src="http://danluan.org/files/u1/thanh%20nha%20Mac%203_0.jpg" width="320"
height="188" alt="thanh nha Mac 3_0.jpg" /><div class="textholder">Thành
nhà Mạc sau khi được tôn tạo</div></div>
Câu chuyện Cổng thành nhà Mạc sau 418 năm tồn tại phút chốc
biến thành một cái lò gạch đỏ son, mới toe ít nhất cũng cho
người ta nhận thấy một sự thật: Không phải binh lửa, giặc
giã - với chuyện chặt đầu tượng, kéo đổ bia đá; Không
phải thời gian, với sự hủy hoại chứng tích lịch sử dần
mòn; Cũng không phải là vì một thời "dồn tượng một
chuồng, đưa mồ mả vào hợp tác xã" mà chính phong trào
"trẻ hóa" di tích, nhắm mắt đổ tiền đạp cũ xây mới,
tàn phá một cách hợp pháp các di tích dưới danh nghĩa dự án
tôn tạo, chính việc không biết lắc đầu trước cám dỗ và
thiếu lạnh lùng để biên ra một chữ "cấm" mới tạo ra
sự tàn phá ghê gớm nhất.
<div class="special_quote"><strong>Tin liên quan:</strong>
<ul>
<li><a
href="http://nguyenxuandien.blogspot.com/2010/09/bo-van-hoa-tt-dl-pha-thanh-nha-mac.html">Nguyễn
Thúy Quỳnh - "Bỗng dưng muốn khóc" với thành Nhà Mạc ở
Tuyên Quang</a></li>
<li><a
href="http://dantri.com.vn/c20/s20-424327/bien-di-tich-400-tuoi-thanh-1-ngay-tuoi.htm">Tuyên
Quang: Biến di tích 400 tuổi thành... 1 ngày tuổi!</a> </li>
</ul></div>
Sử gia Dương Trung Quốc nói ông "<em>thực sự bất ngờ và
rất ngạc nhiên khi nhìn thấy những hình ảnh thành cổ bị
biến dạng một cách kỳ quặc</em>". Bởi "<em>Sự chắp vá,
đắp mới của công cuộc trùng tu đã phá vỡ những giá trị
kiến trúc, nghệ thuật vốn có của thành cổ. Người ta đã
cố tình làm xấu, làm biến dạng và làm mất đi cái hồn của
thành nhà Mạc</em>". Lời khuyên chân thành nhất dành cho Tuyên
Quang bây giờ: Họ nên có thêm một cái biển và ghi rõ
"<em>Ở đây đã từng tồn tại di tích thành nhà Mạc</em>" -
PGS TS Nguyễn Hải Kế, khoa Lịch sử - ĐH QG Hà Nội nói mỉa
mai. Đối với TS Kế, cũng như hầu hết các nhà khoa học và
dân chúng, thành nhà Mạc coi như đã mất sau 418 năm tồn tại.
Bởi vì ai sẽ công nhận cái lò gạch xây mới không có một
chút nào kiến trúc cũ đó là di tích thành nhà Mạc? Bởi
"<em>Không thể có chuyện lò gạch vừa xây xong thì thành di
tích</em>".
Nhưng đáng ngạc nhiên nhất trong các bản tin về thành nhà
Mạc phải là sự ngạc nhiên. Tại sao lại phải ngạc nhiên khi
"cái lò gạch" không phải công trình kiến trúc lịch sử
đầu tiên bị tàn phá, và tất nhiên cũng không phải công
trình cuối cùng. Hai năm trước, Đình Thụy Phiêu, ngôi đình
cổ nhất ở Việt Nam đã bị biến thành ngôi đình giả cổ
với mái ngói đỏ au, cột đá xanh lè trong ngoài trước sau sơn
son thếp vàng! Một năm trước, ngay cả việc khai quật Hoàng
thành Thăng Long cũng được đưa máy vào để xúc như cái cách
đào bới… công trình thủy lợi! Ở đình Mông Phụ, khi xây
mới, người ta vứt bỏ những viên đá ong hàng trăm tuổi mà
sau đó vì quá tiếc, Họa sĩ Thành Chương đã xin mua lại. Rồi
thì chùa Dâu được "trùng tu" với dáng vóc mới y cái quán
Ngon. Tại sao phải ngạc nhiên, phải đi tìm sự tận diệt ở
tít tận xứ Tuyên Hóa khi mà ngay bên bờ hồ Gươm sự hủy
hoại cũng đang diễn ra! Có một người không ngạc nhiên, TS
Nguyễn Hồng Kiên, người chủ trì dự án Điều tra cơ bản
về di tích kiến trúc cổ truyền của người Việt ở châu
thổ Bắc Bộ. "<em>Tình trạng mai một kiến trúc cổ của ta,
không phải chỉ vì những lý do khách quan như chiến tranh, thời
tiết... Ngày xưa, là không có tiền để tu sửa, bây giờ thì
nhiều khi lại vì có tiền mà thiếu hiểu biết nên được/bị
tu sửa theo kiểu "hiện đại hoá"</em>. Ông nói sau cuộc
điều tra. Và một ví dụ rất dễ kiểm chứng là tượng vua
Lê, ngay bên Bờ Hồ, cũng đang được đối xử với một cách
thức y hệt. Theo TS Kiên, người ta đã "gộp" hai di tích
Đình Nam Hương và tượng vua Lê vào làm một. Ở đó, có
những con "rồng" bò ngược theo cầu thang mà "20 năm làm
trùng tu di tích, chưa từng thấy con rồng bò ngược". Chỉ
cách đó vài mét, là một con rồng chúc đầu ôm cột "ngay
cả nằm mơ cũng không thấy". Kiểu đèn đá sân vườn kiến
trúc Nhật Bản, một vấn nạn của các di tích kiến trúc cổ,
được đặt một cách thô kệch và xấu xí, vô nghĩa lý và vô
văn hóa, dù chúng được thanh toán với giá "không hề rẻ".
Ở đó, còn có câu chuyện xuyên tạc lịch sử khi một cơ quan
"cấp phường" cho rằng Đình Nam Hương là để thờ vua Lê
Thái Tổ và để "hợp lý hóa", người ta ngang nhiên đưa
một bức tượng vua Lê- sản xuất năm 2010, vào ban thờ. Rồi
thì chó gốm màu sắc lòe loẹt- quái vật cung tiến không nỡ
không bày…Tất cả đều là phá hoại chứ không phải tôn
tạo di tích. "<em>Giá các nhà báo và dư luận lên tiếng từ
khi người ta biến di tích Cổng Bắc thành nhà Mạc thành đảo
giao thông..</em>" TS Kiên ngậm ngùi.
GS William Logan, Chuyên gia thẩm định, đánh giá di sản thế
giới của Unesco khi được hỏi về phong trào "mới hóa",
bêtông hóa, "trẻ hóa", "tầm thường hóa", "rẻ hóa"
dưới danh nghĩa trùng tu di tích ở Việt Nam đã trả lời: giá
trị các di sản thế giới nằm ở tính chân thực, nguyên gốc
của nó. Bêtông hóa sẽ phá hỏng tính nguyên bản của di tích,
di sản. Vị chuyên gia này thậm chí còn không chấp nhận cả
việc xây dựng công viên ở ngay đường sau khu Văn Miếu. Bởi
theo ông người ta làm mới nhưng không có những nghiên cứu cụ
thể. Vụ án thành Tuyên, ác nghiệt thay, lại được bắn ra
từ 1 viên đạn súng lục, không, phải là một quả bom - nặng
cỡ 10 tỷ đồng có cái tên là dự án trung tu. Nhà báo Đỗ
Doãn Hoàng, một trong số những người đầu tiên phát hiện
vụ "Thành nhà Mạc thất thủ", viết về sự đánh đổi
như sau: Người ra đã gọt bỏ rêu phong, phá bỏ các phom cổng,
các bức tường thành lưu dấu mấy trăm năm dâu bể, đã phun
hoá chất diệt trừ tận gốc các "toà thiên nhiên" dây leo,
cây cổ thụ, để dựng nên tại đó một cái lò gạch nằm
trọn vẹn, tơ hơ, gạch mới đỏ au, tinh tươm, mới mẻ từ
chân lên đầu, từ trong ra ngoài, trét ximăng trắng lốp tứ
bề, xung quanh "đảo" là chi chít cọc bằng inox sáng choang
với xích sắt to bằng ngón chân cái.
Tuy nhiên, sự nguy hiểm nhất lại là ở chỗ người ta hoàn
toàn vô tội trong các vụ tàn phá di tích. Bởi vì tất cả đã
được thực hiện theo các quy trình có đủ các báo cáo, thẩm
định, bút phê. Bởi tiền đập thành cổ xây lò gạch là
tiền nhà nước, từ túi nhân dân. Và bởi những vụ phá hoại
kiểu này hoàn toàn không có trong bất cứ một báo cáo nào
của ngành văn hóa. Bởi vì hành vi tàn phá đó đang được
những người có trách nhiệm coi là bảo tồn. Nếu ngày mai,
người ta xây ngay một cái lò gạch giữa hồ Gươm thì vì
thế, cũng chẳng nên lấy làm ngạc nhiên.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6527), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét