thành viên Ban nghiên cứu của Thủ tướng, Viện Nghiên cứu
Phát triển IDS):</h2>
Xin cám ơn chủ tọa, trước hết tôi rất tán thành những ý
kiến của anh Tiến và anh Việt Phương. Về ý kiến của anh
Tiến tôi xin bổ sung thế này: Văn kiện của Đại hội chưa
làm rõ được một điều, không phải là chỉ có cái chuyện
là giải phóng con người, giải phóng dân tộc. Trên thực tế
đến ngày hôm nay chúng ta vẫn chưa làm được cái việc là
thống nhất dân tộc, thống nhất dân tộc ở đây là thống
nhất về con đường đi, thống nhất về tương lai, về rất
nhiều chuyện. Phải nói rằng vấn đề thống nhất dân tộc
đang là một vấn đề cực lớn. Một đất nước thống nhất
mà không có cái sự thống nhất dân tộc, về ý chí, về con
đường đi, khó mà giữ nổi. Đấy là tôi xin thêm vào ý kiến
của anh Tiến.
Ý thứ hai, rất tán thành ý kiến anh Việt Phương, nên có một
cái quyết định, những nghị quyết, những việc phải làm,
tôi xin kiến nghị cụ thể mấy thứ thế này.
Một, về cương lĩnh có mấy chỗ sai dứt khoát nên bỏ đi.
Viết về nhận định quốc tế – sai. Viết về nhận định
các nước XHCN – cũng sai. Viết về nhận định tình hình trong
nước – cũng sai.
Tôi lấy ví dụ, các nước XHCN còn lại kiên định con đường
XHCN, thế chúng ta theo Triều Tiên à, theo Bắc Triều Tiên à?
Không được các đồng chí ạ! Viết về quốc tế sai, viết
về đất nước sai giữa tình hình thế giới cũng sai chỗ ấy
nên bỏ, nếu còn giữ lại thì nguy hiểm. Đấy là chưa kể
trong văn kiện có một chỗ nhắc cả Trung Quốc nữa, tôi đề
nghị bỏ đi.
Điểm thứ hai, về ý kiến của anh Việt Phương nêu lên những
chuyện cần phải đi vào quyết nghị thì tôi xin nêu mấy
việc thế này. Cái quyết nghị đầu tiên nên đưa vào quyết
nghị của Đại hội mặc dù vấn đề này đã được đề
cập rồi. Đồng chí Tổng bí thư, đồng chí Chủ tịch nước,
đồng chí Thủ tướng đã nói những cái chuyện phát triển
bền vững (thậm chí đồng chí Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng
có một bài rất dài nói về phát triển bền vững), trong nghị
quyết Đại hội ở trong báo cáo chính trị cực kỳ mờ nhạt.
Tôi đề nghị thế này, ghi hẳn vào nghị quyết Đại hội là
phải làm sao chuyển hẳn được đất nước ta sang một cái
thời kỳ phát triển sâu bền vững và lập hẳn cả một cái
kế hoạch để mà thực hiện điều này chứ không phải chỉ
có ghi một câu như vậy rồi về ai thực hiện công việc ý
không thành vấn đề. Đấy là vấn đề thứ nhất.
Vấn đề thứ hai, trong mười năm tới này vấn đề đối
ngoại cực kỳ quan trọng. Mà trong những vấn đề quan trọng
đó, vấn đề khó nhất là vấn đề quan hệ với Trung Quốc.
Tôi đề nghị nghị quyết Đại hội ghi thế nào thì ghi nhưng
phải giải quyết bằng được cái mối quan hệ đối ngoại
này vì không giữ được mối quan hệ đối ngoại này thì
đất nước không có ổn định, đất nước không phát triển
được. Có độc lập thì cũng chỉ lệ thuộc mà thôi. Cho nên
vấn đề này phải ghi rất rõ trong nghị quyết, ghi như thế
nào thì xin tùy Đại hội.
Ý kiến thứ ba, tôi xin đề nghị ghi vào nghị quyết: cải
cách thể chế chính trị trở thành một đòi hỏi bức xúc.
Hiện nay thể chế chính trị của chúng ta lạc hậu và đã
trở thành cản trở sự phát triển của đất nước. Tôi xin
nói rõ thêm, cải cách thể chế chính trị ở đây đừng có
hiểu nhầm là đa nguyên đa đảng các thứ mất thì giờ. Không
phải. Cải cách chính trị ở đây là gì, là nói rõ ra Đảng
làm gì, Nhà nước làm gì, quyền của dân như thế nào như anh
Tiến nói. Và trên tinh thần đó tôi đề nghị ghi rõ hẳn vào
nghị quyết phải xây dựng lại hiến pháp mới. Thì tôi đề
nghị thế này, nghị quyết cần ghi rõ ít nhất là 3 việc như
vậy. Xin hết! (vỗ tay sau đó là tiếng bàn tán).
<strong>GS Trần Phương:</strong> Mời anh Lược!
<h2>(35'10″) PGS Võ Đại Lược (cựu Viện trưởng Viện
Nghiên cứu kinh tế và chính trị Thế giới, cựu Thành viên ban
Nghiên cứu của Thủ tướng):</h2>
Thưa anh Trần Phương, thưa các anh các chị! Tôi có một chút ý
kiến. Thứ nhất, (có tiếng nói xen "nói vào máy"). Vâng,
tôi cũng đồng tình với ý kiến của ba người đã phát biểu.
Tôi xin nói thêm một số điểm chính.
Việc thứ nhất, đáng tiếc những cuộc hội thảo như thế
này, ta nói với ta mà không có vị nào có quyền tương đối
quyết sách ngồi nghe cả, thành ra điều đó là điều đáng
tiếc.
Thứ hai, nhận xét của tôi là chúng ta đang sống trong một cái
thời đại, mà Trung Quốc xem là đại biến động và đại
điều chỉnh, nhưng rất tiếc là tinh thần của một thời
đại đại biến động và đại điều chỉnh ấy không được
thể hiện ở trong những văn bản của Đại hội. Có nghĩa là
gì? Thế giới cứ biến động, cứ điều chỉnh còn ta … (nghe
không rõ) như thế. Thì đó là một cái điều tương đối rõ
trong tất cả những văn bản này.
Và tôi cũng đồng ý với anh Việt Phương là nhiều điểm
trùng (lùi?) so với Đại hội X. Những ví dụ này tôi có thể
kể ra. Nhưng mà rất nhiều quan điểm khó có thể chấp nhận.
Tôi đồng ý với anh Nguyễn Trung, ví dụ đánh giá về CNXH
sụp đổ là một tổn thất hết sức to lớn v.v… thế không
thấy nó là một thời cơ à? Nếu như cái mô hình CNXH Sô-viết
không sụp đổ thì liệu chúng ta có đổi mới không? Tôi chắc
là không có! Đó thời cơ chứ không phải chỉ là tổn thất.
Cho nên đánh giá không đúng.
Cái đánh giá CNTB là bản chất bóc lột áp bức các dân tộc
v.v…, nhưng không thấy cái sự điều chỉnh, cái sự phát
triển của nó à? Nó có khủng hoảng, nó có điều chỉnh, nó
có phát triển và có những mảng tiến bộ và rất tiếc là
Trung Quốc cũng đang đi theo con đường TBCN mà nó có gọi là
XHCN đặc trưng Trung Quốc …(không nghe rõ) người ta nói rằng
nó đang đi theo TBCN. Và rất nhiều điểm Việt Nam chúng ta đây
cũng du nhập kinh tế thị trường của chủ nghĩa tư bản chứ,
chúng ta không nên xem họ là thối nát và v.v… và đánh giá
như vậy cũng có nghĩa là những đánh giá này trái ngược với
công cuộc đổi mới của chúng ta. Vậy chúng ta phát triển kinh
tế để làm gì, chúng ta chơi với Tây làm gì? Chúng ta đổi
mới bậy bạ à? Đánh giá như vậy là có hại cho công cuộc
đổi mới.
Điều thứ hai là định nghĩa chủ nghĩa xã hội, lại đưa
một cái câu là là… "lực lượng sản xuất hiện đại …
chế độ công hữu … (nghe không rõ). Thế trước đây chúng
tôi dùng cái chữ là, tôi và ban biên tập thảo luận tranh cãi
dùng cái chữ là "quan hệ sản xuất của". Thế đây là
chế độ công hữu …(không nghe rõ) nó rất là vớ vẩn, thế
này thì còn các quan hệ phân phối v.v… vứt đi đâu và nếu
không quan niệm tư tưởng dân chủ cái gì? Và nước này có …
(không nghe rõ), vô lý và có hại cho khu vực đổi mới. Cho nên
tôi đề nghị là bỏ, trở lại cái cũ tức là "lực lượng
sản xuất và quan hệ của" … (không nghe rõ). Hơn nữa là có
thể nói thế này: "toàn bộ cái gọi là định nghĩa XHCN này,
xem ra chỉ có ngoài cái chữ ấy ra thêm 1 chữ nữa "Đảng
cộng sản lãnh đạo" ….(không nghe rõ) chương trình. Thì ông
… là những cái chuyện về văn hóa đậm đà bản sắc con
người vì nhân dân. Các nước phương Tây nó cũng vậy, nó
chả kém gì chúng ta và thậm chí là nó còn hơn ta về rất
nhiều điểm. Cho nên cái định nghĩa này cũng là một
thứ…(không nghe rõ), người ta không rõ CNXH là thế nào…
(không nghe rõ) thì trừ hai việc tôi nói chế độ công hữu …
thì nó giống như tư bản. Vậy thì nên định nghĩa thế nào
về vấn đề này?
Một vấn đề nữa là trong cương lĩnh có một điểm cương
lĩnh đưa cái gì mà Trung ương, các hội nghị ít nhất người
ta đã đạt cho đến bây giờ, những điểm rất quan trọng về
chế độ sở hữu, mà trong các hội nghị vừa rồi nó đã
được thừa nhận, tức là thừa nhận cái hình thức sở hữu
cổ phần là hình thức phổ biến của nền kinh tế, thì trong
này không có đưa. Toàn những "công hữu", những cái chuyện
là … (không nghe rõ). Anh không đưa được cái điều mà Trung
ương đảng này đã thừa nhận. Tôi cho điều ấy là không
được. Hay là về khoa học công nghệ, trong các Đại hội
trước đã khẳng định một cái điều … là anh tự nghiên
cứu mày mò phát hiện phát huy sáng chế mà phải nhập khẩu
công nghệ. Những cái nước như chúng ta lạc hậu đi lên không
nhập khẩu công nghệ thì ông tự phát minh ra à? Không bao giờ
ông tiến được. Trong lần này tuyệt nhiên không có một chữ
nào là nói về nhập khẩu công nghệ cả. Thì tôi thấy chúng
ta hoàn toàn sáng tạo hết à? Tự sáng tạo thì mới thế chứ
… (không nghe rõ). Không có.
Về nguồn nhân lực thì nói rất ghê gớm nhưng mà thưa các
đồng chí hiện nay trong nguồn nhân lực thì cái quan trọng
nhất là nhân tài. Nói có nguồn nhân lực mà chúng ta có thể
có mấy chục triệu, không có ý nghĩa nếu như có mấy trăm
ngàn nhân tài tinh hoa của đất nước này mà ông không dụng
cho tốt thì những anh kia toàn là lao động giản đơn mà chỉ
làm…(không nghe rõ) thì chỉ làm thuê suốt đời … chính sách
nhân tài của chúng ta là có thể sẽ bị hỏng, cho đến giờ
này. Tức là người tài trong nước anh không dùng, còn những
anh Việt kiều học trò bên Harvard ở lại tất cả …(không
nghe rõ) và người tài thế giới thì không bao giờ vào Việt
Nam để làm, nó chỉ …(không nghe rõ) thôi. Thế thì làm sao
phát triển được, cho nên chúng tôi cho rằng trong mục về
chiến lược nguồn nhân lực thì phải đặc biệt nhấn mạnh
đến cái chính sách nhân tài. Mà trên đấy phải cụ thể hóa
ra, chứ hiện nay chúng ta xem như chưa có một chính sách nhân
tài, nghĩa là thủ khoa thì rất đông nhưng tôi nghe được báo
cáo là có năm thủ khoa về cơ quan Hà Nội là năm năm sau không
còn thằng nào cả. Bỏ hết. Như vậy là nhân tài… (không nghe
rõ). Đó là một cái điểm là là… (đoạn này nghe không rõ).
Đấy là những cái điểm về…
Còn một cái điểm nữa có nhiều ý kiến, tôi sợ là hết thì
giờ nên tôi chỉ nói thêm điểm nữa thôi. Một cái điểm
nữa, tức là đất nước chúng ta còn một cái điểm tranh cãi
rất nhiều lần. Tôi cũng là người tham dự vào những cuộc
tranh cãi suốt …(không nghe rõ). Vai trò chủ đạo của Kinh tế
nhà nước … nền tảng. Thì bây giờ chuyện đấy tiếp tục
giữ như hiện nay thì chúng ta sẽ phạm vào cái gì? Hiện nay
thưa các đồng chí quốc doanh chiếm khoảng 37% GDP của đất
nước. Mà quốc doanh là ai? Là Vinashin rồi đủ các loại …
suy ra đủ các loại tham nhũng và lãng phí tài nguyên quốc gia
và quốc gia tập trung tất cả nguồn vốn các thứ vào đây
để rồi lãng phí. Và một cái nền kinh tế mà quốc doanh
chiếm khoảng 37% GDP (mà đã giảm xuống rồi đấy) thì làm sao
có thể nền kinh tế có hiệu quả.
Và trên thế giới này, tôi xin báo cáo các đồng chí không có
một nền kinh tế thị trường nào mà quốc doanh chiếm tỷ lệ
lớn như vậy. Chúng ta không thể cạnh tranh được. Và tiếp
tục tình trạng này thì tôi có thể… giữ chủ đạo… nhưng
mà ông để cho cái câu ấy nó sẽ là cái câu không đúng cho
tất cả những cái chính sách bao cấp, trợ giá, trợ giúp cho
quốc doanh và tạo ra một khu vực không lợi ích kinh tế và
đất nước chúng ta có lẽ là sẽ mãi toàn là tham nhũng, tham
nhũng bây giờ nó chết co lại 2,7 điểm, dưới ba điểm là
thuộc vào dạng báo động thì chúng ta chỉ có 2,7 điểm, tức
là ghê gớm đấy là nơi để tham nhũng, nơi để lãng phí, nơi
để cái chỗ đấy là cái chỗ phi XHCN nhất thì chúng ta cho nó
vai trò chủ đạo và cho nó vai trò là định hướng XHCN. Thật
là quá nguy hiểm. Và tôi thấy là cứ cần cái việc gì nhờ
đến nó, là lúc ví dụ chúng ta thiếu tiền ngoại tệ bắt nó
phải bán ngay 3 tỉ.
Suốt một năm tôi ở hội đồng tư vấn chúng ta có ba chục
triệu, nó có bán không? Nó không bán, thì xin thưa các đồng
chí là nó không làm cho uy tín nhà nước, nó không thể quản
một đống sắt mà nó hóa ra là quả đấm để nó bỏ túi nó,
chứ không phải để nó hỗ trợ cho nhà nước. Thì đó là
một vấn đề tôi kiến nghị lần này không nên quản lý nữa.
Thì trong chiến lược bỏ chữ "nền tảng" vẫn còn
…(không nghe rõ) chủ động một số ngành thôi, thì hỏi các
anh bây giờ nông nghiệp có chủ đạo không? Hoàn toàn không.
Một loạt các ngành công nghiệp hàng tiêu dùng, dệt may v.v…
có chủ đạo không? Không. Thế nó không chủ đạo mà anh cứ
ghi nó vào chủ đạo mãi. Thì tôi cho rằng trên thực tế nó
đã không làm được vai trò chủ đạo và nó chỉ cái mức
để tạo dựng cơ sở không tốt cho cái tư tưởng phát triển.
Đấy là một cái ý mà tôi nghĩ là điểm này rất quan trọng
mà trong báo cáo chính trị, trong cương lĩnh. Trong cương lĩnh
thì giữ nguyên, trong chiến lược thì bỏ chữ "nền tảng",
nhưng mà tôi đề nghị là phải bỏ ra. Đấy là cái điều
thứ ba mà tôi muốn nói.
Một vấn đề nữa là, tôi cũng hoàn toàn … ở trong đây có
nói những vấn đề là "hoàn thiện thể chế" để cho đột
phá. Cái vấn đề rất quan trọng là hoàn thiện theo hướng
nào? Thể chế của chúng ta hoàn thiện theo hướng nào mới
được chứ? Tôi nói hoàn thiện lại quay về mô hình Sô-viết
có được không? Cũng là một cái hoàn thiện, tôi hoài cổ
trở về cái cũ cũng là hoàn thiện chứ. Vậy cái hoàn thiện
của chúng ta tắc ở ngã ba đường. Nếu tiến lên thì giống
tư bản, mà ông tụt lại thì lại giống Sô-viết, còn ông
đứng như hiện nay là không phát triển được. Vậy thì rõ
ràng vấn đề định nội … là định hướng của hoàn thiện
thể chế nói chung cả chính trị, hành chính, kinh tế. Tôi thì
tôi nghĩ định …(không nghe rõ), hướng này là hướng hiện
đại. Chưa hiện đại đấy là các nền kinh tế, các nước
phương Tây đạt được một cái trình độ hiện đại về
thể chế. Cái thể chế đấy nó cũng có thể anh xem là tư
bản, anh không học thì ông đã học kinh tế thị trường của
nó rồi, tại sao anh lại không học cách hay của nó. Thì thôi
ta chưa tam quyền phân lập, ta chưa gọi là đa đảng đối lập
nhưng ít nhất là những cái thể chế dân chủ hành chính minh
bạch công khai... (không nghe rõ) của nó thì chúng ta phải…
(không nghe rõ). Chứ nếu chúng ta không định cái này ra thì
tôi cho rằng cái hoàn thiện thể chế là không có định
hướng. Cái hoàn thiện thể chế ghi trong đây là không có
định hướng. Mà không có định hướng thì vô nghĩa, không có
ý nghĩa gì cả. Đó là vấn đề thứ hai.
Cái thứ ba là cái đất nước như chúng ta nó có một điểm,
tất cả những vấn đề quan điểm phát triển, cải cách thể
chế, chính trị v.v… Nếu không được thử nghiệm thì anh
không thể áp dụng được. Bây giờ chúng ta mới làm thử
nghiệm bỏ Hội đồng nhân dân cấp huyện và cấp xã, thì
cũng phải thử nghiệm chứ. Thế thì tôi cho rằng cái hình
thức, cái môi trường để thể nghiệm, để thực nghiệm mỗi
thể chế này thì phải được xác định. Và Trung Quốc cũng
lập một cái đặc khu, đặc khu Thẩm Quyến đấy là nơi thực
nghiệm hầu hết những cái cải cách kể cả kinh tế, chính
trị của Trung Quốc, sau đó nhân ra cả nước.
Và bây giờ nó đang áp dụng một số thể chế định làm cả
tam quyền phân lập …(không nghe rõ) chứ không phải là nó
không làm, nó đang làm. Mà nếu thành công nó nhân ra. Thế
chúng ta bây giờ thử nghiệm rất ít, hay là không có thử
nghiệm, mà nói cho cùng không có cái thử nghiệm nào về thể
chế và ông không có chỗ để thử nghiệm. Áp dụng thử
nghiệm nó rộng, mà thử nghiệm mà nó không có môi trường
phù hợp như là trong Thâm Quyến đặc khu như vậy thì anh thử
nghiệm thì cái kết quả của thử nghiệm là không chính xác.
Do vậy mà chúng tôi cho rằng, cần phải tạo lập những khu
vực để mà thử nghiệm những thể chế mới. Thì chính là
những đặc khu kinh tế. Mà hiện nay Việt Nam chúng ta lập ra
mười lăm khu kinh tế mà trong đề nghị nhưng báo cáo các
đồng chí năm khu đó cực kỳ vớ vẩn.
Người ta đồn có mỗi ông trưởng ban quản lý đất …(không
nghe rõ) chả là cái gì cả, mà các khu khác khu Dung Quất …
(không nghe rõ) không phải là đặc khu, cho nên khu của chúng ta
là những khu về cơ bản là khu công nghiệp chứ không phải là
khu … Không có thể chế gì … lộm nhộm ngoài mấy … (nghe
không rõ) ra. Thì thưa các đồng chí là như vậy nói chung là
không được và tôi cũng rất đồng ý là cái bản này nếu so
với sự thay đổi của thời đại hiện nay, những biến động
to lớn của thời nay đang diễn ra thì quả là …(không nghe
rõ). Và…(không nghe rõ) đến đây thì nó đặt đất nước
chúng ta đứng trước những cái … rất là lớn. Nếu chúng ta
không có một đường lối, không có một cái chủ trương phát
triển, một quan hệ phát triển. Những giải pháp phù hợp …
Xin cảm ơn! (vỗ tay).
<strong>GS Trần Phương:</strong> Mời anh Mại … Nếu mà cứ
tiến độ thế này thì chúng ta có thể không cần đến hai
ngày đâu (tiếng cười). Không phải, nói như thế rất tốt là
thế này, chúng tôi nghe được nhiều, các anh nói chúng tôi còn
nghe. Chốc nữa tôi nói anh lại nghe, chứ còn nếu mấy ông mà
nói dài thế thì không ai nghe cả. Xin mời anh Mại
<h2>(50'05″) GS-TSKH Nguyễn Mại (cựu Phó chủ nhiệm Uỷ ban
Nhà nước về Hợp tác và Đầu tư, Chủ tịch Hiệp hội Doanh
nghiệp đầu tư nước ngoài):</h2>
(Có tiếng nói: "Ông nói gần vào máy đi, hoặc là ông ngồi
xuống để nói chứ nếu ông nói đứng thế…")
Tôi chỉ có ba ý kiến thôi ạ.
Ý kiến thứ nhất, nếu mà đọc… Tôi chủ yếu nói về
chiến lược, thì phải nói rằng là người ta đã cố gắng
thể hiện một số ý rất cơ bản để mà đổi mới trong
thời kỳ 2011 – 2020, nhấn mạnh phát triển nhanh, phát triển
bền vững nhưng bằng chất lượng và hiệu quả thì phải nói
đấy là một cái …, còn cái thể hiện không được như mong
muốn thì đấy là chuyện khác. Chứ còn trong văn kiện mà
chiến lược đó thì phải nói rằng là có những cái tư
tưởng … (nghe không rõ) nhưng mà cái đó không được thể
hiện bằng các cái chủ trương, các cái định hướng mà tôi
nghĩ rằng nếu như mà thực hiện các chủ trương định
hướng trong cái này thì đến năm 2020 không thể có được như
là ý tưởng mà đưa ra Đại hội lần này. Tức là thay đổi
về mô hình tăng trưởng, biến đổi, tăng trưởng bền
vững.v.v… Thì tôi xin góp mấy ý kiến thế này.
Thứ nhất là tôi cho là có ba cái chỉ tiêu mà tôi đề nghị
… rất là … Đại hội này phải thay đổi. Chỉ tiêu thứ
nhất là chỉ tiêu thu ngân sách 28% trong năm năm 2006(?)-2020. Tôi
cho rằng quá cao so với đất nước hiện nay. Chúng ta từ 17%,
18% đã là nhiều rồi. Đến 21%, 22% cũng là cao. Năm năm vừa
rồi xin phép là 28% và như vậy là gây ra hai tác động.
Một là anh lấy tiêu dùng của dân làm cái thu ngân sách nhà
nước mất khoảng 5% – 6%. Cho nên không thể có thể cải cách
tiền lương, không thể giải phóng sức lao động và năm năm
vừa rồi vật giá tăng như vậy thì đời sống thực tế của
đại bộ phận của người làm công ăn lương, những người
lao động có thu nhập thấp và thu nhập trung bình là giảm đi
rất rõ rệt. Bây giờ người ta phải đóng không biết bao
nhiêu các cái khoản khác.
Và tôi tha thiết đề nghị Đại hội lần này không chấp
nhận cái mà báo cáo của dự thảo Bộ Kế hoạch đầu tư là
năm năn vẫn giữ 25-26% về thu ngân sách. Chỉ để là 20-21%
thôi, thì đấy là một đề nghị thứ nhất, là một con số.
Con số thứ hai là tôi tha thiết đề nghị phải điều chỉnh
cái tổng vốn đầu tư xã hội trên GDP là 42,5% như năm năm
vừa rồi. Đấy là quá cao. Đài Loan trong suốt 18 năm đầu tư
trên GDP chỉ là 28% và người ta phải tăng trưởng trên 10%.
Cho nên cái con đường hiện nay không phải là con đường đầu
tư đến 40-42% mà chính là con đường làm thế nào mà có hiệu
quả hơn và câu chuyện có hiệu quả hơn thì rất rõ chính là
đầu tư công, đầu tư vào doanh nghiệp nhà nước.
Cái vụ PMU18 trước Đại hội X, vụ Vinashin trước Đại hội
XI là hai điển hình cho việc đầu tư công của không hiệu
quả và doanh nghiệp nhà nước không hiệu quả. Cho nên tôi
đề nghị Đại hội lần này phải mổ xẻ một cách nghiêm
túc: vì sao vụ PMU18 nó nghiêm trọng, vụ Vinashin còn nghiêm
trọng hơn vẫn tiếp tục xảy ra trước hai Đại hội? Nếu
không thì không thể giải quyết được bài toán đầu tư.
Và tôi đề nghị là chỉ giữ cái đầu tư trên GDP 35%, và
nếu kéo xuống được xuống 32% được như các nước thì rất
tốt. Và như vậy chúng ta sẽ không đối mặt với tăng
trưởng nóng, không đối mặt với lạm phát. Đó là cái thứ
hai tôi tha thiết đề nghị.
Cái con số thứ ba tôi tha thiết đề nghị là nếu mà các anh
các chị tính, thì hiện nay thu qua thuế thì bao nhiêu phần trăm
là thu bằng hải quan? Bởi vì hải quan với dầu khí là 42% thì
trừ dầu khí đi 16%, tôi bỏ ra, thì tổng thu trong nước của
hải quan hơn 30% (là thu hải quan). Đấy là rất phi lý.
Chúng ta vẫn làm ngân sách bằng cách thu hải quan, thuế chồng
lên thuế, và như vậy do không tích tụ vốn, các doanh nghiệp
trong nước không có một cái chính sách rõ ràng về thuế thì
không thể nào tăng cái thu trong nước được.
Cho nên trong Đại hội mười năm sắp tới, phải tăng thu trong
nước như các nước khoảng 90%, còn thu hải quan thì giảm
xuống 10% – 15% thôi.
Để làm được việc đó thì tôi nghĩ rằng là chúng ta hay nói
đến tư tưởng Hồ Chí Minh thì chắc các anh các chị biết
rằng là trong di chúc là Bác Hồ đã nói là sau chiến tranh là
phải quan thức dân. Trước hết là bỏ hoàn toàn thuế nông
nghiệp cho 80% nông dân và tôi nghĩ rằng là tư tưởng chính
sách thuế trong cái thời kỳ công nghiệp hóa cũng là tư
tưởng Hồ Chí Minh là khoan thức dân cho các doanh nghiệp, đặc
biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Chúng ta không thể đánh
chung cao thuế như hiện nay. Mà phải thay đổi hoàn toàn các
cái hệ thống thuế hiện nay.
Tôi có đề nghị là cải cách thuế thì cải cách triệt để,
cơ bản. Và không thể giữ như hiện nay được.
Thì đấy là có ba cái con số mà tôi tha thiết đề nghị với
tư cách là Hội Kinh tế Việt Nam thì chúng ta nên mổ xẻ. Còn
nếu không thay đổi được ba cái chỉ tiêu này thì Đại hội
này cũng là như mười năm vừa qua, là lún sâu vào những cái
lạm phát, lún sâu vào tăng trưởng rất chậm, hiệu quả rất
là thấp.
Còn một hệ số ICOR chắc các anh biết rồi, là từ 2,2 năm
1991-1995 rồi đến 3,2 năm 1996-2000, 4,2 từ 2001-2005 và 6, hơn 6,
2006-2010. Cho nên cái điều chỉnh hệ số ICOR xuống là rất
cần thiết và đấy mới là hiệu quả. Đấy là một ý kiến
thứ nhất.
Cái ý kiến thứ hai, tôi đề nghị rằng là nên thay đổi cách
tiếp cận là… các đột phá. Ở đây có đề ra ba đột phá
rất ngắn, một là thể chế và cải cách hành chính, thứ hai
là nguồn nhân lực chất lượng cao, là đổi mới toàn diện
giáo dục, thứ ba là hạ tầng cơ sở. Thì tôi cho cái đấy
không phải là đột phá.
Đột phá phải là như Đại hội VI, tức là đột phá bắt
đầu từ tư duy phát triển. Và chúng ta có một cái thời kỳ
rất tốt, rất thuận lợi cả quốc tế và trong nước. Hiện
nay chúng ta có 1.200 đô la tính theo đầu người. GDP bây giờ
là có hơn 100 tỷ đô la và vì vậy cho nên trong nước hoàn
toàn là có thuận lợi hơn trước rất nhiều, tiềm năng rất
tốt. Ít nhất chúng ta hiện nay có hơn 500.000 doanh nghiệp trong
đó có những doanh nghiệp … (không nghe rõ) được và ngoài
nước thì rõ ràng là hội nhập kinh tế quốc tế chúng ta bây
giờ sâu rộng hơn nhiều.
Năm năm nữa chúng ta hội nhập càng sâu hơn với thế giới do
đó tôi cho là... tư tưởng chiến lược của mười năm sắp
tới phải là đổi mới từ tư duy phát triển và tôi rất tán
thành nhiều ý kiến anh em là chúng ta có một cái thành công là
đổi mới trước hết về kinh tế và ổn định về chính
trị. Đã đến lúc chúng ta không thể không đương đầu với
đổi mới về chính trị, tôi muốn nói rằng (như anh Trung) là
không phải đa nguyên đa đảng nhưng rõ ràng là toàn bộ cái
thể chế chính trị hiện nay là không đảm bảo cho phát triển
kinh tế trong tương lai.
Vì vậy phải đổi mới một cách cơ bản từ việc là lãnh
đạo đảng, từ việc quản lý của nhà nước không thể can
thiệp … bất kỳ cái gì thủ tướng cũng ra quyết định cả,
không có cái chuyện là như "28" tự nhiên bỏ ra khoảng 160
nghìn tỷ mua gần 10 tỷ đô la mà không ai chịu trách nhiệm
cả, không có cái chuyện Vinashin như vậy, không có một ông
Bộ trưởng nào bị cách chức cả. Không thể không có cái
đổi mới chính trị.
Rõ ràng là vai trò của quản lý nhà nước, vai trò Quốc hội,
thì rõ ràng là tôi cũng xin nói là Quốc hội hiện nay chưa
phải là cơ quan lập pháp đúng nghĩa của nó bởi vì toàn bộ
cái luật Quốc hội chỉ rất chung chung. Cơ quan lập pháp chính
là chính phủ, chính là Thông tư các bộ cho nên phải đổi
mới. Biến Quốc hội ít nhất thành một cơ quan chủ yếu là
lập pháp, và cái chức năng đấy phải được thay đổi và vai
trò dân chủ của xã hội của nhân dân. Chúng ta không nên kỳ
thị về cái … xã hội dân sự.
Hiện nay, theo công bố hiện nay có 4.000 tổ chức dân sự đang
hoạt động ở ta. Không có cái luật về hội mà mắc mớ
đến 4, 5 năm nay, không ra được cái luật hiệp hội. Cho nên
rõ ràng vấn đề dân chủ trong đó có vai trò của các tổ
chức dân sự là một cái điều rất quan trọng. Toàn bộ cái
đổi mới thể chế chính trị tôi nghĩ rằng là cần phải
đưa vào thành một cái đột phá lớn chủ yếu. Chứ còn hiện
nay hoàn thiện thể chế của chúng ta đang làm, hạ tầng cơ
sở chúng ta đang làm … Cải cách giáo dục chúng ta làm mà
không thành công thì không thể coi ba cái đó là ba cái mà đột
phá được.
Bởi vì vậy tôi cho rằng đột phá phải học tập tư tưởng
như là Đại hội VI. Bắt đầu về tư duy phát triển và từ
đó đổi mới toàn bộ hệ thống chính trị để làm cho hệ
thống chính trị tương thích với sự phát triển kinh tế và
nó trở thành một cái động lực chủ yếu thúc đẩy phát
triển kinh tế chứ không phải là … (không nghe rõ).
Cuối cùng tôi cũng hy vọng rằng là … (có nhiều anh em thì
rất là nghi ngờ về cái chuyện tiếp thu). Nhưng mà tôi cũng
không nghe trực tiếp, nhưng hôm qua anh …(nghe không rõ) có nói
rằng là anh ấy đến phát biểu ở cái hội thảo của Liên
hiệp hội khoa học kỹ thuật Việt Nam bởi vì anh ấy thấy anh
Rô Huy Rứa phát biểu ở Mặt trận tổ quốc, với tư cách là
ủy viên Bộ chính trị, trưởng Ban tuyên huấn, anh ý nói rằng
là lần này Đảng thực sự muốn nghe ý kiến của các nhà khoa
học và của dân. Thì tôi nghĩ rằng là chúng ta có lẽ cũng
phải tin vào lời nói của một cái ông mà đứng đầu một cơ
quan tư tưởng như vậy.
Cho nên là với hy vọng rằng những cuộc họp như thế này
được tổng hợp thành những vấn đề lớn và nhanh đưa ra
như là một văn kiện tham khảo cho các đại biểu ở Đại
hội người ta thảo luận. Bởi vì tôi cũng như các anh thôi,
tôi cũng không muốn góp ý vào cương lĩnh, cũng không muốn góp
ý kiến vào chính trị. Bởi vì tôi nghĩ rằng là có lẽ tất
cả chúng ta biết rồi sau khi thông qua chẳng ai nhớ bao nhiêu
nữa, chủ yếu là góp ý kiến vào giải pháp về kinh tế.
Và cuối cùng tôi thấy họp bàn nên đánh giá đúng điều
kiện hiện nay nước ta. Tôi cho là chúng ta đang đứng trước
những thách thức rất lớn nhưng mà chúng ta cũng có thời cơ
rất lớn. Vì vậy tôi cho rằng chúng ta có thể học cách tiếp
cận với thời cơ trong những cái thách thức.
Tôi xin đưa ra hai cái dẫn chứng. Một, là anh Lược vừa nói
về cái chuyện sụp đổ của vai trò XHCN, rõ ràng là Đảng ta
lúc đó quá thông minh biến nó thành một cái thời cơ, chúng ta
đã bình thường hóa quan hệ với Trung Quốc … năm 1991 chúng
ta liên tục đàm phán với Mỹ rất tích cực để năm 1994 Mỹ
bỏ cấm vận. Rồi 2005, ta vào ASEAN sau đó ký hiệp định chung
với EU rồi bình thường hóa quan hệ với Mỹ. Thì rõ ràng
Đảng ta, Việt Nam mình cái việc đối phó với thách thức
bằng cách biến nó thành thời cơ chủ động tranh thủ hội
nhập kinh tế thế giới nhưng mà khủng hoảng 1997 và khủng
hoảng 2007 thì Trung Quốc người được hưởng lợi nhiều
nhất trong hai khủng hoảng đó. Chắc các anh các chị biết
rằng là rõ ràng trong khi thế giới đang bị khủng hoảng thì
người Trung Quốc đã làm được một cái chuyện rất thần
kỳ là tranh thủ biến Trung Quốc thành một cường quốc kinh
tế thứ hai của thế giới và tầm ảnh hưởng, sức mạnh
của Trung Quốc ra khắp thế giới, kể cả châu Á, châu Phi.
Và chúng ta thì rất bị động vì đối phó với cả hai cuộc
khủng hoảng ấy. Làm cho cuộc khủng hoảng thứ nhất thì
chúng ta bị ảnh hưởng đến nay năm 2004 …(không nghe rõ).
Khủng hoảng thứ hai chúng ta lúng túng đến mức mà chúng ta
… 2008 thì đầu năm thì đưa ra giải pháp thắt chặt tiền
tệ, tháng 8 đưa ra giải pháp mở rộng tiền tệ. Rõ ràng lúc
nào chúng ta cũng phải ứng phó theo cái kiểu đối phó với
thách thức. Chưa có một cách nhìn dài hạn để biến từ
thách thức thành cơ hội. Tóm lại là tôi xin đề nghị nhấn
mạnh trong thời đại hiện nay của chúng ta là rõ ràng là có
thể hoàn toàn chủ động biến thành thức thành cơ hội như
là chúng ta đã từng làm. Thì lúc đó mười năm sắp tới mới
phát triển được. Tôi xin cảm ơn!
<strong>GS Trần Phương:</strong> Cảm ơn anh Mại! (vỗ tay)
Bây giờ đồng chí nào muốn nói nào? Anh Vũ Khoan. Vâng, mời
anh Vũ Khoan!… Cứ ngồi mà nói thì nó to hơn anh ạ. Đừng
đứng dậy nữa…
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/7366), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét