với số ngoại tệ bỏ ra là 4,5 tỷ USD. Hết tháng 8, lượng
nhập khẩu tăng lên 7,1 triệu tấn. Riêng trong tháng 9, 454
triệu USD được bỏ ra để nhập 750 ngàn tấn. Con số nhập
khẩu của tháng 9 bằng đúng lượng xăng dầu mà PVN đang tồn
kho từ ít nhất 2-3 tháng nay, chưa kể đến 2 triệu m2 khí.
750 ngàn tấn, 454 triệu USD xăng dầu tồn kho. Có lẽ sinh động
nhất là bằng lời than vãn của chính lãnh đạo PVN rằng: Tồn
kho lớn đến mức "không còn chỗ chứa". Và chính vì
"Không còn chỗ chứa", đến mức sắp phải ngừng hoạt
động nên PVN mới bất đắc dĩ phải kêu, và may mắn thay, qua
đó Bộ Công thương cũng như dư luận mới nhìn thấy cái đuôi
"độc quyền sản xuất", trong điều kiện cơm không lành
canh không ngọt với "cái đầu", cũng độc quyền, là phân
phối.
Từ mấy hôm nay, Bộ Công thương và PVN cuống cuồng tìm cách
tháo gỡ bởi cứ cái đà tồn kho như hiện nay, chẳng chóng
thì chày Dung Quất sẽ phải cắt giảm sản lượng, thậm chí
dừng hẳn sản xuất. Và với lý do "tồn kho", là do
Petrolimex không mua hết lượng xăng dầu sản xuất, Bộ Công
thương liền tìm cách ép tập đoàn độc quyền đầu ra, với
hơn 60% thị phần phân phối này phải tăng gấp đôi mức tiêu
thụ. Nhưng Petrolimex cũng không phải tay vừa. Họ cho rằng PVN
khi tăng sản lượng của Dung Quất lên đến 20-30% đã chả có
kế hoạch, cũng không có thông báo, vì vậy, với nhiệm vụ
đảm bảo an ninh năng lượng và nhu cầu trong nước, P đã ký
hợp đồng với nước ngoài đến hết năm. Mà hợp đồng là
hợp đồng đâu phải hôm nay ký, mai phá bỏ được. Phó tổng
giám đốc Petrolimex, bà Đàm Thị Huyền đe dọa một cách lạnh
lùng: <em>Nếu phải huỷ hợp đồng với đối tác xăng dầu
bên ngoài, để mua xăng dầu của Dung Quất, thì thiệt hại sẽ
"rất lớn"</em>. Ngay cả việc Bộ Công thương yêu cầu
giảm nhập khẩu xăng, để giải quyết tồn kho cho PVN cũng
không dễ, vẫn vì chuyện hợp đồng đã ký. P từ chối có lý
do, từ các nguyên tắc kinh tế tối thiểu. Và lý do đó không
dễ bắt bẻ thậm chí là bằng mệnh lệnh hành chính. Bởi vì
yêu cầu tăng gấp đôi lượng tiêu thụ của Dung Quất, có
nghĩa là họ phải bán gấp đôi lượng xăng dầu ra thị
trường, có nghĩa là đẩy bài toán ế thừa ở Dung Quất cho
thị trường. Xem ra bây giờ chỉ còn cách yêu cầu nhân dân
khẩn cấp tăng gấp đôi lượng tiêu thụ nhiên liệu.
Nhưng nguyên nhân sâu xa không phải là chuyện gì mới. Rất dễ
hiểu là khi nắm nhà máy lọc dầu hiện đại nhất Việt Nam
với vốn đầu tư hơn 3 tỷ USD, tức là nắm độc quyền
nguồn sản phẩm trong nước, PVN lại chỉ định Tổng công ty
Dầu Việt Nam (PV Oil), một công ty con của mình được độc
quyền bao tiêu sản phẩm. P một ông lớn thực sự trong "làng
tiêu thụ" muốn có xăng dầu trong nước phải qua cửa PV Oil.
Và với 65% hệ thống tiêu thụ, phân phối trong tay, P sẵn lòng
cho PVN một bài học về tầm quan trọng của độc quyền. Độc
quyền đào lên để bán chắc gì đã bằng độc quyền phân
phối. P đã thế, đàn em của P, những người ghét cay ghét
đắng nhưng phụ thuộc hoàn toàn vào P về chuyện giá bán lẻ
trong nước, miệng thì nói đăng ký mua của Dung Quất nhưng
thực lòng chắc cũng chẳng mặn gì. Tại sao phân phối lại
phải chịu trách nhiệm cho tình trạng ế thừa trong sản xuất
khi giá xăng dầu, được coi là nội địa, chắc gì đã rẻ
hơn nhập khẩu, chắc gì đã phải chi hoa hồng ít hơn, chưa
nói đến việc đi lại, thủ tục nội địa vốn đã nổi
tiếng về khả năng hành hạ đối tác. Cũng còn may là xăng
dầu không dễ thiu thối như thịt cá.
Cũng lại chuyện độc quyền, trong khi PVN kêu ca vì ế thừa
thì TKV lại thanh minh cho việc thiếu nguồn cung cho các nhà máy
xi măng. Các nhà máy xi măng hiện cần 5.000 tấn than cám để
có thể đỏ lửa mỗi ngày. Trong khi đó, TKV, một tập đoàn
độc quyền trong lĩnh vực khai thác, kinh doanh, xuất nhập khẩu
than lại chỉ "cho" họ mua được một nửa. Và vì thế các
lò nung bắt đầu ngừng hoạt động, các nhà máy, từ Bút Sơn,
Hoàng Thạch, Bỉm Sơn, Tam Điệp, cho đến Hải Phòng, Hà Tiên
đang đứng trước thảm họa phải đóng cửa. Tất cả những
thanh minh thanh nga của TKV có thể gói gọn rằng: Chuyện Tổng
công ty Xi măng Việt Nam (Vicem) nói là thiếu than cho sản xuất
xi măng có thể là thật vào thời điểm này, nhưng chiếu theo
các nghĩa vụ được quy định trong hợp đồng kinh tế được
ký kết giữa hai bên thì lỗi thiếu than không phải do TKV không
cung cấp". Chuyện cái hợp đồng lại được đưa ra, nhưng
mà trong một thái cực ngược hoàn toàn cho vụ ế xăng dầu.
Sự thiếu hụt nguồn nhiên liệu cho sản xuất này lại được
đặt trong hoàn cảnh 18 triệu tấn than TKV đã và đang xuất
khẩu trong năm nay. Trong hoàn cảnh mà chính TKV cũng đang đi
nhập than cho các nhà máy nhiệt điện trong hệ thống của
mình. Hồi cuối năm 2009, bộ Công thương "tính toán" rằng,
đến năm 2015 Việt Nam mới phải nhập than. Nhưng sự loạn xạ
trong việc điều phối xuất nhập mặt hàng ảnh hưởng trực
tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia đã làm nguy cơ này
đến sớm những 4 năm. Tất tất là tại sự độc quyền. Tất
nhiên, cả vai trò "nhạc trưởng" trong điều tiết vấn đề
khai thác và sử dụng tài nguyên quốc gia.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6669), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét