độc giả phần kế tiếp của câu trả lời câu hỏi Vòng Một
từ đại diện Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên. Mời độc giả
tiếp tục đặt câu hỏi cho vòng Hai, cũng là vòng cuối của
cuộc hội luận, ở phần phản hồi. Ban Biên Tập Dân Luận
sẽ chọn lựa các câu hỏi đáng quan tâm nhất để chuyển
tới THDCĐN vào <strong>ngày 14/2/2011</strong>.</div>
<strong>Việt Hoàng trả lời tiếp câu hỏi số 5:</strong>
'<em>Độc tài cộng sản ở Việt Nam là độc tài có khoa
học?</em>' Đây là một câu hỏi thú vị. Nếu nhìn bề ngoài
thì đúng như vậy thật. Mọi quan hệ, giao tiếp của người
dân từ trên xuống dưới đều có sự quản lý chặt chẽ của
Đảng cộng sản bởi đủ các 'ban, ngành, đoàn thể'.
Đảng cũng áp dụng 'linh hoạt' các biện pháp để khống
chế người dân như lời một độc giả Dân Luận (đồng thời
là một nhân viên an ninh Việt Nam), ông Đức Trí, rằng:
'<em>mềm nắn, rắn buông</em>', '<em>mạnh hòa, yếu
hiếp</em>', '<em>vừa đấm, vừa xoa</em>', '<em>thuyết
phục không được thì khuất phục</em>'…
Chúng tôi thì không nghĩ như vậy. Đã là độc tài thì không
thể 'sáng suốt' và 'khoa học' được. Đó chỉ là vẻ
bên ngoài.
Xin nhắc lại một câu của ông Nguyễn Gia Kiểng: '<em>Một
đặc tính chung của mọi chế độ độc tài bạo ngược, đó
là cho tới ngay trước khi sắp sụp đổ chúng vẫn tỏ ra rất
vững vàng. Nhưng chúng là những chế độ rất không bình
thường và có thể chết một cách rất đột ngột</em>'. Bạn
Tùng, một người tham gia cuộc hội luận cũng thấy rằng
'<em>Nhiều người lo rằng chế độ độc tài Việt Nam to
khoẻ hơn các chế độ độc tài Bắc Phi, vì nó được tổ
chức một cách tinh vi và khoa học. Nhưng theo tôi thấy, toàn
bộ hệ thống tổ chức của chính quyền này đang rữa nát do
mất lí tưởng và xung đột lợi ích</em>'. Nội bộ đảng
cộng sản không còn ai tin vào lý tưởng cộng sản, họ
'đoàn kết' với nhau chỉ vì quyền lợi mà thôi. Do điều
kiện thông tin rất hạn chế, đồng bào ta chưa được nói
đến, nghe thấy ai hay tổ chức nào có thể mang lại một
tương lai khác cho họ nên họ đành nhẫn nhục chờ đợi.
Sau khi được tạm tha để về nhà chữa bệnh năm ngoái, linh
mục Nguyễn Văn Lý đã trả lời phỏng vấn báo chí và ông
nói (đại ý) rằng nếu dân chủ mà hỗn loạn như Phi-lip-pin
hay In-đô-nê-xi-a thì thà cứ để đảng cộng sản còn hơn.
Ông cũng đã đề cập đến ba vấn đề (mà theo ông là) rất
quan trọng, đó là Lãnh Tụ, Tổ Chức và Học Thuyết. Cho đến
nay thì THDCĐN là tổ chức đối lập duy nhất đã có được ba
yếu tố cần thiết đó. Tôi xin được nhắc lại qua: Lãnh tụ
của THDCĐN, ông Nguyễn Gia Kiểng là một nhà 'tư tưởng
chính trị' xuất sắc nhất của Việt Nam hiện nay. Tư tưởng
của ông đã, đang và sẽ dẫn dắt dân tộc Việt Nam đi đến
đích mà ai cũng mong muốn, đó là: một kỉ nguyên mới cho
đất nước vĩnh viễn chấm dứt mọi chế độ độc tài như
chúng ta đã trải qua suốt nghìn năm nay để bước vào kỉ
nguyên dân chủ thực sự mà người Việt Nam chúng ta xứng
đáng được hưởng Độc lập -Tự do - Hạnh phúc thật sự.
Tin hay không là quyền của mỗi người nhưng chúng tôi thì tin
và nhận ra điều đó. Tổ chức của THDCĐN cũng là tổ chức
có qui củ và gắn kết nhất trong phong trào dân chủ đối
lập, và cuối cùng Học thuyết của THDCĐN tức là Dự Án
Chính Trị cũng là Dự án khả thi nhất cho đất nước Việt
Nam.
'<em>Rào cản khiến cuộc đấu tranh giành tự do dân chủ
nhân quyền ở Việt Nam có nhiều khó khăn phức tạp</em>'
lớn nhất, có lẽ là do yếu tố văn hóa Khổng Giáo. Ở các
nước văn minh và phát triển thì tầng lớp trí thức tinh hoa
luôn chủ động dẫn dắt nhân dân và lãnh đạo đất nước;
trong khi đó ở Việt Nam thì trí thức chỉ là quỳ gối phụng
sự một ông vua. Họ chỉ mong được phục vụ ai đó chứ
không nghĩ đến chuyện là họ phải là người lãnh đạo cao
nhất của đất nước. Cho đến bây giờ vẫn chưa có một trí
thức lớn hay một quan chức cao cấp nào trong chính quyền kể
cả những người đã nghỉ hưu, dám đứng lên thành lập một
đảng phái hay một tổ chức đối lập với chính quyền, thậm
chí họ còn chưa dám công khai ủng hộ bất cứ một tổ chức
chính trị đối lập nào, dù đứng đắn như THDCĐN. Mọi bức
xúc của họ chỉ dừng lại ở việc đề nghị, kiến nghị mà
thôi, nghĩa là tiếp tục truyền thống <strong>xin</strong>, và
lãnh đạo chính trị có thể <strong>không cho</strong>. Chính vì
không có sự tham gia của họ mà phong trào dân chủ không thể
phát triển như mong muốn. Thiết nghĩ, cũng cần nhắc lại
rằng hai thủ lĩnh hàng đầu của đối lập Iran là Moussavi,
nguyên tổng thống Iran và Karoubi, nguyên là Chủ tịch Quốc
hội Iran. Bao giờ ở Việt Nam thì những người có uy tín như
vậy dám đứng lên làm cách mạng, dám tham gia vào hàng ngũ
đối lập dân chủ?
Một lý do nữa khiến cuộc vận động dân chủ cho Việt Nam
gặp khó khăn là sự thờ ơ của quần chúng, nhất là giới
trí thức trẻ. Đây là 'ẩn số' chưa có đáp số cho phong
trào dân chủ Việt Nam. Không những tầng lớp trí thức trẻ
mà đa số người dân Việt Nam vẫn chọn cho mình lối sống
'<em>mũ ni che tai</em>', '<em>sống chết mặc bay</em>' luồn
lách lo cho bản thân mình. Đúng như một độc giả của Dân
Luận nói rằng: '<em>Chúng ta thiếu sự liên đới phải có
của một dân tộc</em>' (http://danluan.org/node/7958).
Trong Dự Án Chính Trị cũng như qua nhiều bài viết của các
thành viên THDCĐN trên Thông Luận, chúng tôi đã chỉ ra 5 bước
đi cụ thể để một cuộc cách mạng dân chủ đạt được
thắng lợi. Bước thứ 5 và là bước cuối cùng đó là
'<em>tiến công giành thắng lợi</em>'. Một cuộc biểu tình
rầm rộ của mọi tầng lớp dân chúng sẽ phải diễn ra để
chuyển hóa Việt Nam về hướng dân chủ. Và để một cuộc
cách mạng diễn ra thành công thì mọi khâu chuẩn bị phải chu
đáo và hoàn tất, nếu không cuộc cách mạng đó sẽ nửa
vời. Ngay cả các cuộc 'cách mạng đường phố' đã thành
công như Tunisia hay Ai Cập cũng vậy. Nó đúng như nhận xét
của của bạn Tùng:
'<em>…chính vì thiếu những chính đảng dân chủ có tầm
vóc, phong trào dân chủ ở Tunisia và Ai Cập đã chưa hoàn toàn
chạm tới thành công. Thứ nhất, vì không có đảng nào đủ
khả năng, những người dân chủ ở hai nước này đã bối
rối khi khi tìm người đủ tư cách đại diện cho nhân dân
để đối thoại với chế độ. Thứ hai, sự thiếu vắng
những đảng dân chủ mạnh cũng là căn nguyên của khoảng
trống chính trị - nỗi lo ngại lớn nhất hiện nay của người
dân nước họ và của cả thế giới. Thứ ba, việc không có
một dự án chính trị và nhân sự chính trị sáng suốt - hệ
quả của sự thiếu vắng chính đảng đủ thực lực - cũng là
một trở ngại lớn trên con đường tái thiết của họ trong
tương lai</em>'.
Xin phép Dân Luận cho tôi được nói vài lời với bạn Tùng:
Bạn là người có năng khiếu, tư chất và bản lĩnh để trở
thành một chính trị gia. Tôi xin được thay mặt THDCĐN cám ơn
bạn vì những tình cảm quí báu mà bạn đã dành cho chúng tôi.
Nếu bạn đã có những dự định cho tương lai thì không nói
làm gì, còn nếu chưa thì tôi xin được nói với bạn rằng
THDCĐN sẽ hân hoan chào đón bạn tham gia vào tổ chức của
chúng tôi. Tôi tin rằng THDCĐN sẽ mạnh hơn vì sự có mặt
của bạn.
<strong>Câu hỏi 6:</strong> <em>Tập Hợp đánh giá như thế nào
về lực lượng thanh niên Việt Nam hiện nay? Tập Hợp đã có
những biện pháp gì để tiếp cận và quảng bá những tư
tưởng của mình tới lực lượng này? Các cuộc cách mạng ở
Tunisia và Ai Cập đã tận dụng rất hiệu quả các mạng xã
hội của giới trẻ như Facebook và Twitter, vậy mà hiện nay
THDCĐN hình như vẫn chưa có mặt trên Facebook?</em>
<h2>Hoàng An Việt trả lời:</h2>
Xin gởi lời chào nồng nhiệt đến tất cả các bạn trẻ,
những người bạn đồng trang lứa với tôi, những người có
tấm lòng khao khát với tình yêu quê hương Việt Nam.
Câu hỏi số 6 gồm hai phần: một phần là câu hỏi của bạn
Thanh Niên và còn lại là một phần trong câu hỏi của bạn
Tùng.
Tôi xin được thay mặt THDCĐN tiếp chuyện với bạn Thanh Niên
trước:
"<em>Tập Hợp đánh giá như thế nào về lực lượng thanh
niên Việt Nam hiện nay? Tập Hợp đã có những biện pháp gì
để tiếp cận và quảng bá những tư tưởng của mình tới
lực lượng này?</em>"
Trước tiên, khi nói đến lực lượng thanh niên Việt Nam, giới
trẻ Việt Nam, tôi xin ngỏ lòi ngưỡng mộ và cám ơn các bạn
Ban Quản Trị trang web Dân Luận đã tạo cơ hội để Tập Hợp
Dân Chủ Đa Nguyên (THDCĐN) được ngỏ lời với quý độc giả
Dân Luận. Sự sáng tạo và thành công trong một thời gian rất
ngắn của trang web Dân Luận chứng tỏ tài năng và sự nhanh
nhạy với thời cuộc của giới trẻ Việt Nam, dù sống ở
bất cứ phương trời nào, ở quốc nội hay ở hải ngoại.
Thưa bạn Thanh Niên,
Theo tôi được biết, hầu hết các thành viên Ban Quản Trị
của Dân Luận là các bạn trẻ, là lớp đàn anh hoặc cùng
độ tuổi như bạn và tôi, với sự tự tin và năng động của
tuổi trẻ đã góp phần tạo dựng sự thành công của Dân
Luận. Chính khi Ban Lãnh Đạo (BLĐ) THDCĐN quyết định tham gia
cuộc Hội Luận này theo lời mời của Ban Quản Trị Dân Luận
thì đó đã là câu trả lời cho câu hỏi của các bạn: <span
class="underlined-text">BLĐ THDCĐN luôn đánh giá rất cao về khả
năng và tầm vóc của giới trẻ Việt Nam, tức lực lượng
thanh niên Việt Nam theo cách nói của bạn</span>.
Một trong những cố gắng của THDCĐN là trẻ hoá ban lãnh
đạo. Bạn Thanh Niên có thể nhận xét là anh Nguyễn Gia Dương
là thành viên BLĐ THDCĐN, mặc dù tuổi đời còn khá trẻ. Thế
nhưng, anh Nguyễn Gia Dương cũng không phải là người trẻ duy
nhất trong BLĐ THDCĐN.
Thưa bạn Thanh Niên,
Dù cho rằng chúng ta chưa có kinh nghiệm chính trị, dù thiếu
tự tin nhưng chúng ta cũng bắt buộc phải nhìn nhận một sự
thực là chính chúng ta chứ không phải ai khác sẽ quyết định
tương lai của bản thân mình, của gia đình và thân nhân, và
vận mệnh của dân tộc. Dù muốn hay không chúng ta cũng sẽ
phải đảm nhận trách nhiệm. Vậy nếu chúng ta chưa sẵn sàng
thì chúng ta phải gấp rút chuẩn bị. Chúng ta phải chủ động
đổi thay xã hội, không có chọn lựa nào khác. Để có sức
mạnh cần thiết chúng ta cũng không có con đường nào khác là
cùng nắm tay nhau phấn đấu và dựng xây một tương lai chung.
Xin nắm tay bạn. Và mong còn được trao đổi nhiều với bạn.
E-mail của chúng tôi là e.thongluan@gmail.com
Lứa tuổi chúng ta trong đại đa số đều đã "phải" tốt
nghiệp dưới "mái trường xã hội chủ nghĩa". Về chính
trị chúng ta đã chỉ được giảng dạy những môn đại loại
như "<em>Triết học Mác-Lênin</em>", "<em>Kinh tế Chính trị
Mác-Lênin</em>", "<em>Tư tưởng Hồ Chí Minh</em>"... nghĩa
là những điều vô ích và sai. Sự thiếu hụt kiến thức về
tư tưởng và triết học chính là nguyên nhân tạo nên những
sai lầm nghiêm trong trong cách nhận thức các vấn đề xã hội.
Thế hệ chúng ta đã phải học lịch sử của dân tộc Việt
Nam và của thế giới một cách méo mó, xuyên tạc, và đây
chính là nguyên nhân của sự tụt hậu thảm khốc của dân
tộc Việt Nam – chúng ta không rút được những bài học lịch
sử trong khi "<em><strong>Lịch sử là thầy dạy của cuộc
đời</strong></em>" – (Historia magistra vitae) – Marcus Tullius
Cicero (106-43 trước CN).
Vậy câu hỏi đầu tiên chúng ta phải đặt ra là làm sao chúng
ta có thể tranh đua được với thanh niên các nước khác trong
môi trường giáo dục đào tạo như vậy? Cũng may, nhờ hệ
thống mạng lưới toàn cầu, kiến thức và lý luận tư tưởng
của chúng ta có thể được giải phóng, dĩ nhiên phải có sự
nỗ lực cố gắng cá nhân.
Thế hệ chúng ta được may mắn hơn thế hệ cha anh, mở rộng
tầm nhìn ra thế giới. Khi nhìn trở lại đất nước mình,
hẳn các bạn cũng như chúng tôi, tự thấy có nhiều điều so
le giữa hiện thực và những gì được trình bày trong hệ
thống truyền thông chính thống. Nói cho đúng thì tuổi trẻ
chúng ta được thả tự do chạy theo lối sống duy thực,
được làm bất cứ những gì ta được nhìn thấy tuổi trẻ
phương tây qua phim ảnh, báo chí thương mại. Duy có một điều
thuộc phạm vi cấm kị: <strong>quan tâm đến hiện thực xã
hội</strong>. Tôi muốn nói đến hiện thực cốt lõi của xã
hội Việt Nam, của đất nước Việt Nam ở đầu thế kỷ XXI
chứ không phải thứ hiện thực như được tô vẽ trên hệ
thống truyền thông chính thống.
Lối cai trị của nhà nước hiện nay là lối cho phép tự do
một chiều, thứ tự do bị bịt mắt mà chúng ta đã biết từ
thời thực dân Pháp. Nếu chúng ta gọi lối cai trị của thực
dân Pháp là chính sách ngu dân thì –buồn thay- lối cai trị
ngày nay cũng chẳng hơn gì. Sự sa đoạ trong lối sống của
một bộ phận tuổi trẻ bây giờ thật là «hiện đại»,
thật là «tiền phong», nhưng chỉ thiếu một điều rất cơ
bản mà nếu tuổi trẻ chúng ta nhìn lại sẽ thấy ngay nguy cơ
khá lớn: nếp sống, lối nghĩ như thế có thể gây dựng
tương lai cho thế hệ mai sau?
Ý thức được thảm kịch của tuổi trẻ Việt Nam, đã từ
lâu THDCĐN đã khẳng định chiến lược quan trọng của mặt
trận truyền thông trong việc tiếp cận và quảng bá những tư
tưởng của mình đến mọi thành phần xã hội Việt Nam, đặc
biệt là các bạn trẻ.
Hiện tại, THDCĐN có trang web <em>e-Thông Luận</em> trên đó các
bạn sẽ đọc được các bài vở về quan điểm, về chính
luận, bình luận chuyện thời cuộc... của các cây bút là thân
hữu hoặc thành viên của THDCĐN ở trang nhất; các bạn có
thể tìm đọc Dự Án Chính Trị Dân Chủ Đa Nguyên 2001 –
Thành Công Thế Kỷ 21 ở cột bên phải; các bạn có thể tìm
đọc hoặc download các tác phẩm tư tưởng rất có giá trị
trong ô Tủ Sách Thông Luận cũng ở cột bên phải, cũng như
các số báo Thông Luận và Tổ Quốc cũ và mới... Kho tài
liệu, bài vở đồ sộ được lưu trữ kĩ lưỡng trên web
e-Thông Luận đã và đang góp phần vào việc phục vụ các bạn
trẻ trong cố gắng tìm biết và tiếp nhận những giá trị văn
hoá mới mẻ so với những hiểu biết từ môi trường sách vở
«chính thống», từ đó sẽ là nguồn chảy của dòng tư duy
dân chủ mới. Khi chúng tôi chuyển đến bạn đọc một công
trình nào đó, chúng tôi luôn nghĩ đến bạn đọc trẻ, là
những người rất cần mở rộng đường chân trời hiểu
biết, khi hoàn cảnh của tuổi trẻ chúng ta ở trong nước chưa
nhiều thuận lợi.
Chính vì lẽ đó, trang web <em>e-Thông Luận</em> luôn luôn là
mục tiêu bị ngăn chặn và đánh phá đêm ngày của các
"chiến sĩ" công an mạng. Khối Truyền Thông THDCĐN đang cố
gắng cố gắng cải tiến trang web để phục vụ và chuyển
tải thông tin đến các bạn được tốt hơn. Nhân dịp này,
Khối Truyền Thông THDCĐN cũng muốn gởi lời cám ơn chân thành
đến tất cả quý độc giả và Ban Quản trị Dân Luận đã
hết lòng giúp đỡ và tạo điều kiện để chuyển tải bài
vở của e-Thông Luận đến bạn đọc Dân Luận trong suốt một
thời gian dài chúng tôi phải vắng mặt, đặc biệt là các
bạn trẻ đã và đang đồng hành và tiếp tay chuyển tải trang
web <em>e-Thông Luận</em> đến Việt Nam bằng các trang blog cá
nhân, bằng email, bằng cách giúp nhau vượt tường lửa...
Khối Truyền Thông THDCĐN cũng đang nghiên cứu phương án sử
dụng các phương tiện truyền thông hiện đại như Facebook,
Twitter, internet@i-phone, i-pad .v.v. để đem thông tin đa chiều và
tư tưởng dân chủ đến với lực lượng thanh niên Việt Nam.
Nhưng dù sao đi nữa thì những cố gắng cũng chỉ đạt được
phần nào kết quả nếu được sự tiếp tay hỗ trợ của các
bạn trẻ khắp nơi.
Việc làm của các anh trong Ban Quản Trị trang web Dân Luận là
bước khởi đầu đầy sáng tạo và thật hữu ích cho chiếc
cầu nối của các bạn trẻ chúng ta. Một lần nữa xin được
ngỏ lời cám ơn các anh trong Ban Quản Trị trang web Dân Luận
đã tổ chức cuộc hội luận này.
Voltaire từng nói: "<em>Con người, càng hiểu biết thì càng
tự do</em>". Thông tin và sự hiểu biết đã góp phần quyết
định thúc đẩy thanh niên các nước Ả Rập đứng dậy đạp
đổ những chế độ độc tài. Sau Tunisia, Ai Cập, Libya, Bahrain,
Yemen, Algeria, Morrocco, Jordan,... chúng ta hãy cùng nhau hy vọng và
chuẩn bị đón làn sóng dân chủ đến Việt Nam.
Bây giờ, tôi tiếp chuyện với bạn <strong>Tùng</strong>:
Thưa bạn Tùng,
Những nhận xét của bạn về các phương tiện công nghệ thông
tin thật là chính xác và hữu ích, chứng tỏ là bạn khá thành
thạo về những tiện ích này. Tôi thấy không cần phải nói
thêm gì về những lợi ích của vốn liếng công nghệ thông tin
mà thế hệ trẻ cần được trang bị. Khối Truyền Thông
THDCĐN đã và đang xúc tiến một số việc để đưa Thông
Luận vào các lãnh vực công nghệ thông tin mới.
Hiên tại <em>e-Thông Luận</em> đã có mặt trên Facebook và đang
từng bước giới thiệu THDCĐN với các bạn trẻ trên trang
mạng Facebook. THDCĐN rất mong luôn được các bạn trẻ nồng
nhiệt theo dõi <em>e-Thông Luận</em>.
Để tìm gặp THDCĐN – Thông Luận trên trang Facebook: ngay sau khi
bạn "login" vào Facebook, tại ô "Search" bạn gõ vào tên
"Thông Luận" có dấu tiếng Việt (nếu bạn thấy hiển thị
"ThongLuan" – không có dấu tiếng Việt – thì không phải
là chúng tôi. Có lẽ trước đây các bạn trẻ giúp chúng tôi
tự chuyển tải các bài viết trên trang <em>e-ThôngLuận</em> lên
Facebook nên đã tạo lập "ThongLuan" chăng ?).
Rất vui mừng chào đón và gặp gỡ các bạn trên trang mạng
Facebook.
Nếu phải nói thêm điều gì, tôi chỉ xin trở lại <strong>yếu
tố con người</strong>: trong bốn điều kiện của một cuộc
cách mạng dân chủ mà THDCĐN đề cập trong Dự án chính trị
thì có đến… bốn yếu tố về con người. Khi quần chúng
–trong đó có người trí thức trẻ tuổi – không chấp nhận
sống như cũ nữa, và cùng đồng ý với nhau về một mô hình
cuộc sống khác, thì phương tiện công nghệ thông tin sẽ giúp
đẩy nhanh tiến trình cách mạng dân chủ. Tự thân chúng,
Facebook hay Twitter không thể mơ ước đổi đời thay cho người
trẻ Việt Nam chúng ta được. Phải không?
<strong>Câu hỏi 7</strong>: <em>Phía Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên
có nền tảng tư tưởng rất vững chắc, nhưng phía Đảng
Việt Tân lại tổ chức được nhiều hoạt động mang tính
quảng bá hơn ở trong nước. Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên đã
bao giờ nghĩ đến việc thành lập một liên minh với các
đảng phái như Việt Tân, hỗ trợ cho nhau, để tạo sự thay
đổi chính trị trong nước chưa?</em>
<h2>Nguyễn Gia Dương trả lời:</h2>
Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên đã từ lâu chủ trương việc hình
thành một Mặt trận Dân chủ. Ngay trong Dự Án Chính Trị Dân
Chủ Đa Nguyên (DACTDCĐN) đề tài này đã được đem ra bàn
luận (Xem DACTDCĐN – phần VI.3: Nội dung của cuộc vận động
Dân chủ). Xin mách bạn đọc một bài viết trên báo cũng phân
tích khá rõ về đề tài này: <a href=
http://www.thongluan.org/cms/pdf/TL161.pdf target= "_blank">"Làm ra
thay vì chịu đựng lịch sử"</a>, <em>Thông Luận</em> số 161
(th. 7 & 8/2002). Ngoài ra, bạn Tùng – người tham gia cuộc hội
luận – cũng đã chia sẻ rằng, tại hội nghị trung ương
Franfurt năm 2009, THDCĐN đã có thảo luận và đưa ra một số
kết luận về công tác kết hợp các tổ chức. Hơn nữa, từ
năm 2007, THDCĐN đã chính thức thành lập một uỷ ban đặc
nhiệm tiếp cận với các tổ chức. Mục đích của uỷ ban này
là tìm kiếm những triển vọng hợp tác và kết hợp đồng
thời thảo luận với các tổ chức bạn về phương thức kết
hợp tối ưu
Lý do quá rõ ràng và tưởng cũng chẳng cần bàn luận thêm:
<ol><li>THDCĐN quan niệm rằng chỉ có thể giải quyết bài toán
dân chủ Việt Nam một khi chúng ta kết hợp được mọi khối
óc, mọi bàn tay, nhất là khi chính quyền chỉ có thể lùi
bước khi phải đương đầu với một đối lập có trọng
lượng. </li>
<li>Chính THDCĐN cũng là hậu thân của những chuỗi kết hợp
giữa các tổ chức.</li></ol>
Dựa vào hai dữ kiện trên, có thể tạm kết luận rằng THDCĐN
lúc nào cũng quan tâm đến đề tài gầy dựng một kết hợp
giữa các tổ chức.
Cá nhân tôi hy vọng rằng sẽ có nhiều câu hỏi hơn vây quanh
đề tài này vì nó có quan hệ mật thiết với tiến trình dân
chủ hoá đất nước.
Tạm thời, xin khai triển thêm một vài khiá cạnh quan trọng
nhất của đề tài liên minh:
1. THDCĐN quan niệm rằng trong tình hình hiện nay và với trọng
lượng ngày càng kém đi của các tổ chức chính trị, không
nên đề cập đến đề tài liên minh. <strong>Chúng ta cần kết
hợp và thống nhất các lực lượng hơn là gầy dựng một
liên minh</strong>. Liên minh chỉ đề ra cho các tổ chức đã
lớn mạnh. Đối với các tổ chức còn khiêm tốn, chỉ có
thể nói đến thống nhất (Chúng tôi thường nói đùa với nhau
rằng liên minh trong giai đoạn này là một cuộc «<em>tảo
hôn</em>»).
Dĩ nhiên, trong giai đoạn đầu, cần có một công thức để
các tổ chức làm việc chung. Có thể gọi đó là hợp tác hay
liên minh, nhưng mục tiêu vẫn là kết hợp và thống nhất.
Phải có tham vọng và đừng sợ những tham vọng quá cao.
2. Ngay trong giai đoạn hợp tác ban đầu, chúng ta cũng cần có
một công thức sinh hoạt chặt chẽ và có kỷ luật. Chúng ta
cần <strong>một tổ chức đầu tàu cho liên minh</strong>. Thất
bại trong quá khứ đã chứng minh rằng, mọi «<em>sinh hoạt
chung</em>», mọi «<em>ngồi lại với nhau</em>» hay mọi liên minh
lỏng lẻo đều tan rã ngay sau khi sự phấn khởi ban đầu đã
lặng xuống. Chúng ta cần một tổ chức có đủ bản lãnh và
trí tuệ đứng ra điều hợp liên minh. Đây là một điều
kiện cần thiết để liên minh có thể phát triển trong ổn
định.
Cũng đừng nghĩ đến công thức «<em>chủ tịch luân
phiên</em>». Đây là một trò hề mà các quốc gia trong Liên
Hiệp Âu Châu đã là nạn nhân. Tấm gương này đáng để chúng
ta soi để tránh xa công thức quản lý luân phiên.
3. Mặc dù nhiều tổ chức cho là hiển nhiên, những giá trị
nền tảng của một liên minh cũng cần minh định rõ ràng:
Đạt đến <strong>dân chủ đa nguyên</strong> bằng phương thức
<strong>bất bạo động</strong> trong tinh thần <strong>hoà giải
và hoà hợp dân tộc</strong>. Mọi tổ chức cần nắm vững
những khái niệm này khi muốn tham gia liên minh.
4. Cuối cùng, vì là một liên minh/kết hợp, chắc chắn chúng
ta sẽ <strong>không chọn lựa hay chấp nhận những biểu tượng
gây chia rẽ</strong>.
Nói tóm lại, đề tài liên minh/kết hợp là một đề tài mà
THDCĐN đã nghĩ đến khá nhiều. Tuy nhiên, việc thực thi liên
minh lại càng mất nhiều thời gian hơn (Nhiều lúc thắng lợi
tưởng chừng trong tầm tay, nhưng rồi sự việc lại không
thành). Cá nhân tôi cho rằng có hai lý do khiến mọi cố gắng
liên minh gặp nhiều khó khăn:
1. <span class="underlined-text">Lý do tâm lý</span>: Đây là một
khiá cạnh khá tế nhị. Một tổ chức chính trị (hay một cá
nhân của tổ chức) thường tự hỏi vai trò và chỗ đứng
của chính mình sau khi tổ chức đó tham gia vào một liên minh.
Nhiều tổ chức có bề dày lịch sử lại càng do dự vì lo
ngại rằng sẽ loãng đi trong một liên minh mới. Một vài tổ
chức, vì đã yếu đi, không đi xa hơn vì sợ rằng thiên hạ
thấy được tình trạng xuống dốc của mình và dĩ nhiên
tiếng nói của mình trong một liên minh tương lai sẽ giảm
nhiều.
2. <span class="underlined-text">Lý do văn hoá</span>: Chướng ngại
vật to lớn nhất vẫn là trở ngại văn hoá. Mỗi tổ chức –
nhất là tổ chức chính trị – đều có một thói quen làm
việc, một phản ứng và hành xử trước một vấn đề, nghĩa
là một văn hoá chính trị. Trong một liên minh những văn hoá
chính trị mâu thuẫn rất dễ đưa tới tan ra và thù địch sau
đó. . Vì vậy các tổ chức cần một thời gian để hiểu nhau
trước khi kết hợp, cũng như một đội trai gái cần hiểu nhau
trước khi kết hôn. . Đây là một cố gắng đòi hỏi nhiều
thời gian và kiên nhẫn nhưng không thể khác. Không nên quên
rằng cho tới nay đã có rất nhiều liên minh, liên kết nhưng
tất cả đều đã thất bại, kinh nghiệm này buộc ta phải
thận trọng và khiêm tốn.
<strong>Câu hỏi 8:</strong> <em>Tôi muốn hỏi THDCĐN là ở đây
vai trò của hải ngoại và quốc nội sẽ như nào một cách cụ
thể, vì đọc qua ở dưới tôi thấy vẫn không rõ ràng? Xin
cảm ơn quý vị. </em>
<em>Trích: "Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên nhận định rằng tình
hình Việt Nam đã gần chín muồi cho một chuyển biến hòa bình
về dân chủ. Áp lực dân chủ hoá đang gia tăng nhanh chóng,
chẳng bao lâu sẽ buộc chính quyền cộng sản phải nhượng
bộ để tránh sụp đổ trong hỗn loạn. Trong cuộc vận động
để gia tăng áp lực dân chủ hoá và để xây dựng mặt trận
dân chủ, cộng đồng người Việt hải ngoại có vai trò chiến
lược quyết định và cũng có khả năng để đảm nhiệm vai
trò đó. Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên khẳng định rằng đấu
tranh để buộc chế độ cộng sản phải chấp nhận bầu cử
tự do là một cuộc đấu tranh chắc chắn sẽ thắng lợi và
trong đó những người dân chủ Việt Nam dù ở trong hay ngoài
nước đều có vai trò quan trọng như nhau."</em>
<h2>Hoàng An Việt trả lời: </h2>
Thưa bạn đọc và BBT Dân Luận,
Trong phần câu hỏi, bạn vừa dẫn lại một đoạn văn tóm
lược quan điểm của THDCĐN về Sách lược đấu tranh để
chấm dứt độc tài và thiết lập dân chủ. Đoạn văn này đã
nói ngắn gọn về một số yếu tố cần và đủ để cuộc
chuyển hoá dân chủ trong hoà bình có thể tiến đến chặng
cuối của nó. Đoạn văn này có nói đến một sách lược:
<em>cộng đồng hải ngoại có vai trò chiến lược quyết định
và cũng có khả năng đảm nhiệm vai trò đó</em>. Nhưng đấy
chưa phải là điểm đến. Mục tiêu cuối cùng của cuộc
chuyển hoá dân chủ hoà bình và ổn định là: đảng CSVN phải
chấp nhận (do áp lực dân chủ hoá trong quần chúng gia tăng áp
đảo) bầu cử tự do. Trong một cuộc bầu cử tự do và trong
sạch, "những người dân chủ Việt Nam dù ở trong hay ngoài
nước đều có vai trò quan trọng như nhau". Nội dung đoạn
văn nói lên đầy đủ tinh thần trách nhiệm liên đới của
người dân chủ Việt Nam ở hải ngoại đối với các chiến
sĩ dân chủ đang âm thầm hoạt động trong nước.
Quan điểm như trên đã có trong Dự án chính trị dân chủ đa
nguyên từ lâu, hầu như không thấy tranh cãi gì. Khi nó được
nhắc lại minh nhiên trong một bài viết của ông Nguyễn Gia
Kiểng [xem: Nguyễn Gia Kiểng, <a href=
http://www.thongluan.org/vn/modules.php?name=News&file=article&sid=1881
target= "_blank">"Thời điểm của một xét lại bắt
buộc", <em>Thông Luận</em> số 215 (th 6/2007)] thì nổi lên một
vài tranh cãi. Vì thế tôi nghĩ là nên dẫn lại một đoạn văn
khác trong bài viết của ông Nguyễn Gia Kiểng:
"<em>Một xét lại khác là phải khẩn cấp từ bỏ ngôn ngữ
giả dối là quốc nội là chủ lực, hải ngoại chỉ có vai
trò yểm trợ. Lập luận này rất sai trong giai đoạn này. Từ
lúc nào và ở đâu trong một cuộc tranh đấu công khai người
ta có thể độc đáo đến nỗi chọn đặt bộ chỉ huy ở
địa điểm hoàn toàn do đối phương kiểm soát ? Từ lúc nào
và ở đâu người ta có thể đặt vào địa vị lãnh đạo
những người mà địch có thể bắt giam hoặc thủ tiêu bất
cứ lúc nào ? Phải thẳng thắn: cuộc đấu tranh cho dân chủ
sẽ gồm hai giai đoạn: trong giai đoạn đầu, khi mà chính
quyền cộng sản còn đàn áp trắng trợn và thô bạo, cơ quan
đầu não và vai trò lãnh đạo phải đặt ở hải ngoại. Chỉ
trong giai đoạn sau, khi cuộc vận động dân chủ đã đủ mạnh
để buộc đảng cộng sản phải chấp nhận sự hiện diện
công khai của đối lập, cơ quan lãnh đạo mới có thể chuyển
về trong nước để hải ngoại lùi về vai trò yểm
trợ</em>". (Nguyễn Gia Kiểng, "Thời điểm của một xét
lại bắt buộc", <em>Thông Luận</em> số 215 (th6/2007).
Đoạn văn trên đây nói rõ hơn cái nhìn của THDCĐN về vai trò
hiện tại của hải ngoại trong tương quan với quốc nội.
Nhưng ở đây cần hiểu thêm: "hiện tại" là lúc nào?
Đặt trên trục thời gian thì cái-lúc-này ấy được giải
thích thế này: "trong giai đoạn <em>đầu</em>, khi mà chính
quyền cộng sản còn đàn áp trắng trợn và thô bạo, cơ quan
đầu não và vai trò lãnh đạo phải đặt ở hải ngoại".
Đoạn văn còn thêm một câu có ý nghĩa rất rõ ràng sau đó:
"Chỉ trong giai đoạn <em>sau</em>, khi cuộc vận động dân chủ
đã đủ mạnh để buộc đảng cộng sản phải chấp nhận sự
hiện diện công khai của đối lập, cơ quan lãnh đạo mới có
thể chuyển về trong nước để hải ngoại lùi về vai trò
yểm trợ".
Đó là hai phát biểu quan trọng nhưng rất cần phải được
hiểu trong mạch lập luận của nó và trong bối cảnh cụ thể
của phong trào dân chủ. Sở dĩ có nhận định này là vì trong
thời gian mấy năm nay, đã có một cách nhìn khác nên đã dẫn
đến những thiệt hại lớn cho phong trào dân chủ VN ở trong
nước trong thời gian trước đó như toàn bộ bài viết của
ông Nguyễn Gia Kiểng đã đề cập. Chúng ta cần nhìn nhận là
những hi sinh của những chiến sĩ dân chủ trong thời gian qua
là một giá đắt đã có thể tránh được để bảo toàn lực
lượng dân chủ vốn đang còn mỏng.
Ý và nghĩa của hai đoạn văn trên đây chỉ có thể được
hiểu đúng nếu đặt chúng trong hoàn cảnh cụ thể của công
cuộc vận động dân chủ của chúng ta hiện nay: chúng ta đang
ở đâu trên "lộ trình" dân chủ. Hiện nay, quần chúng cách
mạng đang ở giai đoạn xây dựng, chưa đủ bao trùm để có
thể bảo bọc hữu hiệu những người dân chủ quốc nội. Nói
cách khác, điều kiện thứ ba của cuộc cách mạng dân chủ
chỉ mới xuất hiện nhưng chưa đủ áp đảo để cuộc chuyển
hoá dân chủ có thể trụ được trong nước. Không cần phải
kiến thức thâm sâu về binh pháp cũng có thể đồng ý với
cách nhìn này. Cho nên chúng ta cũng hiểu được tại sao tác
giả phải nêu ra hai câu chất vấn những nhà "chiến lược"
trong phong trào dân chủ VN ở khắp nơi: "<em>Từ lúc nào và ở
đâu trong một cuộc tranh đấu công khai người ta có thể độc
đáo đến nỗi chọn đặt bộ chỉ huy ở địa điểm hoàn
toàn do đối phương kiểm soát ? Từ lúc nào và ở đâu người
ta có thể đặt vào địa vị lãnh đạo những người mà
địch có thể bắt giam hoặc thủ tiêu bất cứ lúc nào?</em>".
Thế nhưng vì sao vẫn có những hoài nghi về thực lực của
cộng đồng người Việt hải ngoại? Xin hãy để ông Nguyễn
Gia Kiểng tiếp tục giải thích:
"<em>Nhưng tại sao hải ngoại lại không thể, và do đó không
dám, đảm nhiệm vai trò của mình? Đó là vì không có thực
lực. Nhưng tại sao lại vẫn chưa có thực lực sau nhiều chục
năm? Đó là vì một di sản lịch sử. Cộng đồng người Việt
hải ngoại tại Hoa Kỳ và các nước phương Tây đến từ
miền Nam, sau khi chế độ Việt Nam Cộng Hòa sụp đổ. Chế
độ Việt Nam Cộng Hòa tuy không bạo ngược như chế độ
cộng sản nhưng cũng không phải là một chế độ tốt, nó là
một chế độ không có ý chí và cũng chưa bao giờ có được
một nhân sự chính trị đúng nghĩa. Sự sụp đổ hổ nhục và
toàn diện của nó không để lại gì. Khối người thoát ra
được nước ngoài là một khối ngưới rã hàng, đầy căm thù
và tuyệt vọng; trong thâm tâm đại đa số đã chọn hẳn một
quê hương mới. Trong hoàn cảnh đó đấu tranh chỉ là để
biểu lộ và trút bớt sự căm thù đang sục sôi trong lòng chứ
không phải để giành thắng lợi. Cuộc đấu tranh vì vậy
không khác gì một cuộc lên đồng, những người được ủng
hộ nhất là những người tỏ ra táo bạo nhất, lên đồng hay
nhất, gây được ảo tưởng mạnh nhất. Những cố gắng
nghiêm chỉnh dĩ nhiên phải dựa trên nhận định khách quan về
một tình trạng khó khăn, cho nên chỉ làm phiền lòng và gây
bực tức trong cuộc lên đồng tập thể này. Một số người
còn hy vọng "quang phục quê hương" thì lại đặt hy vọng vào
một chuyển biến quốc tế nào đó, thí dụ như một cuộc
thế chiến kết thúc bằng thắng lợi của thế giới tự do,
và kết luận rằng điều duy nhất có thể làm là gây được
tiếng vang và sự chú ý để khi thời cơ đến mình sẽ là
người của tình thế. Dần dần cách làm chính trị này trở
thành một tập quán cản trở sự hình thành của một tổ
chức dân chủ nghiêm chỉnh và có trói tay cộng đồng người
Việt hải ngoại trong thế bất lực kéo dài.</em>"
Tất cả những tranh cãi chung quanh vai trò của hải ngoại và
quốc nội sau đó -và mấy hôm nay lại được cố tình hâm
nóng trở lại- không có nghĩa gì hơn một cơn bão trong tách
trà, chính là vì nó không được đặt trong chính hoàn cảnh
cụ thể của Việt Nam hiện nay, trong điều kiện chưa hoàn
chỉnh của cuộc chuyển hoá dân chủ hiện tại.
Tôi lại xin mượn lời của ông Nguyễn Gia Kiểng, cũng trong
bài viết nói trên, để kết thúc phần trả lời của mình:
"<em>Cách làm chính trị không cần tổ chức chỉ nhắm gây
tiếng vang sẽ trở thành nhạt nhẽo vô duyên, sẽ chỉ được
nhìn như những hoạt động loay hoay, đồng bóng. Mỗi người
sẽ tự xét mình để biết mình có thể đóng góp những gì ở
vai trò nào trong một tổ chức có kỷ luật. Những người
thực sự muốn dấn thân tranh đấu dân chủ hóa đất nước
sẽ chọn tham gia những tổ chức dân chủ đã có thời gian
để chứng tỏ bản lĩnh và sự lương thiện, hay nếu không
thấy tổ chức nào xứng đáng và tìm những người cùng chí
hướng để tạo dựng với nhau một tổ chức mới thì cũng
sẽ rút ra kết luận đúng đắn sau một thời gian. Các tổ
chức dân chủ cũng sẽ ý thức rằng phải kết hợp với nhau,
vì nếu tình trạng phân tán và rời rạc này cứ tiếp tục
thì mọi người sẽ thua, mọi cố gắng sẽ chỉ là công dã
tràng trong khi thắng lợi ở trong tầm tay. Những người thuộc
khối quần chúng dân chủ, nghĩa là những người không tham gia
các hoạt động chính trị nhưng ủng hộ cuộc vận động dân
chủ cũng sẽ chỉ dành sự ủng hộ của mình cho những tổ
chức đáng tin cậy</em>".
<strong>Câu hỏi 9:</strong> <em>Trước tiên xin gửi lời chúc sức
khoẻ đến Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên bước sang tuổi 30. Tôi
xin hỏi 3 câu đến ông Nguyễn Gia Kiểng, một người mà tôi
ngưỡng mộ:</em>
<em>a. Chính quyền nên đóng vai trò dẫn dắt hay công cụ để
tiến tới một quốc gia giàu mạnh?</em>
<em>b. Khi nào thì trí thức nên độc lập với chính phủ, lúc
nào thì nên tham gia? Trí thức hải ngoại hiện nay nên về
nước hay ở nước ngoài? </em>
<em>c. Vì sao rất nhiều quốc gia lật đổ được độc tài mà
không thoát khỏi số phận èo uột, nhược tiểu, kém hạnh
phúc?</em>
<h2>Nguyễn Gia Kiểng trả lời: </h2>
Bạn Hy Văn và BBT Dân Luận thân mến,
Trước hết xin cảm ơn thiện cảm mà bạn đã dành cho THDCĐN
và cá nhân tôi. Xin được bắt tay bạn. Chúng ta là anh em.
Sau đây xin góp ý về ba vấn đề bạn đặt ra. Cả ba đều
là những vấn đề đã được thảo luận trong THDCĐN, bởi vì
đây là những vấn đề lớn và quan trọng mà mọi tổ chức
dân chủ đều phải có lập trường. Trong cuộc trao đổi này
mong bạn coi những ý kiến mà tôi sẽ trình bày như là những
ý kiến được đưa ra để chờ đợi những ý kiến khác.
<h3>1. Chính quyền nên đóng vai trò dẫn dắt hay công cụ để
tiến tới một quốc gia giàu mạnh? </h3>
Về vai trò của chính quyền, tuỳ theo góc nhìn mà chính quyền
-được hiểu như là đồng nghĩa với nhà nước và bao gồm
mọi định chế và cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp-
đóng vai trò lãnh đạo hay công cụ. Dưới góc nhìn triết lý
chính trị, chính quyền dân chủ, hay nhà nước dân chủ, là
dụng cụ để tổ chức sự thực hiện các quyền tự do cá
nhân, để tự do của người này không lấn áp tự do của
người khác, nhưng tự do của người này cũng chỉ dừng lại
để tự do của người khác có thể bắt đầu. Tuy vậy ngay
cả dưới góc nhìn triết lý đó nhà nước cũng vẫn có vai
trò tối quan trọng: hòa giải các đòi hỏi mâu thuẫn của các
thành phần xã hội, trong tài các tranh chấp và chế tài các vi
phạm. Đừng quên một đặc điểm cốt lõi của chính quyền
là có độc quyền sử dụng bạo lực hợp pháp.
Khi nói đến vai trò của nhà nước "<em>để tiến tới một
quốc gia giàu mạnh</em>" chắc là bạn đặc biệt quan tâm đến
kinh tế. Về phương diện kinh tế, vai trò lãnh đạo của chính
quyền là hiển nhiên và có thể thay đổi tuỳ theo mức độ
phát triển. Nói chung thì mức độ phát triển càng cao thì
trọng lượng tương đối của nhà nước càng ít cần thiết
và có thể giảm nhẹ, nhưng đằng nào thì vai trò của nhà
nước cũng rất quan trọng. Ngoài quyền ban hành những luật
lệ qui định sinh hoạt kinh tế, nhà nước còn giữ ba phương
tiện quyết định để can thiệp vào kinh tế: thuế, lãi suất
cơ bản và các chi tiêu công cộng. Quan điểm của THDCĐN là
đằng nào vai trò của nhà nước cũng rất quan trọng nên cần
có một ưu tư thường trực là giữ tầm vóc của nhà nước
ở mức độ tối thiểu cần thiết, tránh hết sức một nhà
nước kềnh càng, nhường không gian tối đa cho xã hội dân
sự, ý kiến và sáng kiến. Những gì tư nhân có thể làm nhà
nước sẽ không làm. Nhà nước tập trung cố gắng làm những
điều cần thiết hoặc có ích nhưng tư nhân không làm được
hoặc chưa làm được. Chúng tôi gọi chủ trương đó là chủ
trương nhà nước nhẹ.
Vai trò của nhà nước là một trong những đề tài đã được
thảo luận và tranh luận nhiều nhất và sẽ còn tiếp tục
được bàn cãi. Theo tôi nó sẽ là một trong những điểm nóng
nhất trong cuộc tranh cử tổng thống sắp tới tại Mỹ, nơi
có nền dân chủ được coi là vững chắc nhất. Những tranh
luận về vai trò của nhà nước sẽ không bao giờ chấm dứt,
tuy vậy chúng không được làm ta quên đi một điều còn quan
trong hơn sự kiện vai trò của nhà nước nặng hay nhẹ, đó là
nhà nước phải lương thiện. Một nhà nước tham nhũng luôn
luôn là một tai hoạ.
<h3>2. Khi nào thì trí thức nên độc lập với chính phủ, lúc
nào thì nên tham gia? Trí thức hải ngoại hiện nay nên về
nước hay ở nước ngoài? </h3>
Câu đầu của bạn chủ yếu đặt ra cho trí thức trong nước,
câu sau chỉ riêng cho trí thức ở nước ngoài. Cả hai đều là
những vấn đề lớn.
Nếu muốn nói một cách thật giản lược thì trong một xã
hội dân chủ (mà chúng ta muốn hướng tới) có ba không gian
sinh hoạt: một không gian cá nhân, một không gian công quyền và
một không gian xã hội dân sự.
Không gian cá nhân, có thể gọi nôm na là "đời tư" và được
qui định bởi các quyền tự do căn bản của con người, hoàn
toàn thuộc mỗi cá nhân và không thể bị xâm phạm.
Không gian công quyền gồm các định chế của nhà nước.
Không gian xã hội dân sự, gồm các kết hợp hay tổ chức của
người dân không tuỳ thuộc chính quyền, là vùng trái độn ở
giữa, nơi chính quyền cũng như các cá nhân đều có thể tham
gia trong một tương quan bình đẳng không phân biệt người cai
trị với kẻ bị trị. Xã hội dân sự là vòng đai phòng thủ
bên ngoài của tự do cá nhân đồng thời cũng là mội trường
sản xuất ý kiến và sáng kiến.
Trong các chế độ độc tài không gian cá nhân và không gian xã
hội dân sự bị thu hẹp trong khi không gian công quyền quá
lớn. Trong các xã hội độc tài toàn trị, không gian cá nhân
càng bị thu hẹp hơn, còn xã hội dân sự hầu như bị xoá
bỏ.
Hiểu như thế thì người trí thức luôn luôn phải giữ lấy
một không gian cá nhân, ngay cả khi tham gia chính quyền. Ngay
chính vị thủ tướng hay tổng thống, nếu là một trí thức,
cũng phải giữ một mức độ độc lập nào đó đối với
chính quyền. Ai cũng phải có những lúc độc lập với chính
quyền, đặc biệt là trong lúc suy tư và sáng tạo. Suy nghĩ
bằng cái đầu của chính mình là một bắt buộc trí thức.
Đó là nói một cách lý thuyết. Trong thực tại Việt Nam hiện
nay thì người trí thức Việt Nam không những phải độc lập
mà còn phải đối lập với chính quyền này. Sự thực không
thể chối cãi là chúng ta đang có một chính quyền quá thô
bạo và tham nhũng. Một người trí thức lương thiện không có
một lý do nào để không đối lập với nó cả. Đối lập
một cách ôn hòa, trách nhiệm và xây dựng, nhưng phải đối
lập vì đó là mệnh lệnh của lương tâm và lòng yêu nước.
Còn lúc nào thì nên tham gia? Chắc chúng ta đều đồng ý không
coi những người làm việc chuyên môn trong các công ty quốc
doanh là "tham gia chính quyền". Theo tôi chỉ có hai trường
hợp: một là không thể từ chức vì sinh kế hay vì an ninh cho
cá nhân hoặc gia đình; hai là để thúc đẩy sự chuyển hoá
về dân chủ ngay từ bên trong. Trong trường hợp thứ nhất
phải hiểu là mình đang làm một chọn lựa bất đắc dĩ và
ứng xử một cách phù hợp. Trường hợp thứ hai chỉ có thể
hình dung được nếu đồng thời cũng đã tham gia một tổ
chức dân chủ, còn nếu chỉ đơn độc thì hy vọng cải hoá
chế độ từ bên trong chỉ là một sai lầm, mình tự đánh
mất mình và góp phần củng cố chế độ chứ không thay đổi
được nó.
Còn câu hỏi trí thức hải ngoại hiện nay nên về nước hay
ở nước ngoài, tôi nghĩ tuỳ trường hợp cá nhân của mỗi
người mà về nước hay ở nước ngoài có lợi hơn cho đất
nước và cho cuộc vận động dân chủ.
Một thành kiến nên được gạt đi là phải ở trong nước
mới phục vụ được đất nước. Chúng ta đang sống trong một
thế giới toàn cầu hoá với những phương tiện truyền thông
mãnh liệt. Người ta có thể làm việc một cách trực tiếp và
tức khắc với những người ở cách xa nửa vòng trái đất.
Khoảng cách gần như đã biến mất. Ở bất cứ đâu người ta
cũng có thể đóng góp cho đất nước. THDCĐN coi quốc gia như
một không gian liên đới, một tình cảm và một dự án tương
lai chung. Trong quan niệm đó người ta có thể ở Los Angeles và
có quốc tịch Mỹ mà vẫn là người Việt Nam, ngược lại
người ta cũng có thể ở Hà Nội mà không còn là người Việt
nếu không còn cảm thấy có một tình cảm và một trách nhiệm
nào đối với dân tộc và đất nước Việt Nam.
Ngoài ra đặt vấn đề trí thức Việt Nam nên về nước hay
không còn có thể dẫn đến một nhận thức sai là chúng ta có
quá nhiều người ở nước ngoài. Thực ra chúng ta có quá ít.
Cộng đồng hải ngoại có vai trò rất cần thiết cho mọi
quốc gia. Đó là những đầu cầu văn hoá, khoa học, kỹ
thuật, thương mại rất có lợi và rất cần. Đó cũng là con
mắt của các dân tộc để quan sát và học hỏi ở thế giới.
Các dân tộc tiến lên mạnh mẽ gần đây cũng cậy nhờ rất
nhiều ở những cộng đồng hải ngoại hùng hậu.
Một cách cụ thể, với 90 triệu dân chúng ta nên có một
cộng đồng người Việt hải ngoại khoảng 9 hay 10 triệu
người. Hiện nay trên thống kê chúng ta có khoảng ba triệu
rưỡi người Việt ở nước ngoài. Quá ít. Đã thế một phần
đáng kể lại là người Việt gốc Hoa, nhiều người sau khi ra
nước ngoài trở thành người Mỹ, hay nguời Pháp, người Úc
gốc Hoa chứ không còn ràng buộc với Việt Nam nữa. Một số
đông đảo người Việt cũng hội nhập sâu vào nước tạm cư
và chỉ còn rất ít ràng buộc với Việt Nam, chủ yếu vì chán
ngán chế độ cộng sản và thái độ thô bạo của nó đối
với người Việt ở nước ngoài. Số người Việt hải ngoại
thực sự còn gắn bó với đất nước chưa chắc đã được
một triệu. Chúng ta cần đưa thêm người Việt ra nước ngoài
thay vì mong người Việt hải ngoại hồi hương. Một chính
quyền Việt Nam dân chủ sẽ phải vận dụng mọi sáng kiến
để một mặt gia tăng số người Việt sinh sống ở nước
ngoài mặt khác siết chặt quan hệ giữa người Việt hải
ngoại và đất nước.
<h3>3. Vì sao rất nhiều quốc gia lật đổ được độc tài mà
không thoát khỏi số phận èo uột, nhược tiểu, kém hạnh
phúc? </h3>
Tôi có cảm tưởng là bạn Hy Văn chỉ đặt câu hỏi này để
tạo dịp cho tôi nhắc lại một điều mà chúng ta đều biết
nhưng dễ quên trong lúc lý luận vì nó quá hiển nhiên. Đó là
phải phân biệt điều kiện cần và điều kiện đủ. Loại
bỏ độc tài và thiết lập dân chủ là điều kiện cần để
các vấn đề quốc gia được thảo luận và giải quyết một
cách đúng đắn và những người trách nhiệm được chọn lựa
một cách đúng đắn. Tuy vậy dân chủ không thay thế cho những
giải pháp và những con người. Vẫn cần những chọn lựa
thông minh và những người giỏi và có văn hoá tổ chức. Không
chỉ thủ tướng và các bộ trưởng giỏi mà còn cần cả
những giáo sư, bác sĩ, kỹ sư, doanh nhân giỏi, nhưng công nhân
lành nghề và yêu nghề, những nhà buôn năng động, những
nghệ sĩ tài ba v.v. cho một đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Dân chủ tạo điều kiện thuận lợi để có được những con
người như thế nhưng không thể thay thế họ.
<strong>Câu hỏi 10:</strong> <em>Cuối cùng là một câu hỏi gửi
cá nhân ông Nguyễn Gia Kiểng. 10 năm trước, khi viết cuốn Tổ
Quốc Ăn Năn, ông đã phân tích bệnh tình của văn hoá Việt
Nam và đề xuất nhiều biện pháp chữa trị. Vậy theo ông,
trong thời điểm hiện tại, văn hoá nước mình đang biến
đổi ra sao? Trong tương lai, nó có thể chuyển hoá thế nào?
Quá trình này ảnh hưởng thế nào đến công cuộc dân chủ
hoá? Theo ông, trí thức Việt Nam đã làm tròn trách nhiệm
hướng dẫn quần chúng trong cuộc chuyển đổi văn hoá
chưa?</em>
<h2>Nguyễn Gia Kiểng trả lời:</h2>
Bạn Tùng thân mến,
Trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn và sự cảm phục
đối với bạn. Qua những phát biểu trên diễn đàn này tôi
nhận thấy là bạn lý luận rất chính xác và hiểu rất rõ
THDCĐN. Nếu bạn ở trong Tập Hợp chắc chắn tôi đã khẩn
khoản yêu cầu bạn tham gia cuộc hội luận này với tư cách
đại diện THDCĐN. Mong có dịp gặp bạn.
Bạn phân vân: <em>Xã hội Việt Nam đã chín muồi để nắm
bắt cơ hội này chưa? Chúng ta cần chuẩn bị thêm những gì,
để không bị lỡ tàu như hồi 1989?</em> Thú thực anh em chúng
tôi trong THDCĐN cũng phân vân như bạn. Theo chúng tôi xã hội
Việt Nam đã chín muồi từ lâu rồi cho một cuộc cách mạng
dân chủ. Vấn đề là trí thức Việt Nam chưa sẵn sàng. Tôi
đã có nhiều dịp phân tích tình trạng đáng buồn này, gần
đây nhất là qua hai bài đã được đăng trên các Web Thông
Luận và Dân Luận: "<em><a href="http://danluan.org/node/7701">Ngoại
lệ Việt Nam: chế độ cộng sản còn kéo dài tới bao
giờ?</a></em>" và "<em><a href="http://danluan.org/node/7857">Chuẩn bị
cho một làn sóng dân chủ mới</a></em>". Nói chung, trí thức
Việt Nam cần đầu tư thêm cố gắng học hỏi vào tư tưởng
chính trị và đấu tranh chính trị và cần ý thức rằng đấu
tranh chính trị bắt buộc phải là đấu tranh có tổ chức.
Nếu trí thức Việt Nam khắc phục được hai khuyết điểm này
thì tình hình có thể thay đổi rất nhanh chóng. Đàng nào, dù
muốn hay không thì trí thức vẫn phải lãnh đạo cuộc vận
động dân chủ.
Bạn hoàn toàn có lý khi phát biểu rằng những gì đang xảy ra
tại các nước Ả Rập không chứng tỏ rằng có thể thắng
các chế độ độc tài mà không cần có tổ chức. Trái lại
nếu quan sát kỹ chúng còn chứng tỏ thêm một lần nữa rằng
xây dựng tổ chức dân chủ phải được dành ưu tiên cao
nhất. Những biến cố đang diễn ra tại các nước này, đặc
biệt là tại Tunisia, Ai Cập và Libya, chủ yếu là do mâu thuẫn
nội bộ giữa hai lực lượng quân đội và công an. Quân đội
đã xúc tác và bảo vệ những cuộc xuống đường đòi dân
chủ. Tuy vậy vì thiếu các tổ chức dân chủ mạnh, tương lai
các nước này còn những dấu hỏi lớn. Khi nói rằng nguyên
nhân chính của những biến cố này là quân đội tôi không coi
nhẹ sự tham gia của quần chúng, đặc biệt là thanh niên. Bạn
đã nhìn rất đúng, những phương tiện vận động thanh niên
như Facebook, Twitter là những vũ khí rất lợi hại. Chúng tôi
đã có một nhóm nghiên cứu và huấn luyện sử dụng các dụng
cụ này. <em>Facebook</em> Thông Luận đang trong giai đoạn thử
nghiệm, vấn đề chính là nội dung các thông điệp chứ không
phải là kỹ thuật. Thông điệp mà chúng ta cần gửi tới
tuổi trẻ là <em><strong>họ xứng đáng với một tương lai
khác</strong></em>, và họ phải chủ động đấu tranh chứ không
nên trông đợi ở sự dẫn dắt của lớp trí thức đàn anh;
họ cần hiểu rằng phải có một giải pháp chung cho đất
nước chứ mỗi người không thể luồn lách để tự tìm
những giải đáp cá nhân cho những vấn đề cá nhân. Các chế
độ độc tài không mong muốn gì hơn là <em><strong>thanh niên
chạy theo chủ nghĩa luồn lách</strong></em>. Các thế hệ trí
thức Việt Nam trước đã hành xử như vậy, và thảm kịch
đất nước mà chúng ta đang sống chính là hậu quả của cách
ứng xử này.
Làn sóng dân chủ thứ tư đang diễn ra về bản chất nhắm
lật đổ các chế độ độc tài hậu cộng sản mà đặc tính
là không có một ý thức hệ nào mà chỉ thuần túy dựa trên
đàn áp. Nó sẽ cần một thời gian khoảng một hay hai năm để
tiêu hóa những thắng lợi tại các nước Bắc Phi và Trung
Đông trước khi thanh toán các chế độ độc tài khác. Chúng ta
còn thời giờ, dù không nhiều. Thái độ của trí thức Việt
Nam là một dấu hỏi lớn. Tôi kỳ vọng vào khối trí thức
trẻ hơn là vào lớp trí thức đã có địa vị trong xã hội.
Chúng ta có nhiều triển vọng, hai chế độ cộng sản Việt Nam
và Trung Quốc sắp gặp những khó khăn kinh tế lớn, trong khi
cho tới nay biện minh duy nhất của chúng là phát triển kinh
tế. Chế độ cộng sản Việt Nam không khoa học như một số
người bi quan có thể nghĩ. Một thực trạng chưa được ý
thức đủ là hiện nay đảng CSVN đã gần như mất quyền lực.
Công an đang kiểm soát chính quyền và chính quyền ngày càng
lấn áp đảng, tư sản đỏ khống chế tất cả. Chẳng bao lâu
đa số đảng viên sẽ ý thức được điều này và phong trào
dân chủ, nếu sáng suốt, có thể đón nhận một số đông
những người cộng sản lương thiện. Một mâu thuẫn mới cũng
sẽ ngày càng rõ rệt giữa quân đội và công an. Công an khống
chế xã hội và nắm gần hết mọi quyền lợi kinh tế nhưng
quân đội lại có khả năng đánh gục công an. Tương lai chế
độ cộng sản Việt Nam rất bấp bênh. Một tình trạng mới
cũng sẽ xuất hiện: sau đợt biến động này, khi các nước
Ả Rập đã trở thành dân chủ, các chế độ độc tài còn
lại sẽ còn cô lập hơn nữa, người ta sẽ nhìn chúng một
cách gớm ghiếc như những chế độ không bình thường, những
rác rưởi cần được quét đi để làm sạch thế giới.
Cảm ơn bạn đã nhắc lại những quan tâm và đề nghị của
tôi để thay đổi văn hoá Việt Nam. Tôi cũng chỉ là một trong
số nhiều người cổ võ cho cuộc cách mạng văn hóa này. Về
điểm này có thể tôi sẽ làm bạn ngạc nhiên: tôi không bi
quan, dù vẫn bồn chồn mong đợi một chuyển biến tâm lý và
văn hóa nhanh chóng hơn nữa vì chúng ta, nhất là trí thức
Việt Nam, còn quá tụt hậu về mặt văn hóa, nhất là văn hóa
chính trị. Nói chung thì chuyển biến tâm lý đã khá nhanh
chóng, và tôi tự nghĩ mình đã khá may mắn khi lay động những
thành kiến văn hóa và lịch sử đã được áp đặt trong cả
ngàn năm mà không gặp những chống đối dữ dội hơn, ngược
lại còn được hưởng ứng khá nồng hậu. Cụ thể là nếu
lùi về khoảng mười năm về trước, khi cuốn <i>Tổ Quốc Ăn
Năn</i> xuất hiện, ta thấy có vô số những tác phẩm và bài
viết tôn xưng Khổng Tử và Khổng Giáo, tôn vinh Nguyễn Huệ
và bạo lực. Ngày này hầu như không còn những bài viết như
vậy nữa. Thực ra thay đổi đã khá ngoạn mục. Tiến bộ đã
rất nhanh, chúng ta chỉ có cảm tưởng là nó không đủ nhanh
vì chúng ta quá châm trễ mà thôi.
Băn khoăn cuối cùng của bạn là: <em>trí thức Việt Nam đã
làm tròn trách nhiệm hướng dẫn quần chúng trong cuộc chuyển
đổi văn hóa chưa?</em> Quan điểm của tôi, cũng là của đa
số anh em trong THDCĐN, là chưa, nhưng càng ngày càng có những
dấu hiệu khả quan. Mong rằng ngày càng có thêm những người
như bạn đề chúng ta cùng bắt tay nhau thúc đẩy đất nước
chuyển hóa nhanh hơn nữa.
Nguyễn Gia Kiểng
(kqhhvn@gmail.com)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/8026), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét