Dân Luận: Leonardo Moledo (Pagina 12, Argentina, 02/03/2011) – Kí ức về chủ nghĩa khủng bố nhà nước

Bản dịch được thực hiện nhằm kỉ niệm 55 năm
(25/02/1956-25/02/2011) ngày Khrushchev công bố báo cáo: <a
href="http://danluan.org/node/359">Về tệ sùng bái cá nhân và
những hậu quả của nó</a>.

Lịch sử có ít những vụ khủng bố tương tự như
vụ khủng bố của Stalin. Nhà sử học mà chúng tôi cùng
đàm đạo trong số báo này nghĩ về những việc cần
làm đối với kí ức về những tội ác ở Nga cũng
như ở Argentina. Không nên đọc vào ban đêm!

Página12: Ông là một nhà sử học chuyên
nghiên cứu về khủng bố ở Liên Xô. Ở Moskva ông còn
đứng đầu tổ chức bảo vệ nhân quyền-giáo dục-tìm
hiểu lịch sử có tên là Momerial (Đài tưởng niệm). Ông
có thể kể cho bạn đọc về cá nhân mình và mục đích
của chuyến viếng thăm Arhentina lần này?

<div class="boxright300"><img
src="http://danluan.org/files/u1/clip_image001.jpg" width="360" height="203"
alt="clip_image001.jpg" /></div>
Arseny Roginsky: Tôi tới Argentina theo lời mới
của Trung tâm nghiên cứu thế giới Slav và Trung Quốc
(Cemech) thuộc trường đại học quốc gia mang tên St. Martin
để tham gia hội nghị quốc tế có tên là Khủng bố
nhà nước ở Liên Xô và kinh nghiệm Nam Mĩ, sẽ diễn ra
ở thư viện quốc gia vào hồi 6 giờ 30 tối ngày thứ
sáu tới. Về học vấn, tôi là một nhà sử học. Năm
1975 tôi bắt đầu xuất bản tạp chí lịch sử bí mật
đầu tiên mang tên là Kí ức, trong đó, bên cạnh những
vấn đề khác, có nói đến việc đàn áp những
người cách mạng không có chân trong đảng Bolshevik cũng như
các đảng theo đường lối xã hội chủ nghĩa, được
tiến hành sau năm 1917. Vài năm sau đó thì tôi bị cấm
dạy tại trường tổng hợp, tôi có đi dạy ở trường
phổ thông một thời gian, nhưng theo lệnh KGB, năm 1979 tôi
bị đuổi khỏi trường. Năm 1981 chính quyền "đề
nghị" tôi lưu vong sang phương Tây, nhưng tôi không chịu. Tôi
bị bắt và bị kết án bốn năm tù ở Siberia.

– Tờ tạp chí bí mật này là như thế nào? Nó có
vai trò gì?

- Tờ tạp chí này chuyên nghiên cứu lịch sử khủng bố
ở Liên Xô, từ đầu cho đến những năm đầu 1960. Đây
là đề tài bị cấm đoán, không được nghiên cứu,
thậm chí không được tự do nhắc tới nữa kia. Chúng
tôi công bố các tài liệu và tiến hành điều tra các
vụ đàn áp về chính trị. Mục đích là giữ lại kí
ức chân chính của dân tộc chứ không phải là quảng bá
những trò dối trá do nhà nước tuyên truyền.

– Ở Nga thuật ngữ "khủng bố nhà nước" có ý
nghĩa như thế nào?

- Khủng bố nhà nước được hiểu là khủng bố do nhà
nước Liên Xô tiến hành nhằm đàn áp những người
đối lập về mặt chính trị…

– Đối lập thật sự..., tiềm tàng hay là bịa
đặt...

– Dĩ nhiên. Các cơ quan nhà nước thực hiện theo lệnh
và dưới sự kiểm soát của chính quyền cấp trên. Số
lượng nạn nhân trong thời gian giữa năm 1922-1923 (chấm
dứt nội chiến) cho đến khi kết thúc chế độ Xô
Viết là khoàng 11 đến 12 triệu người, trong đó hơn
một triệu người bị bắn, mấy triệu người (chúng
tôi còn chưa biết chính xác) bị chết trong các trại
tập trung và nhà tù. Khủng bố là một trong những
biện pháp cai trị chính.

- Ông liên kết kiến thức lịch sử với quyền con
người nhu thế nào?

– Chúng tôi làm việc nhằm khôi phục lại sự thật
lịch sử, mà không có kí ức đã được nhận thức
thì không thể làm được. Chúng tôi cảm thấy mình vừa
là những nhà sử học lại vừa là những người hoạt
động xã hội nữa. Những vấn đề mà chúng tôi đặt
ra rộng hơn nhiều lần công việc của các nhà sử học
hàn lâm. Chúng tôi cố gắng thu thập các dữ liệu lịch
sử, phân loại và suy nghĩ về chúng. Nhằm mục đích
đó, chúng tôi làm việc trong các kho lưu trữ, nghiên cứu
hồ sơ cá nhân, chuẩn bị các bài viết và tổ chức
các hội nghị, nhưng chúng tôi cho rằng vấn đề quan
trọng nhất là giáo dục nhân dân, cho nên chúng tôi tổ
chức triển lãm, tổ chức các buổi thao luận công khai,
chúng tôi thường xuyên xuất hiện trên các phương tiện
thông tin đại chúng, cộng tác với viện bảo tàng các
tỉnh và các trường trung học. Chúng tôi muốn nhắc lại
quá khứ, lập các biểu tượng kỉ niệm tại những nơi
đã xảy ra đàn áp, cũng như giúp cải thiện điều
kiện vật chất và tinh thần cho các nạn nhân.

– Một quan niệm về kí ức bao trùm lên tất cả...

- Vâng, chúng ta cần phải biết không chỉ những hành
động tội ác mà còn phải hiểu tại sao nó lại xảy ra,
ai, cơ quan hay tổ chức nào phải chịu trách nhiệm. Chỉ
nghiên cứu quá khứ thôi thì chưa đủ. Chúng tôi thường
xuyên làm việc với hiện tại, va chạm với những vấn
đề vi phạm quyền con người trong giai đoạn hiện nay.

– Để cho thuận lợi chúng ta sẽ sử dụng từ "xã
hội", mặc dù nếu chúng ta tôn trọng các khái niệm
lịch sử thì ở Liên Xô cũng như trong giai đoạn đầu
thời hậu-Xô Viết đã không hề tồn tại một xã hội
nào cả. Có mối liên hệ như thế nào giữa xã hội
và hiện tượng khủng bố và giữa xã hội và bạo
lực kể từ ngày Khrushchev tố cáo tội ác của
Stalin?

- Bắt đầu từ thời Khrushchev đã có sự đồng thuận
về việc dứt khoát không sử dụng bảo lực làm công
cụ giải quyết các vấn đề chính trị và xã hội
nữa. Sự đồng thuận này dựa trên kinh nghiệm hãi
hùng của thế kỉ XX, của thời chiến và khủng bố. Sự
đồng thuận đó được thể hiện bằng sự kiện là
sự tan rã của Liên Xô diễn ra một cách tương đối hòa
bình. Nghĩa là không chấp nhận bạo lực đã ăn sâu bén
rẽ vào trong nhận thức của quần chúng. Hiện nay thành
phần có học trong xã hội thống nhất trong việc lên án
gay gắt hiện tượng khủng bố. Kết quả của nhiều
cuộc thăm dò dư luận quần chúng chứng tỏ điều đó.

– Ông biết rằng một phần xã hội Argentina và có
lẽ cả xã hội Nga vẫn còn tự hỏi về nhu cầu "kí
ức về chủ nghĩa khủng bố nhà nước".

– Chính thế. Nhiều người cho rằng có thể tiến lên
mà không cần giải quyết những vấn đề của quá khứ.
Cá nhân tôi tin rằng đấy là quan điểm sai lầm. Vẫn
có quá nhiều dấu vết của nạn khủng bố và hậu quả
của chúng.

– Thí dụ?

– Nỗi sợ hãi trước nhà nước, ý tưởng cho rằng
nhà nước là giá trị cao nhất, còn con người chỉ là
hạt cát mà nhà nước muốn làm gì thì làm, không tin
vào tòa án, luật pháp, các định chế dân chủ, thiếu
vắng sự tương trợ và những hiện tượng khác nữa
– tất cả đều là hậu quả của nạn khủng bố, trong
suốt 70 năm qua nó đã trở thành một phần của bản
chất của con người. Chỉ có thể vượt qua được
những dấu vết của nó nếu ta giữ được kí ức về
nó, nếu ta nhớ rằng nhà nước Liên Xô là cội nguồn
của những tội ác đó.

– Ông biết rằng đối với hàng triệu người trên
toàn thế giới thì Cách mạng Tháng mười có nghĩa là
một cố gắng bước đầu của quá trình giải phóng
thực sự, còn Stalin là biểu tượng của chiến thắng
chủ nghĩa phát xít Đức.

– Đương nhiên là không được vẽ lịch sử bằng hai màu
đen-trắng. Nhà sử học vĩ đại và cũng là nhà bất
đồng chính kiến Mikhail Gefter, khi được hỏi bao giờ
cũng bắt đầu như sau: "Tất cả phức tạp hơn rất
nhiều". Có thể áp dụng cả cho trường hợp này nữa.
Cách mạng Tháng mười có thể, như Bạn nói, "đã giải
phóng con người", nhưng hôm nay ta biết rõ rằng hậu
quả mang tính logic của Tháng mười là khủng bố ngày
càng gia tăng. Nhà nước toàn trị cũng là hậu quả của
Cách mạng Tháng mười. Còn nói về "Stalin bách chiến
bách thắng" thì cũng có thể nhìn ông ta từ phía
khác, bắt đầu từ cái giá phải trả cho chiến thắng.
Tôi muốn nói rằng Stalin - bằng những chiến dịch thanh
trừng của mình - đã làm cho quân đội Liên Xô yếu đi
ngay trước khi xảy ra chiến tranh với Đức; ngoài ra, do
những hành động tội lỗi của ông ta trong thời gian
chiến tranh mà hàng triệu người đã hi sinh hoặc đã
bị bắt làm tù binh. Thêm nữa, do quyết định của chính
ông ta, hàng triệu người khác bị lưu đày, mà đấy là
toàn bộ dân tộc, thí dụ như người Tatar ở Creamé
v.v...

- Năm ngoái ông đã công bố một bài báo, trong đó
ông đề nghị chính phủ Nga theo gương Argentina trong vấn
gìn giữ đề kí ức về chủ nghĩa khủng bố nhà
nước. Sáng kiến này dựa trên cơ sở nào?

– Chưa có phiên tòa xét xử chế độ Xô Viết, tương
tự như phiên tòa ở Nurember. Chưa có tên tội phạm nào
phải đứng trước vành móng ngựa cả. Kết quả là
tội ác trong quá khứ chưa bị lên án. Không có phiên
tòa như thế thì thái độ đúng đắn với những tội
ác đó không thể bén rễ vào nhận thức tập thể
được. Không có phiên tòa như thế thì không thể giảng
dạy lịch sử trong trường học, không thể tổ chức
triển lãm, không thể thành lập viện bảo tàng được.
Lên án về mặt chính trị do các nhà lãnh đạo nhà
nước đưa ra là chưa đủ, nó chưa có đủ uy lực và có
thể thay đổi bất cứ lúc nào. Nếu nhìn vấn đề
từ chính sách bảo tồn kí ức thì việc lên án về
mặt pháp lí là cần thiết, trước hết là để tách
nước Nga hiện tại khỏi những tội lỗi của chế độ
Xô Viết. Chúng tôi rất quan tâm tới những bản án
được tuyên ở Argentina, đấy là bằng chứng chứng tỏ
rằng tội ác chống lại nhân loại nhất định sẽ bị
trừng phạt, rằng bọn tội phạm đã phải đứng trước
vành móng ngựa cho dù sau đó nhiều năm. Chúng tôi cảm
thấy ghen với Argentina, nước này đã chứng minh rằng
họ có đủ dũng khí và ý chí để kết án quá khứ
tội lỗi của mình.

Nguồn: <a
href="http://www.pagina12.com.ar/diario/ciencia/19-163295-2011-03-02.html">Con
la memoria del terror de Estado</a>

Dịch theo bản tiếng Nga tại địa chỉ:
http://inosmi.ru/history/20110303/167029560.html

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/8180), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!

Dân Luận

Pages

Leonardo Moledo (Pagina 12, Argentina, 02/03/2011) – Kí ức về chủ nghĩa khủng bố nhà nước

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Copyright Text