ngạch ấn tượng nhưng đang tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các cơ
quan chức năng chỉ công bố tổng giá trị kim ngạch xuất
khẩu mà chưa công bố một chỉ số có ý nghĩa thật sự đó
là lợi nhuận hoặc giá trị gia tăng.
Và vì thế quá trình sản xuất hàng hoá nói chung và sản xuất
hàng xuất khẩu là quá trình doanh nghiệp tự ăn thịt mình
nhưng không được mô tả.
<h2>Lượng và chất tăng trưởng hàng xuất khẩu</h2>
Bộ Công thương cho biết, 4 tháng đầu năm kim ngạch xuất
khẩu đạt trên 20 tỷ USD, tăng 8,9% so với cùng kỳ năm
trước.
Theo Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Thành Biên, mặc dù
xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam từ đầu năm đến nay có
mức tăng trưởng cao nhưng vẫn còn tiềm ẩn nhiều khó khăn:
sản xuất vẫn phụ thuộc vào nguyên nhiên liệu nhập khẩu,
hàng hóa xuất khẩu trong nước phải cạnh tranh khốc liệt hơn
với các hàng hóa cùng chủng loại của các nước châu Á và
các rào cản kỹ thuật đối với hàng xuất khẩu của Việt
Nam.
Ngoài ra, Mỹ bỏ hoàn toàn hạn ngạch dệt may đối với Trung
Quốc nên hàng dệt may vào thị trường này càng trở nên khó
khăn.
Phần lớn doanh nghiệp Việt Nam sản xuất và xuất khẩu thuộc
loại nhỏ và vừa, nguồn lực, công nghệ, kỹ năng quản lý,
cơ sở hạ tầng chế biến và vận tải còn yếu dẫn đến
sức cạnh tranh của sản phẩm thấp. Đặc biệt, doanh nghiệp
khó tiếp cận với các nguồn tài chính, chịu lãi suất ngân
hàng cao... ảnh hưởng đến lợi nhuận sản xuất và xuất
khẩu.
Thực tế, <em><strong>xuất khẩu của Việt Nam chủ yếu vẫn
phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên, như khoáng sản, nguyên
liệu từ nông, lâm, thủy, hải sản... Các mặt hàng công
nghiệp như dệt may, giày da, điện tử và linh kiện máy tính...
chỉ mang tính chất gia công là chính.</strong></em>
Con số tăng trưởng ngoạn mục của một số mặt hàng xuất
khẩu chủ lực như da giày, may mặc, đều có giá trị gia tăng
rất thấp, chủ yếu nằm ở tiền công gia công, vốn đã ở
mức rẻ nhất trong khu vực. Do đó, tăng trưởng xuất khẩu
của Việt Nam thực tế chưa đem lại sự gia tăng tương ứng
trong thu nhập cho nhà sản xuất và người lao động.
Ngay ở khu vực được coi là có lợi thế cạnh tranh là nông
sản, chúng ta cũng chỉ dựa vào lợi thế cạnh tranh có sẵn
là giá lao động và đất đai rẻ để sản xuất và tham gia
vào thị trường thế giới mà chưa chủ động tạo ra các lợi
thế cạnh tranh mới để đảm nhiệm những khâu, công đoạn
có giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị của sản phẩm.
Ở các nước trong khu vực họ có gạo chất lượng cao, có
trái cây đạt quy chuẩn xuất khẩu, đặc biệt, giá thành hàng
hóa của họ rất rẻ so với loại hàng tương ứng ở Việt
Nam. Có cùng vĩ độ, nhưng trái cây Thái Lan về Việt Nam tuy
phải chi phí vận tải, thuế nhập khẩu, hao hụt... nhưng vẫn
lấn chiếm dần thị trường trái cây bản địa.
Không chỉ không thể tạo giá trị gia tăng cho hàng xuất khẩu
mà, tuy tham gia thị trường quốc tế rất lâu rồi, hàng xuất
khẩu Việt Nam không tạo được thương hiệu. Thậm chí,
người tiêu dùng nước ngoài không tin cậy vào tính quy chuẩn,
vệ sinh an toàn đối với hàng Việt Nam.
Ở các nước tiên tiến, họ coi trọng tính mạng và sức khoẻ
của dân họ. Vì thế họ phải kiểm tra ngặt nghèo, dựng hàng
rào kỹ thuật với hàng hoá Việt Nam.
<h2>Tự "ăn thịt" của chính mình</h2>
<div class="boxright300"><img
src="http://tuanvietnam.net/assets/images/XK02.jpg" /></div>
Một chuyên gia kinh tế cho rằng, hàng hoá xuất khẩu của Việt
Nam kể cả trước mắt và lâu dài bị đe doạ bởi cả hai
yếu tố cạnh tranh đó là chất lượng và giá cả. Nói về
chất lượng hàng hoá xuất khẩu thì, nó chỉ tốt và tốt
đồng nhất khi nó được chế biến ra bởi một nền công
nghiệp tiên tiến và cách quản lý tiên tiến. Nói về giá thì
không mấy quốc gia hàng hoá phải chịu nhiều gánh nặng về
các yếu tố giá như hàng hoá sản xuất tại Việt Nam.
Chuyên gia đó đã phân tích một số yếu tố tạo ra sự tăng
giá hàng hoá của Việt Nam, cụ thể:
Trước đây, khi có cuộc khủng hoảng tài chính, giá vốn của
các quốc gia có nền kinh tế phát triển như Anh, Pháp, Mỹ...
lãi suất Ngân hàng chỉ ở trong khoảng từ 0 % đến 0,5%, thì
ở Việt Nam, trừ lãi suất nhà nước đã bù, doanh nghiệp vẫn
chịu lãi suất 6,5%/năm.
Từ đầu năm 2010, khi kinh tế thế giới phục hồi, tại các
quốc gia có nền kinh tế phát triển họ vẫn chưa tăng lãi
suất hoặc nếu có tăng thì mức tăng rất ít. Trong khi đó,
các doanh nghiệp Việt Nam trong những tháng đầu năm đã từng
phải vay vốn ở mức lãi suất 15-18%. Mới đây, theo yêu cầu
của Chính phủ, các tổ chức tín dụng đang rục rịch hạ lãi
suất xuống 13%/năm.
Đặc điểm doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu Việt Nam
phần lớn thuộc loại nhỏ và vừa, rất ít vốn tự có mà
chủ yếu lệ thuộc vào vốn vốn vay Ngân hàng. Vốn là đầu
vào của tất cả các đầu vào của sản xuất, kinh doanh. Giá
vốn Việt Nam hiện nay cao gấp ít nhất là 10 lần của các
quốc gia đang chơi cùng sân thị trường thế giới với nước
ta. Không nói, ai cũng biết lâu dài thắng thua trong cuộc cạnh
tranh này thuộc bên nào.
Có rất nhiều yếu tố khác đẩy giá hàng hoá Việt Nam lên
cao, chúng ta không thể thống kê hết được. Chỉ cần nêu
thêm vài thí dụ thuộc vấn đề tổ chức xã hội và chính
sách kinh tế vĩ mô bất hợp lý đang cấu tạo trong giá thành
hàng xuất khẩu.
<span class="underlined-text">Một là</span>, theo quy định hiện
hành, trên đường giao thông cứ 70km có một trạm phí giao
thông. Một xe công-te-nơ chạy Bắc Nam cả chiều đi có hàng và
chiều về không hàng thì doanh nghiệp phải chi đến chục
triệu tiền phí giao thông. Phí ấy đương nhiên tính vào giá
hàng hoá. Đó là chưa kể qua trạm thu phí, nhiều xe bị ùn
tắc vừa mất thời gian vừa phí tổn xăng dầu. Hiện nay, hầu
như các nhà quản lý Việt Nam chưa có quan niệm chi phí thời
gian là chi phí sản xuất.
<span class="underlined-text">Hai là</span>, xe ôtô con là một loại
công cụ tham gia vào quá trình sản xuất được Việt Nam coi là
loại hàng hoá đặc biệt thuộc diện chịu thuế tiêu thụ
đặc biệt. Công cụ sản xuất bình thường đó trở thành
hàng hoá không khuyến khích tiêu dùng, có lợi cho ngân sách
nhưng có hại cho doanh nghiệp.
Rất nhiều yếu tố đầu vào làm tăng giá thành sản phẩm.
Những doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu muốn bán được
hàng phải tạo ra lợi thế cạnh tranh. Khi lợi thế cạnh tranh
của nền kinh tế quốc gia ít giá trị trên thị trường quốc
tế thì doanh nghiệp phải tự tạo lập.
Để tạo lợi thế về giá, các doanh nghiệp sản xuất hàng
xuất khẩu đang phải áp dụng các giải pháp: giảm lợi nhuận
doanh nghiệp, cắt giảm các khoản đầu tư công nghệ và phát
triển sản xuất, cắt giảm các khoản thưởng cho công nhân và
các dịch vụ đời sống của họ. Cách làm này là việc các
doanh nghiệp tự ăn vào thịt của chính mình và người lao
động. Không ít doanh nghiệp đã phàn nàn vốn tự có của họ
ngày càng cạn kiệt vì phải bù dần vào các chi phí sản xuất
ngày càng cao.
Cứ đà này, đến một lúc nào đó, doanh nghiệp Việt Nam hết
khả năng cạnh tranh.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5271), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét