Nguyễn Quang A - Ôm rơm rặm bụng

Việc Nhà nước tự mình đi kinh doanh, với các doanh nghiệp nhà
nước như ở Việt Nam từ trước đến nay, là việc đã
được rất nhiều nước thử nghiệm, kể cả các nước tư
bản phát triển. Suốt 50 năm qua người ta đã rút ra kết
luận: làm thế nói chung là "ôm rơm rặm bụng". Nhà nước
có nhiệm vụ khác, không phải đi kinh doanh; việc cử các quan
chức làm quan chức-doanh nhân, nhìn chung, luôn dẫn đến thất
bại.

Hiện nay không mấy chính phủ của các nước phát triển bận
tâm đến doanh nghiệp Nhà nước, chúng đều được chuyển
đổi sở hữu, được tư nhân hóa. Nhà nước làm việc của
nhà nước, và đó không phải việc kinh doanh.

Các nước đã trót có các doanh nghiệp nhà nước đều tìm
cách chuyển đổi.

<div class="boxright320"><img src="http://danluan.org/files/u1/banh3.jpg"
width="500" height="333" alt="banh3.jpg" /><div class="textholder">Doanh
nghiệp là miếng bánh ngon để những người có chức có quyền
chia nhau nếm, chuyện nó thất bại nặng hay nhẹ sẽ do dân đen
gánh...</div></div>
Một cách chuyển đổi triệt để là bán các doanh nghiệp đó
cho tư nhân. Nếu bán đúng giá, Nhà nước không mất tài sản;
tài sản chỉ chuyển từ dạng doanh nghiệp thành tiền mà nhà
nước thu về mà thôi.

Một cách khác là cổ phần hóa, tức là biến doanh nghiệp
thành công ty cổ phần, bán một phần cho các chủ tư nhân.
Đấy là cách tư nhân hóa từng phần và là cách làm đòi hỏi
nhiều hiểu biết và việc thực hiện cũng không đơn giản vì
hiểu biết của các quan và doanh nhân ở ta chưa cao. Còn các
doanh nghiệp nhà nước mua cổ phần lẫn nhau, sở hữu chéo
lẫn nhau là một tập quán rất xấu và chứa đựng nhiều nguy
hiểm.

Sự cố Vinashin vừa rồi phải là lời cảnh báo nghiêm khắc.
Đã bàn quá nhiều, từ bàn về xóa bỏ "bộ chủ quản"
suốt cả chục năm, đến tập trung các công ty nhà nước lớn
nhất, quan trọng nhất thành các tập đoàn và tổng công ty
dưới quyền Thủ tướng, thực ra là thiết lập chế độ
"thủ tướng chủ quản".

Kết luận số 78-KL/TW của Bộ Chính trị (Đảng cộng sản
Việt Nam), đã nêu: "Việc thực hiện quyền, trách nhiệm của
chủ sở hữu đối với doanh nghiệp nhà nước còn nhiều tồn
tại, phân tán, tình trạng có quá nhiều chủ sở hữu trong
một tập đoàn (từ Thủ tướng đến Bộ trưởng, Hội đồng
quản trị đều là đại diện chủ sở hữu), dẫn đến trách
nhiệm không rõ ràng, cần được sớm khắc phục".

Có nhất thiết cứ phải ôm rơm cho rặm bụng, trong khi "ôm
rơm" không phải là nhiệm vụ của nhà nước? Nếu xác định
là không, thì nên có lộ trình để sớm khỏi phải ôm rơm hay
ôm ngày càng ít càng tốt; đấy mới là cách khôn ngoan. Còn
nếu vẫn muốn có công cụ để điều khiển, thậm chí muốn
công cụ có vai trò chủ đạo, thì nhất thiết phải ôm và
chắc chắn sẽ còn rặm bụng.

Nguyễn Quang A

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6067), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!