Trước những biến chuyển lịch sử đang xảy ra tại Bắc Phi,
bắt đầu bằng cuộc nổi dậy mang cái tên xinh đẹp "cuộc
cách mạng Hoa Lài" tại Tunisia, kéo đến cuộc cách mạng 18
ngày tại Ai Cập và đang lan đến Libya, Bahrain, Yemen và các
nước Ả Rập khác, chúng tôi kính gửi đến quý cơ quan
truyền thông một bài tường thuật đặc sắc của hai tác giả
David D. Kirkpatrick và David E. Sanger về nỗ lực liên kết của
giới trẻ trong thế giới Ả Rập. Các nhóm này đang áp dụng
kinh nghiệm đấu tranh bất bạo động hiện đại, phát xuất
từ nhóm sinh viên Otpor, những người đã lật đổ nhà độc
tài Slobodan Milosevic tại Serbia vào năm 2000.
Chúng tôi hiện có DVD mang tên "Hạ Bệ Một Nhà Độc Tài",
trình bày chi tiết về nhóm sinh viên Otpor và cách thức hoạt
động của họ. Nếu quý vị muốn tìm hiểu thêm về Otpor xin
liên lạc với chúng tôi tại lienlac@viettan.org. Chúng tôi sẽ
gởi biếu miễn phí đến quý báo, đài với ước mong được
sự tiếp tay quảng bá của quý vị đến đồng bào chúng ta ở
khắp nơi.
Kính thư,
Mai Hương
Trưởng Ban Liên lạc Truyền thông Việt ngữ
Việt Nam Canh Tân Cách Mạng Đảng (Việt Tân)</div>
<img src="http://danluan.org/files/u1/JP-RECONSRUCT-1-articleLarge.jpg"
width="600" height="315" alt="JP-RECONSRUCT-1-articleLarge.jpg" />
<center><em>Quần chúng Tunisia biểu tình ngày 14 tháng 1, 2011 đòi
Tổng Thống Ben Ali từ chức.</em></center>
CAIRO, Ai Cập --- Khi những người phản kháng ở Quảng Trường
Tahrir đối đầu với lực lượng thân chính phủ, họ áp dụng
ngay bài học từ những người phản kháng ở nước láng giềng
Tunisia: "<em>Lời khuyên cho giới trẻ Ai Cập: rưới dấm và
để hành củ trong khăn bịt miệng để chống hơi cay.</em>"
Những trao đổi như trên tại Facebook là một phần của một
mối liên kết suốt hai năm trường để sản sinh một lực
lượng mới trong thế giới Ả rập. Đó là một phong trào trẻ
liên-Ả Rập để mở rộng dân chủ đến những vùng đất
không có dân chủ. Những nhà hoạt động trẻ Ai Cập và Tunisia
đã động não kiếm sáng kiến trong việc sử dụng kỹ thuật
để tránh bị theo dõi, đã an ủi nhau về cảnh bị tra tấn,
và mách nước cho nhau về các cách chống đạn cao su hay dựng
hàng rào phòng thủ.
Họ nối liền những kinh nghiệm tổ chức các mạng xã hội
đời thường với tinh thần kỷ luật của các hội đoàn tôn
giáo. Họ kết hợp được khối năng lượng của những người
say mê bóng đá với những suy nghĩ thâm sâu của các bác sĩ.
Họ vượt thoát sự ràng buộc với giới đối lập chính trị
già nua. Họ dựa vào chiến thuật phản kháng bất bạo đông,
được chuyển từ một học giả Hoa Kỳ qua một tổ chức của
những người trẻ Serbia, nhưng đồng thời cũng sử dụng
những chiến thuật trong ngành tiếp thị mượn từ Silicon
Valley.
Khi cuộc phản kháng bùng lên làm chấn động đất nước Ai
Cập, họ buộc phải kình với một lãnh tụ có góc nhìn rất
khác biệt. Đó là Gamal Mubarak, con trai của Tổng thống Hosni
Mubarak, một ông chủ nhà băng đầu tư giàu có và cũng là
người chuyên môi giới quyền lực trong đảng cầm quyền. Ông
Gamal Mubarak được coi là người đương nhiên thừa kế ghế
tổng thống. Cuộc nổi dậy của giới trẻ lần này đã làm
tan tính toán truyền ngôi đó. Theo nguồn tin của các viên chức
Hoa Kỳ theo dõi những ngày sau cùng của Tổng thống Hosni
Mubarak, chính ông Gamal Mubarak đã thúc đẩy cha mình cố bám
lấy quyền lực bất kể lời khuyên từ chức của các tướng
lãnh cao cấp và thủ tướng. Giọng điệu bất chấp trong bài
diễn văn tổng thống hôm thứ năm, theo các viên chức Mỹ,
phần lớn là do bàn tay của Gamal.
Một viên chức Mỹ cho biết "<em>Ông ta có thể còn bạo tay hơn
cả cha mình</em>". Và ông Gamal đóng vai trò "<em>che đậy bớt
mức thê thảm của tình hình đối với Mubarak</em>". Nhưng bài
diễn văn đã gây phản ứng ngược. Nó thúc đẩy quân đội Ai
Cập áp lực tổng thống phải ra đi và quân đội nắm quyền
kiểm soát tiến trình mà họ hứa là sẽ chuyển tiếp sang một
chính phủ dân sự.
Nay những nhà lãnh đạo trẻ đang phóng tầm nhìn xa hơn Ai
Cập. "<em>Người Tunisia là động lực thúc đẩy Ai Cập,
nhưng những gì Ai Cập làm sẽ là động lực thúc đẩy cả
thế giới</em>", anh Walid Rachid, một thành viên của Phong Trào
Trẻ 6 Tháng 4 phát biểu như vậy. Đây là phong trào đã giúp
tổ chức ngày phản kháng 25 tháng 1, điểm khởi đầu cho toàn
cuộc nổi dậy. Trong một buổi họp vào ngày chủ nhật, khi
các thành viên thảo luận về việc chia sẻ kinh nghiệm của
họ với những phong trào trẻ tương tự ở Lybia, Algeria, Morocco
và Iran, anh Walid phát biểu:
"<em>Nếu có một nhóm nhỏ ở mỗi nước Ả Rập xuống
đường và kiên trì như chúng ta đã làm, thì đó sẽ là sự
cáo chung của tất cả các chế độ này.</em>"
Anh cũng nói đùa rằng hội nghị thượng đỉnh Ả Rập lần
tới sẽ là một "bữa tiệc trình làng" của những nhà lãnh
đạo trẻ đang lên.
<h2>Bloggers Đi Đầu</h2>
Cuộc nổi dậy ở Ai Cập đã được thai nghén từ nhiều năm
trước. Anh Ahmed Maher, 30 tuổi, kỹ sư xây dựng và là người
tổ chức chính của Phong Trào Trẻ 6 Tháng 4, bắt đầu tham gia
một phong trào chính trị có tên là Kefaya, nghĩa là Đủ Rồi,
vào năm 2005. Sau đó, anh Maher và một số cộng sự tổ chức
một đội ngũ riêng có tên là Youth for Change (Giới Trẻ Tranh
Đấu Cho Cải Thiện). Nhưng họ không lôi cuốn đủ người tham
gia; thành phần lãnh đạo bị bắt bớ gần hết, và những
người còn lại núp trong những đảng đối lập hợp pháp
nhưng e dè. Anh Maher nói: "<em>Chính những đảng phái cũ đã
phá hủy phong trào</em>". Cũng trong thời gian đó, anh đã bị
bắt tổng cộng bốn lần.
Tới năm 2008, nhiều nhà tổ chức trẻ đã rút lui về bàn phím
của máy điện toán và trở thành bloggers. Họ cố gắng vận
động sự hỗ trợ cho một làn sóng những cuộc đình công
riêng lẻ vì chính sách tư hữu hóa của nhà nước và nạn
lạp phát phi mã.
Sau cuộc biểu tình vào tháng 3/2008 tại thành phố Malhalla, Ai
Cập, anh Maher và các bạn kêu gọi một cuộc biểu tình toàn
quốc vào ngày 6 tháng 4. Để vận động cho cuộc biểu tình
này, họ thiết lập một nhóm Facebook mà sau đó trở thành sợi
dây liên kết cho cả phong trào. Họ nhất quyết giữ nhóm này
độc lập khỏi mọi đảng phái chính trị hiện hữu. Thời
tiết xấu đã khiến cuộc biểu tình không thực hiện được
tại hầu hết các nơi khác, nhưng tại Malhalla một cuộc biểu
tình bởi gia đình các công nhân đã dẫn tới một cuộc đàn
áp tàn bạo của cảnh sát. Đây là cuộc đối đầu lớn đầu
tiên của giới công nhân trong vòng nhiều năm.
Chỉ vài tháng sau đó, sau một vụ đình công tại thành phố
Hawd el-Mongamy ở Tunisia, một nhóm các nhà tổ chức trẻ trên
mạng đã theo cùng khuôn mẫu và thành lập cái mà sau này trở
thành nhóm Progressive Youth of Tunisia (Giới Trẻ Cấp Tiến
Tunisia). Các nhà tổ chức của hai quốc gia bắt đầu trao đổi
kinh nghiệm qua Facebook. Người Tunisia phải đối phó với một
chế độ công an trị dầy đặc hơn Ai Cập, và vì thế khó
khăn về mặt viết blog và tự do báo chí hơn. Tuy nhiên, các
công đoàn của họ lại mạnh hơn và có vị thế độc lập
hơn. Anh Maher nhớ lại lúc đó: "<em>Chúng tôi trao đổi kinh
nghiệm về đình công và viết blog</em>".
Riêng về phần anh Maher và các bạn của anh ta, họ bắt đầu
đọc về đấu tranh bất bạo động. Họ đặc biệt bị lôi
cuốn bởi phong trào trẻ tại Serbia có tên là Otpor. Phong trào
này đã giúp hạ bệ nhà độc tài Slobodan Milosevic bằng cách
áp dụng những ý tưởng của nhà tư tưởng chính trị Mỹ,
Gene Sharp. Những ý tưởng nổi bật của ông Gene Sharp đều áp
dụng vừa vặn vào chế độ Mubarak tại Ai cập. Ông lý luận
rằng bất bạo động là phương cách hữu hiệu duy nhất để
làm suy yếu một chế độ công an trị, vốn hay viện cớ có
phản kháng bạo loạn để đàn áp thẳng tay, nhân danh duy trì
ổn định.
Phong Trào Trẻ 6 Tháng 4 chọn biểu tượng của họ dựa theo
Otpor. Đó là nắm tay có màu đỏ và trắng (hơi có dáng vẻ Sô
Viết ngày xưa). Và một số thành viên sang Serbia để gặp gỡ
các nhà hoạt động Otpor.
Một ảnh hưởng khác, theo nhiều người nói, đến từ một
nhóm người Ai Cập hải ngoại ở độ tuổi 30. Nhóm này thành
lập một tổ chức tại nước Qatar lấy tên là Academy of Change
(Học Viện Đổi Thay), để quảng bá một phần những ý
tưởng của ông Gene Sharp. Một trong những người trưởng nhóm
là Hisham Morsy đã bị bắt tại cuộc biểu tình ở Cairo và
vẫn còn bị giam giữ.
"<em>Nhóm Academy of Change giống như Karl Marx (lý thuyết), còn
chúng tôi là Lenin (thực hành)</em>". Đó là phát biểu của
Basem Fathy, một nhà tổ chức khác từng làm việc chung với
Phong Trào Trẻ 6 Tháng 4 và cũng là giám đốc của Egyptian
Democratic Academy (Học Viện Dân Chủ Ai Cập). Học viện này
nhận tài trợ của Hoa Kỳ, tập trung vào lãnh vực nhân quyền
và giám sát bầu cử. Trong thời gian dân chúng chiếm giữ
quảng trường Tahrir, ông cho biết đã dùng sự quen biết của
mình để quyên góp $5,100 từ các thương gia Ai cập cho tiền mua
lều và chăn mền.
<h2>"Đây là Đất Nước Của Bạn" </h2>
Và rồi, cách đây khoảng một năm, phong trào giới trẻ Ai cập
có được một đồng minh chiến lược. Đó là anh Wael Ghonim,
một giám đốc 31 tuổi, đảm trách tiếp thị cho công ty Google.
Như nhiều người khác, anh được giới thiệu vào một mạng
lưới bạn bè của những nhà tổ chức trẻ bởi phong trào
của Mohamed ElBaradei. Ông ElBaradei là một nhà ngoại giao, từng
đoạt giải Nobel, và trở về Ai Cập năm ngoái để cố gắng
hồi sinh lực lượng chính trị đối lập đang hấp hối.
Anh Ghonim có ít kinh nghiệm về chính trị nhưng ghét cay đắng
sự lộng quyền của đám công an Ai Cập, trụ cột chính của
quyền lực nhà nước. Anh cống hiến những khôn khéo thương
mãi của mình cho đại nghĩa. Anh nói: "<em>Tôi làm việc trong
ngành tiếp thị, và tôi biết rằng nếu bạn bỏ công xây
đắp một thương hiệu, người ta sẽ tin tưởng vào thương
hiệu đó</em>".
Kết quả là một nhóm do Ghonim thiết lập trên Facebook với tên
"<em>Tất cả Chúng Ta Là Khalid Said</em>". Khalid Said là tên
một thanh niên Ai Cập đã bị công an đánh chết. Dân chúng ít
biết Ghonim là ai nhưng anh làm việc sát cánh với Maher thuộc
Phong Trào Trẻ 6 Tháng 4 và với người liên lạc của nhóm
ElBaradei. Anh cho biết anh muốn dùng việc Said bị giết để
giáo dục người dân Ai Cập về các phong trào dân chủ. Trang
web của anh đầy rẫy những đoạn phim ngắn và bài báo về
sự tàn bạo của công an. Anh luôn nhắc đi nhắc lại một
thông điệp ngắn gọn: "<em>Đây là đất nước của bạn.
Công nhân viên là những người làm mướn cho bạn vì họ lãnh
lương từ tiền thuế của bạn. Bạn có các quyền của
mình.</em>" Anh đặc biệt nhắm vào những xuyên tạc trong
truyền thông nhà nước, bởi vì khi "dân chúng không còn tin
tưởng vào truyền thông nhà nước nữa thì bạn biết rằng
họ sẽ ở luôn với bạn".
Cuối cùng anh đã thu hút được hàng trăm ngàn người truy
cập, và vun đắp sự trung thành của họ qua những thực tập
trên mạng về tham gia hoạt động dân chủ. Chẳng hạn như khi
các nhà tổ chức lên kế hoạch "một ngày im lặng" trên
đường phố Cairo, anh tham khảo ý kiến họ về màu áo mà mọi
người cùng mặc, trắng hay đen. (Khi cuộc nổi dậy bùng nổ,
chính quyền Mubarak liền giam anh 12 ngày trong tình trạng bịt
mắt và cách ly. Họ tìm cách chận đứng tác động của anh
nhưng đã quá trễ).
Sau cuộc cách mạng ở Tunisia ngày 14 tháng giêng, Phong Trào Trẻ
6 Tháng 4 nhìn thấy cơ hội biến những cuộc phản đối nhỏ
bé hàng năm nhân Ngày Công An - tức ngày 25 tháng 1 mỗi năm
để kỷ niệm cuộc nổi dậy của cảnh sát Ả Rập đã bị
thực dân Anh đàn áp ngày xưa - thành một biến cố lớn. Anh
Ghonim sử dụng Facebook để vận động sự ủng hộ. Trang mạng
đề nghị rằng nếu có ít nhất 50.000 người hứa chắc sẽ
xuống đường vào ngày đó thì sẽ tiến hành cuộc biểu tình.
Hơn 100.000 ngàn người đã ghi danh.
Anh Ghonim nhận xét: "<em>Tôi chưa từng thấy một cuộc cách
mạng nào mà lại được thông báo trước như vậy</em>".
Tại điểm đó, Phong Trào 6 Tháng 4 đã kết hợp với những
người ủng hộ ông ElBaradei, một số đảng phái cấp tiến và
cánh tả, cũng như thành phần trẻ thuộc tổ chức Muslim
Brotherhood (Huynh Đệ Hồi Giáo) đi dán đầy Cairo những tấm
bích chương rất tân tiến và bắt mắt để quảng bá cho cuộc
biểu tình vào Ngày Công An, như dân chúng Tunisia đã làm. Nhưng
thành phần trưởng lão -- kể cả những thành viên trong hàng
ngũ Huynh Đệ Hồi Giáo mà chính quyền Mubarak đã từ lâu xếp
vào loại cực đoan -- đều e ngại và né tránh việc xuống
đường.
Viện lý do Ngày Công An là để vinh danh cuộc chiến đấu
chống thực dân Anh, ông Essem Erian, một lãnh đạo của Huynh
Đệ Hồi Giáo lên tiếng ngăn cản: "<em>Vào ngày đó, tất cả
chúng ta nên cùng ăn mừng với nhau</em>". Rồi ông hỏi:
"<em>Tất cả những người trên Facebook, chúng ta có biết họ
là ai không? Chúng ta không thể cột các đảng phái và hội
đoàn của chúng ta với một thế giới ảo</em>".
<h2>"Thế Là Hết Đời" </h2>
Khi ngày 25 tới, liên minh các nhà hoạt động trẻ, hầu hết
đều khá giả, muốn khai dụng sự bực dọc khắp nơi đối
với chế độ độc đoán, và tình trạng nghèo khổ lê lết
trong xã hội Ai Cập. Họ bắt đầu ngày hôm đó bằng cách
tập hợp những người nghèo đang oán than về các vấn đề
dân sinh: "<em>Trong khi chúng ăn bồ câu, ăn gà hàng ngày thì
chúng ta chỉ ngồi nhai đậu từng bữa.</em>"
Tới cuối ngày, hàng chục ngàn người đã đi bộ tới Quảng
Trường Tahrir. Tiếng hô khẩu hiệu của họ bắt đầu có sức
lôi cuốn. "<em>Toàn dân muốn hạ bệ chế độ</em>". Đó là
câu khẩu hiệu họ bắt chước dân chúng Tunisia qua hình ảnh
tin tức và Facebook. Anh Maher thuộc Phong Trào Trẻ 6 Tháng 4 cho
biết những người tổ chức còn thảo luận cả việc có nên
xông vào trụ sở quốc hội và đài truyền hình nhà nước
không – như các cuộc cách mạng cổ điển thường làm.
Anh Maher tâm sự: "<em>Khi tôi nhìn chung quanh và thấy những
khuôn mặt lạ hoắc trong số những người biểu tình, và họ
còn can đảm hơn chúng tôi nữa. Ngay lúc đó tôi biết thế là
hết đời chế độ rồi</em>".
Từ đó trở đi họ bắt đầu dựa vào những lời cố vấn
từ Tunisia, Serbia, và Academy of Change. Học viện này đã gởi
nhân viên tới Cairo từ một tuần trước đề huấn luyện
những người tổ chức biểu tình. Sau khi cảnh sát dùng hơi cay
đánh tan cuộc biểu tình vào thứ Ba, những người tổ chức
đã quay lại với những chuẩn bị kỹ càng hơn cho cuộc xuống
đường thứ Sáu, ngày 28, mà họ gọi là "Ngày Thịnh Nộ".
Lần này, họ mang theo chanh, hành và dấm để giảm bớt tác
động của hơi cay. Ngoài ra, nước sô-đa và sữa để rửa
mắt. Một số người nhét giấy cạc-tông cứng hoặc chai nhựa
bên dưới quần áo như những áo giáp tạm thời nhằm cản
đạn nhựa từ phía công an bắn ra. Họ đem theo những bình sơn
xịt để bịt kín các kiếng xe công an. Họ cũng thủ sẵn vật
liệu để nhét vào ống khói xe hoặc chêm các bánh xe để vô
hiệu hoá chúng. Tới đầu buổi trưa, vài ngàn người biểu
tình phải đối diện với trên một ngàn công an chống biểu
tình với đầy đủ vũ khí, trên cầu Kasr al-Nile. Đây có lẽ
là cuộc đụng độ quyết định của cuộc cách mạng.
Anh Maher kể lại: "<em>Chúng tôi mang tất cả mọi ngón nghề ra
sử dụng - Pepsi, hành, dấm.</em>" Chính anh cũng nhét đầy giấy
cạc-tông và chai nhựa dưới áo, đầu đội mũ bảo hiểm xe
đạp, và tay mang tấm khiên bằng nắp thùng phuy. "<em>Chiến
lược của chúng tôi là những người bị thương lui về phía
sau và những người khác tiến lên thay thế. Chúng tôi cứ luân
phiên như thế</em>". Sau hơn năm giờ chiến đấu, sau cùng họ
đã chiến thắng -- và đốt cháy rụi trụ sở đã bỏ trống
của đảng cầm quyền trên đường đến chiếm giữ Quảng
Trường Tahrir.
Toàn bài được đăng tại:
http://www.nytimes.com/2011/02/14/world/middleeast/14egypt-tunisia-protests.html
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/7972), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét