Việt Nam đầu thế kỷ 21, rất nên nhắc tới một "<em>trận
chiến vô hình</em>" giữa hai lực lượng báo chí quân xanh
quân đỏ. Hai lực lượng này được gọi tên theo một phép
ẩn dụ nổi tiếng, là <em><strong>Lề Trái</strong></em> và
<em><strong>Lề Phải</strong></em>.
Gọi là "<em>trận chiến</em>" không biết có quá không, vì
không có xô xát, xung đột, đổ máu gì, mà nhiều khi chứng
kiến những diễn biến chiến sự giữa hai Lề thì đến
Thượng đế cũng phải cười. Đơn cử ví dụ gần đây nhất
và đang diễn ra là vụ án Cù Huy Hà Vũ chẳng hạn. Hai bên
kịch chiến công nhận ác liệt.
<strong>MÀN 1:</strong> Ngày 5/11. Lề Phải đồng loạt nổ súng,
bắn tin ông Cù Huy Hà Vũ bị bắt tại khách sạn Mạch Lâm
(TP.HCM). Nguyên nhân ban đầu ngả về hướng ông Vũ "<em>quan
hệ bất chính với phụ nữ</em>", "<em>có hành vi chống
người thi hành công vụ</em>". Lề Trái lặng đi.
<strong>MÀN 2:</strong> Lề Trái phản đòn bằng một tràng đạn
trên Bauxite Việt Nam, Dân Luận, RFI, VOA, RFA… Lề Trái đưa tin
cả về phản ứng của những người thân, người quen của ông
Vũ (Luật sư Dương Hà vợ ông Vũ gửi đơn tố cáo cơ quan an
ninh, luật sư Hồ Lê Như Quỳnh khiếu nại việc bị Lề Phải
vu khống, bôi nhọ danh dự...).
Lề Phải, trái lại, không nhắc một lời tới những diễn
biến này. Nói chung là Lề Phải kiên quyết không làm diễn
đàn cho bất cứ thế lực nào ngoại trừ *** (tự kiểm
duyệt). Thay vì thế, Lề Phải mở một chiến dịch tổng tấn
công vào "đối tượng" Cù Huy Hà Vũ. "<em>Bài học cho
những kẻ ngông cuồng và ảo tưởng</em>", "<em>Cù Huy Hà Vũ
là người như thế nào</em>"… thảy đều đanh thép như dội
B40 vào Lề Trái.
Lề Trái tiếp tục chống trả bằng các lập luận "<em>rất
chi là lề trái</em>", ví dụ bàn chuyện phân tích hồ sơ cáo
trạng Cù Huy Hà Vũ, nhân quyền, hiến pháp, công pháp quốc tế
này nọ. Lề Phải né, gạt ra. (Tạm) bỏ qua chuyện họ Cù
"<em>quan hệ bất chính với phụ nữ</em>", "<em>chống đối
người thi hành công vụ</em>" được vài báo nêu lúc đầu,
Lề Phải xoáy sâu vào các khía cạnh thuộc tư tưởng, nhân
thân, đạo đức của Cù Huy Hà Vũ.
Hai bên ở trong thế trận cài răng lược cho tới sau Tết âm
lịch – là khi Lề Phải vào mùa báo xuân. Tết nhất, nghỉ
cái đã.
<strong>MÀN 3:</strong> Tết Tân Mão đã qua. Hai bên Lề lại tiếp
tục trận chiến vô hình. Vừa hay lại đúng lúc bên Bắc Phi
có biến: cách mạng hoa nhài bùng nổ. Lề Trái như được
tiếp thêm sức mạnh. Càng gần tới phiên xử Cù Huy Hà Vũ
(lúc đầu định là ngày 24/3, vừa được chuyển sang 4/4), Lề
Trái càng đánh mạnh, đánh rát, đánh vỗ mặt: "<em>Cù Huy Hà
Vũ và mặt trận pháp lý - công lý</em>", "<em>Chúng ta là Cù
Huy Hà Vũ</em>", "<em>Xin các vị hãy ghi điểm cho thành tích
dân chủ hóa đất nước</em>", v.v.
Lề Phải nói chung không có nhiều chiến sĩ giỏi. Vài tay súng
có vẻ khá nhất tập trung ở các đơn vị QĐND, ANTĐ, ANTG…,
thì đẳng cấp và phong độ đều tầm thường như lính vét.
Vậy nên, mất vài tháng trời, Lề Phải gần như bỏ ngỏ mặt
trận cho Lề Trái tung hoành. Thỉnh thoảng, Lề Phải cũng nổ
súng vu vơ, ví dụ đập hoặc nâng <em>Bi ơi đừng sợ</em>,
hoặc mở một mặt trận nhỏ trên địa bàn văn hóa, cho các
bên xả súng bắn vào nhau, nhân khi có một cô người mẫu
giới thiệu bộ ảnh khỏa thân mới trên Internet.
Lề Phải im im vậy, tưởng chừng đã đuối thế, thì
"choành" một phát như tiếng sét giữa trời quang. Ấy là
bài viết "<em>Bản chất những việc làm vừa qua của Cù Huy
Hà Vũ</em>", tuy không đăng trên Lề Phải, nhưng các lập
luận "<em>rất chi là lề phải</em>".
<strong>MÀN 4:</strong> Sẽ diễn ra đâu đó xung quanh ngày xét xử
vụ án Cù Huy Hà Vũ. Hiện tại, Lề Trái vẫn có vẻ giữ phong
độ và khí thế áp đảo, nhưng cứ chờ đến ngày đó đi,
cả một dàn trọng pháo của Lề Phải sẽ đồng loạt khạc
lửa…
<h2>Mặt trận không tiếng súng</h2>
Cuộc chiến đấu giữa Lề Phải và Lề Trái này quả thật là
một nét đặc trưng của báo chí Việt Nam thời Internet, mà
trong tương lai, học giả nào nghiên cứu về lịch sử báo chí
chớ nên bỏ qua. Suy cho cùng, đó là một cuộc nội chiến, mà
phàm là nội chiến thì dễ vô nghĩa: Tại sao lại tồn tại
khái niệm "<em>Lề Phải, Lề Trái</em>" trong báo chí? Báo
chí đúng nghĩa chỉ có một Lề thôi, đó là sự thật. Sao tự
nhiên lại nảy nòi ra hai cái Lề này trong làng truyền thông
Việt Nam?
Nhưng thôi, ta hãy nhìn vào khía cạnh tích cực của vấn đề.
Dẫu sao thì sự tồn tại của cả hai Lề đều có ích cho nhau
ở một chừng mực nào đó. Rút kinh nghiệm từ những nhược
điểm của Lề Phải, Lề Trái (nhìn chung) thường đảm bảo
những việc sau đây:
<ul><li><strong>Dẫn nguồn tương đối cẩn thận.</strong> Có lẽ
sợ bị kiện nên các chiến sĩ dày dạn kinh nghiệm của Lề
Trái thường đề nguồn (trích dẫn ý kiến, tư liệu, hình
ảnh) chu đáo.</li>
<li><strong>Có lỗi, thường nhận luôn.</strong> Khoản này Lề
Phải còn phải học Lề Trái dài dài. Blogger Người Buôn Gió
từng "treo blog 15 ngày vì sai sót khi đưa tin", Bauxite Việt
Nam còn có "Lời cáo lỗi" vì nhầm lẫn, chứ đại nhà báo
Kim Ngân của Lề Phải thì khán giả có bắc loa vào tận
giường ngủ mà chửi, mặt nàng cũng vẫn bóng như thế. Đúng
thôi, Lề Phải hùng hậu, mấy khi bị kiện, mà bị kiện cũng
mấy khi thua đâu, trong khi Lề Trái làm sai, lơ mơ là tiêu
tùng.</li>
<li>Tôn trọng và tương tác với độc giả.</li> Không phải
luôn luôn, nhưng Lề Trái nói chung thường cho đăng tải ý
kiến độc giả thuộc cả hai phe ủng hộ và phản đối. Chứ
ngó vào Lề Phải xem, đố tìm được "comment" nào theo
hướng bất lợi cho Lề Phải đấy!</li></ul>
Lề Trái nhiều khi còn là nơi cung cấp thông tin, tư liệu, ý
tưởng, đề tài cho Lề Phải. Đang có cả một phong trào các
chiến sĩ Lề Phải lê la trên diễn đàn của Lề Trái để
"nhặt đạn", nói nôm na là ăn cắp ý tưởng và ý kiến
mang về sử dụng, đôi khi cũng có ghi nguồn, và phần lớn
trường hợp là không hỏi ý kiến người có ý tưởng/ ý
kiến đó.
Nói vậy chứ Lề Phải không hoàn toàn là… vứt đi. Lề Phải
cũng có nhiều ưu điểm, tuy nhiên đó lại là chủ đề của
một entry khác rồi. Còn bây giờ, chúng ta hãy cùng chờ lần
khai hỏa tới đây của hai Lề nàoooooo…
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/8309), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét