việc người dân hoàn toàn không khoan nhượng với tham nhũng,
của những chính sách giúp cho hệ thống cởi mở và minh
bạch.</strong></em>
Không phải mọi thứ đều hoàn hảo ở Phần Lan. Tháng 10/2002,
Petri Gerdt, 19 tuổi, đã làm theo hướng dẫn trên mạng, tự tao
thiết bị nổ, sau đó tới khu mua sắm Myyrmanni ở ngoại ô
thủ đô Helsinki, làm nổ tung thân mình và khiến 7 người khác
thiệt mạng cùng hàng chục người bị thương.
Gần đây hơn, tháng 11/2007, Pekka-Erin Auvinen đi tới một
trường học ở thị trấn nhỏ Tuusula và khai hỏa, làm 8
người chết và hơn chục người khác bị thương. Những sự
kiện này đã gây chấn động và tranh cãi lớn về văn hóa
Phần Lan, về tình trạng bất ổn khu vực ngoại ô, về tâm lý
thanh thiếu niên, cũng như tiềm ẩn bạo lực đằng sau một
lối sống văn hóa yên bình mà Phần Lan tạo dựng.
<center><img
src="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/201011/original/images2067358_dan.jpg"
/></center>
<em>Chính khả năng của người dân trong việc làm các nhà
hoạch định chính sách "tỉnh ngộ", khiến họ chịu trách
nhiệm với hành động của mình đã làm cho nền chính trị
Phần Lan trở nên đặc biệt trong sạch</em>
Sự đa dạng trong xã hội dường như làm bí ẩn thêm nền
chính trị sạch của Phần Lan. Nếu văn hóa không phải là chìa
khóa để hiểu rõ nền chính trị trong sạch ấy, thì chìa khóa
là gì? Câu trả lời có lẽ nằm ngay ở nền chính trị, hoặc
ít nhất là ở trong cấu trúc chính phủ và các thể chế của
Phần Lan. Phần Lan có tạo ra hay ngẫu nhiên bắt gặp một
chính phủ được thiết kế hoàn hảo, phù hợp với hoạt
động chính trị sạch? Với những yếu tố văn hóa, các bằng
chứng đưa ra có lẽ không thuyết phục. Hệ thống chính trị
của Phần Lan dường như được thiết kế rất tốt, nhưng
không phải không có ngoại lệ.
Năm 2000, Phần Lan thông qua Hiến pháp mới lần đầu tiên kể
từ khi độc lập năm 1919. Những tài liệu trước đó cho biết
về một chế độ tổng thống mất cân bằng và khá nặng nề,
đặc biệt là nhiệm kỳ tổng thống dài khó hình dung nổi
của Urho Kekkonen (1956–81). Hiến pháp cũ cũng chứa đựng một
số kẽ hở và thiếu sót, tạo điều kiện cho một hệ thống
chính trị dựa trên sự nhất trí, phần nào đó xa rời tiến
trình bầu cử, bỏ phiếu.
Đáng nói là, trong hầu hết các hệ thống, thực trạng này
sẽ tạo môi trường để tham nhũng phát triển, nhưng điều
đó không xảy ra ở Phần Lan, nên ở đây chúng ta lại đặt ra
câu hỏi "tại sao"?.
Trong hiến pháp mới của Phần Lan, gần như toàn bộ quyền
lực của tổng thống trong hiến pháp cũ được giữ lại,
nhưng quyền lực của quốc hội được mở rộng hơn và sự
cân bằng giữa quốc hội và tổng thống được sửa đổi
nghiêng về phía quốc hội.
Những quy định rõ ràng, ổn định và nhất quán của pháp
luật Phần Lan khiến cho hầu như không cá nhân hay đảng phái
nào lợi dụng "sự nhập nhằng, mơ hồ" của pháp luật
để tham nhũng.
Trong tiến trình thiết kế và mở rộng chính phủ điện tử
ở Phần Lan, chính phủ đã không ngừng khai khác và củng cố
nguồn tài sản trí tuệ của các trường đại học như Đại
học Oulu - với một câu lạc bộ công nghệ cao, Đại học Công
nghệ Tampere và Đại học Công nghệ Helsinki. Điều đó dẫn
đến một hệ thống trao quyền cho các công dân, tăng cường
yếu tố công nghệ cao của lĩnh vực tư nhân và giáo dục, gia
tăng tính minh bạch của tiến trình chính trị.
Thiết kế chính phủ của Phần Lan có thể không có gì đặc
biệt, nhưng có hai lĩnh vực thành công rực rỡ. Đầu tiên,
tạo điều kiện cho một xã hội dân sự phát triển sống
động và đa dạng. Thứ hai, đưa ra môi trường truyền thông
hiệu quả cho phép người dân tiếp cận trực tiếp với các
nhà hoạch định chính sách, đồng thời thông qua đó buộc họ
phải chịu trách nhiệm về hành động của mình.
Những gì khiến nền chính trị Phần Lan trong sạch không phải
là cách hành xử tốt và có nguyên tắc của chính các chính
khách. Họ cũng bị cám dỗ bởi những lợi ích hấp dẫn mà
tham nhũng có thể cung cấp, nhưng khả năng của chính những
người dân thường Phần Lan trong việc giám sát những gì các
chính khách của họ đang làm trở nên có hiệu quả khi điều
gì đó xảy ra dường như không hợp lý.
Tham nhũng không đơn giản là không có ở Phần Lan. Tuy nhiên,
khi nó xảy ra, người dân phản ứng mau lẹ, quyết đoán, không
khoan nhượng. Vì thế, nền chính trị sạch của Phần Lan là
kết quả của việc người dân hoàn toàn không khoan nhượng
với tham nhũng, của những chính sách giúp cho hệ thống cởi
mở và minh bạch. Lòng tin cao độ của người dân, đi đôi
với các thể chế chính trị trách nhiệm và hiệu quả, đã
tạo ra một thứ văn hóa chính trị - nơi tham nhũng đơn giản
không thể bám rễ hay phát triển.
Ví dụ, chỉ sau 69 ngày đảm nhận cương vị Thủ tướng, bà
Anneli Jäätteenmäki đã buộc phải từ chức ngày 18/6/2003 do
"không chân thực" trước quốc hội liên quan tới việc có
được những tài liệu an ninh quốc gia nhạy cảm trong suốt
chiến dịch tranh cử. Những gì khiến các nghị sĩ và người
dân "khó chịu" thậm chí nhiều hơn cả tính "không chân
thực" của nữ Thủ tướng là phong cách tự do của bà đã
phá vỡ nền chính trị nhất trí của Helsinki, đặc biệt là
trong mối liên quan với an ninh quốc gia, và việc bà sử dụng
những thông tin bí mật để làm lợi cho cá nhân. Người Phần
Lan và những đại diện chính trị của họ rất nghiêm túc
với quan điểm minh bạch.
Có thể kể ra một số bê bối tham nhũng khác trong chính trị
Phần Lan gần đây. Năm 1999, cựu vận động viên Phần Lan Pirjo
Haeggman, thành viên Ủy ban Olympic quốc tế, đã bị cáo buộc
nhận hối lộ từ nhiều đoàn đại biểu để đổi lấy lá
phiếu của ông trong việc bầu các thành phố của họ là nơi
tổ chức các kỳ Olympic. Ông đã phải từ chức.
Năm 2002, quan chức của Cơ quản Quản lý hàng hải bị cáo
buộc nhận hối lộ từ các công ty Na Uy để sử dụng hạm
đội tàu phá băng của Phần Lan. Vì thế, sẽ là quá dễ dãi
khi tranh luận rằng, các quan chức Phần Lan đơn giản là
"đứng trên" những cám dỗ từ tham nhũng. Chính khả năng
của người dân trong việc làm các nhà hoạch định chính sách
"tỉnh ngộ", khiến họ chịu trách nhiệm với hành động
của mình đã làm cho nền chính trị Phần Lan trở nên đặc
biệt trong sạch.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/8007), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét