tôi, bắt đầu từ trước khi chúng tôi ra đời rất lâu. Suốt
nhiều triều đại, thị trấn chúng tôi cung cấp cho hoàng gia
những người hầu đáng tin cậy nhất. Họ là các thái giám,
và vì kính trọng, chúng tôi gọi họ là Cố. Không ai trong số
chúng tôi là hậu duệ trực tiếp của Cố, nhưng đi ngược
dòng huyết thống, chúng tôi tìm thấy nhiều chú bác, anh em, anh
em họ đã từ bỏ nam tính để tên tuổi họ không biến mất
trong lịch sử. Nhiều thế hệ con trai lên bảy hoặc tám tuổi
được chọn và đem hoạn - chúng tôi gọi là <em>tịnh thân</em>
- rồi gửi đến hoàng cung tập sự, học làm người hầu
phục vụ hoàng đế và hoàng gia. Mười ba hoặc mười bốn
tuổi bắt đầu được trợ cấp, họ dành dụm tiền gửi về
cho cha mẹ. Những đồng bạc ấy được cất kỹ trong rương
cùng một túi nhỏ bằng lụa, <em>đựng của quý</em> đã bị
cắt rời, được bảo quản bằng nhiều loại dược thảo. Khi
anh em của Cố đến tuổi lấy vợ, cha mẹ họ mở rương, lấy
ra những đồng bạc. Tiền nong cho phép những người anh em
cưới vợ; vợ họ sinh con trai; những đứa con ấy lớn lên
tiếp tục truyền thống của dòng họ, hoặc sinh thêm nhiều con
trai nữa hoặc tịnh thân để tiến cung. Nhiều năm trôi qua. Khi
các Cố quá già không thể phục vụ các chủ nhân trong hoàng
cung được nữa, họ được cho về nghỉ và thay bằng cháu trai
của họ. Chẳng còn việc gì để lo nghĩ, họ ngồi suốt ngày
dưới nắng, vuốt ve những con mèo họ mang từ hoàng cung về
nhà, béo tốt và chậm chạp y như họ, quan sát chó đực đuổi
theo chó cái trong ngõ. Rồi đến lúc cái chết đến với họ.
Đám tang của họ là những sự kiện lạ mắt trong thị trấn
chúng tôi: sáu mươi tư nhà sư mặc áo choàng vàng rực và đỏ
thắm tụng kinh suốt bốn chín ngày, đưa linh hồn các Cố lên
thiên đường; sáu mươi tư thày tế khoác áo xanh lơ và xám
nhảy múa suốt bốn chín ngày xua đuổi ma quỷ dám tấn công
thân xác họ. Cuối ngày thứ bốn mươi chín, thời khắc thiêng
liêng đã đến, cái túi lụa đựng của quý bị cắt rời của
Cố được đặt vào quan tài. Giờ thì bộ phận bị thiến đã
trở lại thân xác họ, linh hồn có thể ra đi, đến nơi khác
tốt đẹp hơn thị trấn của chúng tôi mà không tiếc nuối.
Đây là câu chuyện của một trong các Cố của chúng
tôi. Trong nhiều triều đại, họ là những thành viên tin cậy
nhất của hoàng gia. Họ hầu hạ các bà hoàng, phi tần, đích
thân làm những việc riêng tư nhất mà không làm uế tạp dòng
máu quý tộc vì những thèm muốn thấp hèn và bẩn thỉu của
đàn ông; họ phục vụ hoàng đế và các hoàng tử rất khéo
léo, song không giống các thị nữ hay mơ cám dỗ hoàng đế và
các hoàng tử bằng nhan sắc trần tục, các Cố không phải là
mối đe dọa cho những phi tần trong hoàng gia. Tuy vậy, có
nhiều tin đồn vu vơ rằng họ là đồ chơi của các hoàng tử
trước khi đến tuổi được phép nạp thiếp, và nhiều người
xì xào về các Cố đã bị dìm chết, bị thiêu sống, bị
đánh đến chết hoặc bị chặt đầu vì những lỗi nhỏ
nhất, nhưng theo chúng tôi biết, những chuyện đó được bịa
ra để xúc phạm thanh danh thị trấn của chúng tôi. Chúng tôi
tin vào thứ nhìn thấy - những tấm bia mộ khắc chạm tinh tế
trong nghĩa trang, những bức chân dung thêu tao nhã trong các cuốn
sách của gia tộc. Các Cố rót đầy trái tim chúng tôi sự tự
hào và biết ơn. Nếu không có họ thì chúng tôi - những con
người tầm thường sinh ra trong thị trấn không tên tuổi này -
là ai kia chứ?
Vinh quang của thị trấn chúng tôi phai mờ dần trong
thế kỷ vừa qua. Nhưng tôi có thể kể cho các bạn câu chuyện
của một chàng trai trước khi nói đến sự tàn tạ của các
Cố trong lịch sử được không? Theo truyền thống, các cậu bé
đưa vào cung không phải là con một, những cậu này phải giữ
lại để thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng là duy trì nòi
giống. Nhưng ông Cố vĩ đại nhất trong gia tộc chúng tôi lại
là con trai duy nhất trong gia đình. Cha của ông cũng là con trai
một, chết lúc rất trẻ chưa kịp gieo thêm mầm vào bụng vợ.
Không có chú bác hoặc anh em gửi tiền từ hoàng cung về cho,
hai mẹ con phải sống trong cảnh nghèo khổ. Lên mười, sau một
trận đánh nhau với bọn trẻ con hàng xóm khoe anh trai chúng
được nhận những thỏi vàng từ tay hoàng đế, cậu bé vào
chuồng bò và tự thiến bằng một sợi dây và cái liềm.
Huyền thoại kể rằng, cậu đi qua thị trấn, một tay cầm cái
của quý máu chảy ròng ròng, và kêu to với dân chúng đang xót
thương nhìn cậu: "Hãy đợi cho đến khi tôi thành người
hầu thân cận nhất của Đức Vua!". Không chịu nổi nỗi
nhục và tuyệt vọng phải sống dưới mái nhà không con không
cháu, mẹ cậu gieo mình xuống giếng. Hai chục năm sau, người
con trai ấy trở thành trưởng thái giám trong hoàng cung, cai
quản hai ngàn tám trăm thái giám và ba ngàn hai trăm thị nữ.
Không còn anh em trai để gửi tiền, ông ta dành dụm từng
đồng và khi về hưu, trở thành người giàu có nhất vùng. Ông
ta thuê người đào quan tài người mẹ tội nghiệp lên và tổ
chức đám tang thứ hai cho bà cụ, một đám tang xa hoa nhất
chưa từng có trong thị trấn. Đó là tháng Chín năm 1904, những
người già cả không ngừng kể tỉ mỉ các chi tiết trong tang
lễ: chiếc quan tài đồ sộ đục từ thân một cây gỗ đàn
hương, nhiều đống vàng thoi, nhiều rương đựng quần áo
lụa, những hòm bát đĩa bằng ngọc bích cho bà cụ dùng ở
kiếp sau. Ấn tượng nhất là viên cựu thái giám đã mua bốn
cô bé mười hai tuổi của các gia đình nông dân nghèo trên
núi. Chúng được mặc những bộ quần áo bằng sa tanh mà
chẳng bao giờ chúng dám mơ và mỗi bé phải uống một chén
thủy ngân. Thủy ngân giết chết các em ngay lập tức, nên
nước da mơn mởn đào tơ của các em vẫn giữ nguyên khi các em
ngồi trên ghế kiệu diễu trước quan tài. Nén hương đang cháy
cắm trong những ngón tay co lại, bốn bé gái là những cô hầu
trung thành hộ tống bà cụ sang thế giới bên kia.
Chuyện về ông Cố này là trang rực rỡ nhất trong
lịch sử của chúng tôi, giống như dải pháo hoa lộng lẫy
bắn lên bầu trời trước khi bóng tối tràn ngập. Triều đại
cuối cùng bị những người cộng hòa lật đổ. Hoàng đế và
những người hầu trung thành nhất, thế hệ thái giám cuối
cùng bị đưa ra khỏi Tử Cấm thành. Vào những năm 1930, phần
lớn bọn họ sống nghèo khổ trong các ngôi đền, miếu quanh
Tử Cấm thành. Chỉ những người khôn ngoan nhất sống khấm
khá, ngoài việc trả lời phỏng vấn, họ còn kiếm thêm tiền
bằng cách phô bày thân xác cho các phóng viên và du khách
phương Tây xem, thậm chí còn để cho họ chụp ảnh.
Sau đó, chúng tôi có một thập niên ngắn ngủi của
nước cộng hòa, của các chỉ huy quân sự, trong cả hai cuộc
thế chiến chúng tôi đã chiến đấu cho phe thắng song vẫn
chẳng được gì, rồi cuộc nội chiến và cuối cùng là chúng
tôi được chứng kiến buổi bình minh của chủ nghĩa cộng
sản. Đúng ngày người có quyền hành tuyệt đối khẳng định
thắng lợi của chủ nghĩa cộng sản ở đất nước chúng tôi,
một người thợ mộc trẻ trong thị trấn về nhà với người
vợ mới cưới.
- Nghe nói từ nay trở đi, chúng ta sẽ có một cuộc sống mới,
- người vợ trẻ nói với chồng và chỉ vào chiếc loa phóng
thanh gắn trên mái nhà.
- Cũ hay mới thì cuộc sống vẫn thế thôi, - người chồng
trả lời. Anh đưa vợ lên giường và làm tình với vợ, mắt
anh khép nửa chừng, đê mê trong lúc loa phóng thanh truyền một
bài hát mới, cả nam lẫn nữ lặp đi lặp lại mãi lời ca.
Đứa con trai được thụ thai như thế đấy, trong bản
đồng ca <em>Chủ nghĩa cộng sản vĩ đại, vĩ đại, vĩ vĩ
đại</em>. Bài hát ấy truyền hết ngày này sang ngày khác,
người mẹ trẻ vừa ngân nga, ậm ừ hát theo vừa sờ cái
bụng đang lớn dần, chị cẩn thận cắt rời những bức chân
dung vị lãnh tụ tối cao trên báo. Chúng tôi tôn vinh Người
là Cha của chúng ta, Cứu tinh của chúng ta, Ngôi sao Bắc đẩu
trong đời chúng ta, Mặt trời không bao giờ lặn trong thời
đại chúng ta. Người mẹ mù chữ, giống phần lớn dân chúng
trong thế hệ chị. Không giống những người khác, chị thích
xem báo, và chị dán ảnh của lãnh tụ tối cao vào một cuốn
sổ dày. Chị chẳng phải là người phụ nữ khôn ngoan nhất
thị trấn chúng tôi đó sao? Những người phụ nữ khác chưa
từng nghĩ đến việc ngắm ảnh của lãnh tụ trong lúc có thai
con trai. Đương nhiên họ vẫn nghe nói rằng phụ nữ có thai
càng ngắm kỹ một gương mặt, thì đứa trẻ càng có nhiều
khả năng giống người đó. Nhiều năm trước, những người
mẹ trẻ trong thị trấn thích ngắm một loại búp bê nhập
khẩu có cái tên nước ngoài là Shirley Temple[1]. Những thập
kỷ sau, các bà mẹ mang thai ngắm nghía kỹ lưỡng các ngôi sao
điện ảnh. Nhưng thời gian này, lãnh tụ tối cao là siêu sao
duy nhất trên các phương tiện truyền thông, vì thế người
mẹ trẻ chăm chú chiêm ngưỡng dung nhan Người suốt mười
tháng liền trước khi sinh con.
Đứa con trai sinh ra có khuôn mặt của vị lãnh tụ
tối cao, một phép màu mà ban đầu chúng tôi không để ý tới.
Mười năm tiếp theo, chúng tôi tránh nhìn cậu bé vì sợ nhìn
thấy hình ảnh người cha đã chết trên mặt nó. Cha cậu là
người làm ăn chăm chỉ, chu đáo, tốt bụng với xóm giềng và
yêu thương vợ. Chúng tôi không bao giờ tưởng tượng anh ta
lại là kẻ thù của đất nước cộng sản non trẻ này. Song
có nhiều nhân chứng, không chỉ một mà toàn bộ những kẻ say
rượu tối hôm đó trong quán.
Lời bình về anh hùng và lợn nái đã dẫn anh ta đến
cái chết. Hồi này, chúng tôi khâm phục sức mạnh của người
anh lớn cộng sản ở phía trên đất nước chúng tôi. Nghe nói
ở đất nước anh cả Liên Xô, phụ nữ được khuyến khích
sinh nhiều con cho sự nghiệp cộng sản, những người sinh
nhiều con nhất sẽ được tặng danh hiệu <em>người mẹ anh
hùng</em>. Hiện giờ chúng tôi đang trên cùng con đường tiến
tới một nơi hạnh phúc như nhau, lãnh tụ tối cao bèn quyết
định áp dụng cùng chính sách ấy.
Anh thợ mộc trẻ tuổi ngà ngà say nói đùa thật to
với các bạn rượu:
- Người mẹ anh hùng hả? Mẹ sề nhà tôi sẽ đẻ một lứa
mười đứa liền. Liệu mụ có được danh hiệu ấy không?
Thế đấy, một lời công kích hiểm độc vào chính
sách dân số của lãnh tụ tối cao. Anh thợ mộc bị hành hình
sau một phiên xử công khai. Tất cả những người tham gia cuộc
họp - trừ vợ anh -, từng người trong chúng tôi đều giơ cao
nắm đấm chào mừng thắng lợi của Nhân dân, tiếng hô nhất
trí của chúng tôi át tiếng rên rỉ của vợ anh trên giường.
Chúng tôi hô vang khẩu hiệu lúc viên đạn xuyên qua đầu
người thanh niên. Chúng tôi hát những bài ca cách mạng lúc xác
anh bị diễu đi trên phố. Cuối cùng, khi đã khản giọng vì
kiệt sức, chúng tôi nghe thấy tiếng khóc đầu tiên của đứa
trẻ, to và đau đớn, và trong chốc lát chúng tôi khó mà nhìn
vào mắt nhau. Chúng tôi đã làm gì với người mẹ và đứa
trẻ sơ sinh? Người thanh niên đã chết kia chẳng phải là một
người anh em của chúng tôi sao?
Điều chúng tôi không biết là một nhà nghiên cứu ở
thủ đô đã bị ném vào tù, bị tra tấn đến chết vì đã
dự báo sự bùng nổ dân số và đề nghị lãnh tụ tối cao
thay đổi chính sách. Chúng tôi cũng không hề biết rằng trong
một cuộc họp với lãnh đạo của đất nước anh cả tại
Moscow, lãnh tụ tối cao đã nói chúng tôi không sợ một cuộc
thế chiến nữa hoặc các vũ khí hạt nhân: <em>Giả dụ bọn
Mỹ thả bom nguyên tử lên đầu chúng tôi. Nước tôi có năm
trăm triệu dân. Dù chúng tôi có bị chết một nửa, chúng tôi
vẫn còn hai trăm năm mươi triệu, và hai trăm năm mươi triệu
người này sẽ sản sinh ra hai trăm năm mươi triệu người khác
ngay lập tức</em>.
Sau đó, khi đọc những lời của Người trên báo, máu
chúng tôi sôi lên. Trong những năm tới, chúng tôi sẽ sống,
mắt nhìn lên trời đợi bom Mỹ rơi như mưa xuống đầu, để
chứng tỏ lòng can đảm và sự trung thành tuyệt đối của
chúng tôi với lãnh tụ.
Cậu bé lớn nhanh như thổi. Người mẹ thì càng ngày
càng già nhanh hơn. Sau cái chết của người thợ mộc, theo
thỉnh cầu của chị, Ủy ban Cách mạng thị trấn giao cho chị
việc quét đường. Cứ rạng đông, chúng tôi nằm trên giường
và lắng nghe tiếng chổi tre hối hả của chị. Chị góa chồng
ở tuổi mười tám, đẹp như một góa phụ trẻ có thể đẹp,
và cố nhiên một số anh chàng độc thân không thể đừng
những ý nghĩ mơ tưởng đến chị trên chiếc giường lẻ loi.
Song không một thanh niên nào dám ngỏ lời với chị. Ai dám
cưới vợ góa của tên phản cách mạng và suốt phần đời
còn lại lo ngay ngáy bị quy là có cảm tình với kẻ xấu?
Ngoài ra, ở nước chúng tôi dù lãnh tụ có nói nam nữ bình
đẳng, chúng tôi vẫn nghĩ một góa phụ muốn có người đàn
ông khác là một con đĩ ngầm. Niềm tin của chúng tôi càng
được củng cố khi đọc trên báo lời nhận xét của lãnh tụ
về một trong những môn đệ thân cận nhất của Người đã
trở thành kẻ thù của đất nước: <em>Một gã đàn ông không
thể che đậy bản chất phản động mãi mãi, giống như một
mụ góa không thể che giấu sự thèm khát được giao cấu.</em>
Vì thế người mẹ trẻ héo mòn đi trong mắt chúng
tôi. Mỗi ngày, bộ mặt chị càng xanh xao hơn, mắt chị ráo
hoảnh hơn. Khi đứa trẻ lên mười, mẹ nó trông đã như bà
lão sáu mươi. Không một anh chàng độc thân nào còn để mắt
đến chị nữa.
Cậu bé sắp mười tuổi thì nạn đói bắt đầu.
Trước nạn đói, suốt ba năm, chúng tôi chẳng làm gì ngoài
việc ca hát về thiên đường của chủ nghĩa cộng sản và
thề giải phóng giai cấp lao động đau khổ trên toàn thế
giới. Nông dân và công nhân ngừng làm việc, ngày của họ
trôi qua trong nỗi khó nhọc và niềm vui sáng tác thêm một bài
thơ nữa, ganh đua để trở thành nhà thơ vô sản hữu ích
nhất. Ngày nào chúng tôi cũng đến trung tâm thị trấn, thảo
luận chiến lược chinh phục thế giới dưới sự lãnh đạo
của lãnh tụ tối cao. Khi nạn đói xảy ra, chúng tôi không hề
chuẩn bị trước, chúng tôi lắng nghe những lời cổ vũ của
lãnh tụ trên loa phóng thanh. Người kêu gọi chúng tôi thắt
chặt thêm một nấc thắt lưng vì tương lai của chủ nghĩa
cộng sản, và chúng tôi vui sướng đục thêm nhiều lỗ trên
thắt lưng. Năm đói thứ hai, lãnh tụ nói trên loa: <em>Hãy xua
đuổi chim sẻ và chuột; chúng là bọn kẻ cắp đã cướp
lương thực của chúng ta và mang nạn đói đến cho chúng
ta.</em>
Giết chim sẻ là sự kiện vui vẻ nhất trong suốt ba
năm đói kém. Sau nhiều tháng uống cháo loãng và ăn rễ cỏ,
cứ buổi sáng ngày diệt chim sẻ, chúng tôi được phát hai cái
bánh bao nhỏ nóng hôi hổi trong phòng ăn thị xã. Sau bữa sáng,
chúng tôi trèo lên mái nhà, gõ chiêng trống theo hiệu lệnh
của Ủy ban Cách mạng. Từ mái nhà này sang mái nhà khác, từng
đợt, từng đợt âm thanh loạn xạ xua lũ chim sẻ bay lên
trời. Chia thành nhiều ca khác nhau, chúng tôi gõ suốt sáng và
chiều, và mỗi khi một con chim sẻ định đậu lên ngọn cây,
chúng tôi xua nó bằng những sào tre dài buộc nhiều lá cờ
sặc sỡ. Đến tối, chim sẻ chết vì hoảng sợ và kiệt sức,
rơi như mưa xuống chúng tôi như những quả bom nhỏ. Bọn trẻ
con trang trí như những bù nhìn chạy quanh, nhặt chim chết cho
chúng tôi làm bữa tối.
Cậu bé đang cố nhét một con sẻ vào ống tay áo thì
một đứa lớn hơn chộp bàn tay nó:
- Nó đang ăn cắp tài sản của nhân dân, - thằng lớn gào to
với cả thị trấn.
- Mẹ tôi ốm. Bà ấy cần ăn gì đó, - cậu bé nói.
- Này thằng ranh, thứ mẹ mày cần ăn không phải loại chim
này, - một gã đàn ông nói và chúng tôi cười ồ. Bánh bao
trong dạ dày và chim sẻ trong giỏ làm chúng tôi phấn chấn.
Cậu bé nhìn gã đàn ông trừng trừng giây lát rồi
húc mạnh đầu vào gã.
- Thằng chó đẻ, - gã nói, cong gập người và che bàn tay lên
đũng quần.
- Đánh chết thằng nhãi phản cách mạng đi, - có ai đó nói và
cả đám chúng tôi xông đến đấm, đá thằng bé. Đói khát
làm chúng tôi mỗi ngày một thêm hung hãn, chúng tôi khuây khỏa
khi tìm được một người để trút cơn thịnh nộ không tên
của mình.
Người mẹ lao vào đám đông và cố gạt chúng tôi ra.
Sự có mặt của bà làm chúng tôi càng đánh tợn hơn. Có
người nhặt cả gạch và đá, lăm le đánh nó quỵ. Vài kẻ nhe
răng, sẵn sàng ăn tươi thằng bé.
- Các người nhìn mặt nó xem. Đứa nào dám đụng vào nó lần
nữa, tôi sẽ kiện vì tội bất kính lãnh tụ vĩ đại nhất
của chúng ta, - người mẹ gào lên, chỉ vào chúng tôi như một
mụ điên.
Người chúng tôi lạnh cứng. Chúng tôi nhìn mặt thằng
bé. Dẫu mặt nó sưng phồng và mắt đen, chúng tôi chẳng khó
gì khi nói rằng nó có bộ mặt của lãnh tụ, trẻ trung và
chống đối, như các minh họa thời thơ ấu anh hùng của lãnh
tụ tối cao. Thằng bé đứng dậy và lê đến với mẹ. Chúng
tôi kính sợ nhìn mặt nó, không dám nhúc nhích khi nó nhổ
nước dãi đầy máu vào chân chúng tôi.
- Nhớ lấy bộ mặt này, - thằng bé nói. - Các người sẽ
phải trả giá cho ngày hôm nay. - Nó nhặt một đôi chim sẻ và
bước đi cùng mẹ nó. Chúng tôi nhìn hai người dìu đỡ nhau
như vợ và chồng.
Suốt nhiều năm, chúng tôi không biết cậu bé có bộ
mặt của vị lãnh tụ sống giữa chúng tôi là phúc lành hay tai
họa. Chúng tôi đối xử với nó và mẹ nó như báu vật mỏng
manh và quý giá nhất, không bao giờ dám hé một lời về họ
với người ngoài.
- Chẳng hay hớm gì đâu, - những người già cả đe chúng tôi
và kể câu chuyện về một trong các Cố của chúng tôi, tình
cờ có biệt hiệu giống hoàng đế và bị ném xuống giếng cho
chết. - Có nhiều thứ giống hệt không được phép tồn tại,
- những người già nói.
Còn chúng tôi, không ai dám hé răng nói một lời bất
kính về bộ mặt cậu trai. Càng lớn, cậu càng giống vị lãnh
tụ. Thỉnh thoảng đi ngang qua cậu trên phố, trong lòng chúng
tôi trào dâng tình cảm ấm áp dường như chính lãnh tụ ở
đấy cùng chúng tôi. Đó là thời ở đất nước tôi, lãnh tụ
còn lớn hơn cả vũ trụ. Các bà nội trợ mù chữ bị hành
hình vì dùng báo cũ làm giấy dán tường và đương nhiên bị
quy tội xúc phạm tên tuổi lãnh tụ. Cha mẹ những đứa bé
học lớp một viết sai tên lãnh tụ bị đưa đi trại lao
động. Với cậu trai sống giữa chúng tôi, chúng tôi như không
ngừng bước trên lớp băng mỏng trên làn nước sâu. Chúng tôi
lo không tôn trọng đúng mức gương mặt ấy sẽ là biểu hiện
căm ghét lãnh tụ ngấm ngầm. Chúng tôi lo quá tôn trọng sẽ
bị coi là giả dối, thờ phụng nhầm thần tượng. Trong
trường, các giáo viên chưa bao giờ nói nặng lời với cậu.
Bất cứ trò chơi nào của học sinh, phe nào không có cậu sẵn
sàng chịu thua. Khi cậu học xong trung học, Ủy ban Cách mạng
họp nhiều tuần thảo luận tìm công việc thích đáng cho cậu
thanh niên có bộ mặt giống Người. Trong thị trấn chúng tôi,
không có việc gì đủ an toàn cho cậu. Cuối cùng, chúng tôi đi
đến giải pháp tối ưu: bầu cậu làm chủ tịch Hội đồng
tư vấn cho Ủy ban Cách mạng.
Chàng thanh niên đang phát đạt. Không có việc gì làm,
và không thích giết thời gian với các thành viên già của hội
đồng, ngày nào cậu cũng la cà khắp thị trấn, trò chuyện
với những người hãnh diện được cậu chào hỏi và ngắm
các cô gái bán hàng đỏ mặt vì được cậu nhìn ngắm. Hình
dáng mẹ cậu giờ đã khá hơn nhiều, nước da hồng hào. Chỉ
có điều bất tiện là không cô gái nào hẹn hò với cậu.
Chúng tôi đe bọn con gái rằng lấy cậu hoặc là may mắn nhất
hoặc là bất hạnh nhất. Sinh trưởng trong một thị trấn mà
hành động mạo hiểm bị chê trách thực sự, không người nào
trong chúng tôi muốn gả con gái cho một thanh niên như cậu.
Ngày lãnh tụ qua đời, chúng tôi tụ họp ở trung tâm
thị trấn và khóc lóc như những đứa trẻ mồ côi. Chúng tôi
thấy cả nước gào khóc cùng chúng tôi trên chiếc tivi duy
nhất của thị trấn. Chúng tôi đeo băng tang đen suốt ba tháng,
lúc làm việc cũng như lúc ngủ. Mọi trò giải trí bị cấm
trong sáu tháng. Thậm chí một hoặc hai năm sau khi Người từ
trần, chúng tôi vẫn tránh nhìn những người phụ nữ bụng to,
biết rằng họ không thành tâm trong lúc để tang. Cha của
những đứa trẻ này không bao giờ được chúng tôi tôn trọng
nữa.
Đây là thời gian khó khăn cho chàng thanh niên. Nhìn
thấy mặt anh, một số người bật khóc không kìm được, và
anh ta cũng khóc cùng chúng tôi trong nhiều giờ. Việc đó làm
anh mệt mỏi. Anh ở lì trong phòng riêng suốt một năm, và lần
sau chúng tôi nhìn thấy, anh đang đi thẳng tới trung tâm thị
trấn, xách chiếc va li nhỏ, trông anh già hơn tuổi hai mươi
tám nhiều.
- Có chuyện không hay sao? - Chúng tôi lo lắng chào anh. - Đừng
để nỗi tiếc thương quá lớn làm anh suy sụp.
- Cảm ơn, nhưng tôi không sao, - anh đáp.
- Anh định đi đâu chắc?
- Vâng, tôi đi đây.
- Đi đâu? - Chúng tôi hoảng hốt. Mất anh lúc này dường như
không thể chịu đựng nổi, y như mất vị lãnh tụ một năm
trước.
- Đây là một nhiệm vụ chính trị, - anh nói và mỉm cười bí
ẩn. - Tôi được phân công.
Chỉ sau khi anh được đưa đi trong chiếc ôtô sang
trọng, rèm che kín (cái ôtô duy nhất, phần lớn chúng tôi nhìn
thấy trong đời), chúng tôi mới biết tin anh đến thủ đô
thử giọng để đóng vai vị lãnh tụ. Chúng tôi bàn tán nhiều
ngày, hình dung "thử giọng" và "đóng vai" nghĩa là gì.
Cuối cùng, chúng tôi đi đến kết luận anh sẽ là người
xuất sắc nhất.
Giờ đây khi anh đã biến khỏi tầm mắt chúng tôi,
mẹ anh là nguồn duy nhất của các chuyện về anh. Một bà mẹ
tự hào, mỗi lần chúng tôi hỏi thăm tin tức, bà nhắc lại
câu chuyện bà chăm chú ngắm bộ mặt của cố lãnh tụ suốt
ngày đêm, khi đứa con trai lớn lên trong bụng bà.
- Các vị biết đấy, giống như nó là con trai vị lãnh tụ vĩ
đại của chúng ta vậy, - bà nói.
- Đúng, tất cả chúng ta đều là con em của lãnh tụ vĩ đại,
- chúng tôi gật gù và nói. - Nhưng chắc chắn cậu ấy là
người con ưu tú nhất.
Bà mẹ thở dài, vô cùng mãn nguyện. Bà nhớ lại
những năm đầu tiên sau khi con trai bà ra đời, phụ nữ trạc
tuổi bà sinh hết đứa này đến đứa khác, họ đóng khung
giấy chứng nhận người mẹ anh hùng, treo lên tường và đi
lướt qua bà, vểnh mặt nhìn lên trời. Hãy để thời gian
chứng minh ai mới là anh hùng thực sự, bà nghĩ và cười
thầm.
Sau đó bà kể cho chúng tôi nghe về con trai, từng mẩu
tin tức là một cánh cửa mới ra thế giới. Anh được một
chiếc ôtô hạng nhất đưa đến thủ đô, ở đó anh và các
ứng viên khác ở trong một khách sạn sang trọng, hàng ngày
được đưa đến bảo tàng tưởng niệm lãnh tụ, họ học
để thi đấu.
- Có các ứng viên khác sao? - Chúng tôi há hốc miệng, sửng
sốt vì mẹ anh không phải là người duy nhất ngắm nghía bộ
mặt của lãnh tụ trong lúc mang thai.
- Tôi chắc nó là người duy nhất họ muốn, - người mẹ nói.
- Nó nói khi ngắm nhìn bộ mặt của lãnh tụ, nó rất tin sẽ
được chọn.
Trong nhiều năm tiếp theo, một số người trong chúng
tôi có dịp đến thủ đô và đợi suốt nhiều giờ trong hàng
người dài dằng dặc để chiêm ngưỡng bộ mặt của lãnh
tụ. Sau khi Người qua đời, một bảo tàng tưởng niệm được
xây dựng ở trung tâm thủ đô và thi hài vị lãnh tụ được
đặt trong quan tài pha lê. Nhà thiết kế đã khắc ở lối vào
bảo tàng: <em>Hãy để lãnh tụ vĩ đại của chúng ta sống
mười ngàn năm trong trái tim của một trăm thế hệ</em>. Bên
trong lối vào, chúng tôi phải trả một khoản tiền lớn, để
có một bông hoa bằng giấy trắng và đặt dưới chân quan tài
pha lê, giữa một biển hoa trắng. Trong chốc lát, một số
người trong chúng tôi tự hỏi liệu những bông hoa kia có
được lấy khỏi bệ và ngày hôm sau đem bán lại, nhưng ngay
lập tức chúng tôi cảm thấy hổ thẹn vì đã có những ý
nghĩ không trong sáng ở nơi thiêng liêng nhất thế giới này.
Tay cầm hoa, chúng tôi đi hàng một, lặng lẽ vào trung tâm đài
tưởng niệm, và chúng tôi nhìn thấy vị lãnh tụ nằm trong
quan tài trong suốt, phủ lá cờ lớn màu đỏ có những ngôi sao
vàng, mắt người nhắm như đang ngủ và miệng mỉm cười.
Chúng tôi ấn tượng với tấm thân của con người vĩ đại
này đến mức bỏ qua màu đỏ không tự nhiên trên má Người
và cái cổ phình mập như đầu Người.
Chàng thanh niên của chúng tôi ắt cũng phải bước đi
trên con đường này, nhìn vào bộ mặt này với sự sùng kính
như thế này. Chúng tôi tự hỏi còn gì nữa trong lòng anh ta mà
không xảy ra với chúng tôi?
Hẳn anh cảm thấy gần gũi con người vĩ đại kia hơn
chúng tôi nhiều. Anh có quyền cảm thấy thế, anh được chọn
trong hàng chục ứng viên để đóng vai lãnh tụ kia mà. Làm
thế nào anh đánh bại các đối thủ thì người mẹ không kể
chi tiết, bà chỉ nói anh sinh ra dành cho vai trò này. Mãi sau này
chúng tôi mới được nghe chuyện: chàng thanh niên của chúng
tôi và các ứng viên khác được huấn luyện nhiều ngày,
những người quá thấp hoặc quá yếu ớt so với vóc người
của lãnh tụ (mặc dù họ có bộ mặt của lãnh tụ) bị loại
ngay từ vòng đầu, tiếp đó là những người không thể làm
chủ được âm sắc của lãnh tụ. Rồi đến các ứng viên có
đủ mọi thứ ngoài lý lịch cá nhân trong sạch, ví dụ thành
phần xuất thân địa chủ. Nhờ Ủy ban Cách mạng thị trấn
chúng tôi giấu nhẹm anh ta là con trai tên phản cách mạng bị
xử tử, anh lọt vào vòng cuối cùng với ba người khác. Ngày
thi cuối cùng, khi được đề nghị biểu diễn ứng khẩu, ba
người kia đều chọn trích dẫn lời lãnh tụ tuyên bố sự ra
đời của nhà nước cộng sản chúng tôi (các bạn nhớ không,
ngày đó cũng là khởi đầu cho cuộc hành trình của chàng thanh
niên), trong lúc cậu ta không rõ vì lý do gì, nói: <em>Một gã
đàn ông không thể che đậy bản chất phản động mãi mãi,
giống như một mụ góa không thể che giấu sự thèm khát
được giao cấu.</em>
Trong giây lát, hoảng sợ vì sai lầm ngớ ngẩn của
mình, anh cảm thấy vừa xấu hổ vừa giận dữ như trước kia,
lúc con chim sẻ chết lạnh cứng trong những ngón tay. Anh rất
ngạc nhiên khi được chọn, với lý do là anh đã nắm bắt
được bản chất của lãnh tụ, trong khi ba người kia chỉ
đạt được hình dáng gần giống. Ba người đó và các ứng
viên khác bị gửi đi giải phẫu thẩm mỹ vì như các cụ già
đã nói, không cho phép thứ giống hệt tồn tại.
Chàng thanh niên của chúng tôi trở thành gương mặt duy
nhất đóng vai lãnh tụ, và bắt đầu những năm huy hoàng nhất
trong đời anh. Những bộ phim về lãnh tụ do anh thủ vai chính
đều do các xưởng phim của nhà nước quay. Chúng tôi chen chúc
trong rạp chiếu bóng duy nhất ở thị trấn xem các bộ phim
đó, thầm rủa các bà mẹ và vợ chúng tôi không sinh hạ
được một gương mặt vĩ đại.
Hôn sự của anh trở thành mối quan tâm lớn nhất của
chúng tôi. Giờ anh đã ngoài ba mươi, lứa tuổi nói chung bị
coi là không thích hợp với các cô gái trẻ. Nhưng ai quan tâm
đến tuổi tác của một người vĩ đại? Những người theo
lối cổ thuê bà mối cho con gái, cử họ mang những món quà
đắt tiền đến biếu người mẹ. Những người khác hiện
đại và xông xáo hơn, gõ cửa nhà bà mẹ, cô con gái thẹn
đỏ mặt theo sau. Choáng váng vì quá nhiều chọn lựa, cứ ngày
hôm sau mẹ anh lại vào trung tâm thị trấn gọi điện đường
dài cho anh, báo thêm một ứng viên thích hợp. Nhưng anh không
còn là người của thị trấn chúng tôi nữa. Anh bay khắp đất
nước vì những dịp lễ kỷ niệm và các bộ phim; anh đã
thấy những phụ nữ hấp dẫn hơn các cô gái ở thị trấn
nhiều. Anh nhờ mẹ xin lỗi và từ chối mọi lời ướm hỏi
của chúng tôi. Công nhận rằng thị trấn là một vịnh nhỏ
quá nông, không thể chứa nổi một con rồng thực sự, vì thế
hầu hết chúng tôi từ bỏ ý định và gả con gái cho thanh
niên địa phương. Một vài người vẫn bám lấy hy vọng mong
manh, đợi đến ngày anh nhận ra vẻ đẹp và đức hạnh vô
song của con gái mình. Trong vài năm, nhiều cô gái ở thị trấn
vẫn bị cha mẹ giữ không cho ai đụng đến. Chờ đợi quá
lâu làm cổ họ mỗi năm một vươn dài. Thật lạ lẫm khi nhìn
thấy cảnh một cô gái cổ dài như cái cần cẩu đi trên phố,
có cha mẹ canh giữ, họ ngày càng giống con hươu cao cổ.
Chàng trai quá bận rộn với vai trò mới, không hay
biết các chuyện đó. Anh xuất hiện tại các lễ kỷ niệm
của nhà nước trong suốt các kỳ nghỉ. Là khán giả trung
thành nhất của anh, chúng tôi ngồi suốt đêm dài trước tivi,
đợi anh xuất hiện. Trên màn hình, đàn ông, đàn bà ca hát và
nhảy múa, nụ cười vui vẻ trên mặt giống các cháu mẫu giáo
được dạy dỗ cẩn thận. Bọn trẻ con bốn, năm tuổi tán
tỉnh nhau, hát những bài tình ca như lũ vẹt hân hoan. Trong lúc
ấy, những người hay nghĩ ngợi hơn bắt đầu cảm thấy khó
chịu, ám ảnh một nỗi sợ lạ lùng, rằng dân tộc chúng tôi
sắp đi xuống thay vì đi lên. Nhưng nỗi lo biến mất khi chàng
thanh niên của chúng tôi xuất hiện trong vai lãnh tụ. Trên màn
hình, dân chúng đứng dậy tung hô và giơ cao bàn tay. Các cô
gái xinh đẹp nhất ôm hoa ùa đến chỗ anh. Từng đàn trẻ em
vây quanh anh, gọi anh bằng tên lãnh tụ. Những giọt nước
mắt luyến tiếc dâng đầy mắt mọi người. Trong giây lát,
chúng tôi tin thời gian dừng lại. Vị lãnh tụ vẫn sống giữa
chúng tôi, và chúng tôi vui sống như các con của Người.
Trong lúc chúng tôi mê mẩn vì gương mặt của chàng
thanh niên, thời gian cứ trôi. Hiện giờ chúng tôi có Sony[2] và
Panasonic[3]; chúng tôi có Protec&Gamble[4] và Johnson & Johnson[5].
Chúng tôi có những bộ phim nhập khẩu, trong phim nam nữ thoải
mái nắm tay nhau trên phố, thậm chí còn hôn nhau mà không hề
có dấu vết sợ hãi trong mắt. Chúng tôi nhận ra rằng cuộc
sống của chúng tôi không hạnh phúc như được dạy phải nghĩ
thế. Dân chúng ở các nước tư bản không đợi chúng tôi
đến giải phóng. Họ không bao giờ biết tình yêu của chúng
tôi dành cho họ.
Chắc hẳn đây cũng là giai đoạn khó khăn cho chàng
thanh niên của chúng tôi. Nhiều tiểu sử và hồi ký về lãnh
tụ xuất hiện như cỏ mùa xuân. Không như những cuốn sách do
các nhóm được chính phủ chỉ định, những cuốn sách này
báo hiệu tình trạng bất an khi chúng xuất hiện. Ngay sau đó,
chúng bị quy là các ấn phẩm bất hợp pháp, bị tịch thu và
đốt hàng đống lớn. Có những tin đồn xấu lan rộng về
lãnh tụ. Những tin đồn truyền miệng, vì sao dưới thời ông
ta trị vì, năm chục triệu người bị chết đói và bị bức
hại về chính trị. Nhưng nếu nhìn vào con số này kỹ hơn,
bạn sẽ thấy còn xa mới bằng số người mà lãnh tụ sẵn
sàng hy sinh cho bom nguyên tử Mỹ. Vậy thì mọi sự om sòm ấy
là gì?
Chúng tôi bắt đầu nghĩ đến những điều chúng tôi
được hướng dẫn tin tưởng trong suốt những năm đó. Khi
nỗi ngờ vực bắt đầu, nó lan rất nhanh trong lòng chúng tôi.
Gương mặt chàng thanh niên vẫn xuất hiện trên tivi thường
xuyên, nhưng đã đánh mất hào quang. Chúng tôi đã đợi, háo
hức gả bán con gái cho lời cầu hôn đầu tiên của anh. Mẹ
anh giờ thành một bà già lắm lời, bà đi trên phố và vồ
lấy bất cứ ai để kể chuyện về anh, song những chuyện đó
không còn gây ấn tượng cho chúng tôi nữa. Qua lời bà, chúng
tôi biết rằng anh đã đi khắp đất nước với lãnh tụ hiện
nay, chuyến đi với ý đồ tạo lòng tin cho nhân dân vào chủ
nghĩa cộng sản. Thế thì sao? Chúng tôi hỏi và bỏ đi trước
khi bà mẹ có dịp nói thêm chi tiết.
Chuyến đi kết thúc sớm khi cuộc phản kháng bùng nổ
ở thủ đô. Hàng ngàn người tập hợp ở trung tâm thủ đô
đòi dân chủ, đúng nơi bảo tàng tưởng niệm lãnh tụ, nay
ngày càng ít người đến thăm. Bị đe dọa và tức điên lên,
nhà lãnh đạo hiện tại ra lệnh cho binh lính xả súng bắn vào
những người phản kháng. Sững sờ vì sự kiện người chết
bị thiêu trong lò hỏa táng do nhà nước quản lý. Sau đó chúng
tôi đọc trên báo, nhà lãnh đạo nói rằng ông sẵn sàng giết
hai vạn người để đổi lấy hai chục năm chủ nghĩa cộng
sản ổn định. Chết điếng vì những con số đó, chúng tôi
lặp lại lời ông và tán thành sự khôn ngoan của ông khi chúng
tôi bị ép kết tội công khai những người bị giết trong vụ
này.
Ngay sau đó, đất nước anh cả ở phía trên chúng tôi
tan vỡ. Rồi hết người nọ đến người kia, các đồng chí
của chúng tôi lần lượt rời khỏi vũ đài lịch sử. Chúng
tôi hoang mang, không biết nghĩ gì về họ, không biết nên thèm
muốn, khinh thường hay thương hại họ.
Vào thời gian này, cuộc sống đang bộc lộ một khúc
mắc lớn với chàng thanh niên. Theo thói quen, chúng tôi vẫn
gọi anh là chàng thanh niên của chúng ta, song anh đã ngoài bốn
mươi và không còn trẻ nữa. Tệ hơn, anh là người đàn ông
đã ngoài bốn mươi mà chưa bao giờ được nếm mùi vị đàn
bà trong đời. Các vị có thể tin được không? Chúng tôi hỏi
nhau sau khi mọi sự xảy ra. Thật không thể tin được, chúng
tôi lắc đầu. Nhưng đây là sự thực: anh đã trải qua hầu
hết những năm hai mươi không có đàn bà nhưng chúng tôi không
sẵn lòng gả con gái cho anh; khi chúng tôi sẵn sàng, anh đã
thành người quá vĩ đại so với con gái chúng tôi. Thời gian
trôi qua thật tàn nhẫn. Bây giờ chẳng còn mống con gái nào
của chúng tôi nữa, anh bắt đầu mơ tưởng đến người đàn
bà mà lẽ ra anh phải có từ lâu.
Một khi nỗi khát khao thức dậy, anh không thể sống
yên ổn được nữa. Anh ngắm những người đàn bà trên phố,
những cánh tay và đôi chân trần của họ trong bộ váy áo mùa
hè thật hấp dẫn, ngon lành, và anh băn khoăn làm thế nào để
có người đàn bà của riêng mình. Người phụ nữ nào xứng
đáng với sự vĩ đại của anh? Thỉnh thoảng anh sôi lên đến
mức muốn vồ lấy bất cứ người nào đi qua làm người đàn
bà của mình. Nhưng sau cuộc thủ dâm thành công, cơn thèm muốn
dịu lại, anh không còn điên lên vì những khao khát mù quáng
nữa. Trong những lúc ấy, anh nhìn đời sáng sủa hơn bao giờ,
anh biết rằng không người phụ nữ nào đủ cao quý xứng với
anh.
- Nhưng con cần có vợ, sinh cho con một đứa con trai, - mẹ anh
thèm có cháu, bà nhắc anh mỗi lần anh gọi điện thoại
đường dài nói chuyện với bà. - Con hãy nhớ rằng nhiệm vụ
đầu tiên và quan trọng nhất của người đàn ông là tiếp
nối dòng họ của mình.
Anh lẩm bẩm những lời không rõ ràng và treo máy. Anh
biết rằng không tử cung của người phụ nữ nào có thể nuôi
dưỡng một đứa con trai có bộ mặt vĩ đại như của anh.
Hiện giờ cuộc đời của vị lãnh tụ được khai
thác triệt để và dựng thành phim, chàng thanh niên của chúng
tôi có nhiều thời gian hơn trong tay. Khi không có dịp kỷ niệm
để tham dự, anh lang thang trên phố, mặc áo khoác to sù, cổ
áo dựng lên và đôi kính đen đồ sộ che khuất mặt. Đôi khi
anh thèm được phô bộ mặt hoàn toàn trần trụi ra với thiên
hạ, nhưng nhớ lại cảnh bị hàng trăm người vây quanh xin
chữ ký làm anh không dám liều.
Một hôm, anh đi khắp thủ đô, tìm thứ anh ham muốn
phải có nhưng không thể gọi tên. Khi đi vào một ngõ hẻm,
một người đằng sau chiếc xe đẩy đầy sách báo gọi anh.
- Có muốn mua sách không, ông bạn?
Anh đứng lại, nhìn người bán hàng sau cặp kính đen.
- Có những sách gì?
- Anh muốn mua loại nào?
- Ông có những loại gì?
Người bán hàng kéo những tờ báo để hở một tấm
nhựa bên dưới:
- Sách vàng, sách đỏ, muốn gì cũng có. Năm chục tệ một
cuốn.
Anh cúi xuống và nhìn qua cặp kính đen. Dưới tấm
nhựa là những cuốn sách bìa sặc sỡ. Anh cầm một cuốn và
thấy trên bìa một đàn ông và một đàn bà, cả hai đều
trần truồng, đang giao hợp trong một tư thế kỳ lạ. Tim anh
đập thình thịch, to và thôi thúc trong lồng ngực.
- Đấy là một cuốn sách vàng hấp dẫn, - người bán hàng
nói, - vàng như anh muốn.
Anh nắm chặt cuốn sách trong tay:
- Ông còn gì nữa?
- Loại sách đỏ này thì sao? - Người bán hàng đưa cho anh một
cuốn khác, trên bìa là mặt vị lãnh tụ. - Ai cũng thích cuốn
sách này.
Anh đã nghe về cuốn sách, hồi ký của bác sĩ đã
phục vụ lãnh tụ ba chục năm, sách bị cấm khi xuất bản ở
nước ngoài và được mang lén từ Hong Kong và Mỹ về nước.
Anh trả tiền hai cuốn sách và về phòng riêng. Anh
ngắm kỹ chân dung vị lãnh tụ và so với mặt mình trong
gương, giống nhau ở mọi góc độ. Anh thở dài và chúi vào
cuốn sách vàng, ngấu nghiến như một người chết đói. Khi
bị cương lên quá đau, anh buộc mình bỏ cuốn sách đó xuống
và cầm cuốn sách đỏ lên.
Anh cảm thấy một sự trống rỗng trước kia chưa bao
giờ cảm thấy, xoay chuyển giữa hai cuốn sách khi một cuốn
trở nên quá sức chịu đựng. Trong cuốn sách vàng, anh thấy
cả một thế giới anh đã thiếu suốt đời, trong đó một
người đàn ông không ngừng được cung cấp đàn bà, tất cả
đều sốt sắng làm vừa lòng anh ta. Theo tất cả những điều
anh biết, người đàn ông duy nhất muốn có bao nhiêu đàn bà
tùy ý chính là lãnh tụ. Anh giở qua cuốn sách đỏ lần nữa,
ngắm những bức ảnh vị lãnh tụ vui vầy cùng các nữ y tá,
và nhận ra anh đã lầm tưởng vai trò của anh trong suốt những
năm này. Là một người vĩ đại có nghĩa là phải muốn gì
được nấy trên đời. Tự trách mình đã quá chậm hiểu, anh
đứng dậy và bước vào màn đêm. Tìm một gái điếm trong ánh
sáng lờ mờ của quán karaoke-khiêu vũ chẳng khó khăn gì. Để
phòng ngừa, anh vẫn đeo kính đen và mặc áo khoác to sù trong
suốt lúc mặc cả. Rồi anh cùng người đàn bà trẻ đến một
khách sạn gần đó, lẻn qua cửa ngách vào căn phòng người
đàn bà đã dành sẵn, trong lúc cô ta làm việc với nhân viên
tiếp tân.
Sự việc tiếp theo làm chúng tôi rối trí. Chúng tôi
chỉ có thể tưởng tượng qua những tin đồn rằng khi được
yêu cầu cởi bỏ quần áo, anh nhất định không chịu bỏ cặp
kính đen và chiếc áo khoác dày sụ. Chắc chàng thanh niên nghĩ
rằng một người vĩ đại phải có đàn bà bằng bất cứ cách
gì ta muốn. Nhưng một người đàn ông như anh cưỡng sao nổi
những ngón tay thành thạo của một gái điếm chuyên nghiệp
như cô ả anh thuê? Trong khoảnh khắc bối rối, khi anh trần
truồng như người đàn bà, mặt anh lộ ra và dễ nhận. Anh
chưa kịp hiểu ra thì gã ma cô của ả mặc giả cảnh sát đã
lao vào với đôi còng tay và máy ảnh. Đèn lóe sáng, máy ảnh
bấm tanh tách, tay anh bị còng và quần áo bị tịch thu. Đến
lúc đó, cả hai mới nhận ra mặt anh và chúng tôi có thể hình
dung bọn chúng vui sướng biết chừng nào. Thay cho khoản tiền
thường lệ, chúng đòi anh trả gấp mười những người khác
vì anh là nhân vật nổi tiếng và phải trả những bức ảnh
này với giá nổi tiếng.
Cho đến ngày nay, chúng tôi vẫn không nhất trí về
cách phản ứng của anh. Có người thì bảo anh nên trả tiền
để thoát thân, tiền nong không thành vấn đề với anh.
Người khác bảo anh chẳng làm gì sai, nên từ chối hợp tác,
nhưng anh nên báo cảnh sát về đôi kia thay cho cứ để những
việc như thế trôi qua. Chỉ sau một đêm, tin đồn bắt đầu
lan khắp thủ đô, những câu chuyện sinh động về việc anh
thường xuyên đến các nhà chứa bất hợp pháp. Những bức
ảnh được truyền tay nhau nhiều vòng, cho đến khi mọi người
ở thủ đô đều khẳng định đã xem. Còn trong thị trấn
chúng tôi, chưa ai nhìn thấy. Trái tim chúng tôi rạn vỡ khi
hình dung thân hình anh trần trụi và bơ vơ, chúng tôi thầm
tránh nhìn vào bộ mặt quen thuộc trong các bức ảnh ấy.
Anh bị coi là không thích hợp tiếp tục thủ vai lãnh
tụ nữa. Theo thư của Ủy ban Trung ương Chỉnh đốn Văn hoá,
anh đã vấy bẩn tên tuổi người anh đóng vai. Trước đó,
chưa bao giờ anh nghĩ một người như anh lại bị thải hồi.
Làm gì có gương mặt khác như của anh trên đời này, ai sẽ
thay thế anh, người không thể thay thế nhất trong nước? Anh
đi từ cơ quan này đến cơ quan kia, van nài xin một cơ hội
nữa, thề sẽ không bao giờ đụng đến một người đàn bà.
Anh không hiểu rằng vai trò của anh không cần nữa. Người
lãnh đạo mới đã nắm quyền và tuyên bố ông ta mới là
người dẫn đường vĩ đại nhất của sự nghiệp chủ nghĩa
cộng sản trong thiên niên kỷ mới. Các trinh sát tài năng đang
lùng sục khắp đất nước tìm một bộ mặt mới khác hẳn
mặt anh.
Một ngày mùa đông, chàng thanh niên của chúng tôi về
nhà trong tâm trạng u ám. Quá xấu hổ, mẹ anh ngã bệnh và
rời bỏ chúng tôi trước khi anh lên đường trở về. Ngày anh
về đến nhà, một số người chúng tôi - những người vẫn
nhớ anh là một cậu bé cầm con sẻ trong tay, những người
thầm ao ước anh trở thành con rể mình, những người đã dõi
theo bước đường của anh trong nhiều năm, là thính giả trung
thành của mẹ anh, và bất chấp nỗi đau khi thấy anh suy sụp,
vẫn sống vui vì thấy mặt anh - vâng, những kẻ như chúng tôi,
tận dụng niềm vui trần tục, sống vì yêu thương anh, chúng
tôi tụ tập ở bến xe buýt và giơ tay cho anh bắt. Anh xuống
xe, phớt lờ những nụ cười sốt sắng của chúng tôi, cặp
kính đen và cổ áo lật cao che khuất mặt. Nhìn anh đi đến
mộ mẹ, cái bóng dài kéo lê đằng sau, chúng tôi quyết định
tha thứ sự khiếm nhã của anh. Ai còn lòng dạ nào trách cứ
một đứa con như anh? Dù xảy ra chuyện gì với anh, anh vẫn là
người vĩ đại nhất trong tiểu sử của chúng tôi, là người
con và người anh hùng của chúng tôi.
Xin hãy tin rằng trái tim chúng tôi đã tan vỡ khi anh tự
thiến bên nấm mồ mẹ anh. Chúng tôi không bao giờ hiểu nổi
vì sao một ý nghĩ như thế lại đến với anh, nhất là vì
nếu chúng tôi không nhầm, anh vẫn còn trinh trắng, còn quá
nhiều điều mong đợi trong đời. Đêm xảy ra chuyện, chúng
tôi nghe thấy một tiếng rú dài trong lúc đang ngủ. Chúng tôi
ùa ra khỏi nhà, lao vào màn đêm lạnh giá và tìm thấy anh trong
nghĩa trang. Dù khi lớn, chúng tôi đã nghe nhiều câu chuyện về
các Cố, cảnh tượng vẫn làm chúng tôi ớn tận xương. Chúng
tôi không biết ý nghĩa của hành động này là gì. Không
người nào trong thị trấn chúng tôi - không kể chúng tôi là
những người bình thường, mà cả các Cố của chúng tôi -
đạt đến đỉnh cao như anh. Dẫu cụ Cố vĩ đại nhất cũng
chỉ là người hầu thân cận của hoàng đế, trong khi anh, với
bộ mặt của lãnh tụ, đã có thời như hoàng đế. Nhìn anh
lăn lộn trên đất, mặt lem luốc nước mắt và máu, chúng tôi
nhớ đến câu chuyện về cậu bé lên mười, của quý trong tay,
vẻ mặt bình tĩnh và hãnh diện. Đây là khoảnh khắc buồn bã
của chúng tôi, khi biết rằng chúng tôi, những cháu chắt của
các cụ Cố sẽ không bao giờ xứng đáng với huyền thoại về
họ.
Gạt những thương xót sang bên, chúng tôi vẫn nhớ có
người vừa tự thiến. Một số người nhất quyết đưa anh
đến bệnh viện để cấp cứu; những người khác cho là không
cần thiết, vì việc ấy đã xong rồi và sẽ không còn tổn
hại gì hơn. Trong lúc bối rối, không ai trong chúng tôi nhớ thu
nhặt thứ quan trọng nhất ở hiện trường. Sau này, khi nhận
ra sai lầm, chúng tôi tìm kiếm từng centimét trong nghĩa trang.
Nhưng bộ phận của thân thể anh đã biến mất, vào miệng con
gì chúng tôi không muốn hình dung.
Anh qua khỏi, chúng tôi không lấy làm lạ. Các Cố của
chúng tôi đều qua khỏi và sống trong các tiểu sử anh hùng
của họ đấy thôi? Hiện giờ anh sống giữa chúng tôi, với
quãng đời dài cằn cỗi ở phía trước. Anh ngồi dưới nắng,
ngắm những con chó đực đuổi chó cái, mặt anh ẩn sau cặp
kính đen và cổ áo khoác lật cao. Anh hay ra nghĩa trang vào lúc
trời chạng vạng và nói chuyện với mẹ cho đến lúc đêm
buông.
Với chúng tôi, những người đã thấy anh sinh ra trong
đau đớn và sẽ có lúc thấy anh chết trong đau đớn. Thứ duy
nhất chúng tôi lo lắng là kiếp sau của anh. Gốc rễ đàn ông
của anh đã mất vĩnh viễn, chúng tôi biết đặt gì vào trong
cái túi lụa đem chôn cùng anh? Làm sao chúng tôi có thể gửi
một linh hồn sang thế giới bên kia trong tình trạng không đầy
đủ như thế?
Hàng ngày, chúng tôi cầu nguyện cho sức khỏe của anh
để tâm trí chúng tôi thanh thản. Chúng tôi cầu cho anh sống
mãi mãi như đã cầu nguyện cho lãnh tụ. Trong chừng mực có
thể, anh là người mà chúng tôi không muốn chấm dứt tiểu
sử, và sẽ không có hồi kết cho tiểu sử của anh.
____________________________________________________________
[1] Shirley Temple: Sinh năm 1928, diễn viên điện ảnh Mỹ, được
coi là một trong những ngôi sao nhí thành công nhất trong lịch
sử điện ảnh. Temple đóng phim từ năm lên ba và là diễn viên
trong suốt 21 năm; những năm cuối đời bà rất thành công trên
chính trựờng.
[2], 2: Các hãng sản xuất đồ điện tử nổi tiếng thế giới
của Nhật Bản.
3, 4: Các hãng sản xuất đồ gia dụng và hóa mỹ phẩm nổi
tiếng thế giới của Mỹ.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/8418), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét