Ghana - là "ngôi sao sáng" trên bầu trời xóa đói giảm nghèo
phạm vi toàn thế giới thì Thủ tướng Chính phủ yêu cầu
tiến hành tổng điều tra các hộ nghèo trên toàn quốc. Các
"hộ nghèo" được xác định trên tiêu chí thu nhập 400
ngàn/người/tháng ở nông thôn và 500 ngàn ở Thành phố. Mức
xác định này tương đương với tiêu chí chuẩn nghèo áp dụng
cho giai đoạn 2011-2015 và có lẽ, tới 99% khả năng chuẩn nghèo
mới sẽ ở mức 400-500.
Thật ngạc nhiên khi báo chí trong nước tưng bừng đưa tin
"<em>Việt Nam- ngôi sao sáng</em>" sau một báo cáo được lập
nên bởi "<em>một nhóm chuyên gia cố vấn Anh thuộc Viện phát
triển hải ngoại (ODI)</em>", nhất là khi báo cáo đó đánh
giá "<em>những tiến bộ chưa từng có trong việc cải thiện
đời sống của người nghèo</em>" trong vòng 14 năm từ
1990-2004, tức là cách thời điểm công bố những 6 năm. Nếu
ODI đánh giá chuẩn nghèo Việt Nam thấp nhất trên thế giới
và quá trình thay đổi chuẩn nghèo chậm, lạc hậu, mang tính
tước đoạt quyền của người nghèo dựa trên bệnh thành
tích, sĩ diện dởm của một số quan chức lãnh đạo, thì theo
nguyên tắc khách quan, báo chí trong nước có sướng khoái để
đưa tin này?
Bản thân mức chuẩn mới, với con số "400-500", vẫn chỉ
chứng tỏ quy luật muôn thủa là chuẩn nghèo ở Việt Nam luôn
luôn đuổi theo và không bao giờ đuổi kịp mức độ nghèo
khổ của dân chúng. Chưa nói tới việc một chuẩn nghèo thấp
hơn nhiều so với mức chung của thế giới, có thể tiếp tục
duy trì những câu ngợi khen "ngôi sao sáng" dành cho các vị
lãnh đạo nhưng tạo ra sự bất bình đẳng của chính những
người nghèo tuyệt đối với nhau.
Người nghèo ở Việt Nam, theo "chuẩn 400-500" sẽ ở đâu
trong các mức độ nghèo? 400 ngàn, tương đương 20 USD, chỉ
bằng 2/3 chuẩn nghèo tối thiểu trên thế giới. 400 ngàn,
tương đương với 3 yến gạo xấu, tương đương với
"<em>sống ở danh giới ngoài cùng của tồn tại</em>", tương
đương với việc "<em>phải đấu tranh để sinh tồn trong các
điều kiện thiếu thốn tồi tệ</em>" đã được nêu ra trong
khái niệm nghèo tuyệt đối. Và không thế không nói là tương
đương với hoàn cảnh chưa đến mức chết đói nhưng là trong
điều kiện bình thường. Bởi một trong những đặc điểm
của người nghèo là sự nhạy cảm với các biến động. Chỉ
cần "<em>một trận ốm có dùng thuốc kháng sinh</em>", ngay
lập tức họ đối mặt sát sườn với câu chuyện đói-no.
Có lẽ không khó lắm để đưa ra dự báo về con số hộ nghèo
theo chuẩn mới. Đến năm 2009, cả nước có khoảng 2 triệu
hộ nghèo, tương đương 11% dân số. Và cũng ngần đó hộ cận
nghèo. Sẽ 22% chăng? 22% có lẽ cũng đã là con số khó chấp
nhận đối với một "ngôi sao sáng". Huống chỉ nếu áp
dụng đúng chuẩn nghèo chung của thế giới thì con số đó sẽ
còn là 33%, hay 44%, thì hóa ra mọi thành tích đều coi như đồ
giả, đều ném xuống sông xuống bể cả hay sao?!!
Hãy thử xem lại con số đo lường mức độ nghèo hiện tại
"200-260". Con số này thoạt nghe thật vô lý. Chẳng lẽ thời
đại này vẫn còn có người kiếm không nổi 7 ngàn đồng mỗi
ngày? Càng vô lý hơn khi chuẩn nghèo mới, dù đã tăng gần
gấp đôi cũng chỉ ở mức độ 13-14 ngàn, rất xa so với
chuẩn về sự nghèo tuyệt đối chung. Diễn giải một cách dễ
hiểu Chuẩn nghèo hiện tại, và tương lai qua câu chuyện những
người luôn tự nhận là nghèo sẽ được một kết quả như
sau: Với 260 ngàn vnd (khu vực thành thị), tức là một cậu bé
đánh giày mỗi ngày đánh 1 đôi giày, thu được 5 ngàn đồng,
thì ở mức nghèo, đánh 2 đôi có thể vượt lên cận nghèo.
Nhưng ngay cả khi chuyển sang chuẩn nghèo mới, mỗi cậu bé
đánh giày, cô bé bán đĩa dạo, bà chè chén vỉa hè cũng không
có cơ hội làm người nghèo, bởi họ phải kiếm được ít
hơn 19 ngàn đồng mỗi ngày thì mới được coi là nghèo. Vì sao
ngày hôm trước 7 ngàn được coi là nghèo, ngày hôm sau 14 ngàn
vẫn là nghèo. Lý do và trượt giá, lạm phát và sự phá giá
của đồng tiền - căn cứ để xác định chuẩn nghèo.
Thời điểm tháng 7-2005, khi chuẩn nghèo mới được áp dụng.
Giá gạo tẻ ở mức 3.200 đồng/kg. Giá cao nhất 3.700 đồng.
Với 200 ngàn đồng thu nhập mỗi tháng, một người nghèo có
thể đong được gần 7 yến gạo xấu. Còn tại thời điểm
hiện nay giá gạo tẻ xấu nhất loại "chỉ dành cho heo" vào
khoảng 10-11.000 đồng/kg. Người dân không thể giải thích,
không thể hiểu thế nào là "<em>tác động của lạm phát
40%</em>", thế nào là "<em>CPI tăng suýt soát 2 con số mỗi
năm</em>", thế nào là "<em>đồng nội tệ mất giá thêm
2,1%</em>"… Những cái đó dành cho các nhà quản lý, các quan
chức. Người dân chỉ hiểu là mức thu nhập trước chuẩn
mới đủ mua một yến gạo xấu thì được coi là nghèo. Và sau
chuẩn, mức đó không được coi là nghèo nữa. Bởi nghèo là
những người chỉ đủ tiền đong 3-4 yến gạo mỗi tháng thôi.
Bởi vậy, tăng chuẩn nghèo về mặt con số nhưng thực chất
lại là giảm giá trị chuẩn nghèo.
Chứng kiến niềm hân hoan trước danh hiệu "ngôi sao sáng"
hôm nay, chứng kiến những con số chuẩn bị áp dụng đối
với người nghèo hôm nay, có lẽ không thể không nhắc lại
phát biểu của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt. Ngày 12-4-2008,
trên VietNamNet, cố Thủ tướng viết: "<em>Một số viên chức
quốc tế đã đánh giá cao những nỗ lực của Việt Nam. Nhưng,
những đánh giá ấy chủ yếu dựa trên các báo cáo trong
nước, và chúng ta hiểu, khoảng cách giữa thực tế và báo
cáo là còn đáng kể. Tôi nhớ cách đây không lâu, báo chí
phát hiện thêm rất nhiều nhà tranh vách đất ở một số
địa phương mà theo báo cáo thì trước đó đã "100% ngói
hóa". Mặt khác, cho dù phần lớn dân chúng đã "thoát
nghèo", chỉ cần sau một mùa bão lụt, sau một đợt rét
hại, những thành quả kinh tế mà những người dân này tần
tảo để có, lại gần như bị xóa sạch. Tôi vừa đi đến
một số vùng như vậy và không khó lắm để thấy, người
nghèo đang chiếm một tỷ lệ lớn thế nào, đang phải sống
vất vả ra sao</em>". Có lẽ những người đang làm chuẩn
nghèo, đang khảo sát tình trạng nghèo của dân chúng nên đọc
lại những gì ông đã viết để nhìn nhận lại những danh
hiệu hão huyền, để xem lại những trang báo cáo "đầy
khoảng cách" hoàn toàn không vì quyền lợi dân chúng.
Nếu như một chuẩn nghèo chưa ban hành đã lạc hậu, đã
thiếu bền vững, đã không theo kịp với sự tồi tệ của
tình trạng nghèo thì việc xóa đói giảm nghèo có bền vững
và liệu người nghèo còn có hy vọng gì ngoài việc ngắm nghĩa
chiếc huy chương có được nhờ sự che đậy cái nghèo của
chính họ?
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6491), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét