Nam. Tại Đại hội này, như đồng chí Tổng Bí thư Nông Đức
Mạnh khẳng định Đảng ta vẫn sẽ kiên định lấy chủ nghĩa
Marx – Lênin làm nền tảng tư tưởng – chính trị cho mọi
hoạt động của mình.
Chủ nghĩa Marx – Lênin (mà hạt nhân của nó là thế giới quan
duy vật biện chứng), là đỉnh cao của trí tụê loài người.
Đó là những lời nhận xét, đánh giá thường thấy trên các
sách báo của chúng ta.
Quả đúng là như vậy. Học thuyết Marx – Lênin đã vượt qua
những bộ óc khổng lồ từ Hegel, Husserl đến Heidegger rồi Jean
– Paulsartre và nhiều nhà tư tưởng khác nữa.
Những cố gắng phi thường của họ là nhằm giải thích minh
bạch cho Tồn tại và Hiện hữu. Tuy nhiên những bộ óc khổng
lồ ấy đều không vượt qua được giới hạn của chủ nghĩa
duy tâm, chủ quan, duy ý chí.
Giai cấp vô sản và các dân tộc bị áp bức không tìm thấy
lời lý giải, con đường đi cho mình nhằm cải tạo thế giới
hiện tồn trong các học thuyết đó.
Chủ nghĩa Marx – Lênin ra đời đã đáp ứng được yêu cầu,
đòi hỏi của thời đại.
Bác Hồ và Đảng ta đã kết hợp nhuần nhuyễn chủ nghĩa Marx
– Lênin và chủ nghĩa yêu nước đưa cách mạng Việt Nam
vượt qua cơn khủng hoảng về đường lối vào những năm
đầu của thế kỷ XX.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ kính yêu, dưới
ngọn cờ của chủ thuyết đó và chủ nghĩa yêu nước, dân
tộc ta đã làm nên những chiến thắng oanh liệt. Từ một dân
tộc nô lệ yếu hèn bị nhiều loại thực dân, đế quốc
thống trị nô dịch, chúng ta đã giành được tự do, độc
lập và thống nhất đất nước.
Đó là một thực tế lịch sử và cũng là giá trị của học
thuyết Marx – Lênin đối với cách mạng Việt Nam và đối
với Đảng ta.
Tuy nhiên, bên cạnh những giá trị đó, học thuyết Marx –
Lênin cũng không tránh khỏi những sai lầm và hạn chế lịch
sử từ những lý luận nền tảng của mình. Có 2 điều xác
nhận:
Một là, học thuyết đó là sản phẩm tư duy của thế kỷ XIX
và những năm đầu của thế kỷ XX. Đó là thời đại thống
trị bởi vật lý học cổ điển Niutơn, của hình học ơclit.
Về xã hội là nhu cầu bức thiết của đa số dân chúng chống
lại sự áp bức của chủ nghĩa tư bản và các loại chủ
nghĩa thực dân.
Hai là, những hạn chế đó đem lại cho học thuyết cái nhìn
về quá trình lịch sử nhân loại như một trừu tượng khoa
học. Do đó các ông đã không nhìn thấy được sự vận động
của Tồn Tại xét như là một Toàn Thể Tuyệt Đối.
Cũng vì xem lịch sử như một trừu tượng khoa học nên các
ông đã có một kết luận sai lầm về đấu tranh giai cấp (kể
từ khi xã hội có giai cấp) là động lực của sự phát triển
lịch sử.
Kết quả là, học thuyết chỉ nhìn thấy mặt áp bức,
bất công và nền văn hoá trụy lạc của chủ nghĩa tư bản và
xã hội tư sản, còn những giá trị tốt đẹp khác của nó
chỉ được xem như là hình thức, giả hiệu và thoáng qua. Đó
là giá trị của chế độ tư hữu về tài sản tư bản chủ
nghĩa, là nền dân chủ và chế độ pháp quyền.
Sự tồn tại và phát triển của chủ nghĩa tư bản còn lâu
dài với những giá trị bền vững đó.
Vì những lý do trên, một lôgic tất yếu trong nhu cầu
của học thuyết là xoá bỏ chế độ tư hữu, vì với các ông
nó là nguồn gốc của áp bức, đói nghèo, bệnh tật và cái
ác. Và thay vào đó là sự phát triển mô hình xã hội chủ
nghĩa và xã hội cộng sản (được hiểu là sự phủ định xã
hội nguyên thuỷ ở trình độ cao hơn …). Đó là vì có nền
dân chủ, công bằng, tình yêu thương ngự trị và một nguyên
tắc phân phối làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu.
Bức tranh đó là tốt đẹp nhưng phải vài trăm năm nữa lịch
sử nhân loại mới có thể vận động tới.
Chúng ta và con cháu chúng ta là những hiện thực lịch sử, từ
những phân tích ở trên và những gì diễn ra ở nửa sau thế
kỷ XX trên đất nước ta và ở các nước XHCN ở Liên Xô và
Đông âu hoàn toàn có thể khẳng định được rằng mô hình
xã hội của chủ nghĩa xã hội là một không tưởng.
Do đó có một yêu cầu chính đáng hy sinh đối với Đảng ta
là hãy từ bỏ học thuyết đó. Hãy xem nó chỉ như một hiện
tượng, một giai đoạn trong sự phát triển của lịch sử nhân
loại.
Không phải giã từ như sự xoá bỏ một sai lầm mà Đảng
ta, dân tộc ta hãy vượt lên trên nó để xây dựng cho chúng ta
một học thuyết mới, một con đường mới.
Hơn 20 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, dân tộc chúng
ta đã làm được điều đó: Đó là sự thay đổi tận gốc
rễ những nội dung cơ bản của học thuyết (dĩ nhiên mới từ
giới hạn của thực tiễn chính trị chứ chưa vượt lên trên
được về mặt lý luận và học thuật); là sự tìm về, sự
quay trở lại những giá trị cổ điển mà nhân loại đã đạt
được trong chủ nghĩa tư bản (ông Đỗ Xuân Thọ nó về
điểm này rất đúng. Chỉ có điều với những lời lẽ, từ
ngữ quá nặng nề và nhiều bức xúc).
Do đó, nếu Đảng ta vẫn còn duy trì học thuyết đó trong tư
tưởng chính trị của mình sẽ đem lại những hạn chế, nguy
hiểm sau:
- Một là, việc làm và tư tưởng không đi đôi với nhau.
Điều đó sẽ tạo ra một sự giả dối phổ biến trong xã
hội.
- Hai là, nếu có những trí tụê nào đó muốn vượt lên trên
để tạo lập một hệ thống giá trị mới sẽ bị quy là
phản bội, là chống Đảng. Điều này sẽ dẫn đến hệ luỵ:
a. ngăn cản, thui rụi mọi sự sáng tạo của dân tộc.
b. nền dân chủ và tự do được chúng ta tạo dựng bằng máu
và nước mắt của bao thế hệ và được khẳng định trong
Hiến pháp (điều 69) chỉ còn là hình thức, trên giấy. Xã
hội sẽ luôn cảm giác về một nền chính trị phi dân chủ,
độc tài (và thực tế những năm qua, chúng ta luôn thấy có
những cảm giác đó).
Từ những phân tích ở trên, tôi xin có một số kiến nghị:
1. Nhà nước là quyền lực của nhân dân. Đảng cần phải
đổi mới phưng thức lãnh đạo đối với Nhà nước. Trước
hết bỏ ngay cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý.
Bởi trong cơ chế này Nhà nước hầu như chỉ còn có chức
năng quản lý là chính. Chức năng quyền lực của nó bị trở
nên mờ nhạt. Những kẻ bảo thủ, cơ hội trong bộ máy Đảng
sẽ lợi dụng sự không rõ ràng này mà tha hồ chuyên quyền
độc đoán. Họ sẽ là những ông vua con ở các vùng. Đó là
điều mà Đảng và dân tộc ta không muốn.
2. Cùng với điều đó là sự đổi mới tư duy đối với Hiến
pháp. Hiến pháp cần được định nghĩa ngay từ đầu là một
khế ước xã hội, một hợp đồng giữa xã hội dân sự với
Nhà nước dưới dạng các quy định có tính pháp luật. Hợp
đồng này vừa giao quyền lực cho Nhà nước, đồng thời vừa
có cơ chế để kiềm chế, kiểm soát quyền hạn lẫn nhau
giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp, chỉ khi ấy
chúng ta mới hy vọng có một nền Hiến pháp dân chủ và điều
4 mới đi vào đời sống hiện thực này.
Nguyễn Huy Canh
Cử nhân triết học
@http://www.to-quoc.net/
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5366), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét