đề án thành lập một LBĐNAC, về những khái niệm & nguyên
tắc làm nền tảng cho sự hình thành & vận hành của một
đất nước mới. Đến hôm nay thì đã trải qua một thời gian
khá dài, tôi có cơ hội đánh giá và càng tin sâu hơn vào giá
trị của những khái niệm & nguyên tắc này. Ngày hôm nay, thêm
một lần nữa, tôi xin gởi đến 1001 Ghonim của Việt Nam, coi
như là món quà dâng tặng làm hành trang trên bước đường
hiện thân lãnh đạo của các bạn. </em>
1. Quan niệm một kẻ thắng phải có một kẻ thua (win/lose
relationship) và người này có được một phần lợi thì người
khác bị mất đi một phần vốn (zero-sum game) là cái nhìn của
thế giới ngày hôm qua. Ngày hôm nay một quan hệ giữa hai đối
tượng được gọi là tốt đẹp là một quan hệ được đặt
trên quan điểm cả hai đều thắng (win/win relationship). Đi xa
hơn một bước nữa, một quan hệ giữa hai đối tượng được
gọi là thực sự tốt đẹp là một quan hệ được đặt trên
quan điểm không những cả hai đều thắng mà nhiều người
khác chung quanh cũng đều thắng. Ngày hôm nay một giao hoán
giữa hai đối tượng được gọi là tốt đẹp là một cuộc
giao hoán được đặt trên bàn cân cả hai đều được lợi.
Đi xa hơn một bước nữa, một giao hoán giữa hai đối tượng
được gọi là thực sự tốt đẹp là một cuộc giao hoán
được đặt trên bàn cân không những cả hai đều được lợi
mà nhiều người khác cũng được lợi. Một cuộc hợp tác
giữa hai đối tượng được gọi là tốt đẹp là một cuộc
hợp tác được đặt trên công thức 2+2 = 8, tức là cả hai
đều được 2+2=4. Đi xa hơn một bước nữa, một cuộc hợp
tác giữa hai đối tượng được gọi là tốt đẹp là một
cuộc hợp tác được đặt trên công thức không những cả hai
mà nhiều người chung quanh cũng được 2+2 =4.
2. Thế giới hôm nay không vận hành theo quan hệ "bạn hay
thù" mà vận hành theo quan hệ "quyền lợi và trách
nhiệm". Không có chuyện bạn hay thù trong ý nghĩa đơn giản
và tuyệt đối, như trong truyện kiếm hiệp Tàu. Nói một cách
khác, thế giới hôm nay vận hành theo quan hệ "quyền lợi
cùng chia trách nhiệm cùng gánh". Không nhận ra điều này thì
khó có thể hòa nhập vào thế giới sinh động rộng mở đòi
hỏi nhiều quyền biến và thiện chí.
3. Thế giới hôm nay là một gia đình lớn. "Môi hở răng
lạnh" không còn nằm trong giới hạn nhỏ hẹp giữa hai đối
tượng nữa mà đã biến thành là "môi tôi hở, răng của
tất cả các anh đều lạnh"." Những sáo ngữ "độc lập,
tự chủ, tự quyết, tự cường" chỉ còn là âm điệu để
"feel good" chứ không còn là "khuôn vàng thước ngọc" có
giá trị thực tiễn cho thời điểm hôm nay. Vận dụng những
sáo ngữ này để đánh lừa quần chúng chỉ gây trở ngại,
kéo dài sự lạc hậu nghèo đói, và đôi khi mang hiểm họa
đến cho đất nước. Ngược lại, vận dụng quan điểm
"thế giới này là một gia đình lớn và các anh cần phải
chăm sóc tôi cũng như tôi có trách nhiệm phải chăm sóc các
anh" có thể giúp cho một quốc gia "nương trong cái mạnh
của người để phòng vệ cho sự sinh tồn của chính mình"
và "nương trong cái yếu của người để bảo vệ cho sự sinh
tồn của mọi người"."
4. Thế giới ngày hôm nay nối kết nhau trong trùng trùng liên
hệ và cực kỳ phức tạp. Nó là một bức tranh mozaic mà mỗi
điểm trên bức tranh đó liên tục biến đổi màu sắc và vị
trí. Tất cả những chủ thuyết lớn đã chết đuối từ lâu
trước sự sinh động "dường như hỗn loạn" đó. Nhưng
thực ra bức minh họa thế giới có cái trật tự của nó và
trật tự đó rất đơn giản: là hiện ảnh của những động
lực tìm kiếm sự sống đích thực của từng cá nhân, của
từng chủng tộc, của toàn nhân loại, của từng bộ lạc,
của từng quốc gia, của từng vùng, của toàn thế giới. Trong
sự tìm kiếm đó, những chủ thuyết lớn chưa bao giờ đáp
ứng được nhu cầu này. Ngược lại sự áp đặt những chủ
thuyết lớn lên đầu cổ của cá nhân, chủng tộc, nhân loại
đã gây ra rất nhiều mất mát, đổ vở và đau khổ trên mặt
đất. Chỉ có "tình thương lớn" (great compassion) mới đủ
sức dung chứa và đủ sức hỗ trợ cho sự tìm kiếm này. Chỉ
có tình thương lớn mới thực sự đáp ứng được nhu cầu
này. Chỉ có tình thương lớn mới chuyển hóa được tâm
thức con người và đưa cá nhân, chủng tộc, nhân loại vượt
lên trên mọi dị biệt để hình thành một môi trường sống
dung nạp hơn, phồn thịnh hơn, nhân bản hơn và an ninh hơn.
5. Tất cả mọi quốc gia trên thế giới này đều có quyền
phát triển và phải phát triển ở một mức độ tương quan
với sự phát triển của những quốc gia khác. Tất cả mọi
dân tộc đều có quyền sống và phải sống trong vũng ánh sáng
của hạnh phúc tỏa ra từ nền tảng tự do và nhân bản đồng
thời vũng ánh sáng đó phải nằm trong tương quan gần gũi với
vũng ánh sáng của hạnh phúc chiếu tỏa từ những quốc gia
khác. Sự cách biệt quá xa trong những tương quan này sẽ đưa
đến chỗ sụp đổ của "gia đình lớn" hoặc đưa đến
chỗ diệt vong của "thành viên lạc lõng" trong gia đình đó.
Chính quyền nào không mang về được sự phát triển thực sự
và hạnh phúc thực sự theo tương quan nói trên sẽ không xứng
đáng tiếp tục đảm nhiệm vai trò lãnh đạo.
6. Muốn hòa bình và phồn thịnh lâu dài phải xây dựng một
cơ chế có thể đáp ứng nhu cầu hòa bình và phồn thịnh lâu
dài (form follows function). Tạo dựng một cơ chế sẵn sàng dập
tắt đối lực bằng bạo lực, hay nói một cách khác là cơ
chế đáp ứng nhu cầu chiến tranh, vì bị ám ảnh bởi hoặc
vì phòng bị cho những đe dọa xuất phát từ bên trong và bên
ngoài, sẽ và thường là rất hiệu quả cho mục tiêu nó phục
vụ (again, form follows function). Nhưng một điều cần phải hiểu
rõ là khi một cơ chế đã được "kiến tạo cho nhu cầu
phục vụ chiến tranh" thì vĩnh viễn không có hy vọng cơ chế
đó sẽ "sản xuất ra hòa bình và phồn thịnh" mặc dầu
những người nằm trong cơ chế đó rất mong muốn và cố gắng
sửa đổi. Do đó, câu hỏi vô cùng quan trọng cho những kiến
trúc sư và công trình sư xây dựng cơ chế quốc gia là: chúng
ta muốn tạo dựng một cơ chế phục vụ nhu cầu hòa bình
thịnh vượng hay một cơ chế phục vụ nhu cầu chiến tranh???
Để cho người dân có được một đời sống tốt lành, cơ
chế chính quyền phải thực sự là một cơ chế phục vụ cho
nhu cầu hòa bình thịnh vượng.
7. Không có một chính quyền nào trên thế giới được phép
ngang nhiên tước đoạt sự sống và mạng sống của người
dân bên trong quốc gia họ đang lãnh đạo cũng như của người
dân bên ngoài quốc gia họ đang lãnh đạo. Không có một quốc
gia nào được phép ngang nhiên sử dụng vũ lực thô bạo để
khống chế hoặc cưỡng chiếm lãnh thổ của những quốc gia
khác. Không có một chủng tộc nào được phép ngang nhiên đàn
áp tiêu diệt những chủng tộc khác. Chính quyền nào, quốc
gia nào, chủng tộc nào không tôn trọng và bênh vực cho những
giá trị nhân bản này sẽ đối diện với hiểm họa chiến
tranh và hiểm họa bị cô lập đưa đến chỗ có thể bị
diệt vong.
8. Cái lớn mạnh của một sinh thể khác với cái lớn mạnh
của một quần thể. Cái lớn mạnh của một sinh thể đến
từ sự hiếp đáp nhau, rình rập nhau, tranh giành nhau, tàn hại
nhau, hủy diệt nhau. Cái lớn mạnh của một quần thể đến
từ sự nương tựa nhau, đùm bọc nhau, che chở nhau, nuôi
dưỡng nhau, tin cậy nhau, tôn trọng nhau. Cái lớn mạnh của
một sinh thể là kết quả thắng lợi của một chuỗi tranh
đấu theo quy luật thiên nhiên mạnh được yếu thua (the test of
the fitness; natural selection). Cái lớn mạnh của một quần thể
là kết quả thắng lợi của một chuỗi tranh đấu theo quy
luật cộng sinh. Lịch sử của thế giới cho thấy nhiều lần
cái lớn mạnh của một đế quốc là cái lớn mạnh của một
sinh thể. Trên tiến trình trở thành, nó đã nhiều lần nuốt
những quốc gia nhỏ hơn và tiêu hóa để biến thành một đế
quốc. Nó không khác một con cá mập lớn lên nhờ nuốt và
tiêu hóa những con cá nhỏ hơn. Trên tiến trình trở thành đế
quốc nhiều dân tộc đã bị diệt vong, nhiều nền văn hóa đã
bị diệt vong, nhiều sự sáng tạo đã bị biến mất. Sự lớn
mạnh như vậy là sự lớn mạnh nương vào bạo lực, con
đường bá đạo. Ngược lại, cái lớn mạnh của một liên
bang là cái lớn mạnh của một quần thể. Trên tiến trình
trở thành, nó không nuốt và không thể nuốt bất cứ một
phần tử nào trong quần thể để biến thành liên bang. Trên
tiến trình đó, nhiều chủng tộc được bảo vệ, nhiều nền
văn hóa được gìn giữ, nhiều sự sáng tạo được nâng niu,
và chắc chắn là nhiều sự hứa hẹn được thực hiện. Sự
lớn mạnh như vậy là sự lớn mạnh nương vào chính nghĩa và
tình thương lớn, con đường vương đạo.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/8013), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét