ý tưởng làm luật được coi là tiến bộ. Các nhà làm luật
đã rất chú trọng đến việc bảo vệ các giá trị cá nhân
và bảo vệ sự yếu thế của cá nhân trong việc tham gia các
quan hệ pháp luật hình sự. Như các tư tưởng về: <em>không
có luật là không có tội</em> (Điều 2, BLHS), <em>suy đoán vô
tội trong pháp luật hình sự</em>… Tuy nhiên, bên cạnh đó
vẫn còn có những nguyên tắc thoáng nghe qua tưởng chừng như
khá phù hợp nhưng nếu xem xét kỹ thì nó lại làm ảnh hưởng
rất nhiều đến sự tiến bộ của luật hình sự và ảnh
hưởng rất lớn đến quyền, lợi ích hợp pháp của bị can,
bị cáo khi tham gia vào quan hệ pháp luật này. Trong bài viết
này tác giả chỉ xin bình luận về đoạn 2 Điều 10, BLTTHS
(Nguyên tắc xác định sự thật của vụ án). Đó là: <em>Trách
nhiệm chứng minh tội phạm thuộc về các cơ quan tiến hành
tố tụng</em>.
Như chúng ta thấy Luật hình sự là một trong những biện pháp
có tính cứng rắn thể hiện thái độ của nhà nước đối
với hành vi phạm tội và nó là một biện pháp có tính cưỡng
chế lớn nhất của nhà nước, đồng thời việc truy cứu
trách nhiệm hình sự chủ yếu được tiếp cận dưới giác
độ truy cứu trách nhiệm cá nhân – <span
class="underlined-text">một mối tương quan có sự chênh lệch rất
lớn về sức mạnh (nhà nước – cá nhân)</span>. Do đó, chỉ
cần một sai sót nhỏ từ phía nhà nước cũng dẫn đến những
thiệt rất lớn cho các cá nhân (bị cáo) trong các vụ án hình
sự. Điều này muốn nói lên rằng, các nhà làm luật cũng đã
hết sức cẩn trọng trong việc giảm thiểu thiệt hại cho các
cá nhân bị truy cứu trách nhiệm hình sự bằng cách xây dựng
các nguyên tắc có lợi cho bị cáo và làm giảm sự tác động
của luật hình sự lên họ. Tuy nhiên, ở đây cũng có những
vấn đề cần được xem xét như: quy định về trách nhiệm
chứng minh tội phạm như đoạn 2 Điều 10 BLTTHS và viện dẫn
đến định nghĩa tại Điều 33 BLTTHS thì rõ ràng các cơ quan
tiến hành tố tụng bao gồm: Cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát
và Toà án.
<span class="underlined-text">Quy định này vô hình chung đẩy cả 3
cơ quan có sức mạnh khủng khiếp này về cùng một phe là cùng
có trách nhiệm chứng minh tội phạm</span>. Điều này dẫn
đến một số hệ quả sau:
<em><strong>Thứ nhất</strong></em>, muốn chứng minh được tội
phạm thì phương thức tốt nhất là 3 cơ quan này nên tìm cách
hợp tác, bắt tay nhau trong việc xác định tội phạm. <span
class="underlined-text">Nghĩa là đẩy bị cáo vào một thế hết
sức bất lợi đó là phải đối đầu cùng một lúc với 3 cơ
quan tiến hành tố tụng</span>. Và thực tế chúng ta thấy hiện
nay trước khi xử án, bằng các con đường không chính thức 3
cơ quan này đã có những sự tiếp xúc để thực hiện việc
thảo luận về kết quả bản án dẫn đến tình trạng án bỏ
túi như dư luận đang bức xúc hiện nay;
<em><strong>Thứ hai</strong></em>, trong quá trình xét xử Toà án
vốn được coi là người phân xử công minh và nếu thực hiện
trình tự tố tụng tranh tụng thì rõ ràng phải yêu cầu Toà
án là người đứng giữa cơ quan công tố và bị cáo. Tuy vậy,
do quy định của điều luật đã <span class="underlined-text">vô
tình đẩy Toà án về phía cơ quan công tố trong quá trình xét
xử nghĩa là Toà án phải thực hiện công việc "bới lông
tìm vết" trong việc xác định tội phạm</span>. Do đó, rõ
ràng bị cáo lại càng bị đẩy vào tình trạng bất lợi hơn
là phải chịu sự đối lập về vị thế của Toà án trong
trường hợp này.
Còn dưới phương diện của tiến trình cải cách tư pháp ở
nước ta hiện nay, chúng ta cũng thấy rằng mục tiêu trọng tâm
của tiến trình cải cách tư pháp là nâng cao vị thế độc
lập của Toà án trong hệ thống tư pháp. Tuy nhiên, nếu không
có sự thay đổi trong quy định của điều luật này thì việc
yêu cầu trên là không thể thực hiện được.
Trên đây là một số quan điểm và bình luận của tác giả
về vị thế của bị cáo từ quy định của đoạn 2, Điều 10
BLTTHS. Kính chuyển đến độc giả và mong nhận được sự
phản hồi từ phía độc giả.
Mọi ý kiến phản hồi trực tiếp đối với tác giả xin
được gửi về địa chỉ email: caothang@isl.gov.vn, hoặc trao
đổi theo số ĐT: 0912.68.69.57. Xin chân thành cảm ơn!
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5994), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét