Triết đã nói: "<em>Ở Việt nam không có tù chính trị, chỉ
có những người vi phạm pháp luật</em>". Nội dung câu này
được hiểu rằng không có bất kỳ một sự phân biệt đối
xử nào trong những người đã bị khởi tố, điều tra, xét
xử và thụ án. Đó cũng chính là một phần trong nội dung của
nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật. Bản thân bộ luật
hình sự Việt nam hiện hành không phân loại tội phạm dựa
vào các chương của bộ luật mà chỉ phân lọai tội phạm
dựa trên khung hình phạt mà tội danh đó quy định, tức là
dựa trên mức hình phạt từng khung của từng tội danh để
phân biệt: tội ít nghiêm trọng, tội nghiêm trọng, tội rất
nghiêm trọng và tội đặt biệt nghiêm trọng. Việc phân loại
tội phạm dựa trên mức độ nguy hiểm tương ứng với khung
hình phạt mà điều luật quy định có những ý nghĩa pháp lý
nhất định như: xác định thẩm quyền xét xử, áp dụng các
tình tiết giảm nhẹ, và tăng nặng hình phạt, áp dụng thủ
tục xét xử rút gọn v.v... Sự phân lọai này không có nghĩa
phân biệt đối xử giữa người phạm tội ít nghiêm trọng hay
nghiêm trọng, mà tất cả những người dù phạm ở bất cứ
điều luật nào của Bộ luật hình sự đều được bình
đẳng như nhau trong suốt quá trình tiến hành tố tụng..
Quan sát một số vụ án gần đây mà chính quyền gọi là "
phạm tội an ninh quốc gia" như vụ giáo sư Phạm Minh Hoàng,
mục sư Dương Kim Khải, luật sư Lê Công Định v.v... xa hơn là
vụ Phạm Thanh Nghiên, Nguyễn Xuân Nghĩa v.v... chúng ta thấy
trong suốt quá trình điều tra các vụ án này thì luật sư cũng
như thân nhân gia đình hầu như đều không được tiếp xúc
gặp mặt bị can. Quy định này hết sức bất lợi đối với
bị can trong các vụ án "An ninh quốc gia" và tạo ra sự phân
biệt đối xử giữa "bị can thường" và "bị can an ninh
quốc gia". Nó hoàn toàn trái với nguyên tắc bình đẳng đã
được Hiến pháp và Bộ luật tố tụng hình sự ghi nhận. Quy
định này xuất phát từ điều luật sau đây:
Điều 58 khoản 1,Bộ luật tố tụng hình sự quy định:
"<em>Người bào chữa tham gia tố tụng từ khi khởi tố bị
can... Trong trường hợp cần giữ bí mật điều tra đối với
tôi an ninh quốc gia thì Viện trưởng Viện kiểm sát quyết
định để người bào chữa tham gia từ khi kết thúc điều
tra.</em>"
Quy định này chứa đựng các bất cập sau đây:
<ul><li>Không phù hợp với tinh thần và nội dung nguyên tắc:
mọi người đều bình đẳng trước pháp luật bất kể họ
phạm vào tội danh nào.</li>
<li>Chỉ có cơ quan điều tra mới có thể nhận định "có
cần giữ bí mật hay không". Điều này cản trở luật sư
trong quá trình tìm chứng cứ phản bác lại các chứng cứ
buộc tội. Mặc khác điều này còn có thể dẫn tới thái độ
thiếu khách quan của cơ quan điều tra.</li>
<li>Quy định này trái với quy định tại các điều 49 và
khoản 2 điều 58 Bộ luật tố tụng hình sự đó là: bị can
có thể nhờ luật sư bào chữa cho mình và luật sư có quyền
có mặt khi hỏi cung bị can, có quyền được gặp người bị
tạm giam, tạm giữ.</li></ul>
Tìm hiểu bộ luật tố tụng hình sự và các quy định về
chế độ tạm giam tạm giữ hiện hành cũng không thấy bất
cứ điều luật nào hạn chế người thân gặp mặt bị can
trong giai đoạn điều tra. Tuy nhiên, lấy lý do bảo đảm bí
mật điều tra, cơ quan an ninh điều tra thường từ chối không
cho tiếp xúc với thân nhân. Cá biệt, lấy nhu cầu muốn gặp
người thân, cơ quan điều tra buộc bị can phải nhận tội
hoặc khai nhận những điều bất lợi cho mình. Đây là một
trong những biểu hiện của hình thức bức cung cần phải loại
bỏ hẳn trong đời sống tố tụng hình sự.
Đành rằng phát hiện và xử lý tội phạm là công việc của
bất kỳ nhà nước nào để bảo vệ lợi ích của xã hội,
của các cá nhân trong xã hội đó nhưng con người sinh ra ai
cũng có quyền sống trong môi trương an toàn trong đó có sự an
toàn về pháp lý, ai cũng mong mình được bình đẳng với
người khác trước pháp luật. Vừa bảo đảm phát hiện xử
lý tôi phạm, vừa bảo đảm không xâm phạm quyền con người
là một mâu thuẫn mà giải quyết mâu thuẫn đó theo khuynh
hướng ưu tiên tôn trọng quyền con người là biểu hiện của
một mô hình tố tụng hiện đại, văn minh và tiên tiến.
Một người bị tình nghi và đưa vào vòng lao lý thì xem như
đứng trước một cuộc tranh đấu không cân sức giữa bản
thân với hệ thống quyền lực nhà nước. Mối quan hệ tương
quan thiếu cân bằng về thế và lực đó được thể hiện rõ
nét giữa một bên là hệ thống nhà tù, hệ thống Tòa án, hệ
thống điều tra với đầy đủ trang thiết bị kể cả vũ khí
với một bên tay bị gông cùm và bị tước đoạt sự tự do.
Đó là lý do loài người đã phát hiện ra nguyên lý suy đoán
vô tội để bảo đảm rằng các quyền con người được tôn
trọng trong suốt quá trình giam giữ, điều tra và xét xử.
Vào những năm 2002, 2003 đã nổ ra nhiều cuộc tranh luận xung
quanh chủ đề: "Có nên cho luật sư tham gia từ gia đoạn
điều tra hay không". Cuộc tranh luận này cũng được đặt
lên bàn nghị sự của Quốc hội trong việc thông qua Bộ luật
tố tụng hình sự năm 2003. Trước những đòi hỏi của thực
tiễn khách quan cũng như lý luận, Nhà nước buộc phải thừa
nhận: luật sư có quyền tham gia từ gia đoạn điều tra. Tuy
nhiên, sự thừa nhận đó chỉ là nửa vời, nhà nước vẫn
muốn dành riêng cho mình những ưu tiên thuận lợi trong việc
xử lý các tội phạm thuộc chương an ninh quốc gia.
Việc phân biệt tội "an ninh quốc gia" với các tội khác và
lấy lý do bảo bí mật điều tra để hạn chế các quyền của
bị can cho thấy nhà nước Việt Nam vẫn cố tình ngụy biện
để dành sự ưu tiên thuận lợi về mình, đặc vấn đề an
ninh quốc gia và sự tồn vong của thể chế chính trị lên trên
hết, bất chấp sự ưu tiên đó là trái với nguyên tắc bình
đẳng, là xâm phạm nghiêm trọng đến quyền con người mà cả
thế giới đã công nhận.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6446), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét