kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ 6,8% trong năm
2010, nhưng chi phí cho điều đó là ổn định chính trị. Lạm
phát đã tăng vọt lên mức hai con số, đồng nội tệ tiếp
tục mất giá.
Cả ba công ty đánh giá xếp hạng lớn – Fitch, Moody's và
Standard & Poor's – đều hạ thấp điểm tín nhiệm của Việt
Nam năm 2010, làm nổi bật những rủi ro kinh tế vĩ mô và nhấn
mạnh các vấn đề tồn tại trong nền kinh tế của nước
Đông Nam Á này, nơi từng một thời là môi trường đầu tư
được ưa thích. Các nhà phân tích cho rằng, ở một chừng
mực nào đó, lỗi nằm ở chính sách.
Dưới đây là bản tóm tắt những rủi ro chính cần chú ý ở
Việt Nam:
<h2>HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH KINH TẾ VĨ MÔ</h2>
Hoạt động hoạch định chính sách kinh tế của Việt Nam diễn
ra chủ yếu trong "hộp đen" (nghĩa là bí mật – ND), và đã
trở thành mối lo ngại chính đối với nhiều nhà kinh tế và
nhà đầu tư.
Sau khi để cho giá cả tăng lên mức hai con số mà hầu như
không có hành động gì ngoài những tuyên bố hùng hồn chống
lạm phát, và để cho tiền đồng suy yếu đi bên ngoài biên
độ dao động chính thức trong suốt hơn 4 tháng, chính quyền
mới bắt đầu đi bước đầu tiên nhằm sửa chữa tình trạng
kinh tế, bằng cách phá giá nội tệ vào ngày 11-2.
Cả tuần sau đó ngân hàng trung ương làm các nhà kinh tế, các
nhà đầu tư phải tự hỏi liệu việc phá giá chỉ xảy ra
một lần, hay nối tiếp nó sẽ là một loạt hành động nhằm
giữ giá trị tiền và hạ thấp lạm phát?
Ngày 17-2, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nâng lãi suất tái cấp
vốn thêm 200 điểm cơ bản. Vài ngày sau đó, họ tiếp tục
một đợt tăng lãi suất lớn nữa. Rồi lại vài ngày sau, thủ
tướng chính thức phê chuẩn một gói các biện pháp tiền tệ
và tài khóa để giảm lạm phát và đưa nền kinh tế ra khỏi
khó khăn (right the listing economy).
Nhiều nhà kinh tế hy vọng lạm phát từ giờ sẽ giảm đi,
trong khi đó các ý kiến chỉ trích cho rằng mục đích của
chính phủ lẽ ra có thể được thực hiện hiệu quả hơn nếu
họ công bố cả gói giải pháp ngay lập tức.
Câu hỏi ám ảnh đối với nền kinh tế là: một khi lạm phát
đã nằm trong tầm kiểm soát, liệu chính quyền vào cuối năm
nay hoặc đầu năm tới có quay trở lại với đường lối ưu
tiên tăng trưởng, chỉ để trở lại điểm xuất phát của
họ?
<span class="underlined-text">Cần quan sát gì?</span>
– Theo dõi hàng loạt biện pháp giảm lạm phát và ổn định
nền kinh tế.
– Lãi suất hợp đồng hoán đổi nợ xấu.
– Khoảng cách giữa tỷ giá USD/VND trên thị trường chợ đen
và tỷ giá liên ngân hàng – là công cụ chính đo áp lực lên
nội tệ.
– Các bước hành động do chính quyền tiến hành nhằm cắt
giảm thâm hụt mậu dịch.
<h2>TÍNH HIỆU QUẢ CỦA CÁC CUỘC CẢI CÁCH LỚN DO CHÍNH PHỦ
TIẾN HÀNH</h2>
Theo các nhà phân tích, giới lãnh đạo Việt Nam phải xúc tiến
những chương trình cải cách chủ yếu để duy trì được sức
hấp dẫn đối với các nhà đầu tư trong dài hạn và để
tăng cường sức khỏe của nền kinh tế. Chính phủ đã lên
kế hoạch cho những cải cách đó rồi; thành công sẽ được
đo bằng mức độ thực hiện tới đâu.
Nạn quan liêu, thủ tục hành chính bị coi là rào cản phi mậu
dịch lớn nhất của Việt Nam, ngăn trở các dự án và gây
trở ngại cho hoạt động thương mại. Một sáng kiến rất tham
vọng của chính phủ nhằm giảm một phần ba số thủ tục
hành chính đã phân loại được hàng nghìn, hàng nghìn thủ
tục như vậy. Vẫn còn phải chờ xem cái giai đoạn "phát
quang" (slash and burn, nghĩa là "đốt rừng làm rẫy", chỉ
sự mới bắt đầu – ND) trong chiến dịch này sẽ diễn ra như
thế nào.
Tình trạng gần như phá sản của tập đoàn đóng tàu quốc
doanh Vinashin chiếu rọi một chùm sáng vào cuộc cải cách khối
doanh nghiệp nhà nước, và gánh nặng nợ nần của Vinashin đã
đưa đến việc một số ngân hàng bị trừ điểm tín nhiệm.
Các quan chức kêu gọi doanh nghiệp nhà nước tập trung vào
lĩnh vực cạnh tranh cốt lõi của mình, và một số doanh
nghiệp như thế đã bắt đầu rút dần hoạt động dàn trải
của các công ty con. "Cổ phần hóa" (hay là tư nhân hóa
từng phần) các doanh nghiệp nhà nước cũng góp phần phân
biệt ít nhiều vai trò quản lý của chính phủ với vai trò kinh
doanh.
<span class="underlined-text">Cần quan sát gì?</span>
– Các biện pháp cụ thể nhằm giảm thủ tục hành chính.
– Sự rút lui mạnh mẽ hơn của các doanh nghiệp nhà nước
khỏi những lĩnh vực kinh doanh không phải là cốt lõi của
họ.
– Đẩy mạnh "cổ phần hóa" doanh nghiệp nhà nước thông
qua hoạt động IPO (nghĩa là phát hành cổ phiếu ra công chúng
lần đầu – ND) và thông qua những quan hệ đối tác chiến
lược.
<h2>THAM NHŨNG</h2>
Tham nhũng, một thứ dịch bệnh ở Việt Nam, là rào cản lớn
nhất đối với đầu tư nước ngoài. Chính quyền thường
xuyên nhắc lại cam kết chống tham nhũng và khuyến khích báo
chí đóng vai trò nhà quan sát; nhưng có những nhà báo đã bị
bắt vào năm 2008 vì đưa tin về các vụ bê bối lớn.
Một loạt vụ án nhỏ được đề cập trên cơ quan truyền
thông đại chúng quốc doanh, nhưng ít ai thấy có dấu hiệu nào
chứng tỏ rằng vấn đề đang được nhìn nhận một cách
nghiêm túc và hệ thống. Các tiến bộ đạt được trong việc
chống tham nhũng sẽ tiếp tục là yếu tố quyết định độ
hấp dẫn đầu tư trong dài hạn. Tình hình nếu không được
cải thiện sẽ tiếp tục ngăn trở đầu tư và làm xói mòn
tình cảm của dân chúng đối với chính phủ.
Trong bảng xếp hạng chỉ số Cảm nhận Tham nhũng năm 2010 của
tổ chức Minh bạch Quốc tế (Transparency International), vị trí
của Việt Nam tăng nhẹ từ 120 của hai năm trước lên 116, cho
thấy ít có thay đổi nào về mức độ tham nhũng.
<span class="underlined-text">Cần quan sát gì?</span>
– Vị trí của Việt Nam trong bảng xếp hạng chỉ số cảm
nhận tham nhũng. Một sự cải thiện mạnh mẽ hoặc sa sút
mạnh mẽ đều có thể ảnh hưởng tới đầu tư dài hạn,
mặc dù chắc chắn phải có những thay đổi căn bản, diễn ra
ngấm ngầm.
<h2>BẤT ỔN XÃ HỘI</h2>
Thường xuyên có những tường trình về các vụ bất ổn xã
hội ở Việt Nam, chủ yếu là các tranh chấp về lao động và
đất đai.
Trong số những cuộc biểu tình gần đây, có một vụ ở tỉnh
Hà Nam, gần Hà Nội, chống việc chính quyền lấy đất để
xây dựng khu công nghiệp. Vụ việc này xảy ra sau một số
cuộc biểu tình ở nơi khác, hồi năm ngoái.
Cách đây ba năm (ý tác giả là năm 2007 – ND), ở Hà Nội đã
xảy ra những cuộc biểu tình chống Trung Quốc tranh chấp chủ
quyền đảo trên Biển Đông, một chủ đề tái xuất hiện
trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng quyết liệt hơn và tần
suất những vụ lính tuần tra Trung Quốc bắt giữ ngư dân
Việt Nam có vẻ như ngày càng tăng.
Hiện thời không có bằng chứng cho thấy bất ổn chắc chắn
sẽ lan rộng hay sắp có nguy cơ chế độ đảng trị bị kình
chống từ bên dưới.
<span class="underlined-text">Cần quan sát gì?</span>
– Bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy phong trào phản đối lớn
rộng hơn trên bình diện quốc gia sẽ nổ ra, bắt nguồn từ
những tranh chấp ở địa phương. Cho tới nay, điều này
dường như không có khả năng xảy ra.
– Tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông. Vấn đề này rất
căng thẳng ở Việt Nam, nước vốn có mối ngờ vực sâu sắc
đối với Trung Quốc. Thái độ quyết liệt ngày càng hung hãn
của Trung Quốc khi nói về chủ quyền đối với những hòn
đảo còn đang tranh chấp trên Biển Đông, hay sự yếu thế mà
Việt Nam tự ý thức được về mình trong vấn đề này, có
thể kích động những cuộc biểu tình lớn hơn nữa.
– Vai trò của nhà thờ Thiên Chúa giáo. Người Thiên Chúa giáo
đã tham gia vào những cuộc biểu tình thường xuyên xoay quanh
việc chính phủ trưng thu đất nhà thờ, sau năm 1954. Nhà thờ
ở Việt Nam, trong khi vẫn chính thức tránh xa chính trị, có
tới 6-7 triệu tín đồ và họ được tổ chức rất tốt.
– Giá của những hàng hóa nhạy cảm. Đã có báo cáo về
những vụ nông dân trồng cà phê – những người bị thua lỗ
khi nhà phân phối hạt cà phê bị khánh kiệt vào đầu năm nay
– đập phá nhà ở và cơ sở kinh doanh của đại lý mua sản
phẩm. Giá hàng hóa trên thế giới cao cũng sẽ kích thích lạm
phát tăng thêm.
Người dịch: Đan Thanh
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/8017), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét