ngày lẻ. Có tỉnh thì cắt điện ban ngày. Tỉnh khác thì cắt
ban đêm. Có lẽ vì là "tỉnh lẻ chân đất" nên ít có nhu
cầu? Hay vì là "dân quê cổ ngắn" nên ngành điện bịt
mắt cắt bừa?
Mùa khô năm nay điện sẽ thiếu 2 tỷ, hay 3 tỷ
kwh? Có lẽ cả EVN lẫn Bộ Công thương đều chưa thể đưa ra
con số chính xác. Chỉ biết là chưa đến mùa khô thì điện
đóm ở hầu hết các tỉnh đã rơi vào tình cảnh cắc bụp
cắc xoè. Cứ nhìn vào động thái của EVN thì chả cần phải
là Bộ trưởng Bộ Công thương cũng biết mùa khô năm nay
điện sẽ thiếu trầm trọng như thế nào. Cách đây hai hôm,
chủ động một cách bất thường, thông tin Trung Quốc đòi
tăng 15% giá bán điện cho Việt Nam được tung ra hầu hết các
báo. Mà Trung Quốc là gì? Là hơn 4,6 tỷ KWh, là điện cho ngót
chục tỉnh miền Bắc. EVN cho biết là họ chưa đồng ý với
giá mới, nhưng có lẽ sẽ phải đồng ý, bởi lẽ từ khi
tiến hành mua điện của "bạn", EVN ngày càng chứng tỏ sự
tầm gửi của mình. Năm 2005, khi bắt đầu mua điện từ Trung
Quốc, sản lượng chỉ 180 kWh, cũng chỉ để cung cấp cho hai
tỉnh miền núi là Hà Giang và Yên Bái. Tới 2007, EVN mua 2,67 tỉ
kWh và phân phối cho 8 tỉnh miền Bắc. Năm 2008, lượng điện
nhập khẩu lên đến 3,5 tỉ kWh. Và năm 2011, lượng mua dự
kiến lên tới 4,671 tỉ kWh.
EVN nói "chưa chấp nhận", nhưng rõ ràng quyền mặc cả
thuộc về người mua, còn chuyện có chấp nhận hay không, lại
là quyền của người bán. Còn nhớ năm ngoái, giá điện
"bạn" bán cho ta cũng đã tăng thêm 12%. Vả lại trong thực
tế, "bạn" cũng đã từng chứng tỏ cái quyền của người
bán: Vào tháng 3-2010, đúng lúc các nhà máy thuỷ điện miền
Bắc "rớt xuống mực nước chết" thì "bạn" tạm ngưng
cấp điện với lý do lãng xẹt là… bảo trì đường dây.
Không ai có thể chắc rằng tình cảnh đó không lặp lại vào
mùa khô năm nay.
Nhưng sự tầm gửi - hay lệ thuộc, chỉ là một nguyên nhân
khiến EVN không thể chủ động nguồn điện. Nguyên nhân thứ
hai: Tính chất con buôn trong những cái đầu EVN đã làm lãng
phí một nguồn điện quan trọng: Các thuỷ điện nhỏ. Tuần
rồi, các thuỷ điện nhỏ ở hai tỉnh Kon Tum và Gia Lai đồng
loạt la làng vì câu chuyện có điện rồi nhưng không thể bán
lên lưới của EVN. Báo chí dẫn lời chủ đầu tư thủy điện
Đăk Ne cho biết nhà máy, có công suất hơn 8MW, liên tục bị
phía điều độ cho tạm dừng phát điện vì quá tải đường
dây, dù trong hợp đồng với EVN có điều khoản cam kết Tập
đoàn độc quyền truyền dẫn này cam kết thu mua hết sản
lượng điện của doanh nghiệp. Nguyên nhân được nhìn thấy
ngay sau đó, thoạt nghe rất ngớ ngẩn: Đường truyền tải
của EVN không đủ để truyền tải điện. Và thế là các
thuỷ điện phải hoạt động cầm chừng, sản xuất cầm
chừng, và đứng trước nguy cơ đình chỉ, phá sản vì không
bán được điện, nhấn mạnh là trong bối cảnh điện đang
thiếu và cắt cúp bất tử trên toàn quốc.
Đăk Ne chỉ là một trong số ngót chục thuỷ điện tư nhân là
nạn nhân của sự thiếu đồng bộ trong hạ tầng lưới điện
của EVN. Và trường hợp Đăk Ne năm nay chỉ là cái gạch nối
cho sự liên tục những bất cập, bất cập một cách vớ vẩn,
và ngớ ngẩn kéo nhiều năm nay.
Trước Đăk Ne, hàng chục thuỷ điện nhỏ cũng "kêu cứu"
vì làm ra điện nhưng không có dây để bán. Chẳng hạn như
Lào Cai - vương quốc của thuỷ điện. Hơn 100 nhà máy thuỷ
điện đã ngóng… dây, đã trông vào lời hứa của EVN suốt
từ năm 2004. Bởi vì đường dây 220 KV và các trạm biến áp
là lĩnh vực độc quyền của EVN. Mà không độc quyền các DN
thuỷ điện cũng chịu không thấu khi xuất đầu tư đường
truyền vào khoảng 2,5 tỷ vnd/km. Chuyện lãng phí thuỷ điện
nhỏ rõ như ban ngày. Nhưng vì sao, từ năm 2004, sự bất cập
đã được phát hiện, mà chuyện "thuỷ điện không dây"
vẫn tồn tại? Đơn giản là vì EVN còn phải tính toán. Đơn
giản là vì họ độc quyền, muốn mua thì có dây, không mua thì
xin mời các vị bán cho… Trung Quốc.
Người ta hẳn sẽ lại nói đến câu chuyện tái cơ cấu, đến
thuật ngữ "thị trường phát điện cạnh tranh" và tất
nhiên là cả chuyện tăng giá điện - trước sức ép của
"bạn" chẳng hạn, trong mùa khô năm nay. Nhưng cái cần tái
cơ cấu đầu tiên có lẽ phải là trách nhiệm của ngành độc
quyền này khi họ luôn sẵn sàng chấp nhận sự tầm gửi lệ
thuộc, trong khi hống hách và quá thiếu trách nhiệm với những
gì họ cho là chưa cần thiết. Điện đã tăng 15,28% từ 1-3.
Nhưng nếu có tăng tới 60%, như tính toán của các quan chức,
thì với cách quản lý "kiểu độc quyền EVN" như hiện nay,
mùa khô chắc chắn sẽ vẫn và mãi là cơn ác mộng đối với
dân chúng.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/8166), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét