đạo cơ bản đã được người ta đúc kết và viết thành
sách. Có thể học được. Vấn đề là có động lực để
học hay không?</strong></em>
Ngày 12/2/2011, họp với Bộ Nội vụ, Thủ tướng cũng phải
than phiền về sự chồng chéo trong chức năng nhiệm vụ của
các Bộ, các cơ quan nhà nước, khiến có báo khi đưa tin về
sự kiện này đã phải giật tít: <em>Vì chồng chéo, nhiều khi
Thủ tướng "lãnh đủ".</em>
Một đoạn đường, hay một cái cầu có khi ba bốn ông đều
là chủ: Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Xây dựng, chính quyền
địa phương. Thế nhưng khi tai nạn khủng khiếp trên một
chiếc cầu có đường sắt xảy ra trong những ngày Tết, thì
ông nọ đổ cho ông kia và chẳng ai nhận lỗi cả.
Có hàng ngàn hàng vạn chuyện tương tự. Rồi người ta cũng
tìm cách đẩy lỗi cho một người vô danh tiểu tốt nào đó
cho qua chuyện: tại cậu đánh máy, tại cô thư ký, tại người
gác cầu, vân vân.
Một trong những trách nhiệm chính của người lãnh đạo là
phải làm cho tổ chức của mình hoạt động trơn tru, hiệu
quả.
Gần một thế kỷ trước, năm 1916, Henri Fayol kỹ sư mỏ, nhà
quản lý Pháp đã đưa ra 14 nguyên tắc quản lý. Với sự phát
triển của các tổ chức, nhất là của các doanh nghiệp và các
tổ chức xã hội dân sự, các nguyên tắc của Fayol đã được
sửa đổi cho phù hợp với tình hình phát triển.
Thế nhưng đối với các tổ chức nhà nước, có thứ bậc,
thì các nguyên tắc của Fayol vẫn còn nhiều ảnh hưởng.
<span class="underlined-text">Nguyên tắc đầu tiên</span> là "phân
chia công việc" tương tự như phân công lao động. Chuyên môn
hóa là rất quan trọng. Đáng tiếc nguyên tắc này vẫn bị vi
phạm rất nghiêm trọng, nhất là theo kiểu tổ chức nhân sự
đã thành nếp ở Việt Nam. Lái xe nếu có quan hệ tốt có thể
được cất nhắc lên làm công tác nhân sự hay tài chính; y tá
có thể làm giám đốc một công ty lớn... Nhiều cán bộ quản
lý nhà nước (các Bộ, Thứ trưởng...) có lẽ chưa được bổ
túc kiến thức lãnh đạo và quản lý.
Phân công công việc đi liền với trách nhiệm và quyền hạn.
Trách nhiệm không rõ, quyền hạn cũng tù mù... đấy là những
lỗi sơ đẳng và rất dễ mắc phải nếu không có quy định
rạch ròi.
Có hai nguyên tắc nữa cũng đáng nhắc đến.
<span class="underlined-text">Nguyên tắc thứ tư:</span> mỗi nhân
viên chỉ nhận được lệnh của một thủ trưởng duy nhất.
Nguyên tắc này bị vi phạm tràn lan. Thủ tướng có thể chỉ
thị cho vụ trưởng làm việc này việc nọ, và anh ta sẽ ít
nghe Bộ trưởng của mình hơn. Từ các chức danh Thủ tướng
trở xuống nên có mô tả công việc bằng văn bản rõ ràng,
theo đó họ làm gì và chỉ được làm các công việc ấy, nếu
làm sai là có "gián quan" phanh lại ngay.
Chuyện chỉ đạo xuống vượt mặt thủ trưởng cấp dưới là
tối kỵ, vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc thứ tư của Fayol.
Chuyện cấp trên chỉ đạo trực tiếp xuống dưới vượt mặt
cấp quản lý trung gian là khá phổ biến ở ta, mà Thủ tướng
cũng thừa nhận.
<span class="underlined-text">Nguyên tắc thứ năm:</span> một nhóm
các hoạt động có cùng một mục đích do một người chỉ huy
với một kế hoạch thống nhất. Nguyên tắc này cũng bị vi
phạm nghiêm trọng rất nhiều lần trong các tổ chức nhà
nước. Thí dụ, ở tất cả các nước chỉ có 1 cơ quan duy
nhất chịu trách nhiệm về an toàn thực phẩm, chứ không phải
Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Bộ Công thương và
Bộ Y tế như ở ta.
Trong ngôn ngữ quản trị hiện đại người ta dùng khái niệm
chủ sở hữu: mỗi công việc luôn phải có một chủ sở hữu
rõ ràng và người đó phải có trách nhiệm giải trình về
công việc ấy, không thể đổ vấy cho người khác.
Làm theo các nguyên tắc (của Fayol hay các nguyên tắc hiện
đại khác) sẽ không chỉ làm bớt chồng chéo, mà còn tăng sự
minh bạch, tăng trách nhiệm giải trình, tăng hiệu quả hoạt
động.
Tất cả những kiến thức về tổ chức và lãnh đạo cơ bản
đã được người ta đúc kết và viết thành sách. Có thể
học được. Vấn đề là có động lực để học hay không?
Nếu có cạnh tranh và những người không làm được việc
nhất thiết bị loại khỏi chức vụ bằng các thủ tục văn
minh, thì đó là động lực rất mạnh để người ta phải làm
việc có hiệu quả và vì thế phải học và sáng tạo ra cách
mới.
Còn không như thế thì có hô hào đến mấy cũng chẳng có
hiệu quả. Và việc chồng chéo, đổ vấy trách nhiệm cho nhau
là khó tránh khỏi.
Còn quan trọng hơn, nó làm tổn hại đến sự phát triển của
đất nước.
Nguyễn Quang A
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/7831), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét