sản Liên Xô</h2>
Vào một ngày mùa thu năm 1988, đột nhiên có hàng trăm, hàng
nghìn nguời tụ tập bên ngoài của một cửa hàng ở Thủ đô
Moscow. Nguyên nhân gì đã khiến cho cửa hàng không phải là
lớn này trở thành tâm điểm của báo chí và dư luận đến
vậy?
Đây là một cửa hàng đặc biệt, chuyên phục vụ một số
khách hàng đặc biệt, và hôm đó là ngày cuối cùng trước khi
cửa hàng tuyên bố bị đóng cửa. Người dân Liên Xô gọi các
khách hàng đặc biệt của cửa hàng đặc biệt này là những
người thuộc tầng lớp đặc quyền. Tầng lớp đặc quyền
này từng bước hình thành dưới thời Brezhnev và tiếp tục
phát triển dưới thời Gorbachev; và đó là một chất xúc tác
gây nên sự tan rã từ bên trong Đảng CS Liên Xô, là cũng một
trong các nhân tố quan trọng thúc đẩy biến cố Liên Xô.
Sau Cách mạng Tháng Mười, chiến tranh và nạn đói đe dọa
nghiêm trọng đối với chính quyền Xô Viết còn non trẻ.
"<em>Rồi sẽ có bánh mì và sẽ có tất cả</em>", câu nói
đầy ấn tượng của Vasili trong bộ phim Lenin trong Tháng Mười
đã trở thành câu nói thịnh hành một thời ở Liên Xô. Ngày
nay, người ta khó có thể tin rằng những người làm việc gần
gũi với Lenin từng nhường nhịn, chia sẻ cho nhau chỉ một
mẩu bánh mì, nhưng đây là sự thật của lịch sử. Nhà làm
phim đã dựa vào một câu chuyện có thật hồi ấy để dựng
nên tình tiết này trong phim. Năm 1918, chính quyền Xô Viết gặp
phải một cuộc khủng hoảng lương thực. Tại một cuộc họp
của UBND, Churuva lúc đó đang là Ủy viên nhân dân phụ trách
vấn đề lương thực, bất ngờ bị ngất xỉu. Người ta phải
khẩn cấp điều bác sĩ đến khám. Khám xong, bác sĩ kết
luận, Churuva bị ngất xỉu do đói!
Là quan chức cao nhất phụ trách vấn đề lương thực của
chính quyền Xô Viết, Churuva nắm trong tay quyền điều động
hàng triệu, thậm chí hàng chục triệu tấn lương thực, nhưng
lại không giữ cho riêng mình số thực phẩm đủ để no bụng.
Ngay sau đó, Lenin kiến nghị xây dựng nhà ăn điều dưỡng
để bảo đảm cho những đồng chí đang ngày đêm lo lắng cho
nhân dân được no. Điều này hoàn toàn đúng và không có gì
phải bàn cãi.
Nhà ăn điều dưỡng do Lenin khởi xướng năm ấy dần dần mở
rộng thành cửa hàng cấp đặc biệt, rồi dần dần quy mô và
số lượng của nó đã có sự thay đổi căn bản. Sau nửa thế
kỷ, chỉ có những cán bộ đặc biệt cao cấp của Liên Xô
mới có thể ra vào tòa nhà không hề có biển hiệu này. Đây
là cửa hàng cung cấp đặc biệt lớn nhất Moscow. Vào dịp
cuối tuần, những chiếc xe hơi lũ lượt kéo đỗ trước của
tòa nhà, chật kín cả dãy phố. Ở đây có đủ các loại hàng
hóa xa xỉ của nước ngoài, như rượu Brandy của Pháp, Whisky
của Scotland, thuốc lá thơm Mỹ, Chocolate Thụy Sĩ, coffee của
Italia, giầy da của Áo, len dạ Anh, máy thu thanh Đức, máy ghi
âm Nhật Bản,... có cả các mặt hàng khan hiếm ở Liên Xô.
Báo chí đã nói công khai rằng, đối với những nhân vật
thuộc tầng lớp trên thì chủ nghĩa Cộng sản đã được xây
xong từ lâu! Chỉ riêng Moscow đã có hơn 100 cửa hàng như vậy.
Tầng lớp đặc quyền trong điện Kremlin có quy tắc riêng của
mình, chức vụ càng cao đặc quyền càng lớn thì sự chênh
lệch về đãi ngộ vật chất mà họ được hưởng so với dân
thường càng lớn. Đương nhiên những người được hưởng
đặc quyền này chỉ là một bộ phận rất nhỏ trong đội ngũ
cán bộ Đảng CS Liên Xô. Thế nhưng thứ đặc quyền này phải
chăng là căn nguyên đầu tiên của sự bất mãn xã hội mà
tầng lớp này đã gây ra?
Thời kỳ Liên Xô vừa bắt đầu xây dựng CNXH, mọi người
phấn đấu gian khổ hướng tới một cuộc sống mới. Khi đang
phải phấn đấu vất vả để thực hiện lý tưởng chung, xã
hội không chấp nhận những hàng vi dành chiếm độc quyền,
mưu lợi cá nhân. Vào lúc nhà nước, dân tộc đứng trước
nguy cơ tồn vong, nếu nói cán bộ lãnh đạo Đảng CS Liên Xô
có đặc quyền gì đó thì đó chính là xung phong ra trận, xả
thân chiến đấu, tắm máu sa trường, lãnh đạo nhân dân đánh
đuổi quân xâm lược trong tiếng réo hờn căm của Kachiusa.
<div class="boxright220"><img
src="http://danluan.org/files/u1/stalin-bio.jpg" width="275" height="354"
alt="stalin-bio.jpg" /><div class="textholder">Thời bác Stalin khó khăn,
sao bác ấy vẫn hai cằm thế nhỉ?</div></div>
Thời Stalin, yêu cầu của Đảng với cán bộ nhìn chung rất
nghiêm khắc. Khi đó Liên Xô cũng đang phải đương đầu với
môi trường chiến tranh tàn khốc và cả sóng to gió lớn của
cuộc đấu tranh chính trị. Từng đoàn cán bộ, đảng viên đi
ra tiền tuyến. Sự thay đổi cán bộ lãnh đạo diễn ra
thường xuyên, tầng lớp đặc quyền không có cơ hội hình
thành. Sau khi lên nắm quyền, Khrushchev đã thực hiện chính
sách "cán bộ đặc biệt" theo quy định tại Điều 25 -
Điều lệ Đảng CS được Đại hội 22 của Đảng CS Liên Xô
thông qua. Cán bộ đảng viên cần thay đổi thường xuyên. Tại
các buổi bầu cử diễn ra tại tổ chức đảng cơ sở hàng
năm đều có hàng loạt bí thư bị thay thế sau khi kết thúc
nhiệm kỳ. Tỷ lệ thay đổi cán bộ lãnh đạo lên tới 60%.
Bởi vậy, trong thời kỳ này Liên Xô vẫn chưa hình thành tầng
lớp người thật sự được hưởng đặc quyền trong Đảng.
Tầng lớp đặc quyền trong Đảng CS Liên Xô chỉ từng bước
hình thành sau khi Brezhnev nắm quyền, nhất là vào giai đoạn
cuối thời Brezhnev.
Tháng 4-1966, Đảng CS Liên Xô tổ chức Đại hội 23. Đây là
Đại hội Đảng đầu tiên diễn ra sau khi Brezhnev nắm quyền
điều hành công tác của BCH TƯ. Đại hội đã sửa đổi
Điều 25 trong Điều lệ Đảng. Brezhnev đặc biệt tâm đắc
câu nói của Khrushchev, người một thời gian dài phụ trách
công tác ý thức hệ trong Đảng rằng: "Sự ổn định của
đội ngũ cán bộ là sự bảo đảm cho thành công". Brezhnev
theo đuổi sự ổn định của đội ngũ cán bộ một cách
phiến diện sau đó phát triển thành chế độ chức vụ. Thực
chất là chế độ chức vụ suốt đời, áp dụng với cán bộ
lãnh đạo. Các cán bộ cao cấp của Liên Xô như Brezhnev,
Khrushchev đều qua đời khi còn đương chức. Chính sách cán bộ
của Brezhnev đã khiến cho các thành viên trong tầng lớp lãnh
đạo của Đảng CS Liên Xô gần như không có biến động trong
suốt một thời gian dài. Tại Đại hội 23 của Đảng CS Liên
Xô, số ủy viên tái đắc cử và liên nhiệm đạt tỷ lệ
79,4%. Tại Đại hội 25, không tính số ủy viên T.Ư đã qua
đời thì tỷ lệ Ủy viên T.Ư liên nhiệm cao tới 90%.
Trong hai nhiệm kỳ Đại hội Đảng cấp tỉnh từ năm 1978
đến năm 1981, chỉ có năm trong số 156 vị trí bí thư tỉnh
ủy có sự thay đổi về nhân sự. Đến mùa xuân năm 1978, độ
tuổi bình quân của 58 vị phó chủ tịch hội đồng bộ
trưởng và bộ trưởng là 70. Thực tế này đã tạo ra một
đội ngũ lãnh đạo già nua, đương chức suốt đời. Hậu quả
của chế độ cán bộ này là vừa khiến cho tầng lớp lãnh
đạo thiếu đi sức sống vừa dễ hình thành một lực lượng
hạt nhân trong tầng lớp đặc quyền. Xét về khách quan, chế
độ cán bộ lãnh đạo suốt đời làm cho đội ngũ, tầng lớp
đặc quyền không ngừng mở rộng, kéo theo sự không ngừng
tăng lên cơ quan hành chính được lập ra để bố trí ngày
càng nhiều cán bộ lãnh đạo. Cuối những năm 70 của thế kỷ
trước, số cơ quan cấp ban, bộ trực thuộc T.Ư Đảng CS Liên
Xô lên tới 20. Trong đó, đại bộ phận trùng lặp với các cơ
quan của chính phủ. Thậm chí tên gọi của những ban, bộ này
cũng giống hệt nhau. Như Ban Nông nghiệp, Ban Công nghiệp quốc
phòng, Ban Công nghiệp nặng và năng lượng, Ban Chế tạo cơ
khí, Ban Văn hóa... Dưới thời Brezhnev, Đảng CS Liên Xô đã
tạo đất cho tầng lớp đặc quyền sinh sôi, nảy nở. Nhiều
cán bộ cấp cao không khỏi sửng sốt trước chế độ đãi
ngộ đặc biệt mà họ được hưởng ngay sau khi được đề
bạt.
Ligachev kể lại trong hồi kí rằng: Năm 1983, khi được bổ
nhiệm làm Trưởng ban Tổ chức T.Ư Đảng CS Liên Xô, ngay ngày
hôm sau ông đã được cấp một chiếc xe ô-tô cao cấp. Khi ông
yêu cầu thay cho mình một chiếc xe đẳng cấp thấp hơn một
chút, không ngờ ông bị Chánh văn phòng T.Ư Đảng phê bình
lại rằng: đồng chí làm như thế là một sự đòi hỏi đặc
biệt, làm mất phong độ của cơ quan. Nếu không ở trong cuộc,
người ta không thể tưởng tượng được những hưởng thụ do
đặc quyền mang lại.
Dưới thời Brezhnev, con cái tầng lớp đặc quyền chỉ cần
dựa vào địa vị đặc quyền của bố mẹ là có thể dễ
dàng được vào học tại những trường đại học tốt nhất.
Sau khi tốt nghiệp lại được nhận vào các ban, ngành ưu việt
nhất, đồng thời nhanh chóng được nắm giữ những cương vị
quyền lực quan trọng. Thậm chí, đặc quyền còn có thể trở
thành "lá bùa hộ mệnh" để cán bộ lãnh đạo mặc sức
tham nhũng mà không bị cản trở. Rubanov, con rể của Brezhnev,
đã dựa vào quyền thế của bố vợ, quan lộ phất như
"diều gặp gió". Chỉ trong vòng 10 năm, ông ta đã từ một
sĩ quan cấp thấp trở thành thượng tướng, sau đó được bổ
nhiệm làm Thứ trưởng thứ nhất Bộ Nội vụ. Trong thời gian
này, ông ta đã tham ô, nhận hối lộ 650 nghìn rúp, gây ra vụ
án "phò mã" chấn động cả nước. Còn Yuri, con trai Brezhnev
thì được bổ nhiệm làm Thứ trưởng thứ nhất Bộ Ngoại
thương Liên Xô khi còn rất trẻ.
Tháng 1-1982, tại sân bay Moscow, một công dân Liên Xô chuẩn bị
lên máy bay ra nước ngoài du lịch, nhân viên hải quan đã tìm
thấy một lượng lớn kim cương cất giấu trong chiếc túi bí
mật trên người. Kết quả điều tra cho thấy, đây là sưu
tập cá nhân của nữ huấn luyện viên dạy sư tử ở Rạp
xiếc Trung ương. Sau đó không lâu, chuyên gia mỹ thuật và giám
đốc của rạp xiếc bị bắt giữ. Người ta còn tìm thấy số
kim cương trị giá khoảng 1 triệu USD và nhiều đồ vật quý
giá khác tại nhà riêng của chuyên gia mỹ thuật và khoảng 500
nghìn bảng Anh cùng nhiều đồ trang sức, tác phẩm hội họa
đắt tiền tại nhà riêng của giám đốc. Đáng nói là, những
thứ này đều thuộc sở hữu của Galina - con gái Brezhnev. Câu
chuyện chưa dừng lại ở đó, vụ buôn lậu đồ trang sức, kim
cương còn liên quan Thứ trưởng thứ nhất Bộ Ngoại thương
Yuri. Vụ việc này lẽ ra thuộc thẩm quyền của Bộ Nội vụ
xử lý, nhưng sau đó lại được chuyển sang cho Ủy ban An ninh
quốc gia (KGB). Trong khi Phó Chủ tịch thứ nhất của KGB là
Svigun, người trực tiếp chỉ đạo vụ án này lại là anh em
cọc chèo với Brezhnev. Kết quả là, câu chuyện kết thúc ở
đó. Con trai Brezhnev là Yuri và con gái của ông ta là Galina vẫn
nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật.
Trong 17 năm giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ, Selokhov đã
lợi dụng chức quyền, biến của công thành của tư. Ông ta
không chỉ chiếm khu biệt thự cấp nhà nước lớn nhất của
Bộ Nội vụ và nhà khách Bộ Nội vụ làm của riêng mà còn
chiếm một tòa chung cư rất lớn ở số 24, phố Hensen. Một
lượng lớn tài sản cá nhân của Selokhov và người nhà ông ta
được cất giữ trong khu biệt thự cấp nhà nước và tòa chung
cư này. Tại một khu biệt thự, chỉ tính thảm trải nhà đã
xếp tới bảy tầng, dưới gầm giường nhét đầy những bức
tranh sơn dầu của các danh họa Nga.
(Còn nữa)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6113), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét