href="http://www.thesaigontimes.vn/Home/vanhoa/tanvan/40823/">Lỡ tàu</a>
trích câu của Bernard Tan ("<em>Hễ người giỏi là chúng tôi
(NUS) tiếp nhận, mời gọi</em>") làm tôi nhớ đến một câu
nói ấn tượng khác của Chris Tan, nguyên Viện trưởng Viện
Sinh học phân tử và tế bào (IMCB – Institute of Molecular and Cell
Biology). Chris Tan, trong một bài viết về lịch sử thành lập
của IMCB, cho biết rằng "<em>Trong giai đoạn đầu, tôi phải
đi lạy lục, vay mượn, thậm chí 'ăn trộm' nhân tài từ
các nơi trên thế giới để gầy dựng nên IMCB như ngày
nay</em>".
Tôi tự hỏi trong những người đã và đang lãnh đạo nền khoa
học – giáo dục nước nhà, có được bao nhiêu người đi
"lạy lục" cầu tài như Chris Tan. Với kinh nghiệm tiếp cận
thực tế, tôi tự trả lời là "chẳng có ai". Nói cho công
bằng, các lãnh đạo giáo dục – khoa học Việt Nam cũng
không thể đi "lạy lục" được, bởi vì vẫn còn đó
chủ nghĩa lí lịch và chủ nghĩa Mao-ít (1).
Qua phát biểu của các quan chức đại học và qua tiếp
xúc vài người tôi thấy các hiệu trưởng đại học lớn,
các viện trưởng viện nghiên cứu chỉ là những người quản
lí (manager) chứ không phải những chiến lược gia (strategist).
Nhưng để đưa khoa học và giáo dục nước nhà lên, chúng ta
cần chiến lược gia, những hiệu trưởng thực thụ. Thật ra,
cũng không thể trách các hiệu trưởng và viện trưởng
ở nước ta về cái tầm của họ, vì họ cũng chỉ là
"sản phẩm" của lịch sử. Sau 2 thập niên bị cấm
vận, giới khoa học Việt Nam bị cô lập, thiếu thông tin,
kém tiếp cận với thế giới bên ngoài.
Trên danh nghĩa, chúng ta có vài trăm hiệu trưởng đại
học, nhưng trong thực tế, chúng ta chỉ có 1 hiệu
trưởng: đó là Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Tất cả những chính sách, định hướng, thậm chí
chuyện quản lí đại học và tuyển sinh, các hiệu
trưởng không có quyền hành bao nhiêu, mà tất cả đều
chịu sự chi phối/chỉ thị của Bộ trưởng. Cái vấn
nạn giáo dục của nước ta là ở cái cơ chế tập trung
quyền lực. Không ai có thể sáng tạo và phát huy sáng
kiến trong cái cơ chế như thế được.
Do đó, tôi nghĩ khó mà so sánh chuyện cầu tài ở
nước ta với với Singapore. Ở Singapore, cơ chế của họ
thoáng hơn ta rất nhiều, và theo tôi biết, chủ nghĩa lí
lịch và chủ nghĩa Mao-ít không tồn tại trong đại học.
Singapore có môi trường tự do học thuật để nhà khoa
học tự do theo đuổi đề tài nghiên cứu và tự phát
huy tiềm năng của mình, còn ở Việt Nam, những cụm từ
như tự do học thuật vẫn là những từ "nhạy cảm".
Chúng ta không phải lỡ tàu 20 năm, mà đã lỡ tàu 35 năm.
Chúng ta lỡ con tàu từ ngày chủ nghĩa lí lịch ngự
trị trong giáo dục và học thuật. Thời gian 35 năm là
dài hơn một thế hệ. Ngày nay, cứ mỗi 20 năm lượng
tri thức khoa học tăng gấp đôi. Lỡ con tàu là một
chuyện, nhưng hệ quả của nó đến tri thức còn nghiêm
trọng hơn nữa. Nhìn như thế để thấy chúng ta đã
tự đi lùi hơn một thế hệ ánh sáng.
<h2>Chú thích:</h2>
(1) Một điển hình về tư duy chủ nghĩa lí lịch có
thể xem qua hai phát biểu mới đây trong Quốc hội. Ông
Ksor Phước, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc của Quốc Hội, nói:
"không tán thành việc cho phép công dân Việt Nam định cư ở
nước ngoài tham gia dự tuyển làm viên chức vì quan ngại có
thể bị lợi dụng để thực hiện các hoạt động chống
phá". Còn Bộ trưởng Bộ Nội vụ Trần Văn Tuấn thì cho
rằng : "Nếu quy định Việt kiều được dự tuyển viên
chức được thông qua thì phải quy định rất cụ thể về
ngành, nghề và xem xét cả quá trình làm việc cũng như nhân
thân của người dự tuyển…"
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6534), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét