Béla, có thể sẽ phải đối mặt với bản án tù giam 3 năm vì
tội danh công khai phủ nhận những tội ác của CNCS tại đất
nước này, chiểu theo một điều luật mới được Chính phủ
Hungary thông qua cách đây ít tháng.
<div class="boxright320"><img
src="http://danluan.org/files/u868/1285852841_nv_0.jpg" width="320"
height="215" alt="1285852841_nv_0.jpg" /><div class="textholder">Biszku Béla
và Tổng bí thư Kádár János</div></div>
Trên cơ sở đơn tố giác của dân biểu cực hữu Szilágyi
György (đảng JOBBIK), ngày 11/8/2010, Sở Cảnh sát Budapest đã
mở cuộc điều tra đối với ông Biszku, cựu Bộ trưởng Nội
vụ Hungary thời kỳ 1957-1961, một tuần sau khi vị chính khách
này, trong bài trả lời phỏng vấn Kênh truyền hình Duna TV, đã
tuyên bố rằng <a
href="http://nhipcauthegioi.hu/modules.php?name=News&op=viewst&sid=1623">biến
cố 1956</a> là "<em>phản cách mạng</em>".
Cũng trong dịp đó, ông Biszku còn khẳng định rằng, làn sóng
đàn áp của chính quyền Kádár thời gian sau đó - trong đó có
những án tử hình, đặc biệt là bản tử hình dành cho <a
href="http://nhipcauthegioi.hu/modules.php?name=News&op=viewst&sid=560">vị
thủ tướng Nagy Imre</a> - là "<em>hợp pháp và công minh</em>".
Dân biểu Szilágyi György, trong một cuộc họp báo, đã cho hay:
đơn tố giác của ông dựa trên một điều khoản trong Bộ
Luật Hình Sự (BLHS) mới được sửa đổi của Cộng hòa
Hungary, theo đó, có thể phạt tù giam tối đa 3 năm đối với
người nào công khai phủ nhận, tỏ ra nghi ngờ hoặc cho rằng
tội ác diệt chủng của các thể chế Quốc xã và Cộng sản -
cũng như các tội ác chống nhân loại khác - là "không đáng
kể".
Sự thắt chặt BLHS nói trên là một trong những quyết định
đầu tiên của Quốc hội mới, được thành lập sau cuộc bầu
cử mùa xuân 2010 và, theo dân biểu đảng JOBBIK, hành vi của
cựu Bộ trưởng Nội vụ Biszku Béla thích hợp để bị khép
vào tội đó.
Sự việc kể trên đã khiến công luận Hungary rất quan tâm vì
nó hướng sự chú ý của xã hội đến cách nhìn nhận lịch
sử đất nước này trong những thập niên dưới thời XHCN, và
tới vai trò, trách nhiệm của một số cựu chính khách thượng
đỉnh của Đảng Cộng sản Hungary, hiện đang sống những ngày
cuối đời.
Câu chuyện ông Biszku càng được để tâm vì sau hơn 5 tuần
kể từ khi cuộc điều tra được mở, cảnh sát Hungary cho
biết đã hỏi cung vị chính khách trên tư cách nghi can và đang
thu thập các dữ liệu cần thiết để buộc tội.
<h2>"Nắm đấm cứng nhất của thể chế độc tài mềm"</h2>
Đó là biệt hiệu được đặt cho Biszku Béla, một trong những
nhân vật trụ cột của làn sóng đàn áp sau cuộc cách mạng
1956. Sinh năm 1921 tại vùng Márok, chuyên nghề thợ nguội, gia
nhập Đảng Cộng sản Hungary năm 1944, Biszku đã leo mọi nấc
thang của bộ máy đảng, để trở thành Trưởng phòng Cán bộ
Thành ủy Budapest (1959), Bí thư Quận ủy Quận X, Budapest (1951),
Bí thư thứ nhất Quận ủy Quận XIII, Budapest (1953).
Khi cuộc cách mạng dân chủ 1956 bùng nổ, Biszku đã tổ chức
những đơn vị vũ trang, thành viên gồm các đảng viên và công
nhân trung thành với đảng, để chống lại quân khởi nghĩa.
Vì thành tích đó, sau biến cố 1956, ông được tặng Kỷ niệm
chương Vì chính quyền Công-Nông, một trong những phần thưởng
lớn nhất của thể chế Kádár.
Trong hơn 20 năm sau đó, Biszku Béla từng là một yếu nhân của
chế độ với những cương vị cao cấp như Bí thư thứ nhất
Thành ủy Budapest (1956-1957), Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ
trưởng (Phó Thủ tướng, 1961-1962), Bí thư Trung ương đảng
(1962)...
Đặc biệt, bị hậu thế lên án mạnh mẽ nhất là những hành
vi trong 4 năm giữ chức Bộ trưởng Nội vụ sau cách mạng 1956:
Biszku được coi là người trực tiếp chỉ đạo chiến dịch
đàn áp của chính phủ mới, với chừng 300 án tử hình và
20.000 án tù đày dành cho những người tham gia cuộc cách mạng.
Biszku được coi là đã can thiệp thô bạo vào hoạt động của
cơ quan tư pháp: còn lưu lại nhiều bằng cứ văn bản cho thấy
trong các phiên họp nội bộ của Trung ương Đảng, Biszku đã
lên tiếng đòi tòa các cấp tại Hungary phải đưa ra những
bản án "nghiêm khắc" hơn nữa, và rằng con số các bản án
tử hình như vậy vẫn còn "quá nhẹ tay".
Luôn là người theo chủ trương cứng rắn, năm 1978, Biszku bị
cách chức và cho về hưu vì phản đối chính sách hòa dịu
của Tổng bí thư Kádár János, người mà ông từng là một
thủ hạ tâm phúc sau cuộc chính biến 1956. Tuy nhiên, thời kỳ
1980-1989, Biszku vẫn giữ một trọng trách trong Hội đồng Công
đoàn Toàn quốc (SZOT) và chỉ thực sự ngưng hoạt động chính
trị khi Hungary kinh qua biến chuyển dân chủ vào năm 1989.
Từ đó, Biszku sống yên ổn và không bị ai quấy rối tại
biệt thự tại Đồi Hoa hồng, khu "thượng lưu" ở Budapest,
với mức lương hưu năm 2010 là 240.000 Ft, tức là gấp 3-4 lần
mức lương hưu của một người dân bình thường.
<h2>Bộ phim định mệnh</h2>
Hoàn toàn tránh giới báo chí, không hề đưa ra bất cứ tuyên
bố hay phát biểu nào với giới truyền thông trong vòng 20 năm,
cái tên Biszku Béla dần dần đã trôi vào quên lãng, nhất là
đối với giới trẻ trưởng thành trong hai thập niên qua. Tuy
nhiên, ông đã gặp "hạn" khi phải đối mặt với hai nhà
báo tự do, hai "dân báo" (blogger), đặt mục tiêu "săn
lùng" bằng mọi giá những đảng viên cộng sản còn sống
để cật vấn họ về những vấn đề trong quá khứ, và cái
chính là để họ đối diện với công luận, xem họ có hối
hận vì những gì đã làm.
Mục đích ấy được một trong hai nhà "dân báo", cô Skrabski
Fruzsina, đưa ra trong một entry mang tựa đề "Những người
cộng sản, hãy run sợ" gây chấn động "thế giới mạng"
mùa hè năm 2008: "<em>Tôi không đe dọa những người cộng
sản. Tôi cũng chả có gì để đe dọa, bởi tôi không có ôtô
đen, không có bộ máy đàn áp, không có vũ khí và cũng không
có chó săn. Tôi chỉ muốn biết về họ.</em>
<em>Giá mà lương tâm họ cắn rứt đôi chút. Nếu đôi khi ai
đó hỏi họ, có thể là cháu chắt họ hay một người hàng
xóm: Bác ơi, hồi đó thế nào? Sao bác lại làm những gì bác
đã làm? Bác cảm thấy sao khi nhìn vào mắt những người quen
mà vì lời bác, họ đã bị bắt? Khi đánh đập tù chính trị?
(...) Khi tra khảo? Khi hét lên "bọn phản cách mạng hãy run
sợ"? Khi cười nhạo giới phú nông bị tước đoạt mọi
thứ?</em>".
Theo mô hình của các nhóm truy lùng những tên phát-xít còn
sống sót đến giờ, ngay lập tức, Skrabski Fruzsina nhận được
hàng loạt cái tên từ các blogger và cùng một "dân báo"
khác là anh Novák Tamás, mùa thu năm 2008, hai người đã có thể
bắt tay vào kế hoạch tiếp cận Biszku Béla, được coi là
"cá lớn" cuối cùng trong số các "cá lớn" một thời.
Skrabski Fruzsina và Novák Tamás đã chọn phương thức bị không
ít người coi là "bất hợp pháp" để thực hiện ý đồ
của họ. Tự xưng là thành viên một tổ chức không tồn tại
mang tên Hội Thanh niên vùng Bereg, họ đến gặp ông cụ 89
tuổi Biszku và cho biết muốn quay một phim chân dung về ông,
trên cương vị "người con vĩ đại của vùng Márok".
Biszku chấp thuận, không hề hay biết là đang bị đưa vào
tròng: thực chất, từ đầu chí cuối, hai nhà làm phim chỉ
muốn xoáy quanh vai trò của vị cựu Bộ trưởng Nội vụ trong
làn sóng đàn áp sau cách mạng 1956.
Thời điểm quan trọng trong quá trình làm phim là vào mùa hạ
năm 2009, sau khi đoàn làm phim đã quay xong những cảnh phỏng
vấn về thời thơ ấu của Biszku. Khi đó, cặp "dân báo"
đã tổ chức một buổi gặp mặt (giả mạo) tại ngôi làng
nơi Biszku chào đời, chỉ để đón ông ta về đó, và bố trí
những người tham gia đặt câu hỏi.
Biszku về thăm làng, được xem những gì đoàn làm phim đã quay
và sau đó, hai nhà dân báo cho biết ý định thực của họ.
Cựu chính khách không phản đối và cuộc trao đổi được
tiếp tục với những câu hỏi về quá khứ chính trị của
ông, đặc biệt là thời kỳ sau biến cố 1956. Khi đó, Biszku
đã đưa ra những khẳng định gây nhiều bất bình nhất: ông
không hề có gì hối hận và không phải xin lỗi vì bất cứ
điều gì.
<div class="boxright320"><img
src="http://danluan.org/files/u868/1285853021_nv_0.jpg" width="320"
height="213" alt="1285853021_nv_0.jpg" /><div class="textholder">Thủ
tướng Nagy Imre tại phiên tòa ngụy tạo năm 1958, nơi ông bị
tuyên án treo cổ</div></div>
Ngoài ra, trong cuộc trò chuyện, bên cạnh việc giữ vững
"lập trường kiên định", Biszku vẫn rất tỉnh táo khi đổ
trách nhiệm sang người khác và tỏ ra rất thờ ơ với số
phận những người bị tử hình và tù đày sau năm 1956 với
sự tham dự tích cực của ông.
<h2>Cuộc đấu giằng co bên lề "Tội ác và bất trừng
phạt" </h2>
Những "hoạt cảnh" bi hài trên đã được đưa hết vào bộ
phim tài liệu mang tựa đề "Tội ác và bất trừng phạt",
dài 70 phút, hoàn tất đầu năm 2010.
Thoạt tiên, Biszku cho phép công chiếu bộ phim về ông, nhưng sau
đó, khi thấy những thông tin về phim gây nên làn sóng công
phẫn trong dư luận, ông đã ra một tuyên bố báo chí cấm
chiếu phim. Lý do được đưa ra là trong phim có những đoạn mà
Biszku hiện diện trong với tư cách một "người của công
chúng", ông chưa được xem những đoạn đó và do đó, ông
không chấp thuận công bố bộ phim.
Biszku còn tuyên bố các thành viên gia đình ông cũng không
được phép chấp thuận việc công chiếu bộ phim của "cặp
đạo diễn lừa đảo", vì ngoại trừ những hoạt động
trước công chúng, trong mọi trường hợp khác, theo một điều
khoản của Luật Dân sự, việc đưa ảnh và âm thanh phải
được sự cho phép của đương sự.
Tiếp đó, gia đình Biszku cũng dọa sẽ kiện Rạp phim Quốc gia
Uránia, nơi dự định chiếu phim vào 16/6/2010 (nhân ngày thủ
tướng Nagy Imre bị treo cổ trong phiên tòa ngụy tạo năm 1958),
nếu bộ phim được ra mắt tại đó. Để tránh phiền hà, Ban
lãnh đạo Uránia đã thôi ý định liên quan tới bộ phim.
Tuy nhiên, các nhà "dân báo" không chịu thua. Cho rằng vị
cựu bổ trưởng không chỉ là "người của công chúng" trong
những cuộc đàn áp sau biến cố 1956, mà vẫn giữ tính chất
ấy khi trả lời phòng vấn trước ống kính phóng viên và
chấp thuận để làm phim từ những cuộc trao đổi, Novák Tamás
và Skrabski Fruzsina sẵn sàng ra tòa nếu bị kiện để chứng
tỏ cái lý của họ.
Cuối cùng, phim vẫn được chiếu trong ngày 16/6/2010 nhưng tại
địa điểm khác: buổi chiếu đã thu hút sự quan tâm của công
luận đến nỗi rất nhiều người (trong đó có cả các chính
khách hiện tại) đã tới xem và Ban tổ chức đã phải chiếu
đi chiếu tại cả tối để phục vụ nhu cầu cử tọa.
Sau đó, các con gái của Biszku cũng đề nghị được xem bộ
phim rồi cho rằng không có vấn đề gì nếu phim được công
chiếu tại Uránia. Tuy nhiên, họ cũng thổ lộ ý muốn vai trò
chính trị của cha họ được một ủy ban độc lập làm sáng
tỏ.
Liên quan tới sự ra đời và công chiếu của bộ phim, đã nổ
ra một cuộc tranh luận lớn giữa quyền được biết của công
luận và quyền cá nhân của đương sự. Một dự thảo luật
đã được đưa ra, để việc công bố những tư liệu lịch
sử mang tầm quan trọng nổi bật của lịch sử Hungary không
thể bị ngăn cản trong mọi trường hợp bởi sự viện dẫn
"quyền cá nhân".
Bởi lẽ, như lời nữ dân biểu Menczer Erzsébet - một trong ba
Nghị sĩ Quốc hội thuộc Liên minh cầm quyền đã đưa ra đề
xuất trước Quốc hội - "<em>một dân tộc không biết quá
khứ, sẽ không có hiện tại và tương lai</em>". Theo bà
Menczer, dự thảo luật đó sẽ làm sáng tỏ vấn đề quyền cá
nhân đối với các thủ phạm của những hành vi phạm tội mang
tính chính trị, để có thật nhiều phim tài liệu, hồi
tưởng, bài viết về quá khứ được ra mắt công luận.
<h2>Cơn bão quanh một chương trình truyền hình</h2>
Giông tố chưa tan xung quanh bộ phim, thì Biszku lại đổ thêm
dầu vào lửa với những tuyên bố gây bất bình trên Kênh
truyền hình Duna vào đầu tháng 8/2010.
Một tuần sau khi xem phim, cựu chính khách cảm thấy cần công
khai khẳng định quan điểm của mình trên sóng truyền hình,
rằng biến cố 1956 là "phản cách mạng", là "tấn thảm
kịch dân tộc" mà ở đó, "những lãnh tụ trung thành nhất
của chế độ" cùng nhiều quân nhân và thành viên các toán
bảo an đã bị giết hại.
Biszku cũng cho biết rằng, ông không muốn giữ chức Bộ
trưởng Nội vụ, nhưng sau khi Bộ Chính trị đã ra quyết
định, "tôi không có khả năng chối từ" và trong vòng 4 năm
làm bộ trưởng, "an ninh trong nước được phục hồi".
Biszku bác bỏ cáo buộc đã can thiệp vào công việc của cơ
quan tư pháp và nói rằng, các bản án là do tòa quyết định,
ông không can dự gì.
Về sự đàn áp, thanh trừng sau cách mạng 1956, Biszku nói rằng
"chính quyền đề xướng việc quy trách nhiệm những kẻ đã
chống nó", ông không coi những vụ án được tổ chức hàng
loạt hồi đó là ngụy tạo, vì "chúng được mở để xử
những hành vi phạm tội đã diễn ra".
Để kết luận, Biszku cho rằng ông không có gì phải hối hận,
phải xin lỗi, khi thay đổi thể chế vào năm 1989, ông không
hề lo sợ vì đã "phục vụ lợi ích của nhân dân". Theo
Biszku, cội nguồn và hậu quả của những sự kiện năm 1956,
phải được một ủy ban gồm các sử gia xem xét và ông sẵn
sàng tham dự vào việc này.
<h2>Vụ Biszku và những bài học </h2>
Những tuyên bố trên truyền hình của Biszku sau 20 năm ẩn dật
đã gây nên một trận cuồng phong trong công luận Hungary.
Kể từ mốc 2/5/1990 - khi Quốc hội mới của Đệ tam Cộng hòa
Hungary, trong phiên họp đầu, thông qua Đạo luật số XXVIII
(năm 1990) để "ghi nhớ kỷ niệm của cuộc cách mạng và
cuộc đấu tranh đòi độc lập năm 1956" và "tuyên bố ngày
23/10 - khởi điểm của cuộc cách mạng và cuộc đấu tranh
đòi độc lập năm 1956, đồng thời là ngày khai sinh Cộng hòa
Hungary năm 1989 - là Quốc khánh của dân tộc" - mới có một
nhân vật từng giữ trọng trách tại nước này đưa ra nhận
định như vậy về biến cố 1956.
Những gì xảy ra sau đó, như chúng ta đã biết: đa số các ý
kiến trên mặt báo căm phẫn trước thái độ mà họ coi là
trâng tráo của ông già 89 tuổi.
Trước quan điểm cần tôn trọng tự do tư tưởng và ngôn
luận của bất cứ ai, trong đó có Biszku, nhiều người đã lên
tiếng cho rằng, Biszku có quyền giữ chính kiến của ông về
một thể chế mà ông từng là một đinh ốc lớn, nhưng không
thể, không được phủ nhận những tội lỗi của nó, vốn đã
được coi là một thực tế, cũng như những tội ác holocaust
của một thể chế toàn trị khác mà người dân Hungary đã
phải trải qua trong thế kỷ 20.
Có thể đặt câu hỏi, cặp "dân báo" Novák Tamás - Skrabski
Fruzsina có vi phạm đạo đức nhà báo hay không khi dùng những
biện pháp "lừa đảo" vị cựu chính khách già? Những vấn
đề tương tự được đặt ra không chỉ ở Hungary, và còn
tại nhiều nước trên thế giới.
Theo nhận định thống nhất của nhiều luật gia, để phục
vụ những lợi ích của xã hội trong việc làm sáng tỏ những
tội lỗi, giới chính khách phải bị đặt dưới sự phát xét
gắt gao của công luận hơn hẳn thường dân. Bởi lẽ, hành vi
của họ ảnh hưởng đến toàn dân và người dân phải có
quyền truy tìm tỏ sự thật.
Ký giả Horkay Hörcher Ferenc của tờ "Heti Válasz" đã có lý
khi nhận định rằng trong vụ Biszku, nếu có thể kiểm duyệt
bộ phim bằng cách viện lý do "quyền cá nhân", thì đó mới
là sự lạm dụng pháp luật một cách rõ ràng nhất. Bởi lẽ,
các nhà làm phim không quan tâm tới đời tư của Biszku, mà họ
chỉ nhằm vào vai trò nhục nhã của vị cựu bộ trưởng này
trong một giai đoạn đau khổ của lịch sử đất nước.
Mặt khác, phim bị cấm đồng nghĩa với việc tự do báo chí
bị xâm phạm, khiến người dân mất đi một khả năng tìm
hiểu đời công và tư của những nhân vật tham gia chính
trường, điều mà họ có quyền được hưởng.
Cùng một quan điểm như vậy, TS Sử học Földesi Margit chia sẻ:
bà giảng dạy lịch sử Hungary thế kỷ 20, trong đó, <a
href="http://nhipcauthegioi.hu/modules.php?name=News&op=viewst&sid=2068">cuộc
cách mạng dân chủ 1956</a> và sự đàn áp nó là một phần
của môn học tại trường phổ thông, trong kỳ thi tốt nghiệp
và ở trường đại học.
Điều gì sẽ xảy ra khi thân nhân các nhân vật lịch sử viện
cớ "quyền cá nhân" để cấm dạy lịch sử, nếu hành vi
của cha ông họ bị phanh phui theo hướng mà họ cho là bất
lợi? Và nếu một giáo viên, một nhà sử học, vẫn nghiên
cứu dù bị họ "cấm đoán", thì cứ việc đi hầu tòa do
bị họ kiện cáo?
Để chốt lại vấn đề, bà Földesi Margit khẳng định:
"<em>Một sử gia, một nhà sáng tạo, một ký giả... không
chỉ có khả năng, mà còn có nhiệm vụ và bổn phận tìm hiểu
quá khứ, giới thiệu những nhân vật làm nên thời cuộc. Nếu
luôn phải lo ngại, sợ hãi vì bị cấm đoán, kiện cáo, tố
giác..., việc nghiên cứu, giảng dạy quá khứ và hiện tại
sẽ trở nên bất khả</em>".
Đa phần các quan điểm ở Hungary đều cho rằng, một vụ án
như của Biszku, nếu có được phán quyết mang tính tiền lệ,
sẽ tạo tiền đề tốt cho những vụ việc tương tự khi cần
trực diện với quá khứ. Còn đối với Biszku và gia đình,
nếu họ cảm thấy quyền cá nhân chính trị vị tổn thương
trong bộ phim, hãy đừng tìm cách cấm đoán để chứng tỏ cái
lý của họ.
"<em>Hãy dùng sức mạnh của lý lẽ, bởi lẽ trong một nền
dân chủ, các luật chơi đã khác so với một thể chế toàn
trị</em>", như cái nhìn của ký giả Horkay Hörcher Ferenc.
Hoàng Nguyễn tổng hợp
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6557), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét