như là một sự thay đổi sâu rộng trong xã hội nhằm biến
cái cơ cấu cũ đã lỗi thời thành một cơ cấu mới tiến bộ
và phù hợp hơn, trong một thời gian tương đối ngắn. Đó
chính là những biến đổi mang tính chất cơ bản và trọng
yếu trong bản chất của thượng tầng xã hội chứ không phải
là những cải cách nhỏ mang tính thứ yếu trong một vài lĩnh
vực cụ thể nào đó, càng không phải là những đổi chác
chính trị nhắm đến mục tiêu thay người lãnh đạo quốc gia
của một nhóm người nhỏ (đảo chính).
Theo nghĩa hẹp, cách mạng chính là một biến cố chính trị
lớn, thường được gọi là cách mạng chính trị. Cuộc cách
mạng chính trị này sẽ dẫn đến những thay đổi toàn diện
từ trật tự xã hội, chế độ chính trị của quốc gia đến
tầng lớp những người lãnh đạo. Những cuộc cách mạng
chính trị thường bắt đầu bằng những cuộc đấu tranh của
đa số quần chúng nhằm lật đổ chế độ chính trị hiện
thời để tạo điều kiện xây dựng một chế độ chính trị
mới tiến bộ hơn.
<h2>1/ Tính chất bạo lực:</h2>
Dường như khi nói đến cách mạng chúng ta luôn liên tưởng
ngay đến bạo lực. Những ai từng ngồi trong nhà trường xã
hội chủ nghĩa đều thấm nhuần quan điểm rằng: bạo lực
cách mạng là điều kiện tiên quyết và không thể thiếu của
việc giành chính quyền. Nhiều người phủ nhận Marx, cho rằng
ông này cổ súy bạo lực. Nhưng Marx đã đúng trong nhận thức
về lịch sử chính trị đối với những giai đoạn TRƯỚC KHI
chúng ta tạo dựng được những Nhà nước Hiến pháp trị.
Nhìn lại lịch sử, chúng ta không thể phủ nhận rằng hầu
như bất cứ một cuộc thay đổi chế độ chính trị nào cũng
đẫm máu. Ngay cả việc tạo dựng một định chế chính trị
tiến bộ như sự hình thành Nghị viện Anh cùng với sự ra
đời của bản Đại Hiến chương Tự do vào thế kỷ 13 ở Anh
quốc cũng chỉ đạt thành qua cuộc đấu tranh mang đầy bạo
lực giữa một bên là triều đình phong kiến Anh quốc (đại
diện lúc đó là vua John, sau đó là vua Henry III) với một bên
là các lãnh chúa phong kiến lãnh đạo quần chúng. Sau này, vào
thế kỷ 17, để thành lập được một thế chế quân chủ
lập hiến ở Anh với quyền lực nhà vua bị Nghị viện kiểm
soát và kiềm chế cũng phải trải qua cuộc Nội chiến và
cuộc "Cách mạng Vinh quang" (Glorious Revolution) đẫm máu.
Cuộc cách mạng Pháp- một chuyển biến chính trị đặc biệt
quan trọng trong lịch sử nước Pháp, với sự ra đời của
Hiến pháp 1791, xóa bỏ chế độ phong kiến không còn phù hợp
với nguyện vọng người dân và tình hình kinh tế xã hội Pháp
lúc bấy giờ, đã diễn biến trong một quá trình thậm chí còn
phức tạp và đẫm máu hơn nữa. Còn rất nhiều minh chứng
khác, đến nỗi không chỉ có Marx, hầu như tất cả chúng ta
khi nghĩa đến cách mạng đều nghĩ ngay đến những phong trào
khởi nghĩa, những cuộc chém giết lớn giữa một phe đại
diện cho quần chúng và nhà cầm quyền đương thời.
Thật vậy, nhân loại đã phải trả những cái giá rất đắt,
những tổn thương nhân mạng to lớn để đi từ những trang
sử cổ đại đến thời hiện đại, để vượt qua thời kỳ
của chế độ nộ lệ, rồi chế độ phong kiến mới có thể
xây dựng được những Nhà nước dân chủ tiến bộ ( tuy sự
tiến bộ này phải trải qua một thời gian nhất định để
đạt được diện mạo như ngày hôm nay). Nhưng Marx đã mắc
một sai lầm to lớn khi ông cho rằng nhân loại cần phải tiếp
tục lật đổ, xóa bỏ những nhà nước dân chủ tư sản (theo
cách gọi của ông) bằng những cuộc "cách mạng vô sản"
với "bạo lực cách mạng". Thực tế cho thấy vào cuối
thế kỷ 19- đầu thế kỷ 20 chủ nghĩa cộng sản đã mê hoặc
những quốc gia nghèo đói, trình độ dân trí thấp, nền công
nghiệp hầu như không có, chủ nghĩa tư bản chưa có đủ
điều kiện để phát triển, để mà "làm cách mạng". Họ
luôn hô hào xóa bỏ chủ nghĩa tư bản nhưng quả thực, nhiều
nhất họ cũng chỉ xóa bỏ được chế độ phong kiến, cùng
với sự hỗ trợ đắc lực của tình hình xã hội đương
thời đang chất chứa những quả bom bất mãn chỉ chờ thời
cơ là phát nổ. Chủ nghĩa cộng sản hoàn toàn không "làm
cách mạng" được ở những xứ sở có truyền thống pháp
trị và tự do. Chúng ta có thể thấy cách mạng chính trị,
tức sự thay đổi chế độ chính trị không thể xảy ra ở
những nơi người dân có thể dùng lá phiếu để thay đổi
chính phủ. Trong các thể chế dân chủ tự do chỉ có khủng
hoảng chính phủ chứ hoàn toàn không hề có khủng hoảng chế
độ. Vậy nơi nào có sự chuyên quyền nơi đó có cách mạng,
mức độ chuyên quyền càng cao thì khả năng xảy ra sự phản
kháng bằng bạo lực càng lớn.
<h2>2/ Một lý thuyết đấu tranh mới:</h2>
Đầu thế kỷ 20, thế giới chứng kiến cuộc đấu tranh dành
độc lập của nhân dân Ấn Độ từ tay Thực dân Anh với
hình thức đấu tranh bất bạo động đầy ngoạn mục dưới
sự lãnh đạo của Mahatma Gandhi. Từ đây, chúng ta có một
phương thức đấu tranh giành chính quyền mới, làm thay đổi
nhận thức đấu tranh của những nhà cách mạng thời hiện
đại. Cách đây hai năm, tôi đã đọc "<em><a
href="http://danluan.org/node/317">Từ độc tài đến Dân
chủ</a></em>" của Gene Sharp. Trong tác phẩm này, ông đã phân
tích khá toàn diện và cụ thể việc tổ chức và tiến trình
của một cuộc cách mạng bất bạo động. Như một bài đã
viết cách đây khá lâu, là một Phật tử, tôi cho rằng đây
là phương pháp đấu tranh đầy nhân bản và mang lại nhiều
niềm hi vọng cho các dân tộc đang sống dưới các ách độc
tài, tạo cơ hội cho quần chúng "tay không tất sắt" có
thể đoàn kết sức mạnh chống lại những chính quyền độc
tài vũ trang hùng mạnh.
Gần đây, đối với những người đang cổ vũ cho phương pháp
đấu tranh "bất hại" này, niềm tin và lý luận của họ
lại một lẫn nữa được khẳng định khi có thêm những minh
chứng hùng hồn cho việc thực hành một cuộc đấu tranh bất
bạo động của quần chúng với sự sụp đổ của hai thể
chế độc tài ở Tunisia và Ai Cập. Dù không phải là không có
thương vong, nhưng người dân hai nước này đã thành công bằng
các cuộc xuống đường không vũ trang để phản đối và cuối
cùng là lật đổ được hai nhà độc tài Ben Ali và Mubarak.
Nhưng quay sang Libya, tình hình có vẻ ngược lại và phức tạp
hơn nhiều. Phong trào chống chính phủ đã trở thành cuộc nổi
dậy vũ trang kéo dài cho đến hôm nay vẫn chưa ngả ngũ. Có ai
trong chúng ta đã tự hỏi vì sao có sự khác nhau ấy ? Cùng là
các quốc gia thuộc thế giới Ả Rập, nền công nghiệp dầu
khí là trụ cột kinh tế quốc gia, sống dưới chế độ độc
tài, đang rơi vào tình trạng khó khăn về kinh tế, thiếu thốn
lương thực, công ăn việc làm của người dân không được
bảo đảm…., nhưng cuộc phản kháng của người dân Libya
chống chính quyền đã diễn ra theo một kịch bản khác hắn
với Tunisia và Ai Cập. Phải chăng chính những người lãnh
đạo và những người tham gia đấu tranh không thể tự quyết
định được phương pháp và chiều hướng đấu tranh? Đây
thực sự là một câu hỏi khó.
<h2>3/ Những yếu tố chi phối tính chất cuộc đấu tranh:</h2>
Trong trình độ tri thức hạn chế của mình, người viết cho
rằng ở đây chắc hẳn phải có những yếu tố khách quan vô
cùng quan trọng chi phối con đường đấu tranh của người dân
chống lại độc tài, những điều mà những nhà đấu tranh
không thể can thiệp bằng ý chí chủ quan (ý chí chủ quan thể
hiện qua trình độ tổ chức đấu tranh và ý thức chính trị
của những người tham gia đấu tranh).
Trở lại với Libya, chúng ta thấy Gadhafi là nhà độc tài sắt
máu và ngoan cố hơn hắn Ben Ali và Mubarak; trong một thời gian
dài chế độ của Gadhafi là một chế độ khủng bố, còn
bản thân Gadhafi bị Tổng thống Reagan gọi là "con chó
dại…". Đó chính là yếu tố đầu tiên tôi muốn nói đến-
bản chất và mức độ độc đoán, tham quyền cố vị của nhà
độc tài hay nói chung là chế độ độc tài sẽ chi phối nổ
lực, thời gian và chiều hướng đấu tranh của chúng ta. Tiếp
đến là sức mạnh nội tại của chế độ : chế độ độc
tài càng mạnh, sự đoàn kết nội bộ của họ càng cao thì
khả năng ra đi của họ khi có một cuộc phản đối bất bạo
động của người dân càng thấp.
Tiếp theo chúng ta xét đến mối liên kết của chế độ độc
tài đó với các thế lực bên ngoài, cụ thể hơn là việc
chế độ độc tài đó có quan hệ mật thiết về ngoại giao
với ai, phụ thuộc chính trị vào cường quốc nào. Nếu
"đàn anh" ngoại giao của họ là một nước có thể chế
chính trị tiến bộ, có ý thức hệ phóng khoáng thì khả năng
nhượng bộ tăng lên và khả năng đàn áp bằng vũ trang giảm
xuống, so với việc "đàn anh" của họ là một nước có
chế độ chính trị cực đoan và độc tài hà khắc. Chúng ta
có thể thấy Mubarak là vị tổng thống độc tài nhưng được
người Mỹ ủng hộ, vì thế sự ra đi của ông khỏi chiếc
ghế quyền lực có vẻ êm thấm hơn so với trường hợp ông
là "đàn em" của một chế độ tàn bạo như Trung cộng
chẳng hạn.
Điều tiếp theo cần được xem xét là mức độ phẫn uất
của lòng dân; mức độ căm phẫn này lại được quyết định
bởi mức độ bất công xã hội, hố ngăn cách giàu nghèo, tình
trạng tội tệ của nền luật pháp, mức độ bóp nghẹt các
quyền tự do, số lượng những hành động làm tổn hại quốc
gia và dân tộc của chính quyền, mức độ tổn thương của
lòng dân.... Sự phẫn uất do những yếu tố nói trên gây ra và
nung nấu trong lòng dân càng lâu dài và càng lớn thì nguy cơ
bạo động càng gia tăng. Bởi sự căm giận của lòng người
như một quả bom, nó càng lớn thì mức độ công phá và thiệt
hại càng lớn. Và cuối cùng điều phải kể đến là cục
diện chính trị quốc tế. Nếu xu hướng tự do dân chủ trên
thế giới ngày càng vững mạnh, các chế độ độc tài ngày
càng yếu và ít đi, một số các cường quốc bất hảo rơi
vào khủng hoảng thì các chế độ độc tài sẽ phải xem xét
lại sự thiệt hơn giữa một bên là ra đi trong bình yên và
một bên là tiếp tục ngoan cố để trở thành tội đồ của
cả dân tộc.
<h2>4/ Trở lại tình hình Việt Nam:</h2>
Xét về tình hình Việt Nam, tôi thiển nghĩ Việt Nam giống
Trung Quốc nhiều hơn so với các quốc gia Ả Rập kể trên.
Vậy nên khi đánh giá tình hình tôi hi vọng những người đấu
tranh dân chủ của chúng ta hãy so sánh tình hình nước ta với
Trung Quốc để nhận ra những bất lợi và thuận lợi, chứ
không phải là so sánh với những nơi cách mạng vừa thắng
lợi ở Bắc Phi. Việt Nam và Trung Quốc tuy khác nhau về diện
tích lãnh thổ và quy mô chính quyền nhưng lại có nhiều điểm
tương đồng như: chế độ chính trị, ý thức hệ của giai
tầng lãnh đạo, cách thức và mức độ siết chặt các quyền
tự do, bản chất nền kinh tế, tình trạng bất công xã hội…
Có thể nói Việt Nam là mô hình thu nhỏ của Trung Quốc. Thêm
vào đó, ta nhận thấy ở đây một sự phụ thuộc về chính
trị và sự tồn vong mang tính liên đới giữa Việt cộng và
Trung cộng.
Tất nhiên cuộc cách mạng hoa lài đã mang lại cho chúng ta
niềm cảm hứng và hi vong to lớn về một thế giới không
độc tài, về tiền đồ dân chủ tự do của Việt Nam, bởi
chúng ta đã cảm nhận sâu sắc rằng sức mạnh của ý chí và
sự đoàn kết chống độc tài của người dân Bắc Phi một
lần nữa đã minh định khao khát tự do của nhân loại là
không gì cản nổi.
Theo một số nhà quan sát thời cuộc, thì chưa thể có một
cuộc cách mạng như thế ở Việt Nam vì sự quan tâm chính trị
của người dân chưa cao, và sự thiếu vắng một lực lượng
đối lập mạnh, cùng với một trình độ tổ chức cần
thiết. Điều đó đúng, thế nhưng đó là mới chỉ xét mặt
chủ quan mà chưa để tâm đến tình hình khách quan, đó là sự
tùy thuộc và ảnh hưởng lẫn nhau rất nhiều ở mọi quốc
gia trong thời đại Toàn cầu hóa này. Khi nào Trung Quốc rúng
động vì sự nổi dậy của người dân thì đó cũng là lúc cho
chúng ta hy vọng một cuộc "đổi đời" trong tầm tay. Đây
không phải là sự bắt chước, rập khuôn mà là sự suy xét
mối tương quan tồn tại và tình hình thực tế khách quan giữa
Việt Nam và Trung Quốc. Thiết nghĩ, sự phát hiện đúng thời
cơ và hành động đúng thời điểm là một yếu tố cực kỳ
quan trọng cho mỗi thắng lợi. Và việc một cuộc cách mạng
(ở Việt Nam) sẽ xảy ra trong bạo động hay bất bạo động
tùy thuộc rất nhiều vào những điều kiện khách quan ngoài ý
chí của tất cả chúng ta.
Trên đây chỉ là những ý kiến gợi mở và chắc chắn bài
viết còn nhiều thiếu sót không thể tránh khỏi. Bài viết
chỉ nhằm trình bày quan điểm và những ưu tư của cá nhân
tôi. Chúng tôi - thế hệ 8x, vẫn còn quá trẻ để có một
tầm nhìn mang tính chiến lược về con đường dân chủ hóa
Việt Nam. Thế nên, chúng tôi trông cậy rất nhiều vào những
bậc trưởng thượng - những người sẽ vạch ra con đường
và dẫn dắt chúng tôi, để từ đó chúng tôi có cơ hội đóng
góp sức mình cho đất nước và biết được mình sẽ phải
làm những gì. Bởi nếu những người đi trước nhầm đường
thì cả dân tộc sẽ khốn đốn và những người trẻ chúng
tôi sẽ gặp thảm họa.
Huỳnh Thục Vy
Tam Kỳ ngày 13 tháng 3 năm 2011
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/8139), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét