Nhân quyền tuyên bố rằng Nghị định mới về báo chí của
Chính phủ Việt Nam, với các quy định xử phạt nhà báo về
những lỗi mơ hồ và yêu cầu phải đăng nguồn tin là một
đòn bồi thêm vào quyền tự do ngôn luận ở Việt Nam. Nghị
định số 02/2011/NĐ-CP về "Quy định xử phạt vi phạm hành
chính trong hoạt động báo chí, xuất bản" sẽ có hiệu lực
từ ngày 25 tháng Hai năm 2011.
Nghị định nói trên, đã được Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng
ký từ ngày 6 tháng Giêng, ấn định mức phạt từ một đến
40 triệu đồng (tương đương từ 50 – 2.000 đô la Mỹ) đối
với các phóng viên và báo chí vi phạm những điều khoản quá
bao quát và mơ hồ của Nghị định này, ví dụ như không tuân
thủ các quy định của Luật Báo chí năm 1990 (Luật sửa đổi,
bổ sung vào năm 1999) với yêu cầu "Thông tin trung thực về
tình hình trong nước và thế giới phù hợp với lợi ích của
đất nước và của nhân dân."
"Những điều khoản mơ hồ và tùy tiện của Nghị định này
là công thức cho quy trình tự kiểm duyệt rộng khắp," ông
Phil Robertson, Phó Giám đốc phụ trách châu Á của Tổ chức
Theo dõi Nhân quyền phát biểu. "Lợi ích của đất nước và
của nhân dân được phục vụ tốt nhất là để cho các nhà
báo đăng thông tin trung thực, chứ không phải xử phạt họ."
Nghị định 02/2011/NĐ-CP trao thẩm quyền cho rất nhiều ngành
trong Chính phủ được xử phạt phóng viên và tòa báo vào bất
kỳ thời điểm nào, căn cứ trên các quyết định tùy tiện
của lãnh đạo các cấp và từ nhiều cơ quan, về điều gì
cấu thành "lợi ích của đất nước và của nhân dân."
Trong số đó bao gồm Thanh tra chuyên nghành Thông tin – Truyền
thông, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân các cấp, công an, bộ đội
biên phòng, cảnh sát biển, hải quan, cơ quan thuế, cơ quan
quản lý thị trường, và nhiều chuyên ngành khác.
"Dù ở bất kỳ một đất nước nào thì việc trao quyền cho
các cán bộ của nhiều ngành, nhiều cấp kiểm soát nội dung
truyền thông và xử phạt cũng là một thảm họa, nhưng điều
này đặc biệt nguy hiểm đối với Việt Nam, nơi có nạn tham
nhũng tràn lan và sâu rộng," ông Robertson nói. "Thay vì
được áp dụng để cải thiện chất lượng báo chí, văn bản
pháp lý này sẽ lại trở thành một cách kiếm chác mới để
quan chức địa phương ních đầy thêm hầu bao của mình."
Điều 7 của Nghị định này quy định xử phạt đối với các
nhà báo không viện dẫn nguồn tin trên báo chí. Điều khoản
này cũng quy định mức phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng
(tương đương 500 – 1000 đô la Mỹ) đối với các phóng viên
và tờ báo trong trường hợp "Khai thác các văn kiện, tài
liệu của tổ chức, tài liệu, thư riêng của cá nhân có liên
quan đến các vụ án đang được điều tra hoặc chưa xét xử,
các vụ việc tiêu cực hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật
đang chờ kết luận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền mà
không nêu rõ xuất xứ của các văn kiện, tài liệu, thư
riêng."
"Có vẻ Nghị định mới này về báo chí đã được soạn
thảo để dằn mặt những người tố cáo tiêu cực và những
nạn nhân bị ngược đãi để họ không hợp tác với báo
chí," ông Robertson nói. "Nghị định này sẽ làm họ nhụt
chí và không dám cung cấp tin tức cho báo giới vì sợ sẽ bị
công bố nhân thân, khiến các thế lực liên quan có thể nhận
diện để trả đũa họ."
Nghị định này dường như xung đột với nội dung của một
văn bản pháp luật khác của Việt Nam - Luật Báo chí năm 1990,
vì Luật này có ghi trong Điều 7 rằng "Báo chí có quyền và
nghĩa vụ không tiết lộ tên người cung cấp thông tin nếu có
hại cho người đó, trừ trường hợp có yêu cầu của Viện
trưởng Viện kiểm sát nhân dân hoặc Chánh án Tòa án nhân dân
cấp tỉnh và tương đương trở lên cần thiết cho việc điều
tra, xét xử tội phạm nghiêm trọng."
Theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, Nghị định này có thể làm
trầm trọng hơn tình trạng kiểm duyệt vốn đã rất ngặt
nghèo ở đất nước này, cũng như tình trạng đàn áp các nhà
báo, và người viết blog có quan điểm độc lập. Việt Nam từ
trước đến nay vẫn cấm các xuất bản phẩm phản đối chính
quyền, tiết lộ "bí mật quốc gia" – một khái niệm hết
sức mơ hồ, hay phát tán các tư tưởng "phản động." Có
rất ít kênh tư nhân; hầu hết các xuất bản phẩm là do chính
phủ, Đảng Cộng sản, hoặc các tổ chức, đoàn thể quần
chúng do đảng lãnh đạo ấn hành.
Các nhà báo có hành động vượt quá ranh giới do chính quyền
ấn định một cách mập mờ thường bị trừng phạt nặng
nề, theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền. Ví dụ, vào ngày 15
tháng Mười năm 2008, Tòa án Nhân dân Thành phố Hà Nội xử
nhà báo Nguyễn Việt Chiến, phóng viên báo Thanh Niên hai năm tù
giam, và nhà báo Nguyễn Văn Hải, phóng viên báo Tuổi Trẻ hai
năm tù treo vì đã "lợi dụng các quyền tự do dân chủ"
theo Điều 258 Bộ luật Hình sự. Cả hai nhà báo này đều bị
khởi tố vì đã đưa tin về vụ tham nhũng đình đám PMU 18,
liên quan tới việc Bộ Giao thông sử dụng sai nguồn viện trợ
phát triển chính thức của Nhật Bản. Cũng liên quan đến vụ
này, bốn nhà báo khác đã bị thu hồi thẻ nhà báo.
Năm 2009, hai phóng viên khác của báo Tuổi Trẻ là Phan Quê và
Võ Hồng Quỳnh bị treo thẻ sáu tháng vì đưa tin về một vụ
tham nhũng liên quan tới dự án xây dựng khu du lịch Rusalka ở
Nha Trang.
Bất chấp những hạn chế như vậy, phóng viên của những tờ
báo nhà nước vẫn thường tìm được cách tiến hành phóng
sự điều tra sáng tạo, đặc biệt là về những vụ tham nhũng
của chính quyền cấp địa phương, theo Tổ chức Theo dõi Nhân
quyền. Ví dụ, trong tháng Mười Một năm 2010, tờ Thanh Tra
đăng một phóng sự về dự án đường Văn Cao – Hồ Tây ở
Hà Nội, tờ Nhà Báo & Công Luận đưa tin về ô nhiễm môi
trường ở quận Từ Liêm, Hà Nội trong tháng Chạp.
"Chính quyền Việt Nam nên nhận thức được rằng một nền
kinh tế phồn thịnh cũng đòi hỏi một nền tự do báo chí, do
đó hãy để cho các nhà báo làm công việc của họ, thay vì
cản trở họ," ông Robertson nói. "Nghị định mới này là
một bước lùi về quá khứ, nhằm xử phạt việc đưa tin
độc lập và mở đường cho lối tuyên truyền quốc doanh quay
trở lại."
_________________________________________________
Để biết thêm báo cáo của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền về
Việt Nam, xem:
http://www.hrw.org/en/asia/vietnam; và
http://www.hrw.org/en/languages?filter0=vi
Để biết thêm thông tin, xin vui lòng liên lạc với:
Ở Bangkok, Phil Robertson (tiếng Anh, tiếng Thái): +66-85-060-8406 (di
động)
Ở Washington D.C., Sophie Richardson (tiếng Anh, tiếng Hoa phổ
thông): +1-202-612-4341; hoặc +1-917-721-7473 (di động)
Ở London, Brad Adams (tiếng Anh): +44-7908-728-333 (di động)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/7912), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét