Quốc-Biển Đông, Mỹ-Biển Đông và đối sách của Việt
Nam.</em>
<h2>Kỳ I: Trung Quốc và Biển Đông</h2>
Trung Quốc cho rằng tuy có lãnh thổ khổng lồ, song diện tích
biển khá nhỏ. Với đường bờ biển khá ngắn và các hòn
đảo không tranh chấp nằm không xa bờ, vùng đặc quyền kinh
tế (EEZ) của Trung Quốc được quốc tế thừa nhận không
được lớn như các nước may mắn hơn: Mỹ 12 triệu km2, Nga
7,5 triệu km2, Canađa 5,5 triệu km2, Nhật Bản 4,4 triệu km2, Trung
Quốc 880.000 km2. Vì vậy, chiến lược biển hiện nay của Trung
Quốc là vươn ra đại dương, trước hết khống chế "ba
biển" – Hoàng Hải, Đông Hải (biển Nhật Bản), Nam Hải
(người phương Tây gọi là Nam Trung Hoa, người Việt gọi là
Biển Đông). Trung Quốc muốn kiểm soát 80% diện tích Biển
Đông, tức khoảng 3,5 triệu km2.
<h2>Muốn đẩy Mỹ ra khỏi "ba biển"</h2>
Vấn đề Biển Đông nóng lên sau các tuyên bố của Ngoại
trưởng Mỹ Hillary Clinton nhân dịp Diễn đàn ARF-Hà Nội,
khẳng định giải quyết xung đột Biển Đông là "lợi ích
quốc gia" của Mỹ. Cùng thời gian này, Trung Quốc tập trung
lực lượng chính của cả ba hạm đội tập trận tại Biển
Đông, do đích thân Tổng tham mưu trưởng, Phó bí thư Quân uỷ
Trung ương chỉ huy. Tiếp đó, ngày 9/8, Trung Quốc loan tin triển
khai một căn cứ tên lửa thứ hai, đặt tại tại Thiều Quan
(Quảng Đông). Các tên lửa đất đối hạm tầm trung sẽ
được biên chế cho căn cứ này, cùng tên lửa chống hạm
DF-21D - loại "sát thủ" tàu sân bay.
Từ năm 2009, các tàu Ngư Chính của Trung Quốc (tàu chiến cải
tiến) làm nhiệm vụ "chấp pháp" ngang dọc trên Biển Đông,
gây ra nhiều sự cố tại một số vùng EEZ của các nước giáp
Biển Đông.
Về phía Mỹ, tàu sân bay chủ lực của Hạm đội 7 USS George
Washington, thướng trú tại Okinawa, sau cuộc tập trận chung
Mỹ-Hàn, đã đến Biển Đông, đậu ở ngoài khơi Đà Nẵng.
Một phái đoàn liên ngành Việt Nam ra thăm. Khu trục hạm USS
John McCain, một chiến hạm chống tàu ngầm, thăm cảng Đà
Nẵng tiến hành tập huấn phi tác chiến và giao lưu văn hoá
thể thao nhân kỷ niệm 15 năm thiết lập quan hệ ngoại giao
Việt-Mỹ.
Không ai xem những sự kiện của hải quân Mỹ và Trung Quốc
nêu trên là biệt lập. Khi nhìn vào bức tranh chung Đông Á, sự
đối địch quân sự Mỹ-Trung đã trở nên khẩn trương.
<img
src="http://danluan.org/files/u1/24576___news__DF21_tai_cc_moi_Quang_chau.JPG"
width="600" height="306" alt="24576___news__DF21_tai_cc_moi_Quang_chau.JPG"
/>
<em>Trung Quốc triển khai DF21 tại căn cứ tên lửa thứ hai ở
Quảng Đông</em>
Ngày 9/8 vừa rồi tờ Thời báo Hoàn cầu (thuộc Nhân dân Nhật
báo) đăng xã luận phê phán Washington "nuốt lời" khi coi
Bắc Kinh là đối thủ chiến lược tiềm tàng lớn nhất. Một
năm trước, các quan chức Lầu Năm Góc còn khẳng định Mỹ
không coi Trung Quốc là đối thủ quân sự, nhưng nay sắp cử
tàu sân bay tập trận chung tại Hoàng Hải và khẳng định với
thế giới, Trung Quốc là đối thủ tiềm tàng. Các nhà phân
tích và bình luận Trung Quốc còn nói rằng Mỹ đang tập hợp
lực lượng hình thành một "NATO phương Đông" nhằm bao vây
và kiềm chế Trung Quốc. Cách đây 4 ngày, Nhân dân Nhật báo
cho rằng khối NATO châu Á này bao gồm Nhật Bản, Hàn Quốc,
Ôxtrâylia và các nước Đông Nam Á.
Từ khi bước vào thế kỷ XXI, với quốc lực tăng cường,
Trung Quốc theo đuổi một chính sách Đông Nam Á và Biển Đông
mang tính hướng đích cao. Trước hết, củng cố ảnh hưởng
kinh tế trước hết là Đông Nam Á lục địa, với thành tựu
to lớn, vượt trội so với bất kỳ nước lớn khác. Thứ hai,
nhằm độc tôn Biển Đông. Biển Đông nằm trong chủ trương
mở rộng không gian chiến lược tại "ba biển", nhằm thoát
khỏi sự kiềm tỏa của hệ thống an ninh được Mỹ thiết
lập từ sau Chiến tranh thế giới II dựa trên tuyến phòng thủ
hải đảo thứ nhất, từ Guam đến Okinawa. Hải quân Trung Quốc
hiện có ít nhất 260 tàu, gồm 75 tàu chiến chủ lực và hơn 60
tàu ngầm, không ngừng phát triển để thực hiện chiến lược
vươn ra Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Mục tiêu lâu dài
là đẩy Mỹ ra khỏi "ba biển". Thứ ba, gần đây việc phát
hiện những trữ lượng lớn dầu khí ở Biển Đông làm cho
Bắc Kinh tăng cường đòi hỏi chủ quyền. Theo đánh giá sơ
bộ của ngành hải dương Trung Quốc, trữ lượng dầu khí
dưới Biển Đông là hơn 50 tỷ tấn, chủ yếu nằm ở độ
sâu 500-2.000 mét. Biển Đông còn có một trữ lượng băng cháy
(một loại năng lượng sạch cho tương lai) khổng lồ. Do đó,
bên cạnh việc tăng cường sức mạnh cho Hạm đội Nam Hải,
Trung Quốc đang xây dựng "Hạm đội tác nghiệp biển sâu"
phục vụ khai thác dầu khí Biển Đông, tăng thêm một hạm
đội nữa trên Biển Đông.
Cuối tháng 3 năm nay, Trung Quốc đưa Biển Đông vào danh sách
"lợi ích cốt lõi", nghĩa là không khoan nhượng, không
thương thuyết. Đây là cột mốc mới trong chính sách Biển
Đông của Bắc Kinh. Với Mỹ, nó là giọt nước làm tràn li.
Thái độ quyết đoán của Trung Quốc thúc đẩy Mỹ nhập
cuộc. Sự thiếu tin cậy tăng lên.
<h2>O ép các nước giáp biển Đông</h2>
Người phương Tây có câu ngạn ngữ: "Khi chiếc đồng hồ
dừng, người ta mới biết nó chạy". Mấy năm qua, người
Trung Quốc dường như không mấy bận tâm về tình cảm của
người Đông Nam Á giáp Biển Đông, xem xem họ nghĩ gì trước
việc hải quân Trung Quốc diễu võ dương oai trên khắp các
vùng biển Đông Nam Á; có biết đâu sự xúc động sâu xa của
những người láng giềng khi Trung Quốc ban hành lệnh cấm đánh
bắt cá và phái tàu chiến ra bắt các thuyền chài, tịch thu
tài sàn làm khuynh gia bại sản những người đánh cá cha
truyền con nối kiếm cơm trên vùng biển này. Vậy nên khi Mỹ
tái can dự vào Biển Đông thì họ thấy "tất cả đang nằm
ngoài những gì Bắc Kinh chờ đợi" và "Trung Quốc sẽ phải
điều chỉnh đối sách".
Với Việt Nam, từ lâu Trung Quốc theo đuổi chủ trương mà
Tạp chí Kính báo (HK) số 6/2007 tiết lộ "lục hoãn hải
khẩu" (trên đất liền hòa dịu, ngoài biển căng thẳng).
Với Philippines - nơi viện trợ ODA của Trung Quốc năm 2009 lên
đến 1,05 tỷ USD, gấp 17 lần so với năm 2003, và chỉ đứng
sau Nhật Bản, 3 ngày sau khi tổng thống mới của nước này
tuyên thệ nhậm chức, phía Trung Quốc nêu yêu cầu Manila không
cho phép tàu đổ bộ xe tăng của hải quân Mỹ neo đậu ở
vùng nước nông cách căn cứ tiền tuyến giám sát đảo san hô
vòng Mischief mà Trung Quốc chiếm tháng 2/1995 khoảng 10 km và tàu
ngầm hạt nhân của Mỹ neo đậu tại quân cảng Subic.
Với Indonesia, mới đây có mấy vụ các tàu Ngư chính Trung
Quốc hộ tống các tàu đánh cá nước mình hoạt động tới
tận các vùng xa xôi của Biển Đông mà Indonesia xác định
thuộc đặc quyền kinh tế. Khi tàu chiến Indonesia bắt 1 tàu
Trung Quốc, nhiều tàu Ngư chính kéo đến giải vây; súng ống
sẵn sàng nhả đạn.
Với Malaysia, mấy tháng trước tàu Ngư chính Trung Quốc hộ
tống các tàu đánh cá sâu trong vùng EEZ thuộc Malaysia, bị
chiến hạm và chiến đấu cơ nước này truy kích 17 tiếng
liền.
<div class="boxright400"><img
src="http://danluan.org/files/u1/24576___news__%E1%BA%A3nh_tau_san_bay.jpg"
width="600" height="367" alt="24576___news__ảnh_tau_san_bay.jpg" /><div
class="textholder">Đội hình hành tiến của tàu sân bay USS George
Washington tiến vào Biển Đông</div></div>
Kể từ lúc Trung Quốc tuyên bố có "lợi ích cốt lõi" tại
Biển Đông, các nước Đông Nam Á, cũng như Mỹ, thức tỉnh
về việc Trung Quốc đã đi quá giới hạn. Chẳng lẽ các tuyên
bố thiện chí giải quyết tranh chấp thông qua đàm phán song
phương lâu nay chỉ là thủ thuật câu giờ cho phái thực lực
quân sự tiến hành độc chiếm Biển Đông? Nhưng cũng không vì
vậy mà đánh giá thấp các nước Đông Nam Á rằng họ sẽ
đột ngột thay đổi chính sách, đi với Mỹ chống Trung Quốc.
Không ai chống Trung Quốc cả. Tất cả đều muốn làm láng
giềng tốt với cường quốc đang trỗi dậy này. Vấn đề
tuỳ thuộc vào Trung Quốc hơn là vào bất kỳ ai khác. Hai
nước lớn Mỹ và Trung Quốc nếu đạt tới một sự cân bằng
lực lượng và hoà hoãn mới, phối hợp cùng các bên liên quan
khác giải quyết cuộc xung đột trên vùng biển này có lợi cho
hoà bình, ổn định, hợp tác ở Đông Nam Á là điều đáng
hoan nghênh.
<h2>Triển vọng chính sách</h2>
Hai tuần qua, cuộc thảo luận tại Trung Quốc cho thấy có sự
phân hoá nội bộ nhất định. Phái thực dụng và hoà hoãn lên
tiếng: "Việc lạm dụng thuật ngữ "lợi ích cốt lõi"
làm cho nó mất thiêng, thậm chí có thể dẫn tới xung đột
quân sự" (Tuần báo Outlook của Tân Hoa Xã); "Trung Quốc
không thể đe dọa các nước xung quanh bằng việc tăng cường
sức mạnh quân sự" (Thời báo Hoàn cầu)... Tuy vậy, trước
thềm Đại hội ĐCS Trung Quốc lần thứ 18 năm 2012, rất ít
khả năng có thương lượng và thoả hiệp thực chất liên quan
Biển Đông. Thậm chí phái chủ trương tăng cường thực lực
quân sự trong quân đội sẽ tăng cường sức ép, gây khó khăn
cho chủ trương giải quyết tranh chấp trên biển bằng ngoại
giao. Cuộc cạnh tranh giữa các binh chủng của quân đội Trung
Quốc, mà hiện nay hải quân đang chiếm ưu thế (ngân sách hải
quân chiếm hơn 1/3 ngân sách quốc phòng hai chữ số), sẽ làm
cho tình hình thêm phức tạp.
Cuộc đối địch quân sự Trung-Mỹ nhiều khả năng sẽ tăng
chứ không giảm, chừng nào chưa đạt được thoả hiệp giữa
một bên muốn đẩy Mỹ ra khỏi "ba biển", một bên kiên
quyết bảo vệ quyền tự do thông thương hàng hải của một
cường quốc đại dương. Có 3 giả thiết: Cùng thắng, tranh bá
và chiến tranh lạnh mới. Hai nước có thể tiếp tục đàm
phán để đạt tới một thoả thuận giải quyết những sự
cố trên biển nhằm ngăn ngừa những hiểu lầm và nguy cơ
đụng độ tàu bè trên biển. Nhưng nếu Mỹ đưa USS George
Washington vào Hoàng Hải tập trận như Lầu Năm Góc mới tái
xác nhận, tình hình sẽ phát triển khó lường.
Tương quan lực lượng quân sự giữa Mỹ và Trung Quốc tại
châu Á-Thái Bình Dương vẫn nghiêng về phía Mỹ, tuy nhiên,
lợi thế "sân nhà" của Trung Quốc, đặc biệt với hệ
thống tên lửa đất đối biển, sẽ tác động lớn đến
việc bày binh bố trận của Mỹ tại châu Á-Thái Dương.
Trong cục diện chung hiện nay, sức mạnh quân sự không hẳn là
yếu tố quyết định về ưu thế. Trong một thế giới đa
dạng hoá quan hệ quốc tế, đồng thời tuỳ thuộc và cộng
sinh kinh tế một cách sâu rộng như giữa các quốc gia châu
Á-Thái Bình Dương ở thời điểm hiện nay, "sức mạnh
mềm" hay "ngoại giao thông minh" đóng vai trò trọng yếu.
Ngoại giao pháo hạm của Trung Quốc, nếu có thể nói như vậy
từ những gì đang diễn ra tại Biển Đông trong vòng một năm
qua, đang làm yếu hình ảnh Trung Quốc như một cường quốc
trỗi dậy hoà bình, chủ trương xây dựng "thế giới hài
hoà" và theo đuổi chính sách Đông Nam Á "mục lân, an lân
và phú lân" (hoà hợp với láng giềng, yên ổn với láng
giềng và làm giàu với láng giềng) mà Thủ tướng Trung Quốc
đề xuất năm 2003 vào dịp nước này gia nhập Hiệp ước hợp
tác thân thiện ASEAN (TAC).
Mỹ tất nhiên đang tận dụng những căng thẳng trong quan hệ
giữa Trung Quốc với các nước Đông Nam Á giáp Biển Đông
để "trở lại Đông Nam Á" và không phải không thành công
trong quá trình xây dựng hình ảnh một cường quốc thân
thiện, đứng về phía nước nhỏ bị ức hiếp.
Ở chừng mực nào đó, tại Đông Nam Á, đang diễn ra cuộc
đấu giữa Mỹ và Trung Quốc về văn hoá./.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6128), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét