khởi tố, bị xét xử ở điều 79 Bộ luật hình sự. Đó là
tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân. Tội danh
này đã tồn tại rất lâu, từ bộ luật hình sự đầu tiên
của Việt nam năm 1985, cho tới bộ luật hình sự đang có hiệu
lực thi hành hiện nay. Tính đến năm 2010, tội danh này đã
tồn tại 35 năm trong lịch sử xây dựng hệ thống pháp luật
hình sự Việt nam. Thực tế hoạt động xét xử đã có rất
nhiều vụ án về tội danh này như vụ Luật sư Lê Công Định,
Trần Hùynh Duy Thức, Nguyễn Tiến Trung v.v... mới đây là vụ
giáo sư Phạm Minh Hoàng.
Tuy nhiên, việc tìm hiểu và phân tích điều luật này gặp
rất nhiều khó khăn. Có thể tìm thấy rất nhiều bài viết,
bài phân tích ở các tội danh khác trong bộ luật hình sự
nhưng không có tài liệu nào viết về tội phạm thuộc chương
An ninh quốc gia nói chung và tội hoạt động nhằm lật đổ
chính quyền nhân dân nói riêng. Bản thân Tòa án tối cao Việt
nam cũng có rất nhiều văn bản tổng kết và hướng dẫn họat
động xét xử nhưng chưa bao giờ hướng dẫn về các tội danh
ở chưong An ninh quốc gia, trong đó có tội danh này.
Xét ở góc độ lập pháp, tội hoạt động nhằm lật đổ
chính quyền nhân dân là một trong những tội danh "nặng"
nhất của bộ luật hình sự Việt nam, được xếp ngay sau tội
phản bội tổ quốc( điều 78). Tội danh và điều luật được
quy định như sau:
<div class="special_quote">"Người nào hoạt động thành lập
hoặc tham gia tổ chức nhằm lật đổ chính quyền nhân dân thì
bị phạt như sau:
<ol><li>Người tổ chức, người xúi giục, người hoạt động
đắc lực hoặc gây hậu quả ngiêm trọng, thì bị phạt tù
từ mười hai năm đến hai mươi năm, tù chung thân hoặc tử
hình</li>
<li>Người đồng phạm khác thì bị phạt tù từ năm năm đến
mười lăm năm.</li>"
</div>
Chúng tôi không theo quan điểm về cấu thành tội phạm của
Luật hình sự Việt nam hiện tại, do đó chúng tôi xin được
phân tích và bình luận về tội danh này theo phương pháp từ
khái quát đến cụ thể.
Chúng tôi bắt đầu phân tích bằng lập luận như sau:
"<em><strong>Nếu chống chính quyền nhân dân là phạm tội,
thì rõ ràng chống lại chính quyền không phải của nhân dân
đương nhiên không phạm tội</strong></em>". Đây là suy luận
mang tính logich hình thức, bảo đảm tính chính xác của tư duy.
Như vậy vấn đề suy lý được đặt ra là: Như thế nào
được gọi là chính quyền nhân và chính quyền hiện nay dưới
sự lãnh đạo của Đảng cộng sản có phải là chính quyền
nhân dân hay không? Có quan điểm cho rằng cách đặt vấn đề
như vậy là không cần thiết vì bản thân điều luật đã mặc
nhiên công nhận chính quyền hiện tại là chính quyền nhân
dân. Quan điểm của nhà cầm quyền hiện tại cũng cho rằng
chính quyền của mình là một chính quyền nhân dân vì đã lãnh
đạo nhân dân thành công trong việc giải phóng dân tộc ra
khỏi ách thống trị của ngoại ban, được nhân dân tin yêu và
tín nhiệm. Cũng có quan điểm cho rằng cơ chế bầu cử hiện
tại cũng đã tạo ra một chính quyền của nhân dân. Chúng tôi
không đồng ý với các quan điểm này vì đã nói đến khoa
học là nói đến "sự tận cùng của chân lý". Khoa học
không thể mặc nhiên công nhận hay thừa nhận tính đúng đắn
của những tuyên bố có tính chính trị rằng: Chính quyền
hiện tại là chính quyền nhân dân được. Tấc cả cần phải
được chứng minh.
Trong suốt 65 năm cầm quyền cảu mình, chính quyền chưa bao
giờ có một cuộc trưng cầu dân ý để xem " Nhân dân có tin
yêu và tín nhiệm mình nữa hay không". Cần nhớ rằng trưng
cầu dân ý là một hình thức dân chủ của chính quyền nhân
dân. Như vậy rất là thiếu cơ sở khoa học để thuyết phục
rằng chính quyền hiện tại là chính quyền của nhân dân do
được nhân dân tin yêu và tín nhiệm.
Bầu cử, ứng cử là một quyền chính trị- xã hội của con
người, là cách thức xây dựng một chính quyền thực sự là
của nhân dân. Nhân dân lựa chọn chính quyền cho mình, thông
người đại diện quyền lực. Vấn đề được đặt ra là
nhân dân có quyền lựa chọn đại diện quyền lực cho mình hay
không? Dân chủ hay ý chí nhân dân trong bầu cử, không chỉ có
là ý chí nhân dân trong việc bỏ phiếu mà phải được thể
hiện trong mọi thủ tục và trình tự bầu cử. Chúng tôi xin
được đưa ra một dẫn chứng sau đây:
Mục 2, chương 5, Luật bầu cử hiện hành quy định về quy
trình hiệp thương bầu cử gồm nhiều giai đoạn với nhiều
nội dung khác nhau nhưng chung quy lại là lựa chọn người tham
gia bầu cử với tư cách là ứng cử viên. Quy trình này có
rất nhiều hạn chế:
<ol><li>Là một quy trình thiếu tính công khai và minh bạch.</li>
<li>Quy trình hiệp thương làm hạn chế quyền ứng cử đặc
biệt là quyền tự ứng cử. Có rất nhiều người không thể
trở thành ứng cử viên dù thỏa mãn các điều kiện luật
định.</li>
<li>Nhân dân không thực hiện được ý chí của mình trong việc
lọai bỏ sơ bộ ứng cử viên, mà việc này do các tổ chức
thực hiện.</li>
<li>Quy trình hiệp thương do Ủy ban mặt trận tổ chức thực
hiện mà tổ chức này được xem là cơ sở chính trị của
Đảng cộng sản, do đó không bảo đảm tính cạnh tranh lành
mạnh giữa các ứng cử viên.</li></ol>
Với những hạn chế đã dẫn chứng như trên, theo chúng
tôi Luật bầu cử hiện hành không bảo đảm được ý
chí của nhân dân trong việc lựa chọn đại diện quyền lực
cho mình. Chúng tôi chưa kể đến hiện tại ở Việt nam không
có cơ chế bãi nhiệm đại biểu một cách rỏ ràng minh và minh
bạch. Do đó khó có thể nói rằng chính quyền hiện tại thực
sự là một chính quyền nhân dân thông qua cơ chế bầu cử.
Chúng tôi xin tiếp tục phân tích cụ thể nội dung của điều
luật.
Theo điều luật mô tả thì những hành vi khách quan bị cho là
phạm tội có các điều kiện sau: điều kiện cần là có hành
vi thành lập hoặc tham gia tổ chức, điều kiện đủ là tổ
chức đó có mục đích lật đổ chính quiyền.
Trước hết phải thấy rằng hành vi tham gia hoặc thành lập
một tổ chức, nếu tổ chức đó không có mục đích lật
đổ chính quyền thì không thỏa mãn điều kiện của điều
luật này hay chính xác hơn hành vi đó không bị xem là có tội.
Ví dụ như hành vi thành lập và tham gia Câu lạc bộ nhà báo
tự do, hoặc là những tổ chức dân sự khác, không thể bị
xem là có tội vì không có mục đích lật đổ chính quyền.
Điều luật không nói rõ tổ chức ở đây là những đảng
phái chính trị hay tổ chức nào mà chỉ nói chung chung là tổ
chức nên buộc phải hiểu rằng bất kỳ một tổ chức nào
bị cho là có mục đích lật đổ chính quyền thì những
người thành lập hoặc tham gia sẽ bị xem là có tội. Thực
tế xét xử cho thấy đa số những người tham gia đảng phái
chính trị khác với Đảng cộng sản đều bị quy kết về
tội này. Chúng tôi không đồng ý quan điểm này vì cho rằng
các nhà làm luật đã vi phạm nguyên tắc "<em>Chỉ kết tội
một hành vi, khi hành vi đó xâm phạm một quan hệ xã hội
được luật hình sự bảo vệ</em>". Hành vi tham gia hoặc
thành lập chưa phải là hành vi xâm phạm các quan hệ xã hội,
nều như tổ chức của họ chưa tiến hành các "họat động
lật đổ". Qua sự mô tả của điều luật thấy rằng ý nhà
làm luật là muốn kết tội ngay cả "ý đồ lật đổ chính
quyền" chứ chưa cần phải phải có hành vi. Cần nhớ rằng
chỉ có những hành vi được thể hiện ra bên ngoài thế giới
khách quan mới có khả năng bị kết tội. Không có bất kỳ
một quốc gia nào trên thế giới đi kết tội các "ý đồ, ý
tưởng".
Thành lập và tham gia các tổ chức xã hội là một trong những
quyền căn bản của con người đã được pháp luật Việt nam
thừa nhận. Tuy nhiên thực tế, việc thành lập và tham gia các
tổ chức dân sự ở Việt nam là rất khó vì phải được sự
cho phép của chính quyền và luộn phải tồn tại trong sự hoài
nghi của nhà nước.
Điều luật chỉ nói đến hành vi thành lập và tham gia nhưng
không có văn bản pháp luật nào giải thích cụ thể các hành
vi này. Nếu hành vi họat động thành lập, tham gia xãy ra ở
nước thứ hai với sự cho phép của nước đó có xem là vi
phạm luật hình sự Việt nam hay khộng? Nếu như hành vi tham gia
một tổ chức hoặc đảng phái mà không biết rằng tổ chức
đảng phái đó có mục đích "lật đổ chính quyền" liệu
có bị xem là tội phạm hay không? Chúng tôi xin nêu một ví
dụ: Giả thuyết là giáo sư Phạm Minh Hoàng có tham gia Đảng
Việt tân, nhưng ông không thể biết được Đảng này có mục
đích lật đổ chính quyền hay không, ông chỉ biết mục đích
của Đảng này là đem lại tự do và dân chủ cho Việt nam thì
không thể kết tội ông được. Như vậy về logich muốn kết
tội một người nào đó, nhà nước phải công bố danh sách
những tổ chức, đảng phái bị xem là có mục đích lật đổ
chính quyền để người dân biết mà không tham gia, cũng giống
như việc công bố các chất nào bị xem là chất ma túy cấm
người dân sử dụng vậy. Nếu không làm được điều này thì
thà rằng nhà nước tuyên bố: "<em>Cấm công dân Việt nam
không được tham gia bất cứ tổ chức đảng phái nào ngoài
Đảng cộng sản. Mọi hành vi thành lập, tham gia tổ chức,
đảng phái khác bị xem là chống chính quyền</em>" để
người dân biết mà chấp hành cho đúng kỷ cương phép nước.
Khoản 1 của điều luật xác định tình tiết tăng nặng định
khung hình phạt là: Người tổ chức, người xúi giục, người
hoạt động đắc lực hoặc gây hậu quả nghiêm trọng. Có
thể nói người có họat động thành lập tổ chức là một
trong những người tổ chức, và do đó nếu đã lấy tình tiết
"<em>hoạt động thành lập tổ chức</em>" là tình tiết
định tội danh Hoạt động lật đổ chính quyền nhân dân, thì
không được phép lấy tình tiết đó làm tình tiết tăng nặng
định khung hình phạt. Ví dụ như là đã định tội danh
"Chống người thi hành công vụ" (điều 257) thì không
được phép lấy tình tiết "Chống ngườii thi hành công
vụ" làm tình tiết tăng nặng định khung hình phạt hay tăng
nặng hình phạt được. Ngoài ra cho tới nay chưa có văn bản
nào giải thích gây hậu quả nghiêm trọng là hậu quả như
thế nào, nó được xác định theo phương pháp định lượng
hay định tính? Có quan điểm cho rằng các tội danh ở chương
an ninh quốc gia có cấu thành hình thức, tức là chỉ cần có
mục đích, không cần hậu quả xảy ra thì việc quy định thêm
gây hậu quả nghiêm trọng là không cần thiết, chúng tôi ủng
hộ cách lập luận này.
Với những bất cập nêu trên, chúng tôi nghĩ rằng giải pháp
tốt nhất là xóa bỏ điều luật này trong bộ luật hình sự
Việt nam, nếu không thì cần quy định một cách rõ ràng và
minh bạch hơn để hạn chế bớt những cuộc bắt bớ và xét
xử.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6512), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét