ cách mạng nên bị cách chức; và cụ đã tự vẫn, tự
quyết định số phận theo ý mình, không chịu rơi vào tay thực
dân Pháp. Một người con của cụ là ông Nguyễn Huy Lung, một
nhân vật có ảnh hưởng quan trọng trong phong trào 30-31 ở
Nghệ Tĩnh, bị bắt giam tháng 12/1930. Do các ảnh hưởng và
hoạt động của ông ở trong tù, nên Pháp đã liên tục thuyên
chuyển ông từ nhà lao Hà Tĩnh vào nhà lao Đồng Hới rồi vào
Kon Tum. Ở đó, tháng 12/1931, ông bị bắn chết khi cùng anh em
tù phản đối bị chuyển đi Dak Pek. Một người con khác của
cụ là ông nội tôi, cũng là đảng viên 30-31, khi nhận được
công văn của tổ chức, không một phút chần chừ, đã đem các
con nhỏ gửi cho anh em (bà nội tôi, vốn cũng bị tù đày trong
phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh, lúc đó đã mất), gửi lại nhà
cửa, vườn ruộng, đi sang hoạt động ở vùng khác theo sự
điều động của cách mạng. Ba tôi, vì lý tưởng, đã bỏ
công việc ở ngân hàng, vốn rất ổn định và đảm bảo, lên
Điện Biên tìm hiểu thực tế, tham gia vào đời sống và tìm
cảm hứng sáng tạo. Và sau này, khi đất đai trở thành đối
tượng của sự tham nhũng hoặc là bằng chứng của một kiểu
ân huệ, ông đã từ chối không nhận mảnh đất do cơ quan
cấp.
Gia đình tôi không có gì đặc biệt hơn những gia đình Việt
Nam khác. Và chúng tôi cũng có một truyền thống như bao gia
đình Việt Nam khác. Truyền thống đó cần phải được tiếp
nối, dưới hình thức này hay hình thức khác. Cuộc sống luôn
có những lựa chọn khác nhau. Tôi tin rằng tổ tiên của tôi
sẽ ủng hộ lựa chọn của tôi hiện nay. Tôi đã lựa chọn ba
triệu đồng một tháng (đấy là số tiền công lao động hàng
tháng hiện nay được chuyển vào tài khoản của tôi) để làm
công việc mà tôi cho là có ích, thay vì tìm một công việc
được trả thù lao xứng đáng với bằng cấp, với trình độ
và với nhân phẩm của tôi. Tôi, và những viên chức như tôi,
không nợ nần gì ai cả, không ăn cơm của ai cả. Chúng tôi
được trả một đồng lương không xứng đáng với những gì
mà chúng tôi cống hiến, không xứng đáng với thân phận
người của chúng tôi. Để sống chúng tôi phải bán sức lao
động để làm nhiều việc khác. Tổ tiên của tôi hiểu rằng
tôi chấp nhận trả giá để thực hiện công việc mà tôi cho
là có ý nghĩa với các thế hệ sau. Đó cũng là một cách để
tiếp nối truyền thống gia đình.
Ký vào kiến nghị trả tự do cho Cù Huy Hà Vũ là việc tối
thiểu mà một trí thức có thể làm. Có thể cụ nội tôi, ông
nội tôi hay ông Nguyễn Huy Lung sẽ thất vọng về tôi, thất
vọng vì tôi có thể làm nhiều điều hơn thế mà tôi chỉ làm
được cái điều tối thiểu. Nhưng có lẽ tổ tiên cha ông tôi
cũng thất vọng nếu vì hành vi đúng đắn đó mà tôi bị nghi
kỵ, bị theo dõi. Và họ còn tủi hổ hơn nếu tôi cảm thấy
sợ hãi vì việc làm đúng của mình.
Tại sao làm điều đúng lại phải sợ? Tại sao làm điều tốt
lại phải sợ?
Xã hội này có phải đã mất hết ý thức về các giá trị
làm người rồi không, mất hết ý thức về các giá trị nhân
đạo rồi không, mất hết ý thức về công lý, lẽ phải rồi
không? Không, tôi không tin là như vậy. Tôi không tin là những
người làm nhiệm vụ theo dõi đã mất hết tính người, chỉ
còn biết hoạt động như những công cụ, như những cỗ máy.
Tôi đã xem một bộ phim của Đức: <em><a
href="http://www.talawas.org/talaDB/showFile.php?res=10131&rb=0204">Cuộc
sống của những người khác</a></em> (The lives of the others). Bộ
phim đạt giải phim nói tiếng nước ngoài hay nhất Oscar 2007,
phim hay nhất châu Âu 2006, phim hay nhất nước Đức 2006.
Một trong các nhân vật chính của bộ phim đó là Wiesler, nhân
viên an ninh, làm công việc theo dõi những người có tinh thần
tiến bộ. Và từ một kẻ lạnh lùng, sắt đá, chỉ biết có
yêu cầu của công việc và thực hiện răm rắp nghĩa vụ với
những kỹ năng thuần thục, chuyên nghiệp, quá trình theo dõi
đã biến nhân vật thành một người có cảm xúc và biết phân
biệt những gì là nhân văn với những gì là phi nhân, phân
biệt được cái gì là thiện và cái gì là ác. Kết cục là
anh ta đã giúp đỡ những người bị anh ta theo dõi, và bản
thân anh ta thì bị cách chức, đuổi việc. Bộ phim có một
kết thúc rất đẹp: sau ngày bức tường Berlin sụp đổ, nhân
vật bị theo dõi đã vào viện lưu trữ tìm lại những tài
liệu về quãng đời cũ của mình, và tình cờ phát hiện ra
rằng người theo dõi đã cứu sống anh ta. Anh ta dò hỏi và tìm
được địa chỉ của người ấy, giờ đây đang làm nghề
đưa thư. Anh ta ngồi trong ô tô từ xa nhìn ân nhân của mình
trên chiếc xe đạp chở đầy thư, bưu kiện. Anh ngập ngừng
rồi quay đi, không đến gặp ông ấy nữa. Một thời gian sau,
người đưa thư đi qua hiệu sách nhìn thấy áp phích quảng cáo
cuốn sách mới của nhà văn Dreyman, người ông ta từng theo dõi
nên biết rất rõ. Ông ta bước vào hiệu sách, cầm cuốn tiểu
thuyết của Dreyman có nhan đề Bản sonate của những người
tốt. Ông mở ra và đọc được lời đề tặng dành cho mã
số: HGW XX/7. Đấy chính là mã số của ông hồi còn là nhân
viên an ninh. Khi ông ta mua cuốn sách, người bán hàng hỏi ông
có muốn gói quà không, ông trả lời: "<em><strong>Không, nó
dành tặng tôi</strong></em>".
Cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn không phải chỉ nhờ việc
những người đấu tranh cho chính nghĩa và cho các giá trị tốt
đẹp biết hy sinh, mà còn nhờ việc những người chống lại
chính nghĩa và chống lại các giá trị tiến bộ biết nhận ra
rằng họ cần ủng hộ lẽ phải. Và nghệ thuật đích thực
bảo vệ nhân tính, phát hiện nhân tính kể cả ở những nơi,
những lúc, ở những người tưởng như không còn nhân tính.
Nếu giả sử (chỉ là giả sử mà thôi) có ai đó theo dõi tôi
thì tôi tin rằng người đó cũng sẽ chuyển biến theo chiều
hướng như vậy. Tôi tin ở các giá trị mà tôi đang cố gìn
giữ và xây dựng. Tôi tin rằng lương tri và tính thiện có
sức cảm hóa. Người Việt Nam là người, trước khi là người
Việt Nam. Tức là chúng ta cũng mang các giá trị phổ quát của
nhân loại. Chúng ta có bộ óc để nhận thức, để nhận biết
lẽ phải, chúng ta có trái tim để biết xúc động, biết yêu
quý những gì cần yêu quý và căm ghét những gì cần căm ghét.
Chúng ta cũng có đủ phẩm chất trí tuệ và sức mạnh như
những dân tộc khác để xây dựng một xã hội nhân bản như
chúng ta mong muốn, nếu chúng ta thực sự mong muốn.
Có thể là tôi ảo tưởng. Nhưng ảo tưởng cũng là một đặc
điểm chỉ có ở con người. Đặc điểm này có thể khiến cho
con người thất bại, nhưng đó là sự thất bại có giá trị.
Còn ai có thể ảo tưởng hơn những kẻ xưa kia mơ ước thảm
bay và mơ ước lên mặt trăng. Tuy nhiên nếu không có những
kẻ ảo tưởng về một đồ vật có khả năng di chuyển trên
không trung với tốc độ kỳ diệu ấy, thì chắc chắn sẽ
không có máy bay, tên lửa…
Con người có bộ óc và trái tim không phải để trở thành
một cỗ máy, và cũng không thể trở thành một cỗ máy trừ
khi nó không còn có ý thức rằng nó là người.
N. T. T. H.
Tác giả gửi trực tiếp cho BVN.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/8777), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét