yêu cầu của Dân Luận không?
Không gửi theo địa chỉ email của Ban Biên Tập để có bản
trong Word đẹp hơn được, nên đành phải gửi qua đây. Còn
rất nhiều ý kiến tranh luận rất hay của chuyên gia lẫn dân
Thượng Hải nơi Expo diễn ra!</div>
<strong></strong>
Quan chức Trung Quốc cho biết việc mở các hội chợ triển lãm
thế giới World Expo tại Thượng Hải vào ngày 30 tháng 4 sẽ
đơn giản và tiết kiệm. Sự việc đã không diễn ra như thế.
Màn trình diễn pháo hoa, ánh sáng laser, đài phun nước và dàn
vũ công sánh với sự sa hoa của các nghi lễ dành cho Olympic
Bắc Kinh năm 2008. Điều này chứng tỏ chính phủ đã không
thể cưỡng lại nhu cầu phải thể hiện tính năng động Trung
Quốc. Đối với nhiều người, màn trình diễn ngoạn mục này
đã làm sáng lên <em><strong>Mô Hình Trung Quốc</strong></em> để
cả thế giới chiêm ngưỡng.
Hội chợ triển lãm hàng nhiều tỷ đô-la này chính là hiện
thân của cái được cho là mô hình, và nó đã dành được sự
ngưỡng mộ từ nhiều quốc gia đang phát triển và xa hơn nữa.
Một cuộc khảo sát do Trung tâm nghiên cứu Pew, một tổ chức
thăm dò dư luận Mỹ, thấy rằng 85% người Nigeria đánh giá cao
Trung Quốc (so với 79% trong năm 2008), cũng như 50% người Mỹ
(tăng từ 39% năm 2008) và 26% của Nhật Bản (tăng từ 14%, xem
biểu đồ). Khả năng tổ chức hội chợ triển lãm lớn nhất
thế giới từ trước đến nay của Trung Quốc, bao gồm cả
việc nâng cấp hàng loạt các cơ sở hạ tầng ở Thượng
Hải, với cực ít các phản kháng từ nhân dân [thứ mà chắc
chắn sẽ gặp đầy ở các thể chế dân chủ], là một phần
của những gì khiến người ta lóa mắt [trước mô hình Trung
Quốc].
Tuy nhiên, chính các học giả và quan chức sống trong Trung
Quốc, lại không thống nhất rằng liệu có tồn tại một mô
hình Trung Quốc (hay "Đồng thuận Bắc Kinh" - theo thuật ngữ do
Joshua Cooper Ramo, một nhà tư vấn Hoa Kỳ, đặt vào năm 2004
dựa theo ý tưởng rằng "đồng thuận Washington" đang bị sói
mòn), và nếu có thì mô hình đó là gì và liệu có khôn ngoan
khi nói về nó không.
Đảng Cộng Sản thiếu tự tin để tuyên bố rằng họ nắm
trong tay một mô hình phát triển mà các quốc gia khác có thể
sao chép. Trang web chính phủ công bố rộng rãi một báo cáo
của một tờ báo ủng hộ Đảng CSTQ ở Hồng Kông, Ta Kung Pao,
đã gọi hội chợ là "một sân khấu trình diễn mô hình Trung
Quốc". Nhưng các nhà lãnh đạo Trung Quốc tránh sử dụng
thuật ngữ đó và trước công chúng [họ] đã mô tả hội chợ
bằng thứ ngôn ngữ khiêm tốn hơn.
Ngành công nghiệp xuất bản thì không phải như vậy, trong
những tháng gần đây họ đã khơi dậy một làn sóng tranh
luận ở Trung Quốc về các khái niệm về Mô Hình Trung Quốc
(một đảng cai trị, một phương pháp tiếp cận thị trường
tự do một cách có chọn lọc, và vai trò to lớn của các doanh
nghiệp nhà nước là một số những yếu tố đặc thù của mô
hình này).
Vào tháng Mười Một, một nhà xuất bản lớn thuộc Đảng CSTQ
đã xuất bản một cuốn sách dày 630 trang có tựa đề "Mô
hình Trung Quốc: Mô hình phát triển mới từ trải nghiệm sáu
mươi năm của Cộng hòa Nhân dân".
Đến tháng Giêng thì một tựa đề khác khiêm tốn hơn ra mắt:
"Mô hình Trung: Các kinh nghiệm và khó khăn".
Một cuốn sách khác nói về mô hình Trung Quốc được đưa ra
vào tháng Tư và được tranh luận tại một diễn đàn liên quan
đến hội chợ tại Thượng Hải.
Tác giả nhiệt tình của cuộc thảo luận bao gồm Zhao Qizheng,
một cựu quan chức hàng đầu Đảng CSTQ phụ trách tuyên giáo
nhà nước, và John Naisbitt, một nhà tương lai học người Mỹ.
Các nhà xuất bản phương Tây cũng không kém phần cảm hứng
trước sự tăng trưởng nhanh chóng và liên tục của Trung
Quốc. Cuốn sách mới nhất trong lĩnh vực này là "Đồng thuận
Bắc Kinh: Làm thế nào mô hình độc đoán Trung Quốc sẽ thống
trị thế kỷ 21" của Stefan Halper, một học giả người Mỹ.
Ông Harper, người đã phục vụ ở nhiều vị trí trong nội các
của đảng Cộng hòa, đã lập luận rằng "giống như toàn cầu
hóa thu hẹp thế giới, Trung Quốc đang thu hẹp phương Tây"
bằng cách lặng lẽ hạn chế sự chiếu rọi các giá trị
phương Tây.
Nhưng mặc dù Trung Quốc đang là "bảng quảng cáo lớn nhất
thế giới về một phương cách phát triển mới", làm kinh tế
tư bản trong khi tiếp tục chuyên quyền, các nhà lãnh đạo
Đảng, như ông Halper mô tả, đang nắm chặt bàn tay bởi nỗi
lo sợ mất quyền kiểm soát và sợ Trung Quốc rơi vào hỗn
loạn. Chính nỗi sợ hãi này, ông nói, là động lực thúc
đẩy đằng sau những biểu hiện ứng xử bề ngoài gây quan
ngại của Trung Quốc. Quyền lực của Đảng, lập luận tiếp
tục, dựa vào sự tăng trưởng kinh tế, và đến lượt nó,
sự tăng trưởng kinh tế phụ thuộc vào nguồn tài nguyên
được cung cấp bởi các quốc gia không hài lòng [với Trung
Quốc].
Các chính trị gia ở Châu Phi trong thực tế hiếm khi nói về
theo đuổi một "đồng thuận Bắc Kinh". Nhưng họ yêu thích
dòng chảy viện trợ từ Trung Quốc mà không phải nghe các bài
giảng về lãnh đạo và nhân quyền như từ phương Tây.
Cũng chính sự sợ hãi này khiến lãnh đạo Trung Quốc thờ ơ
trước việc đánh bóng mô hình Trung Quốc. Họ hiểu rõ người
Mỹ sẽ nhạy cảm ra sao trước bất kỳ cuộc nói chuyện nào
mang hàm ý Trung Quốc muốn nổi lên như một đối thủ cạnh
tranh về quyền lực và ý thức hệ - và xung đột với Hoa Kỳ
có thể làm sụp đổ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc.
Ở phương Tây người ta lo ngại rằng các nước đang phát
triễn sẽ sao chép "Mô hình Trung Quốc". Cách nói như thế
làm người Trung Quốc cảm thấy không thoải mái!
Năm 2003 các quan chức Trung Quốc bắt đầu nói đến chuyện
"trỗi dậy hòa bình" của đất nước này, để rồi chỉ
vài tháng sau đó thừa nhận các quan ngại rằng ngay cả từ
"trỗi dậy" cũng có thể làm người Mỹ nhạy cảm khó chịu.
Zhao Qizheng, một cựu quan chức bên tuyên giáo viết rằng ông
thích dùng từ "Trường Hợp Trung Quốc" hơn từ "Mô Hình Trung
Quốc". Li Junru, một nhà lý luận cấp cao của Đảng, cho biết
trong tháng Mười Hai rằng một cuộc nói chuyện về Mô hình
Trung Quốc là "rất nguy hiểm", bởi một sự tự mãn có thể
hình thành làm tan chảy những nhiệt tình tiếp tục cải cách.
Một số nguời Trung Quốc than thở rằng chuyện đó đã xảy
ra. Cải cách chính trị, vốn được nhà kiến trúc sư quá cố
của mô hình phát triển Trung Quốc, Đặng Tiểu Bình, từng
lập luận rằng là cần thiết cho tự do hóa kinh tế, đã gần
như đứng lại kể từ khi ông này đập tan cuộc phản kháng
trên Quảng Trường Thiên An Môn năm 1989. Liu Yawei thuộc Trung
tâm Carter, một nhóm người Mỹ hoạt động nhân quyền, đã
viết hồi tháng trước rằng những nỗ lực của các học giả
Trung Quốc để thúc đẩy ý tưởng về một mô hình Trung Quốc
đã trở thành "quá mãnh liệt và hiệu quả" đến mức cải
cách chính trị đã bị "vứt qua một bên".
Sự lo sợ tình trạng hỗn loạn sẽ xảy ra của lãnh đạo
Trung Quốc cho thấy chính họ cũng không bị thuyết phục rằng
mình đã tìm thấy con đường đi đúng.
Bàn về một mô hình như thế càng khó khăn hơn bởi các vấn
đề đe dọa sự ổn định do tốc độ tăng trưởng kinh tế
chóng mặt đem lại, từ sự phá hủy môi trường đến tham
nhũng tràn lan và một khoảng cách ngày càng lớn giữa người
giàu và người nghèo.
Một trong những cơ quan truyền thông khá thẳng thắn của Trung
Quốc, Caixin, tuần này công bố một bài báo của Joseph Nye,
một học giả người Mỹ. Trong đó ông Nye viết về những
rủi ro gây ra bởi quỹ đạo chánh trị không chắc chắn của
Trung Quốc. "Thế hệ thay đổi, quyền lực thường tạo ra sự
tự mãn và khẩu vị đôi khi tăng lên trong lúc ăn uống," ông
nói.
Một nhà ngoại giao phương Tây, sử dụng thuật ngữ trở nên
nổi tiếng sáng tác bởi ông Nye, mô tả các hội chợ như là
một cuộc cạnh tranh "giữa các quyền lực mềm".
Nhưng nếu sức mạnh mềm của Trung Quốc đang lên cao và của
Mỹ đang giảm dần - như nhiều nhà bình luận người Trung
Quốc viết - thì sự kiện hội chợ, sẽ kết thúc vào 31-10,
hầu như không cho thấy điều đó.
Đúng, Trung Quốc thành công trong việc thuyết phục một số
lượng kỷ lục quốc gia tham dự. Nhưng số khách viếng thăm
thấp hơn nhiều so tổ chức đã dự đoán. Và dòng người
đợi bên ngoài gian hàng của Mỹ là một trong những dòng
người dài nhất.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6137), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét