nước Văn hóa làng xã, mấy nghìn đời rồi nay vẫn đại đa
số là nông dân. Thứ tâm tư tình cảm nông dân Việt Nam vẫn
ăn sâu vào nhiều cư dân thành thị trong sinh hoạt thời đại
bùng nổ thông tin. Bởi đặc tính đó nên nhân dân quen với
cách nghĩ và hành xử mà chuẩn mực vin vào Tập quán pháp là
chủ yếu, thường chẳng thích nghĩ đến Pháp luật do ông Nhà
nước ban hành; cho rằng chuyện "đến cửa Quan" là chuyện của
ai đó, đâu phải chuyện của nhà mình.
Song, ở đời chuyện thị phi đâu có chừa một ai, quan to cũng
như dân đen, nên khi đụng chuyện có trát của phủ Quan thì ai
nấy đều lo sốt sắng. "Có bệnh thì vái tứ phương", trông
chỗ này ngóng chỗ kia, cầu cứu thầy cãi, tìm đường chạy
chọt, lắm việc không đáng chạy chọt cũng chạy tứ tung.
Rồi khi nghe đến câu chữ trong Luật, luận gần luận xa ra
chuyện thị phi nhà mình, mới thấy chỗ này bất cập, chỗ kia
bất lợi, mới thấy hóa ra cái quyền của dân lâu nay còn lắm
chuyện đáng bàn.
Lo nhất vẫn là nhà ai có người thân bị bắt giữ bắt giam,
khi đó mới thấy nếu như có ai được mình trông cậy gặp
gỡ tiếp xúc với người thân của nhà mình đang bị bắt để
động viên, an ủi và bảo vệ, chỉ là người bào chữa chứ
còn ai nữa, thì cũng coi như ân nhân "vạn sự cậy vào" rồi.
Lại nữa, thường khi con người ta dù có học rộng tài cao, hay
có làm nghề có hiểu biết Pháp luật, nhưng cái tâm lý của
con người khi bị bắt bị giữ bị giam rồi thì không còn
được như khi ở ngoài; và rõ ràng là khả năng luận biện
biện hộ cho bản thân khó còn hiệu năng nữa.
Điều đáng mừng cho cái "quyền được bảo vệ bởi người
bào chữa" là đã được Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003
ghi nhận. Tại điều 58 và tại khoản 4 điều 56 Bộ luật này,
theo đó, một loạt quyền nói trên được ghi nhận, nói ngắn
gọn là quyền của người bào chữa (thường là Luật sư) bảo
vệ cho thân chủ được phép BẮT ĐẦU NGAY KHI CÓ QUYẾT ĐỊNH
TẠM GIỮ CỦA CƠ QUAN TIẾN HÀNH TỐ TỤNG ÁP DỤNG CHO THÂN
CHỦ CỦA MÌNH, và quy định về thời hạn là "<em>trong thời
hạn 24 giờ, kể từ khi nhận được đề nghị của người
bào chữa, kèm theo giấy tờ liên quan đến việc bào chữa, Cơ
quan điều tra phải xem xét, cấp giấy chứng nhận người bào
chữa để họ thực hiện việc bào chữa. Nếu từ chối cấp
giấy chứng nhận thì phải nêu rõ lý do</em>". Và cũng theo đó,
một loạt các quyền của người bào chữa như quyền thu thập
chứng cứ để bảo vệ cho thân chủ, quyền có mặt khi cơ quan
tiến hành Tố tụng lấy lời khai của thân chủ v.v...
Điều đáng mừng nêu trên được xem là một "MỐC SON" có tính
lịch sử của nền Tư pháp Việt Nam, đánh dấu một bước
tiến quan trọng trong chiến lược cải cách Tư pháp cho việc
xây dựng Nhà nước Pháp quyền Xã hội Chủ nghĩa.
Mặc dầu vậy, theo khoản 1 điều 58 cũng Bộ luật nêu trên
thì cũng quy định "<em>Trong trường hợp cần giữ bí mật
điều tra đối với tội xâm phạm An ninh Quốc gia (nghi phạm
trong các tội danh được quy định tại chương XI Bộ luật
Hình sự năm 2000-NV), thì Viện trưởng Viện Kiểm sát quyết
định để người bào chữa tham gia Tố tụng từ khi kết thúc
điều tra</em>". Nghĩa là sau khi có bản kết luận điều tra
của cơ quan điều tra đối với tội danh cần làm sáng tỏ
trong thẩm quyền của Cơ quan điều tra, và cũng có nghĩa là
"thân chủ tương lai" của người bào chữa hay Luật sư đó đã
bị cách ly với xã hội bên ngoài để "làm việc riêng" với
Cơ quan điều tra trong điều kiện và tâm lý không có người
bào chữa hay Luật sư bảo vệ quyền lợi cho mình tháng qua
tháng, có khi năm qua năm mòn mỏi rồi.
Tất nhiên, những nhà làm Luật Việt Nam khi soạn thảo điều
khoản nói trên (khoản 1 điều 58 Bộ luật Tố tụng Hình sự
năm 2003) cũng đã xem xét nghiên cứu kỹ lưỡng từ thông tin
và đánh giá về quyền lợi Quốc gia được các cơ quan chức
năng bảo vệ An ninh Quốc gia cung cấp, từ bản chất tầm quan
trọng của An ninh Quốc gia đối với sự sống còn của Quốc
gia Dân tộc.
Song, phải xét Quyền lợi của Quốc gia Dân tộc phải xuất
phát từ nhân dân bắt đầu từ những con người được
hưởng quyền cơ bản, và cuối cùng cũng là để phục vụ
nhân dân mà ai ai cũng có quyền hưởng; vậy nó mới gọi là
quyền lợi chính đáng.
Ngay cả yêu cầu phải giữ bí mật thì cũng không nên tách
biệt rằng bí mật An ninh Quốc gia là tuyệt đối cần bảo
vệ, còn bí mật trong các tội danh trong lĩnh vực Trật tự an
toàn xã hội không phải là An ninh Quốc gia thì không quan trọng
bằng; ở đây muốn bày tỏ là cái chung phải nằm trong cái
riêng (theo cách phân tích về mối quan hệ biện chứng giữa
cái chung và cái riêng trong những cặp phạm trù cơ bản của
Thế giới quan và phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác Lênin);
chẳng hạn chuyện bí mật kinh doanh liên quan đến sự sống
còn của Doanh nghiệp, của hàng ngàn lao động và của gia đình
con cái họ trong các tội danh liên quan đến Trật tự quản lý
kinh tế, xâm phạm sở hữu v.v..., chuyện nhân phẩm con người
(thậm chí người đang đại diện cho Quốc gia tham dự các
buổi lễ, thi đấu, diễn đàn Quốc tế... mang cả uy tín quốc
gia "đem chuông đi đánh xứ người") trong các tội danh liên quan
đến xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm con người
v.v....
Về quyền công dân, một loạt các văn bản Luật mẹ luật con
luật cháu (Hiến pháp và các Bộ luật, Luật, Nghị định
v.v..) luôn đề cao quyền <em><strong>BÌNH ĐẲNG</strong></em> của
công dân. Và cũng tại Bộ luật Tố tụng Hình sự hiện hành,
tại điều 9, thì "<em>KHÔNG AI BỊ COI LÀ CÓ TỘI KHI CHƯA CÓ
BẢN ÁN KẾT TỘI CỦA TÒA ÁN ĐÃ CÓ HIỆU LỰC PHÁP
LUẬT</em>"; như vậy, cần áp dụng cho mọi đối tượng bị
Tạm giữ Hình sự trong mọi tội danh bị nghi án là BÌNH ĐẲNG
như nhau: Đều được quyền có người bào chữa TỪ KHI CÓ
QUYẾT ĐỊNH TẠM GIỮ của Cơ quan tiến hành Tố tụng, vì họ
đều chưa có tội.
Cho cách nghĩ thấy là hợp lý và tiến bộ, thấy cần lắm nên
làm việc ấy!
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6094), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét