luật sư Trần Lâm, nguyên Thẩm phán Tòa Án Nhân Dân Tối Cao,
nguyên Trưởng ban Tuyên giáo tỉnh và là hiệu trưởng trường
Đảng nhiều năm, đảng viên từ năm 1947, với chủ đề vụ
án tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ "tuyên truyền chống nhà nước
XHCN Việt Nam".</em>
<strong>Dân Luận:</strong> <em>Là luật sư và là người theo dõi
các hoạt động và bài viết của tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ,
xin ông cho biết cảm nghĩ của mình về vụ Tiến sĩ Cù Huy Hà
Vũ bị truy tố về tội "tuyên truyền chống nhà nước Cộng
Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam"? Tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ
có tội hay là vô tội?</em>
<strong>LS Trần Lâm:</strong> Để nói rằng ông Cù Huy Hà Vũ có
tội hay vô tội thì phải lập luận rất dài, chứ không thể
nói ngay như thế được. Ở Việt Nam, nếu mình lấy cách suy
nghĩ ở một chính thể khác, mang suy nghĩ ấy để áp dụng vào
tình hình thực tiễn ở Việt Nam thì nó không hòa hợp với
nhau, hai cái đó nó không đi chung một con đường. Bởi vì
luật pháp ở nước ta thường có cái khác với các quốc gia
dân chủ hoàn chỉnh, như nơi các bạn đang sống. Đó là một
điều khó khăn: Vì chính thể khác nhau, thì pháp luật - tuy nói
có vẻ giống nhau - nhưng hiểu và áp dụng có thể khác nhau.
Đó là một.
Còn điều khác nữa, xét xử các vụ án hình sự thông
thường, thường nặng nhẹ không khác nhau nhiều. Còn các vụ
án chính trị thường nhiều phức tạp hơn: thời cuộc, quan
hệ chính trị, quan hệ quốc tế… thường ảnh hưởng đến
đường lối xử lý, nhấn mạnh điều gì, bỏ qua điều gì…
là những điểm rất lớn chi phối việc xét xử. Vụ Cù Huy Hà
Vũ là trường hợp như thế.
Điều thứ ba, là tùy thuộc vào nhân thân của bị cáo, nếu
là người này thì xử thế này, nếu là người kia thì xử
thế kia, chứ không phải đơn thuần chỉ xét ở hành vi. Còn
phải kể đến những tác động ở bên ngoài, thí dụ như
nước này nước kia người ta phê phán thì cái nước sở tại
cũng phải nghe ngóng họ chứ không phải là ý mình muốn làm
thế nào thì làm đâu. Bởi vì một vụ án chính trị, khi xét
xử nó phục vụ một mục đích chính trị, chứ không phải
chỉ đơn thuần là giải quyết trật tự xã hội. Các bạn nói
ở phương Tây thì không cho phép đưa chính trị vào trong pháp
lý, trong việc xét xử hình sự, nhưng thực tế ở nước ngoài
nhiều khi vì chính trị mà việc xét xử cũng phải bị chi
phối.
Vụ án chính trị thì có nhiều điểm phức
tạp như thế, cho nên đánh giá, xử nặng hay xử nhẹ thì có
liên quan đến nhiều yếu tố lắm. Trở lại câu bạn hỏi,
rằng anh Cù Huy Hà Vũ có tội hay không có tội, thì quan điểm
của tôi, không phải là nước đôi, và tôi nói rằng nếu anh
suy nghĩ một cách bình thường, một người làm tổn thương
đến chế độ của anh, làm tổn thương đến ảnh hưởng
của Đảng thì anh xử người đó là "đúng". Thế nhưng
đứng về mặt pháp luật, thì lại không đúng vì pháp luật
có yếu tố quốc tế, là một. Còn điểm thứ hai nữa, như
tôi đã trao đổi với anh Cù Huy Hà Vũ một buổi, và tôi cũng
có cảm giác rằng anh ấy có vẻ tán thành quan điểm của
tôi, tức là tôi với bị cáo có chung một suy nghĩ, là cùng
một hành vi ấy nhưng động cơ và mục đích thì khác nhau.
Cùng hành vi của anh Cù Huy Hà Vũ, ví dụ là kiện thủ tướng
Nguyễn Tấn Dũng, rồi đòi dân chủ, đòi đa đảng v.v... nhưng
tư duy và ý tưởng của anh Cù Huy Hà Vũ và tính chất của sự
việc khác với một số anh em [bất đồng chính kiến] khác.
Vậy nên nếu nói có tội thì chỉ trên hình thức thôi, còn
xét về bản chất tư tưởng thì không có tội.
Vì sao thế? Vì xét cho cùng, những người được học hành
một cách cẩn thận thì đầu óc của họ có hình thành tư duy,
mà cái tư duy khoa học của họ vững chãi ghê lắm. Cho nên khi
họ hành động theo tư duy đó, theo cái đạo lý đã ăn sâu vào
trong óc người ta, thì tạo ra những hành vi như thế. Bảo họ
tính chuyện lật đổ thì không đúng, mà do họ được học
như thế, và họ mong muốn mọi người như thế.
Vì thế ta thấy người xưa, do họ được học hành cẩn thận,
ví dụ như Nguyễn Mạnh Tường, thì cái sở học của người
ta như thế, nên người ta phải hành động như thế, người ta
đưa ra những vấn đề và những ý kiến như vậy.
Ta phải xét Cù Huy Hà Vũ theo một cách nhìn nhận khoáng đạt:
"Dân vi quí, xã tắc thứ chi, quân vi khinh" (Mạnh Tử). Cù
Huy Hà Vũ lại được học Rousseau, Montesqueu, Voltair, Saint
Simon… nên đã hành động theo cái "sở học" của mình,
giống như Nguyễn Mạnh Tường vậy.
Cù Huy Hà Vũ nói với tôi, và tôi cũng nghĩ đến điều đó:
Cù Huy Hà Vũ không hề giao tiếp với những người mà ta
thường gọi là bất đồng chính kiến. Anh không có ý thức ,
tư tưởng chống nhà nước, mà chỉ làm theo lương tâm và sở
học. Nếu người cầm cân nẩy mực luật pháp mà đưa vụ
việc này vào lĩnh vực tội phạm chính trị là hoàn toàn khiên
cưỡng, là ngộ nhận CHHV phạm tội chính trị. Theo nguyên tắc
xét xử, loại tội này phải xem xét trên cả hai mặt: hành vi
và động cơ. Hành vi thì còn có thể tranh cãi,. Còn động cơ,
mục đích thì hoàn toàn vô tội.. Hơn nữa, Cù Huy Hà Vũ chỉ
mong muốn đóng góp cho đất nước, xã hội và chính quyền
ngày một tốt hơn lên mà thôi.
Như thế, theo ý tôi, xét anh CHHV có tội hay
vô tội, thì cứ bình thường như những người [bất đồng
chính kiến] khác, nếu anh bảo những người khác có tội, thì
anh bảo Cù Huy Hà Vũ có tội cũng được. Nhưng nguyên cái
việc ấy thì hiện nay vẫn còn tranh chấp: Tôi "có tội"
với luật pháp của Việt Nam thôi, còn đứng về luật pháp
quốc tế, luật pháp có tính phổ cập thì tôi vô tội. Bảo
tôi lật đổ thì không phải, tôi chỉ trình bày quan điểm
của tôi thôi. Đấy là giữa quan điểm của các bạn, ở
nước ngoài, với quan điểm của người xét xử ở trong
nước, thì có sự khác biệt. Nhưng riêng vụ Cù Huy Hà Vũ còn
có điểm khác nữa, là tôi đã ngồi bàn với anh Cù Huy Hà Vũ
rằng CHHV không chống đối nhà nước, không chống đối hiến
pháp. Cù Huy Hà Vũ hành động theo cái sở học của anh mà
thôi. Quan điểm của tôi là như thế!
<strong> Dân Luận:</strong> <em>Luật pháp và nhà nước CHXHCN
Việt Nam ra đời từ những năm 1945, theo cái hướng mà Hồ Chí
Minh có nói rằng "dân chủ là phải để cho người dân được
mở miệng". Khi cách mạng thành công, chính quyền đã có rất
nhiều hứa hẹn về dân chủ và quyền được phát biểu của
người dân, sự bình đẳng giữa người và người, ví dụ
giữa thủ tướng và dân thường v.v... Vậy vụ án này có gì
mâu thuẫn với những lời hứa hẹn đấy của cuộc cách mạng
Tháng Tám không? Vụ án này tuy là một vụ án chính trị, nhưng
có phải tòa án, dù là của quốc gia nào, XHCN hay TBCN, cũng
đều phải đặt công lý và bình đẳng lên trên hết?</em>
<strong>LS Trần Lâm:</strong> Hiện nay các bạn ở nước ngoài,
các vị luật sư cũng nói như bạn, họ còn nói mạnh hơn nữa
cơ. Họ nói thế này: Bây giờ có những điều ước quốc tế,
thí dụ như Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền, mang tính phổ cập
trên thế giới, và nước nào đã ký kết những điều ước
đó phải áp dụng chúng, phổ biến chúng trong nhân dân. Mà
Việt Nam, không phải riêng ngày xưa có hiến pháp năm 1946 đâu,
mà ngay hôm nay Việt Nam đã thỏa thuận, chấp nhận và quốc
hội đã phê chuẩn các công ước quốc tế rồi; và trong các
công ước họ còn nói tỉ mỉ gấp bao nhiêu lần cụ Hồ đã
nói từ năm 1945..
Nhưng phải thừa nhận ở nước ta, cái sự
dân chủ vẫn còn hạn chế lắm. Làm gì đã được cởi mở
như ở các nước khác. Công ước thì có thật đấy, phê
chuẩn này nọ đấy, nhưng dân không được biết, và tòa án
phải xét xử sao cho phù hợp với yêu cầu của Đảng và Nhà
nước. Bởi vì nói như bạn thì tôi thấy rằng rất đúng,
đúng theo phạm vi toàn thế giới, nhưng ở nước ta thì nó
chưa được như vậy. Bây giờ mà mở rộng dân chủ để ai
muốn nói gì thì nói, ai cũng được mở miệng như Hồ Chí Minh
đã nói, thì ở nước mình nó không phù hợp. Vì thế cho nên
người ta phải giữ gìn, bởi để như thế người ta sợ xã
hội không được ổn định. Cho nên Đông và Tây vẫn có sự
khác nhau, nước nọ nước kia có sự khác nhau, thì mình cũng
phải bình thường đi, chứ đừng nghĩ rằng nước này như
thế này, có công ước thế này, đã phê chuẩn thế này, thì
mọi người phải răm rắp theo đâu. Cũng như trong một gia
đình, cha mẹ bảo vậy đấy, nhưng nhiều đứa con nó hư lắm,
nó hành động khác đi, trái với gia đình. Mình cũng phải
thông cảm. Nếu ở Việt Nam được như thế [như bạn nói],
thì còn gì phải nói chuyện. Các bạn thử xem Libya đấy, xem
Trung Đông đấy, nó như vậy cơ mà. Xã hội loài người nó
vẫn còn như thế, cho nên mình phải quen đi, đừng nghĩ một
chiều, nếu nghĩ một chiều thì không thể nào hiểu nổi.
Đừng lấy làm lạ tại sao ở nước ta như thế là có tội,
còn ở nước khác đấy là quyền con người, quyền hiển nhiên
của công dân!.
Đó là chỗ mà cứ lần nào phỏng vấn, người ta cũng hỏi
tôi chỗ đó, cuối cùng tôi nói rằng: khổ lắm, ở nước ta
có đạo luật của người ta, nếu theo luật như ông thì làm
sao người ta tồn tại được, làm sao người ta "ổn định"
được xã hội. Đấy bây giờ mới có một tí dân chủ, mới
có một tí ở nước ngoài về mà đã sinh sự ra, do đó giữa
dân chủ và toàn trị là một vấn đề lâu dài lắm đấy,
phức tạp lắm đấy! Nhưng không ai có thể ngăn cản xu thế
"dân chủ hóa" tất yếu như Hồ Chí Minh đã từng nói.
<strong>Dân Luận:</strong> <em>Như vậy có thể hiểu từ câu trả
lời của ông rằng hệ thống pháp luật và hệ thống tòa án
hiện nay vẫn là lựa chọn hợp ý cho trình độ dân trí và
trình độ nhận thức ở Việt Nam?</em>
<strong>LS Trần Lâm:</strong> Không phải là
hợp với trình độ nhận thức, mà hệ thống đó phải phục
vụ cho sự cầm quyền của nhà nước. Cái việc người ta xử
như thế nào là phải phục vụ cho yêu cầu của việc điều
khiển xã hội. Cũng phải nhìn nhận rằng có những vụ xử
kiện làm xã hội bối rối hơn lên. Đó là cái gay go, có cái
mâu thuẫn ở chỗ đó. Là một bên nhà nước muốn làm theo ý
mình, để dân phải theo ý mình, có như thế mình mới cai trị
được dân. Nhưng người dân lại nói: Không phải, ông làm
nhiều cái sai lắm, mà tôi không nói không được, tôi phải
đấu tranh, nhưng ông lại bảo tôi làm loạn. Nó cứ bối rối
như trong chuyện gia đình nói trên, nhức nhối lắm bạn ạ!
Bạn nên nghĩ nó hai chiều, nghĩ rộng hơn, khoáng đạt hơn thì
bạn sẽ thấy nó cũng giống như trong quan hệ gia đình, bạn
bè hay vợ chồng vậy. Ngay ở trong một nước, nước Mỹ
chẳng hạn, nước Pháp chẳng hạn, nước nào bây giờ cũng có
biết bao bê bối. Ở ta nó toàn trị, nên xét xử phải theo cái
hướng của nhà nước để mà xét xử. Xét xử ở Việt Nam
phục vụ cái nhiệm vụ, cái mục đích Đảng đã giao cho anh,
chứ không phải anh mở quyển luật ra, anh a, b, c, d, môt hai ba
bốn rồi căn cứ vào đó anh xử. Anh không thể hét ầm lên tư
pháp độc lập, tam quyền phân lập, không có cái chuyện đó
ở Việt Nam đâu!
<strong>Dân Luận</strong>: <em>Xin quay lại vụ án tiến sĩ luật
Cù Huy Hà Vũ, theo kinh nghiệm làm Thẩm phán của ông, thì ông
đoán diễn biến trước và trong phiên tòa sẽ như thế nào?
</em>
<strong>LS Trần Lâm:</strong> Trong nghề chúng tôi thường nói:
Bắt thì dễ; làm thành vụ án khó hơn, xử vụ án khó hơn
nữa, mà tha thì lại càng khó! Nhưng phải nói, trong vụ án
CHHV, nếu tha thì cũng không khó lắm đâu, bạn ạ! Vì ở ta,
cũng như trên cả thế giới, có cái chế định: khi không xác
định được "yếu tố chủ quan" của tội phạm thì có
thể cho chấm dứt điều tra ngay bây giờ hoặc tha bổng tại
Tòa.
<strong>Dân Luận:</strong> <em>Ông có lời nhắn gì đến độc
giả Dân Luận xung quanh vụ việc này không ạ?</em>
<strong>LS Trần Lâm:</strong> Tôi xin có ý kiến là độc giả quan
tâm đến tình hình trong nước như thế là rất tốt, rất
đáng hoan nghênh. Chuyện Cù Huy Hà Vũ không phải là việc gì to
lớn lắm đâu, không quá phức tạp lắm đâu, nhưng ta lại làm
ra to tát. Nếu xử lý không khéo, không tỉnh táo thì lại làm
cho sự việc trở nên trầm trọng. Chúng ta cùng chờ nhà chức
trách cởi cái nút ra xem vấn đề sẽ như thế nào. Tôi thấy
rằng cũng nên theo dõi cho kỹ.
Xin gửi lời chào tới độc giả Dân Luận.
<strong>Dân Luận:</strong> <em>Xin cảm ơn ông Trần Lâm!</em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/8109), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét