văn Nguyễn Khải có nhận xét rằng "<em>không có một chế
độ cộng hoà nào ở thế kỷ 20 lại dám coi thường quần
chúng như tại các nước xã hội chủ nghĩa</em>". Đó là một
đánh giá có ý nghĩa chính trị rất cao của một nhà văn quân
đội mang hàm đại tá, đã được cách mạng cưu mang nuôi dạy
từ thuở thiếu niên.
Nhận xét đó có phạm vi chân lý không phải chỉ ở một chính
phủ, một nước, mà là ở một tập hợp hữu hạn quốc gia
có đặc thù chính trị giống nhau: <em><strong>chế độ Xã hội
Chủ nghĩa</strong></em>. Do vậy, sự coi thường quần chúng là
một vấn đề của hệ thống, là một cách hành xử chính trị
có chủ ý, xuất phát từ bản chất của chế độ chính trị.
Tính hệ thống đó được thể hiện trong toàn bộ sự vận
hành các hoạt động chính trị của đất nước, từ công tác
tư tưởng, tuyên truyền giáo dục, đào tạo, tẩy não, việc
tổ chức các cuộc bầu cử các cơ quan nhà nước, cách sắp
xếp thứ tự giới thiệu xướng danh các cá nhân lãnh đạo
đại diện cho các tổ chức, cơ quan trong hệ thống (cấp trung
ương là Tổng bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng rồi mới
đến Chủ tịch Quốc hội – cơ quan quyền lực nhân dân cao
nhất; cấp tỉnh lại là Bí thư tỉnh uỷ, Chủ tịch Hội
đồng nhân dân rồi mới đến Chủ tịch Uỷ ban nhân dân) cho
đến các hành vi thực thi công vụ của từng cán bộ công
chức trong giao tiếp với nhân dân, quần chúng.
Kết quả của sự vận hành đó là những lệch lạc, méo mó,
bệnh hoạn trong đời sống tinh thần của xã hội, trong văn
hoá chính trị của cả nhân dân và đảng viên, cán bộ. Nhân
dân thì vừa sợ, vừa buộc phải mang ơn hoặc nói mang ơn
đảng, nhà nước và những người đại diện cho các cơ quan
ấy (cách đây mươi năm, ở quê tôi, người dân sợ cả những
người mặc đồng phục và gọi chung họ là người của nhà
nước, từ anh công nhân lái xe chở mía cho công ty đường,
công nhân điện, vệ sinh môi trường, thuế vụ cho đến những
cán bộ của cơ quan hành chính các cấp).
Ngược lại, cán bộ thì xem thường dân, khủng bố dân, nhũng
nhiễu dân, trục lợi từ dân…Tất cả những cái ấy là sản
phẩm của lối vận hành chính trị nói trên, lâu ngày tạo nên
một thói quen tư duy và hành xử. Ngay cán bộ ở cơ quan dân
cử như hội đồng nhân dân các cấp, theo chỗ tôi thấy, khi
tiếp xúc làm việc với dân, là cử tri đã bầu ra họ, giọng
điệu luôn luôn là người có quyền, ở trên dân và không khác
gì những công chức hành pháp; với họ, không thể có sự
chấp nhận quan niệm về sự uỷ nhiệm của nhân dân, thậm
chí là làm thuê cho nhân dân như trong hệ thống cộng hoà đại
nghị.
Tương tác chính trị và lối hành xử trong quan hệ xã hội đó
kéo dài mấy chục năm, làm cho dân khí lụi tàn, dân trí tụt
hậu; người dân sợ sệt và mê muội đi, đến mức đã bao
nhiêu năm thờ triết học duy vật, chống mê tín dị đoan để
đến những ngày này, người dân, trong đó có cả trí thức,
quan chức phải xếp hàng cả ngày để mua lá ấn Đền Trần
và hy vọng hão vào việc thăng quan tiến chức, sinh viên thì
đến chùa hoặc Văn Miếu mong chạm đầu rùa cầu may thi cử;
doanh nhân thì đi vay tiền âm của Bà Chúa Kho mong làm ăn xây
dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa. Tất cả đều có sự tham gia tổ chức rất có chủ ý
của phía chính quyền. Những hiện tượng đó nảy sinh trong
sinh hoạt tinh thần của người dân bởi họ không có được
cách bộc lộ và sức bộc lộ năng lực và nhu cầu tinh thần
nào khác theo cung cách tự do như ở các quốc gia bình thường
khác.
Nguyên nhân của mọi chuyện ấy bắt đầu tư một nền chính
trị lấy sự xem thường dân vừa như một chiến lược
thường xuyên, liên tục, vừa như một kiểu phản xạ tự vệ
của hệ thống công chức, đảng viên. Ở nước ta, hình như
người ta đã quen với những chân lý quái gỡ như đảng viên
luôn luôn tốt hơn quần chúng, nhà nước là ở trên nhân dân,
cấp dưới thì xin ý kiến, tranh thủ sự lãnh đạo của cấp
trên, cấp trên cho ý kiến cấp dưới. Quan chức khi phát biểu
thì luôn luôn tìm ngữ cảnh để đưa vào cụm từ "tôi cho
rằng…" với thái độ trịch thượng, hả hê, tự phụ (từ
cho rằng trong tiếng Việt không hoàn toàn có nghĩa như từ
assume hay presume trong tiếng Anh; bên cạnh nghĩa ấy, nó còn nằm
trong tương liên về nghĩa với từ "xin" và do vậy, có giá
trị biểu thị thái độ).
Những chân lý và cách nói như vậy đã thâm nhiễm trong tư duy
của nhiều thế hệ, cả phía cai trị lẫn phía bị trị, tạo
nên một hiệu quả sắp xếp khiên cưỡng, bấp bênh mà nhà
nước, những người làm công tác tuyên truyền gọi là ổn
định chính trị. Ngay trên VTV1, một kênh truyền hình tầm
quốc gia và đối ngoại, trong bản tin thời sự tối 26/2 vừa
rồi, khi thuật lời Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng phát biểu
tại một cuộc họp của Uỷ ban trung ương Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam, có đoạn yêu cầu Mặt trận phải góp phần đưa
nghị quyết của đảng XUỐNG dân: dân vẫn là cái gì rất
thấp, luôn ở dưới mọi tổ chức chính trị thiểu số.
Hỡi ôi, tất cả đều là dối, hão và ảo. Qua cả một thời
kỳ đổi mới, khi lao vào và bám vào cơn lốc phát triển kinh
tế thị trường để đầu cơ và hưởng lợi từ ấy, với
quốc nạn tham nhũng mà chỉ có cán bộ đảng viên mới làm
được, với đánh giá hàng năm không thay đổi về một bộ
phận không nhỏ đảng viên thoái hoá biến chất…, người ta
thấy rõ sự sa đoạ về mặt đạo đức và lý tưởng chính
trị của một hệ thống hỏng hóc bất khả phục thiện. Liệu
đảng có chứng minh được tính tiên phong về lý tưởng chính
trị và đạo đức như một thời nữa không, hay chỉ là công
cụ thuần tuý của sự đầu cơ quyền lực chính trị cho
những mục tiêu ngắn hạn, nhiệm kỳ về kinh tế. Cả mấy
chục năm đã học tập đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh,
bây giờ giật mình làm cái việc biên soạn, tổ chức học
tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, ngoài hậu
quả tốn tiền dân và tạo công ăn việc làm, thu nhập cho
ngành tuyên giáo, tạo ra sự khủng bố tinh thần xã hội vì ai
cũng bị cưỡng chế học tập, phỏng có ích gì? Ô hô.
Xích Tử
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/8015), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét