hình Trung Quốc</h2>
Bà Susan Shirk bắt đầu lập luận của mình với một tuyên bố
kỳ lạ: Bà nói rằng người Mỹ, những ai đang lo lắng về
sự đi xuống của phương Tây và "đánh giá quá cao sức mạnh
của hệ thống Trung Quốc", chẳng qua chịu ảnh hưởng của
một cách nhìn lệch lạc. Nhưng sau đó, khi đề cập đến tăng
trưởng chóng mặt của Nhật Bản cách đây 2 thập niên, bà
nói rằng, thực sự kinh tế Trung Quốc phát triển còn "ấn
tượng hơn" cả Nhật Bản thời những năm 1980. Xin lỗi nếu
tôi có nhầm lẫn, nhưng "ấn tượng hơn cả Nhật Bản" không
phải là chỉ dấu rằng các nhà hoạt định kinh tế Trung Quốc
đã làm đúng điều gì đó, và rằng chúng ta cần phải lo
ngại với một Trung Quốc đang nổi lên hay sao? Đó là chưa kể
đến việc Trung Quốc đang thúc đẩy các giá trị "độc tài"
của mình và mở rộng sự trợ giúp của nó tới các quốc gia
ở thế giới thứ ba.
Nhưng chúng ta hãy bắt đầu với "sự đi xuống của phương
Tây":
<ul><li>Nếu tăng trưởng có nghĩa là công ăn việc làm, của
cải, quyền lực và chất lượng cuộc sống tốt hơn, tại sao
người Mỹ không nên lo lắng về tốc độ tăng trưởng chưa
từng có 10-11%/năm của Trung Quốc? (So với tốc độ tăng
trưởng trung bình của Hoa Kỳ là 2,8% trong thập niên vừa
qua).</li>
<li> Tại sao chúng ta không nên lo lắng về những vụ thâu tóm
liên tục của Trung Quốc nhắm vào tài nguyên khoáng sản và
năng lượng tại nhiều quốc gia đang phát triển - một bước
đi cả quyết khiến nhiều chính quyền độc tài trên thế
giới sắp sụp đổ lại tiếp tục được duy trì, và khiến
quá trình phát triển ở khu vực bị bóp méo, làm giá đồng,
dầu, thép, thiếc và gỗ trên thế giới tăng vọt, và làm ảnh
hưởng đến giá cả tiêu dùng toàn thế giới?</li>
<li>Liệu người Mỹ có nên lo lắng về sự suy giảm của
quyền lực phương Tây ở Liên Hợp Quốc và WTO, nơi mà chiến
lược "ngoại giao kèm tờ séc" của Trung Quốc đang lôi kéo
một lượng lớn người ủng hộ và thần tượng - mỗi khi
lợi ích của Trung Quốc và Hoa Kỳ có sự xung đột?</li>
<li>Liệu người Mỹ có nên tảng lờ tuyên bố gần đây của
Trung Quốc rằng họ có "chủ quyền không thể chối cãi" đối
với khu vực biển Đông, nơi mà, nếu tuyên bố đó được
chấp nhận, sẽ cản trở quyền tự do đi lại và truy cập tự
do tới cộng đồng Châu Á chia sẻ khu vực biển này. Nỗ lực
lộ liễu của Trung Quốc nhằm độc chiếm tài nguyên dưới
đáy biển và các dự trữ khí đốt do 9 quốc gia khác tuyên
bố chủ quyền liệu có khiến tình hình càng trở nên đáng
báo động?</li>
<li>Người Mỹ nên hay không nên hỏi tại sao Trung Quốc tăng
cường tài trợ cho bộ máy quân sự 2,3 triệu người (lớn
nhất thế giới) với tốc độ tăng trưởng nhanh chóng (17,8%
vào năm ngoái, so với Hoa Kỳ 3,4%)?</li>
</ul>
Và trong khi bà Shirk lo ngại rằng chúng ta đang "đánh giá quá
cao sức mạnh của hệ thống Trung Quốc", hãy cùng nhìn nhanh
vào kết quả phát triển kinh tế thực của Trung Quốc trong
những ngày kinh tế thế giới suy thoái. Khi Hoa Kỳ và các nền
kinh tế Châu Âu tăng trưởng chậm - Hoa Kỳ thực tế tăng
trưởng âm 6,2% trong quý 4 năm 2008 - thì Trung Quốc tăng trưởng
9% năm 2009.
Thặng dư thương mại khổng lồ của Trung Quốc với Hoa Kỳ và
Châu Âu đã, trong hai thập niên qua, giúp nó tạo ra lượng dự
trữ ngoại tệ mạnh lớn hơn bất kỳ quốc gia nào trên thế
giới - với con số hiện tại 2 ngàn tỷ USD. Con số này, cộng
với tỷ lệ tiết kiệm lớn nhất thế giới, đã cho phép
những nhà hoạch định kinh tế TQ duy trì công ăn việc làm,
mở rộng nhà cửa, đầu tư vào công nghiệp nặng, xây dựng
đường xá và đường sắt, và hỗ trợ cho khu vực xuất khẩu
đang bị ảnh hưởng nặng nề do giảm cầu ở thị trường Hoa
Kỳ. Trong cùng lúc, các nhà hoạch định kinh tế còn phải
đương đầu với những thách thức thực sự như dập tắt
biểu tình bạo động ở Tây Tạng và ở Tân Cương, rồi
"những thanh niên bực bội trên mạng", rồi những yêu cầu
của công nhân đòi tăng lương, và rồi những tranh cãi của
hàng loạt các tập đoàn quốc tế về điều kiện kinh doanh,
các vấn đề về quyền sở hữu trí tuệ và thông tin cá nhân.
Nếu chúng ta phải so sánh giữa cách quản lý của Trung Quốc
và Hoa Kỳ, thì thành tựu của Trung Quốc lại càng ấn tượng.
Mặc dù Trung Quốc cho chúng ta một ví dụ về những gì một
quốc gia đang phát triển có thể đạt được, nó không đưa ra
một mô hình để người khác có thể sao chép. Bà Shirk đã
nhấn mạnh điểm này khi bà nói hơn "70% dân số đang ở độ
tuổi lao động hoặc một thị trường nội địa khổng lồ"
để giải thích tiến trình kinh tế đáng nể của Trung Quốc.
Ở đây chúng ta đồng ý với nhau rằng, Trung Quốc là một ví
dụ độc nhất, một ví dụ đặc biệt; một lượng lớn
người lao động và một thị trường nội địa lớn như thế
không tồn tại ở các quốc gia đang phát triển khác.
Thật không may, chủ đề tranh luận, như được diễn giải
bằng từ ngữ, đã khiến cuộc trao đổi này trở nên bối
rối, bằng cách đưa ra một lựa chọn lầm lẫn. Câu hỏi
không phải là liệu Trung Quốc có đưa ra một mô hình tốt hơn
hay tồi hơn phương Tây. Cách quản trị của Trung Quốc là
độc nhất. Nó không thể được tái tạo dễ dàng hơn dân
chủ Hoa Kỳ được tái tạo ở Pháp, Iraq hay Venezuela. Nó là
một biến thể của mô hình Châu Á, đầu tiên được phát
triển bởi Nhật Bản vào năm 1932 tại Machukuo, sau đó được
chắt lọc bởi người Triều Tiên, người Đài Loan và người
Singapore. Nó được đặc trưng bởi tỷ lệ tiết kiệm cao,
giáo dục tốt, các giá trị Khổng Giáo nhấn mạnh vào gia
đình và sự hài hòa, và sự nhấn mạnh vào tăng trưởng nhờ
xuất khẩu. Và sự giống nhau đến đó là hết; các chính
quyền độc tài Châu Á được đề cập ở trên đã tiến hóa
sang đa nguyên - đa đảng. Trung Quốc, sau 60 năm, vẫn dừng lại
ở độc tài. Sự phức tạp của nó, kích thước của nó, và
Đảng CS đầy sức mạnh khiến mô hình TQ không thể nào sao
chép được. Và như thế, cách nghĩ có thể mô tả kinh nghiệm
Trung Quốc như một "mô hình" đơn giản là sự áp dụng sai
thuật ngữ [ý nói không nên dùng từ "mô hình"].
Điều đáng quan tâm hơn là sự thất bại của Đồng Thuận
Washington (mô hình phát triển phương Tây) trong những năm 1980
đã mở cửa cho Trung Quốc vào thế giới đang phát triển - và
đó là điều cần thiết để các chính quyền độc tài lan
rộng. Trong khi Đồng Thuận Washington (được thực hiện thông
qua Ngân hàng Thế Giới WB và Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế IMF) cho
vay để đổi lấy cải cách chính quyền, bãi bỏ điều tiết
[nền kinh tế] và minh bạch hóa, thường thất bại trong việc
cải thiện tình hình của các quốc gia tham gia. Hơn nữa, không
chỉ vốn vay của Trung Quốc được đưa ra mà không cần cải
cách, nó cũng hứa hẹn không can thiệp vào nội bộ các quốc
gia, và sẽ bảo vệ các đối tác của mình trước những lệnh
cấm dựa trên đạo đức tại các hiệp hội quốc tế. Nhưng
những gì bạn nhìn thấy chỉ là một phần những gì bạn
nhận được.
Ảnh hưởng lâu dài hơn của sự hào phóng tới từ Trung Quốc
là nó khuyến khích tư tưởng quản trị mang tính đối nghịch
và thách thức, phần nào đẩy lùi các giá trị mà phương Tây
đã dựa vào để phát triển trong hàng thế kỷ qua. Đối mặc
với lựa chọn dân chủ hay độc tài, hầu hết các lãnh đạo
của các quốc gia đang phát triển sẽ chọn độc tài vì nó ít
phức tạp hơn. Đạo đức dân chủ trông có vẻ nhợt nhạt khi
so sánh với sự trợ giúp và bảo vệ của Trung Quốc.
Đáng buồn, bà Shirk, quá chú tâm vào sức mạnh kinh tế và
quân sự khổng lồ của Hoa Kỳ, đã bỏ qua sự thách thức
thực sự mà Trung Quốc đưa ra, đó là cuộc chiến ý thức hệ
về cách quản trị, mà ở đó chế độ độc tài Trung Quốc
đang chiến thắng tại các quốc gia "nằm ngoài thế giới của
phương Tây".
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6492), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét