Đảng):</h2>
Tôi xin phép ngồi thì nói vào micro nó to hơn, hơi vô lễ một
tí, xin tha lỗi.
Trước hết tôi xin rất cám ơn các anh cho tôi là người ngoại
đạo, ngoại hội mà được đến nghe như thế này thì cũng
được hiểu biết rất là nhiều điều. Tôi xin chia sẻ một
vài suy nghĩ, chủ yếu là về chiến lược thôi, cũng giống
như anh Mại. Chứ còn cái chuyện cương lĩnh nó mênh mông năm
bảy mươi năm nữa, không biết nó thế nào, nó ra làm sao. Thì
thôi, chuyện đó mênh mông thảo luận mãi, các đồng chí cũng
đã góp nhiều rồi, loanh quanh nó cũng thế thôi. Thành ra tôi
tập trung vấn đề chiến lược. Thì tôi xin có mấy ý kiến
thế này.
Ý kiến thứ nhất là chúng ta đã bắt đầu công nghiệp hóa
từ hồi ông Trần Phương, ông đã thảo ra, tham gia từ cái
Đại hội III cơ. Cho đến bây giờ như thế là 50 năm, có lẽ
là một trong những nước kỷ lục về quá trình công nghiệp
hóa. Tất nhiên nó phải có cái hoàn cảnh chiến tranh này khác.
Thế thì bây giờ có thể hiểu là 2011-2020 là ta đến đoạn
nước rút không? Như thế sẽ là 60 năm. Vậy 60 năm thế giới
thay đổi rất nhiều, nước ta đã thay đổi rất nhiều.
Do đó khái niệm về công nghiệp hóa đã thay đổi hoàn toàn
qua 60 năm đó. Vậy chúng ta tiếp cận cái quá trình công
nghiệp hóa của chúng ta đến 2020 này đó là theo cái tiêu chí
mới chứ đâu phải theo tiêu chí cũ. Nếu mà chiểu theo cái
tiêu chí mới thì các anh hiểu biết hơn tôi nhưng mà qua những
cái tôi đọc được thì đây là câu chuyện nó không chỉ vấn
đề công nghiệp hóa, mà câu chuyện của chúng ta là hiện
đại hóa đất nước trong đó công nghiệp là một cái mũi
nhọn, hay là một cái nòng cốt.
Vì sao tôi nói công nghiệp hóa, … à, hiện đại hóa … là
chính chứ không phải là công nghiệp hóa. Vấn đề của ta và
của cả thế giới bây giờ là không chỉ vấn đề công
nghiệp mà ngay như nước ta hiện nay cũng phải hiện đại hóa
nông nghiệp đấy chứ vì cái nông nghiệp của ta chiếm tỷ
trọng rất là cao mà hiện đại hóa nông nghiệp không chỉ là
vấn đề công nghiệp hóa nông nghiệp mà nó còn bao gồm cả
những cái lĩnh vực khác như là công nghệ sinh học hay dịch
vụ trong nông nghiệp. Biết bao nhiêu cái để biến cái nền
nông nghiệp của chúng ta thành một cái nền nông nghiệp hiện
đại. Tức là bên cạnh cái nông nghiệp đó còn có một cái
lĩnh vực hiện nay nó thể hiện tính hiện đại của thế
giới, là dịch vụ.
Mà dịch vụ của chúng ta rất coi thường mấy năm nay, bao
nhiêu năm nay nó cứ đì đẹt như thế, mà không có chuyển
biến gì cả. Đại khái vẫn 38% với chất lượng rất xấu,
rất là kém. Mà thế giới đã đi rất là nhanh rồi. Hay là cái
lĩnh vực nó không sản xuất như là cuộc sống hiện đại,
thành phố hiện đại.
Chúng ta đi vào một cái nước gọi là có thể khoe là đã trở
thành nước công nghiệp ấy. Thế nhưng mà cuộc sống cực kỳ
xô bồ, thành phố thì lộn xộn. Cuộc sống chẳng hiện đại
gì cả. Có những người cũng lại không hiện đại thì làm sao
được. Tôi cho là quá trình sắp tới của chúng ta là quá
trình hiện đại hóa đất nước, trong đó công nghiệp hóa
cũng là một cái khâu nếu thích dùng cái từ đột phá thì
cũng có thể dùng một cái câu như vậy.
Không phải ngẫu nhiên mà chúng ta không có học theo Trung Quốc
một cách máy móc nhưng mà người ta đưa ra bốn cái hiện
đại khi bắt đầu cải cách mở cửa năm 78. Các đồng chí
nhớ đấy, nông nghiệp hiện đại, công nghiệp hiện đại,
quốc phòng hiện đại cái gì đấy, khoa học hiện đại. Chứ
Trung Quốc không dùng khái niệm "công nghiệp hóa", hầu như
không dùng. Cái này góp thì cũng góp thế thôi chứ chắc chả
ai nghe đâu, chả ai thay đổi đâu. Nhưng mà tôi cũng muốn góp
thử, khiêu khích các đồng chí vấn đề này. Là vì nếu sắp
tới chúng ta là cả một quá trình hiện đại hóa đất nước
chứ đâu phải chỉ là chúi vào công nghiệp. Đấy là một cái
ý kiến.
Cái ý kiến thứ hai là mười năm tới cái nhiệm vụ,…à ờ
ý kiến thứ hai là chúng ta đưa ra khái niệm rất là tù lù mù
là: "cơ bản trở thành nước công nghiệp". Thế nào là cơ
bản, không đâu định nghĩa được, không biết làm sao mà có
thể lấy cái gì làm thước đo, mà mục tiêu nào để phấn
đấu. Chúng ta cái gì không làm được thì biến thành cái
chuyện "về cơ bản" hay là "một bước". Đó là cái
thủ thuật của chúng ta thường hay làm. Nhưng đây là câu
chuyện mà phải rõ nó ra chứ không thể nào khác được. Đó
là ý kiến thứ hai.
Ý kiến thứ ba là, 2011-2020 thì cái gì là chính đây? Tại sao
tôi nói thế? Là vì chúng ta phải xử lý mấy vấn đề. Một
là, xử lý cái hậu quả của cuộc khủng hoảng, mà vừa rồi
chúng ta tụt xuống, năm nay là sáu phẩy bao nhiêu đấy.. năm
bảy gì đấy. Thì so với tám phẩy mấy phần trăm chúng ta
mới đạt được. 5,7 là chúng ta tụt xuống rồi. Lấy lại
được phong độ đó chắc cũng phải vài ba năm. Như vậy là
một nhiệm vụ trong 10 năm tới là lấy lại phong độ.
Cái việc thứ hai cực kỳ quan trọng mà cực kỳ phức tạp là
xử lý những bất ổn vĩ mô hiện nay cực kỳ nghiêm trọng.
Có thể nói trong nhiều năm tôi, không dám nói cả thời kỳ
đổi mới (nhưng mà tôi cũng chưa kiểm tra lại), nhưng trong
rất nhiều năm chưa bao giờ cái bất ổn vĩ mô nó nặng như
bây giờ. Cái thâm hụt ngân sách là cũng… chúng ta lai rai mãi
khoảng 5%, bây giờ là 6%, 7%. Bây giờ lấy lại được cái 5%
cũng phải mất mấy năm chứ tôi chưa nói cái việc cân bằng
ngân sách.
Thế rồi cái nhập siêu ngày càng nghiệm trọng v.v… Như thế,
nhiệm vụ thứ hai là xử lý những bất ổn vĩ mô. Tôi không
biết là nếu xử lý đúng cũng phải mất nhiều năm chứ không
phải là một năm đâu.
Cái vấn đề thứ ba mà chúng ta phải xử lý đây, mà đại
sự hơn nữa, là trong văn kiện có nói "nền tảng để Việt
Nam trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại chưa
được hình thành đầy đủ". Vậy, 10 năm tới hoàn thành
đầy đủ cái nền tảng này hay là mặc kệ cái nền đang xây
mà cứ xây cái tường. Vì vậy nhiệm vụ 10 năm là củng cố
cái nền tảng này để nó hoàn thiện hay là cái công nghiệp.
Cái này tôi chả hiểu thế nào cả. Đấy là cái vấn đề
thứ ba.
Vấn đề thứ tư, tôi cho rằng là 10 năm tới tình hình quốc
tế khó khăn hơn trước rất nhiều. Khó khăn hơn trước là có
mấy cái, tôi đơn cử ra thôi. Cái thứ nhất, sau khủng hoảng
người ta cơ cấu lại hết cả, nó thay đổi hết cả. Tôi
đồng ý với anh Lược thôi, người ta cứ đi, mình cứ bình
chân như vại, thì cái thay đổi ấy nó sẽ dội vào mình rất
nhiều. Mình phải ứng phó với nó thế nào? Mình chỉnh sửa
thế nào? Mình thích nghi thế nào? Đấy là một cái rất là
khó. Cái thứ hai khó là do cái hậu quả khủng hoảng, cái
cạnh tranh tăng lên rất nhiều. Cái xu hướng bảo vệ mậu
dịch thì nó tăng lên rất lớn. Trong khi đó thì ta lại phải
hội nhập sâu hơn với những cái thể chế thị trường tự do
ngày càng nhiều. Cái này rất là trái ngược. Hôm qua ở ASEM
chúng ta đã đồng ý đàm phán cả về … BTA với EU. Thế rồi
chúng ta phải thực hiện cái thị trường tự do với Trung
Quốc, với Ấn Độ, với ASEAN như thế là 2015 phải tự do
hoàn toàn v.v… Chúng ta đang đàm phán … (không nghe rõ) thì
cái quá trình tự do hóa chúng ta chui đầu vào cái tự do hóa
này thách thức rất là lớn. Đấy là cái khó thứ ba.
Cái khó thứ tư là cái nguồn vốn, nguồn vốn cũng sẽ là
không phải dễ dàng như trước nữa đâu với cái giám sát tài
chính như thế này. Cái thứ năm cực kỳ tôi băn khoăn rất
nhiều vì tôi cũng là cái thằng làm nước ngoài cũng nhiều là
một cái thay đổi thế giới là Trung Quốc …nhân tố Trung
Quốc, mà chúng ta tính chưa hết, chưa đúng mức. Ngay cái
chuyện dùng nhân dân tệ để thanh toán nhiều người nhìn nó
một cách rất đơn giản. Biết bao nhiêu cái phức tạp. Tôi cho
cái ý thứ ba của tôi là chúng ta sẽ phải thực hiện cái quá
trình này trong một bối cảnh quốc tế nghặt nghèo hơn rất
nhiều, phức tạp hơn rất nhiều. Chúng ta phải tính đến.
Ý kiến thứ tư là mô hình phát triển, là chuyện đại sự.
Những cái Đại hội III, Đại hội IV, có đưa ra cái mô hình
công nghiệp hóa của đất nước. Mà cái này cũng là sản
phẩm của anh Trần Phương với nhiều anh khác đây. Và ưu tiên
phát triển công nghiệp nặng, rồi Đại hội IV lại chỉnh
sửa lại. Thế thì cái mô hình hiện nay trong này trình bày tôi
thấy … người dân thường chưa hiểu nó như thế nào? (có
tiếng xen vào: "chưa có mùi"). Ừ thì tôi chưa dám nói thế,
nói thế sợ xúc phạm. (có tiếng góp ý rất nhỏ).
Đấy, cái ý của tôi trùng với ý của anh Phương vừa mới
nói là chưa hình thành được mô hình phát triển. Trong văn
kiện là chưa có. Cái đó là cốt lõi, câu chuyện đó là cốt
lõi. Trong cái mô hình ấy nó sẽ nảy sinh những mâu thuẫn thì
trong cái chiến lược này chưa nêu ra được cái mâu thuẫn
đấy và phương pháp xử lý cái mâu thuẫn đó.
Tôi nói ví dụ, như giữa tăng trưởng và hiệu quả là nó mâu
thuẫn nhau, tôi nói ở phạm vi vi mô thôi. Một nhà máy anh
muốn hiện đại hóa nó lên hay thay đổi đi thì anh phải
ngừng sản xuất, anh dỡ ra, anh sửa, anh đổi mới thiết bị,
anh cũng sẽ phải chậm lại vài ba năm. Thế thì cái vĩ mô cả
nước nó lại càng như thế, thế thì trong trường hợp ấy anh
phải chọn lựa cái nào? Anh lấy GDP làm trọng hay chất lượng
làm trọng? Trong trường hợp phải xử lý thì anh lấy cái gì
làm trọng?
Tất nhiên, chúng ta cũng đồng ý có lập luận là không có
tăng trưởng lấy đâu ra thế nọ thế kia. Đúng rồi. Phải
cố mà tăng trưởng thật cao nhưng trong trường hợp mà không
chọn lựa được thì lấy cái gì làm trọng? Cái thứ hai là
giữa cái tốc độ và cái bền vững cũng lại là mâu thuẫn
nhau, có những cái …(không nghe rõ) mâu thuẫn … muốn nhanh
thì phải xây dựng nhiều gây ra cái môi trường đang hứng
chịu đấy, bao nhiêu cái chuyện. Thì tóm lại chung quanh cái mô
hình chính là trọng tâm nên suy nghĩ sửa là sửa cái này, suy
nghĩ làm sao sửa này?
Cái ý kiến cuối cùng của tôi là có câu đột phá bây giờ
cũng trở thành mốt. Ở nước ta rất hay là cứ có cái gì là
thành mốt hết. Từ trên xuống dưới xã cũng đột phá, rồi
là cả nước đột phá, 3 cái tỉnh gì đó, 9 cái đột phá
thế phá thủng hết cả thế này thì chả biết là còn cái gì
nữa (có tiếng cười). …9 đột phá của một tỉnh thì không
biết ông đột cái gì nữa. Hôm qua trên vô tuyến tôi không
nhớ nói cái tỉnh gì (nói xen: Gia Lai). Tỉnh nào? Thì thôi, thì
ba cái đột phá này, nghĩa là tôi … chung quanh cái đột phá
này thì tôi có mấy ý kiến.
Thứ nhất, vấn đề trình tự của ba đột phá. Tôi cứ tạm
lấy ba đột phá thôi. Mặt trận tổ quốc lấy cái đột phá
chống tham nhũng nữa, như bà Hoàng Xuân Sính bà có đề nghị.
Nhưng tôi thấy trình tự thì nên đưa cái nguồn nhân lực lên
đầu. Chứ không nên đưa nó thành thứ hai. Mà trong cái chiến
lược này nếu mà đi vào cái cụ thể hóa thành cái nhiệm vụ
thì đặt ra thành nhiệm vụ thứ chín, thứ chín thì nó không
phù hợp. Đấy là một ý chung quanh cái nguồn nhân lực.
Ý thứ hai quanh nguồn nhân lực là không phải chỉ là vấn
đề giáo dục và chuyên môn nghề nghiệp. Mà vấn đề của
chúng ta là tạo nên một con người của xã hội hiện đại,
xã hội công nghiệp mới là quan trọng. Nó mang tính toàn diện
chứ không thể chỉ là vấn đề …(không nghe rõ) đâu. Cái ý
thứ ba về vấn đề nguồn nhân lực, là cái nguồn nhân lực
quyết định nhất, như anh Lược nói là nhân tài. Tôi thì cho
cái quan trọng nhất là lãnh đạo. Nếu không có cái tầm lãnh
đạo của một nước hiện đại thì nó … với một cái thế
giới như thế này thì không đơn giản.
Cái thứ tư, là nguồn nhân lực muốn xây dựng được thì anh
phải mười năm sau, chiến lược sau anh mới được hưởng
chứ không phải được hưởng ở cái này đâu. Bây giờ khoá
chặt rồi.
Cái thứ năm xung quanh vấn đề nhân lực ấy, thì nó mênh mông
như thế, thì tôi nói luôn riêng về vấn đề giáo dục thôi
thì …(không nghe rõ) thì nếu mà và ba năm nữa, 2 – 3 năm
nữa mà anh tranh cãi nhau như thế nào đó, anh thành một cái
hệ thống, hay là nói (thôi cũng) là cái chiến lược đổi
mới giáo dục, cải cách giáo dục cũng đã là khó lắm rồi.
Ta cãi nhau tùm lum như thế này chưa biết đi theo hướng nào?
Thế tôi hiểu đến ngày hôm nay chưa biết là cái ngành giáo
dục chúng ta sẽ đi theo hướng nào? Nó ra sao? Thì cái đó là
khâu đột phá của đột phá rồi. Chứ nếu không bắt đầu
từ cái này thì là cái gì? Giáo dục cái gì? Bằng cái gì? Ra
làm sao? Bây giờ sách giáo khoa đang thử. Đừng hi vọng cái
sản phẩm của cái này chúng ta được hưởng trong 10 năm tới.
Mà phải 10 năm sau nữa nếu làm tốt. Đấy, chung quanh cái
đột phá về giáo dục.
Cái thứ hai là vấn đề thể chế, nếu đấy cho là đột phá
thì tôi cũng tán thành thôi. Nhưng thể chế ở đây không chỉ
là chung quanh cái thể chế thị trường mà nó là thể chế
quản trị quốc gia. Hay là chúng ta cũng nói đơn giản ra là
thể chế chính trị. Thì trong cái thể chế chính trị này thì
nó cũng mênh mông lắm. Thì tôi chia sẻ ý kiến của anh Nguyễn
Trung là làm sao thôi cố nói mãi rồi, mấy chục năm nay rồi,
là làm sao cụ thể hóa ra, thể chế hóa nó ra, Đảng lãnh
đạo được thế nào? Đến đâu? Như thế nào? Nhà nước
quản lý thế nào? Và nhân dân làm chủ thế nào? Cái này đưa
ra khái niệm tù lù mù thế thôi. Nhưng mà cũng chưa rõ. Thành
ra thể chế đây không chỉ là vấn đề kinh tế.
Thế rồi cái vấn đề tranh cãi triền miên là kinh tế nhà
nước là chủ đạo, cũng là thể chế chứ gì, cũng là phần
nào đó là thể chế chứ gì. Nó vừa là kinh tế, vừa là
chính trị, như ở ta có cái buồn cười. Có những câu chuyện
cãi nhau 15, 20 năm, đây chỗ các đồng chí đây tham gia cả:
đảng viên làm kinh tế hay không, rồi bóc lột hay không bóc
lột? Cãi nhau 15, 20 năm. Loanh quanh như thế. Bây giờ lại loanh
quanh cái chuyện kinh tế nhà nước làm chủ đạo, lại phải
mất 15, 20 năm nữa. Loay hoay thế nào, mà cuộc sống thì nó
cứ đi. Đổ vỡ thì cứ đổ vỡ, tiền dân mất thì cứ mất,
tranh luận cứ tranh luận. Nếu đấy … thể chế thì tôi thấy
nên mở rộng khái niệm thể chế này ra chứ không chỉ quanh
quanh ở đây.
Còn cái kết cấu hạ tầng thì rõ quá rồi. Kết cấu hạ
tầng này rõ ràng cá nhân tôi rất là băn khoăn từ khi còn làm
việc cơ, cố có ý kiến mà cũng rất là khó là bị phân tán
quá mà không có trọng tâm trọng điểm. Những khâu gút của ta
quyết định sự phát triển kinh tế không tập trung vào, phân
tán hết tất cả. Tôi xin lỗi chứ ngay chuyện xây đường Hồ
Chí Minh là cái chuyện rất đúng nếu mà để xử lý cái
chuyện ách tắc ở đường số 1 và cái đoạn miền Trung. Tức
là khác đi thì chưa chắc đã phải, chưa phải thời gian làm,
chưa phải lúc làm. Nhưng chúng ta làm từ Pắc Pó …(không nghe
rõ) tất cả. Mà khi bàn từ xây Pắc Pó thì nặng về chính
trị, những cái chính trị ý nghĩa lịch sử thôi. Chứ đâu có
phải ý nghĩa kinh tế.
Vừa rồi cuộc tranh luận về đường sắt cũng mênh mông như
thế trong khi cái đường sắt hiện nay đáng ra phải cải tạo
rất nhiều, mà chiến lược lại vẫn ghi. Thành ra cái chỗ
lấy trọng tâm làm là cái khâu đột phá này thì tôi cho là
thỏa đáng thôi. Vấn đề là vấn đề làm sao biết chọn
được trọng tâm .
Thôi cuối cùng tôi xin một ý kiến nhỏ nữa thôi. Đúng như
anh nào đã nói thì cái góp ý kiến này là xôi chấm xôi thôi.
Tôi nhìn quanh quanh, tôi dự không biết bao nhiêu hội thảo lại
vẫn ngần ấy ông này thôi. Tức là chúng ta nói với nhau, cứ
loãnh quanh với nhau xôi chấm xôi thế thôi. Chứ người dân
tôi không biết người ta tiếp cận cái này thế nào, chứ tôi
tiếp cận rất nhiều người dân, thanh niên, có ai biết đâu.
Dài ngoằng ngoằng này ai đọc, ai hiểu biết gì đâu. Chả ai
hiểu biết gì? Cái người mà người ta bàn ấy, người ta
không hiểu biết. Không biết làm thế nào đây? Người ta không
đọc vì nó dài quá, mình đọc còn nhức đầu nữa là người
dân bình thường. Thế nhưng ông giải thích lại còn dài hơn.
Trên báo nhân dân các đồng chí xem những bài giải thích của
đồng chí ở Nguyễn Ái Quốc ý, một ý là các ông làm một
trang. Trời ơi, thế làm sao người dân hiểu được. Và những
hiệu quả của những câu chuyện ấy ra làm sao?
Đại hội Đảng bộ các cấp cũng thế, họ có góp cái này
nữa đâu. Tức là cuối cùng tôi xin lỗi anh Phương một câu
nữa thôi ạ.
Trong cái chiến lược này thì thể hiện cái mong muốn thì rất
nhiều, nhưng cái lòng mong muốn, … , tăng cường, đẩy mạnh,
nâng cao, rồi mở rộng v.v… rất nhiều. Nhưng biện pháp để
thực hiện cái này hầu như là không có. Trong đó có biện
pháp cơ bản của bất kỳ một cái sự phát triển nào là
đồng vốn thì cái này không có một cái chương nào, mục nào
nói về huy động vốn cả. Ở đâu? Như thế nào? Nguồn nào?
Phân bổ như thế nào? Anh Mại cũng có nói chuyện phân bổ tôi
cũng chia sẻ. Cái phân bổ ở đây, cáivấn đề gọi là tiền
đầu tư công đấy, bây giờ nó khủng khiếp quá. Bây giờ
đầu tư công như thế trong ngân sách đã thiếu rồi, bây giờ
chơi cái kiểu là trái phiếu. Đi dự vòng qua trái phiếu, cái
này mới là cái chết đây này. Dùng hết thì không biết là
bội chi ngân sách khủng khiếp như thế nào nữa. Thành ra cái
phần biện pháp trong này là quá yếu. Mà gắn bó biện pháp
cốt tử là vấn đề bốn thì lại hầu như không có. Ấy xin
mạnh bạo góp một số ý kiến, cái gì mà không nên không
phải thì các anh chị bỏ qua.
<strong>GS Trần Phương:</strong> Vâng xin cám ơn anh Vũ Khoan!
Mời anh Vũ Quốc Tuấn. Nhưng mà này hình như bây giờ là 10
giờ, các anh có muốn nghỉ một tí không? Rồi anh Tuấn sẽ
nói. Có lẽ ta nghỉ một tí rồi anh Tuấn nói nhé! Ta nghỉ 10
phút đến 10 giờ 15' thì ta vào (sau đó hội thảo nói chuyện
riêng ồn ào và nghỉ giải lao 23 phút…)
Ta tiếp tục thôi. Kể ra là nghỉ giải lao quá mười phút. Xin
mời anh Vũ Quốc Tuấn. Bây giờ ông lại đóng cái vai không
phải nhà lý luận nữa, không phải nhà chiến lược nữa mà
là Chủ tịch hội doanh nghiệp vừa và nhỏ phải không? (có
tiếng nói xen: "làng nghề") … à "hội làng nghề". Hai
cái hội đấy mình cứ hay lẫn với nhau, doanh nghiệp vừa và
nhỏ với làng nghề …(có tiếng bàn tán xôn xao, không nghe
rõ). A, rồi rồi rồi…(có tiếng nói nhỏ chen vào).
<strong>Vũ Quốc Tuấn:</strong> Thưa anh Trần Phương, thưa các anh
các chị, tôi xin phép ngồi nói…
<strong>Trần Phương:</strong> Vâng đúng đúng, để cho nó vào
máy.
<h2>(1h49'40″) Vũ Quốc Tuấn (cựu thành viên Ban nghiên cứu
của Thủ tướng, cựu trợ lý của cố Thủ tướng từ 1985
đến 1994, Chủ tịch Hiệp hội làng nghề VN):</h2>
Trước tiên tôi rất là hoan nghênh các anh đã phát biểu
trước. Và như thế tức là phải nói là trong giới kinh tế
chúng ta thì ý kiến gặp nhau nhiều lắm, rất là gặp nhau,
rất là nhất trí… (tiếng rất nhỏ, không nghe rõ). Tôi hy
vọng như anh Việt Phương nói đó, nếu như Đảng ta Đại hội
XI này đưa ra một bản nghị quyết ngắn gọn mươi, mười lăm
trang nói những vấn đề …(không nghe rõ) rất biến động.
Tôi cho rằng không biết là có được không? Bởi vì tôi có
nghe đồng chí Tô Huy Rứa hôm qua ở Mặt trận tổ quốc VN nói
đó … thì các anh chuẩn bị cái này công phu lắm, nghiêm túc
lắm nghe đầy đủ tất cả mọi ý kiến, mà tiếp thu rất
nghiêm túc, thì tôi sợ rằng không biết các vị có mạnh dạn
mà sửa lại những cái ý kiến đã đề ra như là ý kiến của
đại đa số chúng ta không?… (không nghe rõ)
<strong>Trần Phương:</strong> Chả ai sửa đâu. Ông nói ông cứ
việc nói còn người ta không sửa đâu (tiếng cười rộn lên).
Không phải! Nhiều Đại hội như thế rồi (có tiếng xen vào:
"vâng, chỉ có Đại hội VI…"). Nhưng mà ta nói, ta có trách
nhiệm nói, ta cứ nói (Vũ Quốc Tuấn: có tính chất xây dựng,
đầy đủ trách nhiệm của cán bộ đảng viên). Vâng. Chứ ông
nói mà ông hy vọng người ta sửa thì không nên đâu (nhiều
tiếng cười).
<strong>Vũ Quốc Tuấn:</strong> Điều thứ nhất tôi thấy rằng
là có thể nhận xét chung như thế này. Cuộc sống của dân ta
hiện nay á, nó không được phản ánh vào trong các dự thảo
văn kiện. Mà các dự thảo văn kiện theo tôi nó vẫn nặng về
… từ cái lý thuyết, mà phần nào đó cũ kỹ, giáo điều, mà
viết dài. Tức là cuộc sống của dân ta bây giờ đó, nó muôn
hình muôn vẻ, rất là phong phú sôi nổi. Ta có điều
kiện/(nhiều chuyện?) hết sức bức xúc thì không được phản
ánh đầy đủ trong … (nghe không rõ).
Chính vì thế cho nên tôi nghĩ rằng là phải làm thế nào đưa
cuộc sống vào nghị quyết. Có đưa cuộc sống vào nghị
quyết như thế thì nghị quyết mới có… (không nghe rõ) mà nó
phải (…) được tâm tư nguyện vọng của dân ta hiện nay. Tôi
xin nói hai vấn đề thế này, nói ngắn thôi ạ.
Một là vấn đề bây giờ phải đổi mới chính trị bởi vì
rằng qua một thời gian chúng ta lấy đổi mới kinh tế là chủ
yếu. Có đổi mới chính trị nhưng thật ra đổi mới chính
trị chưa theo kịp yêu cầu.
Mà giờ đây có chừng nào đó nó cản trở sự phát triển kinh
tế và ảnh hưởng đến đời sống của dân nữa. Chính vì
vậy cho nên tôi xin nhấn mạnh rằng phải nói tốt hơn, rất
kỹ hơn nữa về vấn đề đổi mới chính trị. Anh Vũ Khoan có
nói về đổi mới thể chế ý mà, chính là thế, nó là thể
chế chính trị. Tôi đồng ý như thế. Và nó là cái gì? Chủ
yếu là cái gì? Tôi xin nói thêm. Một là xác định cho rõ hơn
nữa vai trò lãnh đạo của Đảng. Và chúng ta nói rằng Đảng
cầm quyền. Đảng cầm quyền là thế nào? Cầm quyền của ai?
Ai giao cho anh cầm cái quyền đó mà anh cầm quyền?
Bây giờ có tình trạng Đảng can thiệp quá nhiều vấn đề
về kinh tế, làm cho cái ông Chính phủ đôi khi ông lại ỷ
lại vào sự lãnh đạo của ông Đảng. Có nhiều chuyện đáng
nhẽ ra có thể chủ động được…(nghe không rõ) lại đẩy
cho Bộ chính trị. Ở dưới có thể xử lý được lại hỏi
ông thủ tướng.
Đấy là một chuyện. Chuyện thứ hai đó, là Đảng can thiệp
quá nhiều về việc cấp đất đai, cho nên…(không nghe rõ)
đất đai,rồi cấp tín dụng vốn, rồi thì cho vay, giãn nợ
v.v… rất nhiều chuyện ông thường vụ tỉnh ủy…(đoạn này
nghe không rõ). Mà ông "thường vụ tỉnh ủy" là ai? (…).
Thế thì cái việc đó đảng có cần làm không?
Cách đây mấy năm Đảng (…) Bộ chính trị quyết định (…)
là bắn bao nhiêu pháo hoa, mấy điểm. Tôi nghĩ rằng (…). Thế
còn nhà nước, nhà nước bây giờ có thể nói cái hệ thống ,
bộ máy nhà nước bây giờ quá ư là cồng kềnh, hiệu lực
quá kém gây rất nhiều khó khăn cho dân mình trong đó có hiệp
hội làng nghề chúng tôi. Vẫn còn những cái kiểu xin cho, vẫn
còn cái kiểu là … can thiệt vào những hoạt động kinh tế
bằng những biện pháp hành chính. Bây giờ ví dụ thế này.
Từ những vấn đề kinh doanh của doanh nghiệp, những vấn đề
mà đáng lẽ có thị trường mà ta quyết định theo kinh tế
thị trường thì ông lại can thiệp. Bây giờ thì tôi xin đơn
cử một chuyện nhỏ thôi. Tức là bây giờ để kìm chế lạm
phát ông ấy chi ra bao nhiêu tỷ đồng đó để giao cho một số
doanh nghiệp để mà giữ được cái giá bán của một số sản
phẩm gọi là thiết yếu để mà kìm chế lạm phát. Thì tôi
nghĩ là không biết có phải như vậy không? Nếu chi như vậy
thì chi bao nhiêu nghìn tỷ đồng cho đủ bằng được mặt hàng
thiết yếu để mà nó không nâng giá. Rồi thì ông ý lại bảo
như thế thằng than không được tăng giá, điện không được
tăng giá v.v… Thế có phải là biện pháp hành chính không? Ví
dụ thế.
Thế còn cái nữa là ta, có anh đã nói rồi, tức là xã hội
dân sự.. Thì cho tới bây giờ đó, thì luật về hội trải qua
mười bốn lần dự thảo rồi mà tôi có tham gia khá nhiều
lần, chị Lan có tham gia, nhưng mà chưa hình thành được. Bởi
vì vẫn còn tư duy sợ xã hội dân sự, thực sự là như vậy
(có tiếng nói xen: cái tư duy "muốn quản"). Tức là cái tư
duy cái nhà nước muốn quản. Không! Chính vì sợ cho nên muốn
quản chứ nếu mà không sợ dân thì việc gì quản. Mà quản
cái gì thôi chứ. Tôi không nói dài vào chuyện này. Tôi chỉ
xin nói thế thôi.
Chính vì thế cho nên á, là làm thế nào có hai chuyện chủ
yếu về chính trị. Một, là tách bạch cái sự lãnh đạo của
Đảng với sự quản lý của nhà nước. Đảng đừng can thiệp
vào việc của nhà nước. Vì thực tế là can thiệp nhiều,
nhưng mà không chịu trách nhiệm. Ấy, nó "hay" ở chỗ đó.
Can thiệp nhiều, ra nhiều quyết định nhưng không chịu trách
nhiệm. Đó là chuyện thứ nhất. Chuyện thứ hai, nhà nước
không nên can thiệp vào hoạt động của thị trường, hoạt
động doanh nghiệp, mà nhà nước làm cái gì mà nhà nước cần
thì thôi. Đó là vấn đề thứ nhất tôi xin phát biểu.
Vấn đề thứ hai liên quan doanh nghiệp thì xin nói thế này:
văn bản dự thảo, các văn bản này, thì nói về vấn đề môi
trường kinh doanh và doanh nghiệp, môi trường bình đẳng của
doanh nghiệp, quá ư là sơ sài. Không thấy rằng hiện nay trong
thực tế các doanh nghiệp hiện nay, doanh nghiệp tư nhân đó,
doanh nghiệp ngoài quốc doanh như chúng ta thường nói, là bị
áp chế/(thuế?) rất nhiều. Trong khi đó, thì ông ấy ưu ái cho
doanh nghiệp nhà nước, thì phải chăng đây vẫn là chuyện
xuất phát từ tư duy công hữu tư liệu sản xuất khi mà hoàn
thành chủ nghĩa xã hội, không còn tư nhân nữa, có phải thế
không? Không biết bao nhiêu năm hoàn thành cái đó thì không rõ.
Nhưng hiện nay mà nói thì ông ý còn kỳ thị cái kinh tế tư
nhân rất nặng nề. Đồng thời vẫn ưu ái, coi doanh nghiệp
nhà nước trong hệ thống kinh tế nhà nước là chủ đạo.
Vẫn là được ưu ái. Thế thì phải nói ngay từ chỗ khái
niệm đó, kinh tế nhà nước là chủ đạo cũng không rõ ràng
gì cả. Đồng thời ông doanh nghiệp nhà nước dựa vào cái
thế đó mà duy trì vai trò chủ đạo của mình. Và được ưu
ái đủ mọi thứ. Thế thì cái tệ hại nó ra làm sao? … nó
thế nào? Chúng ta đều biết cả, không nhầm lẫn phải không
ạ? Chừng nào còn những cái chủ đạo ấy thì nền kinh tế
… thứ nhất á, về mặt chính trị mà nói là không phát huy
được sức mạnh đại đoàn kết toàn dân để đầu tư vào
kinh tế. Bởi vì ba nguồn lực ông phân cho nhà nước rồi còn
đâu tư nhân nữa.
Mà tôi xin mở ngoặc luôn cái khái niệm về phát huy sức mạnh
đại đoàn kết toàn dân được Đại hội IX nhấn rất mạnh.
Nhưng đến Đại hội này, văn kiện này nói quá nhẹ. Nói về
kinh tế tư nhân thì như thế là cũng trong văn kiện Đại hội
XI này, dự thảo về văn kiện này, thì nói kinh tế tư nhân có
bước thụt lùi so với Đại hội IX, so với văn kiện của
Đại hội X. Vì ông có một câu mà (…) tức là phát triển
mạnh kinh tế tư nhân hoặc kinh tế tư nhân là một động lực
phát triển kinh tế. Một động lực là quá yếu.
Nhưng mà trước đó, Đại hội IX, văn kiện Đại hội X đã
từng nói rằng phát triển kinh tế tư nhân rộng rãi, không
hạn chế về qui mô trong những lĩnh vực mà pháp luật không
cấm, có lợi cho kinh tế quốc dân, thế thì đậm đà quá chứ
gì. Kỳ này ông nói không đậm đà gì cả. Vì vậy cho nên
chúng tôi đề nghị có lẽ cái điểm đó là phải bổ sung
thêm kỹ hơn vì rằng là người ta cũng chưa hiểu cái kinh tế
tư nhân … thực ra mà nói nó gồm cả kinh tế tư bản tư
nhân. Ta đó … Đồng thời gồm cả bốn nhiệm vụ, kinh doanh
cá thể, anh ạ, cái lực lượng lớn lắm chứ. Bốn triệu hộ
mà, đùa đâu … nhưng ông chỉ sợ hình thành giai cấp, đấu
tranh giai cấp, phá bỏ v.v… Thì chính cái đó gây cho nhân doanh
chúng ta một cái gọi là mặc cảm và lo ngại. Ông nói thế
thôi, ông vỗ béo tôi chúng em rồi ông ăn thịt đấy … thì
rất nguy hiểm, làm thế nào phát huy sức mạnh dân tộc
được? Làm thế nào phát huy sức mạnh toàn dân làm kinh tế
được? Thế thì muốn xóa bỏ cái bất bình đẳng trong kinh
doanh đó, giữa các doanh nghiệp thì chúng ta đã có luật doanh
nghiệp năm 2005 rồi. Nhưng mà trong tư duy, trong thực tế mà
nói thì vẫn còn rất nhiều bất bình đẳng.
Chính vì thế cho nên theo tôi là phải hạ ưu thế bớt cái
đầu tư của nhà nước vào phát triển, khuyến khích mạnh hơn
nữa cái đầu tư của tư nhân của dân vào phát triển. Và
trong thực tế xóa bỏ tất cả những bất bình đẳng trong kinh
doanh để mà các thành phần kinh tế tự do kinh doanh và tự do
cạnh tranh. Nếu còn không bình đẳng thì làm gì có cạnh tranh.
Xin hết!
<strong>Trần Phương:</strong> Đồng chí nào phát biểu nữa. Mời
anh Thiên.
<h2>(2 giờ 2′) PGS-TS Trần Đình Thiên (Viện trưởng Viện Kinh
tế VN):</h2>
Kính thưa đồng chí Trần Phương, kính thưa tất cả các anh
các chị. Tôi cũng xin phát biểu mấy ý thế này. Hôm qua Liên
hiệp hội khoa học kỹ thuật cũng có làm mấy cuộc như thế
này, có nhiều ý kiến. Hội khoa học kinh tế phải tham gia
dưới góc của mình, cũng phải có ý kiến. Nhưng tôi nghĩ
rằng đây là câu chuyện mà nó gắn với đường lối lớn.
Nhất là cái cương lĩnh định hướng cho một cái công cuộc
phát triển. Cái chiến lược là 10 năm. Nhưng đây là cái dịp
để chúng ta có thể nói là định vị lại cái cách đi của
mình. Đặt ra cái sửa … cương lĩnh là vấn đề nó nghiêm
trọng, bàn đến việc gì mà nó đúng cái như vậy. Nếu không
lại cứ ì ì ì ì. Đây là cái việc mà tôi nghĩ rằng nên
tiếp cận theo cái cách như vậy.
Xin lỗi, tầng thứ hai là tầng chiến lược 10 năm. Mười năm
cũng là mười năm có thể nói đến cái lúc sau 25 năm đổi
mới, 10 năm nay là cuộc chơi khác rồi. Nó xoay triển như thế
nào? Đặt lên cái tầng kế hoạch 5 năm là cái báo cáo chính
trị, 5 năm. Thì 5 năm làm cái gì? Như thế có rõ không? Được
chưa? Tôi nghĩ là nó theo tuyến như vậy. Thế thì ở đây, theo
cái thời gian vừa phải như vậy thì tôi cũng có xin mấy cái
ý như thế này.
Thứ nhất, nó liên quan đến vấn đề lớn trong chọn đường
lối phát triển, cách phát triển, thì tôi nghĩ rằng là đến
cái thời điểm này nhìn 20 năm nó có cái việc thế này. Hôm
qua tôi cũng có phát biểu trên hội nghị Liên hiệp hội nhưng
hôm nay muốn nói rõ hơn là thế này. Có lẽ trong 25 năm vừa
rồi, cái điều chúng ta đạt được quan trọng nhất là thị
trường, là chuyển sang thị trường chứ không phải cứ cái
định hướngXHCN. Bây giờ phải nhìn nhận thẳng thắn như
vậy. Thế thì đến bây giờ chúng ta nhìn lại cái công thức
phát triển ấy là kinh tế thị trường định hướngXHCN, là
nên được hiểu thế nào cho nó rõ ràng? Nếu không nó không
minh bạch chỗ này, không rõ ràng chỗ này thì có thể cái
đoạn đi tới của ta là gặp vấn đề. Thì tôi có mấy ý
thế này. Có lẽ là mấy cái điểm không rõ ràng về mặt khái
niệm, mà cái khái niệm này là khái niệm cơ bản để thiết
kế ra cái đường lối phát triển. Đây là thời điểm mà tôi
nghĩ rằng bàn cương lĩnh là bàn đến khái niệm lớn những
cái định hướng lớn cho một đường lối phát triển thì tôi
thấy mấy cái điểm chưa rõ ràng là thế này.
Thứ nhất chúng ta đều biết đó là định hướng XHCN, nói
thế thôi nhưng mà XHCN này chưa được định nghĩa cho rõ
được bởi vì nó gắn với cơ chế kế hoạch hóa tập trung.
Thế còn định hướng XHCN mà nó gắn với thị trường là
không rõ. Mà cho đến bây giờ chúng ta bàn cứ né tránh cái
chuyện bàn (…) trong điều kiện bình thường, là cũng ngại
bàn lắm. Về mặt chính thức là ngại bàn lắm. Các nhà khoa
học cấp tiến là muốn xông vào bàn nhưng mà cũng không
được. Cái thứ hai gắn với định hướng XHCN có một khái
niệm nó rất thiết thân mà chúng ta bàn rất nhiều. Đấy là
thế nào là một lực lượng kinh tế chủ đạo trong điều
kiện thị trường.
Ngày xưa, toàn là sở hữu nhà nước, toàn là quốc doanh thì
đương nhiên nó là chủ đạo, khỏi phải bàn. Nhưng mà đến
lúc đụng vào nguyên lý thị trường một cái thì chúng ta
thấy là lập tức cái vấn đề chủ đạo là nó có vấn đề.
Khái niệm chủ đạo là nó có vấn đề nhưng mà chúng ta chưa
bao giờ bàn cái chuyện này cho nó một cách sòng phẳng về
mặt khoa học. Mà tôi cho rằng đây là hai cái khái niệm quyết
định một cái cách phát triển gắn với một cái rô-to, cơ
bản là chuyển sang kinh tế thị trường mà tất cả chúng ta,
Đảng cộng sản, thừa nhận đấy là lựa chọn đúng.
Và tôi cho là toàn bộ những hiệu quả phát triển hiện nay có
vấn đề là nó gắn trong cái tổ hợp này. Sự không tường
minh về khái niệm, cơ bản, khái niệm cơ bản là nó làm chúng
ta không thể nào rõ ràng được về mặt cơ chế. Nó làm
chúng ta không thể nào làm được về cơ chế. Đến cái khái
niệm khác, tôi xin nói là khái niệm ví dụ như là nhà nước
pháp quyền… tôi cho là khái niệm lớn của phát triển như
hôm nay là ý của anh Khoan nói về hiện đại hóa đất nước,
tôi rất đồng ý. Những khái niệm lớn của loài người là
dân chủ, là nhà nước pháp quyền, là xã hội dân sự mà
chúng ta rất ngại bàn đến. Chúng ta cứ tiếp cận từng
bước một từng bước một. Và chúng ta đang hướng đi sau.
Tiếp cận nhưng mà theo cái kiểu không muốn tiếp cận nó chứ
không phải là… Đây là tôi muốn nói cái minh bạch thái độ
đối với những lập trường.
Những xã hội phương Tây ngày xưa nó phát triển mà tên nó
gọi là ngôn ngữ nhân loại của loài người như cách mạng
Pháp người ta chỉ bàn tới khái niệm cơ bản bình đẳng, tự
do bác ái, các thứ. Mà Bác Hồ, tôi nghĩ đi tiếp thu những
cái ấy, khuân về Việt Nam những cái thứ ấy. Nhưng cho đến
bây giờ những cái khái niệm đó tại thời điểm thế kỷ 21
của chúng ta vẫn rất ngại bàn, không muốn làm cho nó rạch
ròi từ (…) về mặt khái niệm. Rụt rè. Và, tôi nghĩ là …
theo ý kiến cá nhân của tôi, là khi mà chúng ta đưa định
hướng XHCN vào, đưa cái khái niệm gọi là lực lượng chủ
đạo trong kinh tế thị trường vào thì cái đấy nó hàm một
cái ý tứ ở trong đấy tức là chúng ta không muốn chấp nhận
thị trường, chứ không phải (…) Nó có một cái nuối tiếc,
không muốn, từ từ thôi, càng chậm càng tốt. Cố gắng phanh
hãm lại và như thế có lẽ rằng là cái cuộc chơi thị
trường không bao giờ nó có thể phát triển.
Cho nên tôi muốn có ý đầu tiên là thế này, là đã làm
cương lĩnh để mà định hướng lớn cho một dân tộc, tại
cái thời điểm này, là phải rõ ràng được những khái niệm
lớn, cái hướng lớn, chứ cứ chập chừng do dự thế này thì
khó lắm. Bàn đi cũng không được. Hoặc chúng ta thấy là các
anh các chị có nói đấy, những chuyện tù mù rất không rõ
ràng. Đấy chuyện lớn cũng tù mù. Ví dụ như là "về cơ
bản", khái niệm khoa học "về cơ bản", "về cơ bản"
để làm gì? Để chúng ta không muốn chấp nhận những cái
tiêu chuẩn thực. Và cái gì nữa, rồi "bước ngoặt", chúng
ta hay có những "bước ngoặt". Ai chả biết ngoặt nhưng
ngoặt thế nào? Đi thẳng không đi cứ ngoặt là thế nào. Ví
dụ như vậy. Thế thì những cái chuyện như thế chúng ta nói
chúng ta dùng tính từ quá nhiều, dùng những tính từ gọi như
(…) đó gọi là cái tính vô hướng. Tính không vét vơ của
phát triển, quá nhiều. Như thế là không rõ ràng.
Cho nên tôi nghĩ rằng bàn đúng như các anh nói thì nói cái
việc này dù cái Đại hội này chưa giải quyết hay không tôi
nghĩ nó vẫn cứ đặt ra với cái đất nước này. Cho nên ta
họp ở đây cũng không phải chỉ vì là Đại hội có bàn hay
không mặc dù tôi biết là thời gian còn quá ngắn để mà
thảo luận. Trở lại cái này một cách rõ ràng nhưng mà với
tư cách là một hội khoa học, tôi nghĩ rằng là ta vẫn cứ
đặt ra và nên đưa ra một cách rất rõ ràng như thế này,
chứ nếu không cuộc sống nó vẫn cứ phải như thế này,
buộc phải trở lại khái niệm thôi. Dân chủ cộng hòa, Việt
Nam dân chủ cộng hòa, độc lập tự do hạnh phúc. Đẩy ra
đẩy vào, kéo ra kéo vào thì đúng là kéo pháo vào ra Điện
Biên Phủ thì nó có nhưng mà những khái niệm lớn của loài
người chúng ta thể hiện thái độ phát triển như thế là tôi
cho rất khó, khó thảo luận.
Cái ý thứ hai mà tôi muốn nói chúng ta là một cái nước đi
sau. Một cơ hội phát triển cực kỳ lớn mà nhiều người nói
và tôi rất đồng ý là cái lợi thế lớn nhất của Việt Nam
bây giờ là đi sau. Muốn đi sau thì phải như thế nào? Đi sau
là phải nhìn thời đại cho nó rõ ra thì mới có thể tận
dụng được cái lợi thế. Chúng ta nói khoe chúng ta toàn những
lợi thế tĩnh ở đâu mà đào ra bán cái là hết ngay. Trong khi
đó những lợi thế cơ bản mang tính thời đại thì chúng ta
quên mất. Và ở đây nó có một cái điều là muốn tận dụng
được cái lợi thế lớn đó thì cái quan trọng nhất là phải
định vị thời đại cho nó đúng, cho nó rõ . Ở đây có cả
anh Lược và anh Hồng Hà (…) là những người (…) mấy kỳ
vừa rồi. Đây là tôi biết thôi. Các anh tham dự nhiều các
mặt khác … (không nghe rõ) nhau nhưng mà nó có cái câu chuyện
bàn về thời đại của chúng ta đấy là vẫn tư duy trên một
cái nền rất cũ của các khái niệm mà bị chính thời đại
nó vượt qua.
Bây giờ thời đại 100 năm mới có cuộc khủng hoảng, nó
đảo lộn cả thế giới, CNTB còn có như ngày xưa không? Phải
nhìn nhận cho nó rõ chứ, CNXH nó đã có như thế rồi, chúng ta
cứ cố gắng vớt vát lại, theo nghĩa như vậy. Chúng ta phải
đổi mới cách nghĩ về chính CNXH chứ không phải giữ cái
cách nghĩ ngày xưa. Cái thời kỳ quá độ, cái khái niệm quá
độ có thể vẫn là quá độ nhưng không phải quá độ như
ngày xưa. Ta không làm cái việc đó, rồi là cục diện của
thế giới nó thay đổi đến tôi nghĩ là làm chiến lược là
phải tính đến cục diện.
Trong cái khoản chiến lược thì tôi có nói với anh Lược
cuộc đời này cuối cùng nó tóm có mấy dòng thế này thế
này, bối cảnh thời đại, không rõ cục diện là thế nào
cả. Mà cái cục diện đó nó hiện nay đặt ra vô cùng nhiều
vấn đề với sự sống còn cho sự phát triển của đất
nước này. Bàn chiến lược mấy cái câu như thế gọi là tính
mô phạm như thế chứ không phải là tính định hướng. Cho
một cái sự lựa chọn, một cơ hội phát triển. Thì như thế
là khó.
Cái tôi muốn nói ở đây là đánh giá thế giới này nó là
cái gì mà chúng ta làm cương lĩnh là chúng ta phải làm 50 năm
nữa thì cái thế giới này nó thấy thế nào? Mà Việt Nam trong
cái thế giới đó chứ không phải Việt Nam đang tư duy chính
cái thế giới ở tại cái thời điểm này. Xu hướng thấy nói
cũng lơ mơ một câu à đấy cái gọi là kinh tế tri thức, gọi
là toàn cầu hóa, toàn cầu hóa bàn mấy năm mới dám chấp
nhận một khái niệm chứ chưa phải là thực chất. Cục diện
là không rõ, Trung Quốc, Ấn Độ nổi lên là cái tình thế
phát triển Việt Nam đến đây, tôi cho rằng là chúng ta cứ
nói là bí mật nhiều quá cho nên bàn nó khó lắm.
Đấy là cái điểm thứ hai mà tôi muốn nói, đã là những cái
lúc bàn đến cái vấn đề lớn như thế này thì những cái
chuyện đó phải bàn rất là rõ ràng, minh bạch.
Tôi thấy đây là có cả anh (…) có cả anh (…) anh Võ Văn
Kiệt, tôi thấy thế này, ở đây chia sẻ (…) Tức là cái nỗ
lực chỉ là viết ngắn lại chứ không phải là làm cho nó rõ
ra. Mà đáng ra cái chỗ này, cái chỗ tiên phong cho dân tộc
phải làm rõ ra, đặt ra những vấn đề lớn đó, cho nên cố
gắng chỉnh sửa cái nỗ lực cao nhất là nó ngắn lại. Thế
cho nên khi mà định vị thời đại rõ là rõ … (nghe không
rõ). Mình nhập cuộc rồi. Mình nhập cuộc hoàn toàn mà lại
ở cái thế yếu đi sau mà lại không biết cái thế giới thế
đấy nó thế nào thì làm sao phát triển được. Lúc đó biến
số quốc tế là phải là biến số lớn đầu tiên ( …) của
mình, chứ không phải ngoài biến số của mình.
Cái điểm cuối cùng mà tôi muốn nói nó gắn với chiến
lược, thì ở đây thế này. Tôi muốn nói đó là cái chiến
lược ta viết rất là khái quát, nó có mấy cái điểm mới
quan trọng nhưng mà nó chung quá cho nên thực ra tính quyết
chiến nó chưa được thể hiện rõ. Ví dụ thay đổi mô hình
tăng trưởng, thay đổi như thế nào? Tôi cho rằng tư tưởng
lần này đặt ra là thay đổi nguồn tăng trưởng là một tư
tưởng rất lớn. Hai mươi nhăm năm chúng ta mới nói ra (…)
nhưng có nghĩa như thế nào thì nó đều đều, nó mờ mờ,
đáng lẽ phải làm rõ được cái chuyện ấy. Mà chiến lược
chỉ cần làm rõ cái chuyện ấy thôi (…)
Thứ hai là trong chiến lược nó có một cái mà tôi thấy để
mà hành động, tức là thiết kế những cái việc để mà hành
động thì lại viết nó quá ngắn gọn. Đây tôi chưa nói tư
tưởng, đấy gọi là cái đột phá chiến lược. Các ý tứ
chiến lược chung là nó định hướng chung thôi chứ không
phải chỉ riêng để mà hành động. Nhưng mà có mấy cái
điểm để mà hành động thật quyết liệt để mà nó bung ra
từ đấy là nó triển khai cái lôgic tung tóe ra những việc
khác. Là ba cái đột phá mà tôi thấy viết rằng thứ nhất là
nó quá ngắn, thứ hai đột phá viết kiểu đấy là nó quá
rộng không thể nào đột phá được.
Mười lăm năm vẫn mấy cái điểm, lần này thêm cái đột phá
hạ tầng thì tất nhiên cũng có thể coi đột phá được.
Nhưng thực ra đấy là món nợ của những Đại hội lần
trước đưa ra là phải làm (…) nên bàn. Công nghiệp hóa mà,
chưa làm thì giờ phải làm, buộc phải làm. Không làm thì
không có cái nền ấy, không bay nhảy, không chạy chiếc đi
đâu cả. Thế còn hai cái điểm kia là hai cái điểm chưa
thấu, mà hai cái điểm ngày xưa gọi là thể chế, gọi là
đột phá thể chế. Tôi hỏi đột phá thể chế là đột phá
kiểu gì. Toàn bộ cái đổi mới này chỉ có là thể chế hay
không, nói đột phá thể chế thì nói rõ điểm đột phá nó
là cái gì? Chứ còn cấu trúc thể chế là toàn bộ đổi mới
của chúng ta, là cái thể chế ấy. Nếu chúng ta đặt ra như
thế thì không biết đổi mới chỗ nào. Cho nên mới tù mù.
Hoặc ví dụ như là chính sách tiền tệ, thị trường tiền
tệ chẳng hạn. Có phải đột phá không hay là … (không nghe
rõ) nói đột phá, làm một cái nó bung ra, nó bung các thứ ra.
Ví dụ như vậy, chứ còn nếu mà những cái gọi là thực thi
hành động đưa ra những cái quá rộng như thế là cái định
hướng nó … ,mà tôi cho rằng là chúng ta phải tư duy cũng
phải nói cho rành mạch cái khái niệm đột phá cho đến bây
giờ cái cách hiểu vẫn khác nhau. Cách hiểu khác nhau. Có lẽ
chúng ta cũng phải làm nhiều nước họ đột phá rồi. Chúng ta
cũng biết ở ta là cách nhìn nó khác đi.
Tôi nói ví dụ đột phá của Trung Quốc năm cái điểm, năm
cái đặc khu, đó là đột phá. Vừa là thể chế, vừa là
vùng. Nó tổ hợp lại thế là nó bung ra. Mà đấy là đột phá
toàn bộ hệ thống cấu trúc ở trong một cái điểm. Như thế
mới là đột phá. Của ta đột phá coi như là cả một cái hệ
thống như này là đột phá và đột phá cái nguồn nhân lực.
Tất nhiên nguồn nhân lực là quan trọng. Nhưng mà cái phát
triển của con người kéo dài cả hàng trăm năm, mấy chục
năm, "đột phá nguồn nhân lực" nghĩa là thế nào? Người
ta phải đột phá về chương trình, ví dụ thế, đột phá vào
một khâu nào đấy … nó cho nó rõ, "đột phá nhân lực"
thì chả ai phản đối được cả. Nhưng mà để hành động
thì tôi e rằng những khái niệm này chưa đủ để mà... Tôi
xin phép có mấy ý kiến. Xin hết!
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/7367), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét