trong thời gian vừa qua không hẳn đem lại toàn những tác
động tích cực.</strong></em>
Gần đây, có nhiều quan điểm cho rằng giảm giá tiền đồng
không quá nguy hại, đây là việc làm đúng đắn, kịp thời,
tốt cho các mục tiêu xuất khẩu, dù nhập siêu tăng nhưng đó
là nhập cho phục vụ sản xuất, giảm đầu cơ, xóa chợ
đen…Tuy nhiên, một biện pháp được ban hành bao giờ cũng có
tính hai mặt.
Với quyết định điều chỉnh tỷ giá lần này, cũng như
nhiều lần trước đó, tôi cho rằng đây không phải hành
động trọn vẹn mà chỉ là động thái đối phó tình thế ở
"thế chẳng đặng đừng".
Hãy thử làm vài phép so sánh về chính sách tiền tệ chung của
Việt Nam và Trung Quốc, với cùng một cách thức quản lý chế
độ tỷ giá nhưng có hai hiệu ứng khác nhau. Trong khi đồng
nhân dân tệ ngày càng gia tăng mạnh lên do chính nội lực của
nó (do năng lực sản xuất mạnh, dự trữ ngoại hối tăng cao)
cũng một phần do sức ép từ bên ngoài thì VND ngày càng phải
vật lộn để không bị giảm giá quá nhiều.
Do đó, chúng ta có thể thấy <span class="underlined-text">nguyên
nhân hàng đầu chính là khả năng sản xuất hàng hóa của nền
kinh tế</span>. Khi sản xuất không tốt sẽ dẫn tới hệ lụy
là cán cân thương mại suy giảm, thâm hụt thương mại quốc
gia tăng… Điều này làm giảm niềm tin vào đồng nội tệ,
làm gia tăng khả năng mất giá trong tương lai.
Nguyên nhân thứ hai chính là các dòng vốn nóng của quốc gia
và vốn ngoại (FDI…) mất cân đối trong cách điều hành
khiến nó chảy nhiều vào bất động sản hoặc chứng khoán
với mục đích đầu tư nóng (chứ không phải lĩnh vực sản
xuất và nghiên cứu). Điều này khiến lĩnh vực bất động
sản luôn nóng và đẩy giá tăng cao quá mức, bất hợp lý
(Việt Nam trên bảng xếp hạng các quốc gia phát triển với
thứ bậc là 120 nhưng giá trị bất động sản đứng ở mức
20 trên thế giới).
Dù chế độ vàng bản vị đã bỏ từ lâu nhưng do hoàn cảnh
lịch sử, tâm lý và thói quen định giá và thanh toán, nó vẫn
tồn tại, gắn chặt với mọi giao dịch trong cuộc sống, đặc
biệt là nhà đất. Đây chính là hiện tượng vàng và đôla
hóa nền kinh tế ngày một nghiêm trọng. Với nền tảng như
vậy, khi có dấu hiệu khủng hoảng tài chính, các diễn biến
thường phức tạp và khó kiểm soát hơn nhiều lần.
Việc chính phủ quyết định nới lỏng tỷ giá từ 18.932
đồng đổi một đôla Mỹ lên 20.693, nhưng siết biên độ 1%
ngày 11/2 đồng nghĩa với việc phá giá có kiểm soát. Mục
đích của việc làm này là kích cầu xuất khẩu, gia tăng sức
cạnh tranh cho hàng hóa của Việt Nam, góp phần cải thiện cán
cân thương mại vốn đã bị thâm hụt nghiêm trọng trong thời
gian qua.
Tuy nhiên, kinh tế Việt Nam mang một dấu ấn đặc thù. Trong
thời gian qua, dù xuất khẩu có cải thiện nhiều nhưng cán cân
thương mại vẫn luôn thâm hụt. Lý do là lượng hàng hóa nhập
khẩu cho sản xuất và tiêu dùng cũng như tái xuất vẫn luôn
chiếm thế áp đảo.
Với sản phẩm Việt Nam xuất khẩu thì chi phí đầu vào,
nguyên liệu… đã chiếm hơn 80% giá trị của hàng hóa, trừ
một vài sản phẩm nông nghiệp hay nguyên liệu thô đơn thuần.
Nguyên nhân sâu xa đó chính là một nền sản xuất nhỏ lẻ
manh mún, thiếu vắng hẳn ngành nghiên cứu và công nghiệp phụ
trợ. Tình trạng này kéo dài trong nhiều thập kỷ và hiện
vẫn chưa có gì thay đổi tương ứng với thời đại công
nghiệp hoá cũng như nhu cầu tiêu thụ gia tăng nhanh chóng ở
trong nước.
Hơn nữa, chi phí sản xuất ra một sản phẩm của Việt Nam
vẫn cao. Dù có lợi thế về giá công nhân nhưng các khoản chi
phí chính thức như lãi suất, thuế không hề thấp cộng thêm
những khoản chi phí ngầm khiến cho giá thành phẩm không hề
rẻ đi mà vẫn tăng mạnh.
Theo quy luật thông thường khi một quốc gia hạ giá đồng
tiền của mình sẽ tạo được lợi thế cạnh tranh trong ngắn
hạn khoảng 3 năm (giá nhân công rẻ, chi phí sản xuất thấp
hơn, hàng hóa nội địa rẻ hơn, gia tăng khả năng xuất khẩu,
chiếm lĩnh thị trường quốc tế...). Tuy nhiên, chúng ta hãy
nhìn vào các mốc điều chỉnh tỷ giá và cán cân thương mại
Việt Nam để làm phép so sánh.
<table><tr><td>Các mốc điều chỉnh tỷ giá qua các giai
đoạn</td><td>Các mốc thể hiện thâm hụt cán cân thương
mại</td></tr>
<tr><td>2005-07 : 13.000 - 15.000 VND = 1 USD</td><td>2006 -07 trên 5 tỷ
USD</td></tr>
<tr><td>2007- 08 : 15.500 - 17.500 VND = 1 USD</td><td>2007-08 trên 17 tỷ
USD</td></tr>
<tr><td>2008-10 : 17.500 – 19.500 VND = 1 USD</td><td>2008-09 trên 10 tỷ
USD</td></tr>
<tr><td>2010-11: 20.800 VND = 1 USD (trên thị trường tự do 21.800,
ngày 16/02/2011).</td><td>2009-10 trên 12 tỷ USD</td></tr></table>
Sự tương thích của hai biểu đồ số liệu này trong những
năm qua cho thấy, không phải cứ giảm giá đồng Việt Nam để
kích thích xuất khẩu, tăng trưởng kinh tế là một sự lựa
chọn đúng đắn.
Ngoài ra, hệ quả tiêu cực, độ trễ của chính sách và các
biện pháp hành chính thường chậm, không có sự cân nhắc hỗ
trợ cho các đối tượng chịu tác động từ biện pháp trên
có thể gây thêm tâm lý bất an. Chỉ khi nào các yếu tố vĩ
mô minh bạch, ổn định, cải thiện được nguồn cung và dự
trữ ngoại hối thì mới mong chấm dứt hoặc hạn chế được
hiện tượng hai tỷ giá cũng như tâm lý găm giữ vàng và USD
của người dân.
Trong tương lai gần (2011), các nhân tố bất ổn trên thị
trường quốc tế sẽ tiếp tục gia tăng. Theo dự báo của
nhiều chuyên gia phân tích thì vàng, dầu, lương thực… vẫn
tiếp tục tăng giá, đặc biệt giá lương thực sẽ tiến tới
ngưỡng nguy hiểm cho các nước có mức thu nhập trung bình.
Chính nó sẽ góp phần gây sức ép lên VND trong thời gian tới
ngoài yếu tố tâm lý. Cũng vì thế, Chính phủ cần phải có
các giải pháp mạnh, sự lựa chọn khôn ngoan cũng như chiến
lược chủ động ứng phó hợp lý trong cả ngắn hạn và lâu
dài.
Đặng Hào Quang
Chuyên gia kinh tế độc lập
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/7865), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét