thêm 15,3%. Đây là một chính sách cần thiết để giảm bớt
tình trạng giá điện bị bóp méo trong nhiều năm, nhờ đó
giảm trợ cấp cho các hoạt động sử dụng điện không hiệu
quả, đồng thời khuyến khích đầu tư cho sản xuất điện.
Trong một thời gian dài, việc duy trì giá điện tương đối
thấp đã khuyến khích sự phát triển thái quá của một số
ngành công nghiệp thâm dụng năng lượng. Một ví dụ điển
hình là tình trạng dư thừa công suất của ngành thép. Gần
một nửa số dự án thép lớn hiện nay không hề nằm trong quy
hoạch, trong khi đó công suất thực tế của các nhà máy thép
hiện hữu chỉ đạt khoảng 50% so với công suất thiết kế.
Khi nhìn vào những con số này thì kết quả xuất khẩu hơn 1
triệu tấn thép với kim ngạch 1,2 tỉ đô la trong năm 2010 (tăng
250% về lượng và 260% về giá trị so với 2009) có lẽ là
điều đáng lo hơn là đáng mừng.
Tương tự như vậy, một phần nhờ vào chi phí năng lượng
thấp mà Việt Nam đã trở thành một trong mười quốc gia sản
xuất xi măng lớn nhất thế giới, và trong năm 2010 đã xuất
khẩu được gần 1 triệu tấn clinker và xi măng. Đáng lưu ý
là theo đà này, các nhà máy xi măng mới vẫn đang tiếp tục ra
đời để lợi dụng năng lượng giá rẻ. Theo Hiệp hội Xi
măng Việt Nam, với xu thế này thì đến năm 2020, mức cung nội
địa sẽ dư thừa từ 30-35 triệu tấn xi măng, tương đương
với 30% công suất, trong khi thị trường xuất khẩu lại bấp
bênh, không chắc chắn.
Mặc dù việc tăng giá điện là một bước đi đúng hướng
nhằm cải thiện hiệu quả sử dụng điện nhưng nó lại đặt
ra những câu hỏi lớn về tính công bằng. Theo ý kiến của
một vị thứ trưởng Bộ Công Thương thì "việc bỏ bao cấp
toàn dân 50 kWh đầu sẽ giúp tránh trợ cấp nhầm cho người
giàu, người không phải thu nhập thấp". Thế nhưng, nếu nhìn
vào số liệu về tỷ lệ tiền điện tăng thêm cho các mức
tiêu dùng điện khác nhau thì chúng ta lại thấy một bức tranh
ngược lại.
Rõ ràng là theo biểu giá mới, một hộ gia đình càng tiêu dùng
nhiều điện thì tỷ lệ tiền điện phải đóng thêm càng ít.
Cụ thể là những hộ tiêu dùng dưới 50 kWh nhưng không có
chứng nhận hộ nghèo sẽ không nghiễm nhiên được hưởng
mức trợ giá như trước, và vì thế tiền điện phải đóng
sẽ cao hơn 65,5% so với trước (xem bảng).
<center><img src="http://danluan.org/files/u1/579b9_91.jpg" width="405"
height="136" alt="579b9_91.jpg" /></center>
Với việc không trợ giá đại trà cho 50 kWh đầu tiên, nhóm có
mức tiêu thụ nằm trong khoảng 51-75 kWh/tháng sẽ là nhóm chịu
tác động lớn nhất vì hóa đơn tiền điện của họ sẽ tăng
trong khoảng 69-95%.
Trái lại, mức tăng giá áp dụng đối với các hộ sử dụng
nhiều điện chưa đến 4%, thấp hơn rất nhiều so với mức
tăng giá điện trung bình 15,3%. Với bảng giá điện được
thiết kế như thế này, một hộ phải dùng đến 290 kWh/tháng
mới phải đóng thêm 15,3% tiền điện; và nếu dùng tới 400
kWh/tháng thì tỷ lệ đóng thêm chỉ còn là 11,2% - hoàn toàn
tương phản với mức tăng 65-95% của nhóm sử dụng dưới 75
kWh/tháng. Đã đành là do giá điện trước đây của hộ nghèo
tương đối thấp nên tỷ lệ tăng có thể phải nhiều hơn,
song chênh lệch đến mức độ này thì quả là thiếu tính công
bằng đối với các hộ nghèo.
Để biện minh cho việc những hộ hàng tháng dùng từ 400 kWh
trở lên không phải chịu bậc thang nào cao hơn, vị thứ
trưởng nói trên của Bộ Công Thương phát biểu rằng theo tính
toán của bộ, số hộ thuộc nhóm này chiếm chưa tới 2%. Đúng
là 2% không lớn, song mỗi hộ trong số này có thể tiêu thụ
một lượng điện gấp 10, thậm chí 20 lần các hộ nghèo thì
tỷ trọng điện tiêu thụ và do vậy, khả năng tiết kiệm
của họ không hề nhỏ.
Cách thiết kế biểu giá điện tiêu dùng hợp lý hơn sẽ là
vẫn tiếp tục trợ cấp đại trà cho 50 kWh đầu tiên, đồng
thời tăng giá điện theo một tỷ lệ cao hơn đối với những
hộ gia đình dùng nhiều điện. Cách làm này vừa hiệu quả
hơn (nhờ khuyến khích tiết kiệm điện ở những đối tượng
sử dụng nhiều điện nhất), vừa công bằng hơn vì căn cứ
vào khả năng chi trả của người sử dụng và không làm tiền
điện của các hộ nghèo tăng đột biến.
Chính phủ đang vận động người dân đồng cam cộng khổ với
những khó khăn của nền kinh tế trong thời buổi lạm phát.
Thế nhưng để người dân thực sự đồng lòng thì Chính phủ,
trong phạm vi có thể kiểm soát được, cũng cần đảm bảo
rằng gánh nặng khó khăn được phân bổ một cách công bằng.
Đồng thời, Chính phủ cũng cần cải thiện hiệu quả của
nền kinh tế để từ đó có cơ sở cải thiện phúc lợi của
nhân dân. Trong trường hợp cụ thể của ngành điện, điều
này có nghĩa là EVN phải nỗ lực cải thiện hiệu quả hoạt
động, giảm tối đa thất thoát, đồng thời giảm tần suất
và mức độ nghiêm trọng của tình trạng cắt điện.
__________________
(*) Chương trình Giảng dạy kinh tế Fulbright
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/8010), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét