src="http://danluan.org/files/u1/B%E1%BB%99_L%E1%BA%A1i.jpg" width="400"
height="279" alt="Bá»™_Lại.jpg" /><div class="textholder">Tranh vẽ
cảnh làm việc của Bộ Lễ, triều Nguyễn.</div></div>
<h2>NÓI VÀ LÀM</h2>
Sách cổ Trung Quốc có ghi lại mẩu chuyện lý thú về Án Anh,
vị tể tướng nhỏ thó mà lừng danh nước Tề.
Có người hỏi Án Anh:
- Bao năm làm tể tướng, với tiên sinh điều gì khó nhất?
- Làm được điều mình nói, - Án Anh trả lời ngay tức khắc.
Đó là câu chuyện từ mấy ngàn năm trước. Còn bây giờ là
chuyện cuối thế kỷ XX.
Giữa năm 1985, khi Mikhail Gorbachev, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản
Liên Xô, mới phát động chiến dịch cải tổ và tăng tốc
được ít lâu, ông có làm cuộc vi hành đến Leningrad. Để
tạo hình ảnh một nhà lãnh đạo trẻ, năng động, gần gũi
dân chúng, (tương phản với dáng vẻ nặng nề, ốm yếu, già
nua của ông L.Breznev trước đó không lâu), ông Gorbachev đi bộ
ra quảng trường Cung điện Mùa Đông để trò chuyện với nhân
dân. Bắt tay một người đàn ông trung niên Nga, rắn rỏi, vạm
vỡ, nhà lãnh đạo Liên Xô ân cần hỏi:
- Đồng chí làm nghề gì?
- Thưa đồng chí, tôi là thợ tiện nhà máy đóng tàu.
- Đồng chí muốn chúc điều gì cho tôi và Trung ương?
- Tôi chúc đồng chí và Trung ương làm được điều mình nói!
- Người thợ tiện nọ trả lời ngay tức khắc… (Cũng phải
nói thêm, lúc này, sau ít tháng xuất hiện ở cương vị cao
nhất đất nước, người dân Liên Xô đã thấy ông Gorbachev
bắt đầu bộc lộ hứng thú ưa đăng đàn diễn thuyết).
Hai câu chuyện cách nhau hàng ngàn năm xảy ra với hai người
vị thế xã hội hoàn toàn khác nhau - vị tể tướng lừng danh
và người thợ tiện vô danh. Ấy vậy mà ý tưởng và cung cách
trả lời lại hoàn toàn giống nhau. Xin mạn phép độc giả kể
lại chỉ cốt để nhắc đến một chân lý mà ai cũng dễ
thấy: sống trên đời này để lời nói đi đôi với việc làm
thật khó lắm thay!
<center>* * *</center>
Chúng ta đang sống trong thời đại mà các phương tiện truyền
thông có mặt mọi lúc mọi nơi. Những hàng chữ, những lời
nói, những hình ảnh ngày ngày đập vào mắt, lọt vào tai
chúng ta, dù muốn hay không muốn. Những sự việc người thật,
việc thật cũng không thoát ra ngoài sự nhận biết của chúng
ta. Và thế là, dù muốn hay không muốn, chúng ta cũng buộc lòng
phải thấy sự khập khiễng, độ vênh - vênh đến dễ sợ! -
giữa lời nói và việc làm đang diễn ra quanh ta.
Phải nói ngay rằng những điều khập khiễng kể ra dưới đây
không hàm ý "vơ đũa cả nắm". Mặc dù vậy, nếu cứ tiếp
tục diễn giải theo kiểu: "Mặt tốt đẹp là cơ bản, thành
tích là to lớn, tuy nhiên…", thì những sự việc liệt kê ở
phần sau chữ "tuy nhiên" sẽ ít có cơ may thuyên giảm, nếu
không phải là sẽ nối dài thêm ra…
Xin liệt kê làm ví dụ so sánh giữa lời nói và việc làm theo
kiểu "nhớ gì nói nấy", không có ý định hệ thống hóa.
Không ngày nào chúng ta không nghe nói đến quyết tâm bài trừ
nạn tham nhũng. Nhưng lạ thay, tham nhũng như một quái vật có
phép màu, cứ phổng phao, đâm thêm nhành ngọn, vụ sau to hơn
vụ trước, cấp sai phạm không dừng lại ở cỡ quan chức
thường thường bậc trung. Và bây giờ người ta có thể không
ngần ngại mà gán cho nó hai chữ "quốc nạn".
Đi ra đường phố, thấy cảnh ô tô, xe máy, xe lam, xe đạp,
xích lô, xe thồ ngược xuôi, lạng lách, rẽ ngang rẽ trái
không theo một luật lệ nào, rồi thì chợ cóc, chợ xanh, chợ
hoa dưới lòng đường, hàng hóa bày ra choán hết vỉa hè…,
chúng ta hoang mang tự hỏi Nghị định về lập lại trật tự
giao thông dân quên rồi sao? Mật độ dày đặc đứng đường
(có lẽ là cao nhất thế giới) của cảnh sát giao thông cũng
không làm giảm bớt bao nhiêu những ách tắc. Rồi cái nạn đua
xe của mấy cô mấy cậu rửng mỡ, con nhà giàu, con ông cháu
cha gây nhức nhối bao năm, sau rất nhiều lời hứa hẹn "kiên
quyết chấm dứt" vẫn diễn ra như trêu ngươi; các thứ thư
tay, điện thoại riêng "đề nghị chiếu cố, nương nhẹ" vẫn
tồn tại sau mỗi lần Công an bắt giữ người, xe…
"<em><strong>Chính quyền của ta là của dân, do dân, vì
dân</strong></em>", - câu nói đẹp nức lòng người dân mau chóng
bị sao nhãng khi người dân đến cửa quan gặp phải những bộ
mặt lạnh tanh, những câu trả lời nhát gừng và những kiểu
đùn đẩy hồ sơ hết phòng, ban nọ sang phòng ban kia, những
kiểu hẹn lần lữa không có hồi kết thúc như thử thách lòng
kiên nhẫn của người dân. Kết quả là đơn thư khiếu nại
chất thành đống, năm này qua năm khác, và cảnh ăn chực nằm
chờ để khiếu kiện vượt cấp là tất yếu...
"<em>Lương y như từ mẫu</em>", câu khẩu hiệu gặp ở mọi
bệnh viện, trên thực tế liệu đã làm yên lòng bệnh nhân
chưa? Chắc chắn là chưa. Thế nên hầu hết người bệnh khi
chẳng may phải lên bàn mổ, hay gặp bệnh hiểm nghèo, đều
phải cố lần những đồng tiền còm cõi cuối cùng, kín đáo
bỏ vào phong bì, rồi tìm kiếm cơ hội tiếp cận vị "lương y
như từ mẫu" kia để mà nài nỉ, khẩn khoản họ nhận cho
"tấm lòng thành" với mặc cảm của người có lỗi. Thật
đáng thương thay! Rồi những tin bệnh nhân này, sản phụ nọ
mất mạng vì sự thờ ơ, tắc trách của một số vị y, bác
sĩ đâu còn là chuyện lạ…
"Cải cách giáo dục", "Nâng cao chất lượng dạy và học",
"Giáo dục là quốc sách"… Những lời lẽ này được lặp
lại ngày này qua ngày khác, nhưng những phiền muộn do giáo
dục mang lại cũng không giảm. Nào là "quá tải phải giảm
tải", "học thêm, dạy thêm", nào là sách giáo khoa viết sai in
sai, đề thi ra nhầm lẫn, lộ đề trước khi thi, nào là các
"lò luyện thi" thương mại hóa một cách lộ liễu đến trơ
tráo, nào là bằng giả chứng chỉ giả, và nguy hiểm nhất là
bằng thật nhưng học giả, học quấy quá, học chiếu lệ,
vừa bận rộn công tác quản lý mà vài năm vẫn kiếm được
vài cái bằng thật để rồi tiếp tục leo cao trên nấc thang
danh vọng…
"Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực" - chân lý
thật đúng, thật cao đẹp. Nhưng người lao động ở ta lại
được hưởng một sự đãi ngộ, một chế độ lương thấp
ngoài sự tưởng tượng của thiên hạ, một thang bậc lương
không đủ bù đắp sức lực con người đã bỏ ra (dùng chữ
là "không đủ tái sản xuất sức lao động"!), không đủ nuôi
bản thân, chưa nói gì đến nuôi con, phụng dưỡng cha mẹ già
cả. Một thang bậc lương khích lệ mọi người cùng cơ quan
tìm cách ăn bớt (một cách lương thiện!) ngân quỹ nhà nước
để còn tồn tại, để nuôi con ăn học, để sắm xe máy và…
xây nhà!
"Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết…", "Giữ gìn sự đoàn
kết như giữ gìn con ngươi của mắt mình…". Và trên thực
tế, chẳng còn là điều bí mật gì với ai là tình trạng mất
đoàn kết, đấu đá nội bộ, tố cáo nặc danh phổ biến ở
nhiều cơ quan nhiều địa phương. Những người hôm qua còn là
đồng chí với nhau, hôm nay đã không nhìn mặt nhau, coi nhau như
kẻ thù. Phải chăng lời chỉ bảo của Chủ tịch Hồ Chí Minh
tại Đại hội Đảng bộ tỉnh Hà Bắc năm xưa: "Muốn có
đoàn kết, trong Đảng phải có dân chủ thực sự" lúc này lúc
khác, nơi này nơi khác đã bị lãng quên?
Có thể liệt kê dài dài những khập khiễng giữa lời nói và
việc làm. Nào "Sống và làm việc theo pháp luật", nào là "Cán
bộ là đầy tớ của dân, lo trước thiên hạ, hưởng sau thiên
hạ…", nào là "Vui lòng khách đến, vừa lòng khách đi"…
Khi lời nói không đi đôi với việc làm (hay rất khó đi đôi
với việc làm) đã trở thành thứ tật bệnh không còn ở
ngoài da mà ăn sâu vào xương cốt, thì chúng ta phải cùng nhau
đi tìm những phương thuốc hữu hiệu hơn để trị tận gốc
căn bệnh đó. Hình dung như thế nào về phương thuốc đó có
thể là chủ đề của một bài báo khác. Có điều chắc chắn
là không thể dùng lời nói, lời hô hào suông mà chữa khỏi
được./.
[*] Bài do tác giả gửi trực tiếp cho Nguyễn Xuân Diện Blog.
Xin chân thành cảm ơn TS. Phan Hồng Giang.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6085), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét