nước pháp quyền đã cho thấy rằng: ước mơ hàng nghìn năm
của con người về chiến thắng của công lý đối với bạo
lực và bất công, của chính nghĩa đối với gian tà, và của
cái thiện đối với cái ác như là sự phôi thai của các tư
tương đầu tiên về Nhà nước pháp quyền. Tư tưởng này đã
có cội nguồn lịch sử từ rất lâu đời, vì trong hàng nghìn
năm ấy của quá trình phát triển của lịch sử nhân lọai,
con người đã luôn luôn cố gắng tìm kiếm các con đường,
phương tiện và phương pháp để vươn tới những gíá trị xã
hội cao quý được thừa nhận chung- công bằng và nhân đạo,
dân chủ và tự do. Và chính trên những chặng đường của
cuộc tìm kiếm ấy, các tư tưởng và quan điểm của nhân
loại tiến bộ về Nhà nước pháp quyền đã xuất hiện ban
đầu như là khát vọng, ước mơ và lý tưởng về các gía
trị tinh thần cao quý được thừa nhận như đã nêu.
Đặc biệt là từ các thế kỷ XVII- XIX sau những thắng lợi
của các cuộc đấu tranh với chế độ phong kiến tàn bạo,
chuyên chế, độc tài và vô pháp luật, thì các tư tưởng và
quan điểm của nhân loại tiến bộ về nhà nước pháp quyền
đã được tiếp tục phát triển và dần dần hình thành một
cách rõ ràng, dứt khóat trong các học thuyết chính trị- pháp
luật.
Chúng ta có thể hiểu một cách ngắn gọn khái niệm khoa học
của Nhà nước pháp quyền như sau: "<em>Nhà nước pháp quyền
là tổ chức quyền lực công khai trong hệ thống chính trị
của xã hội công dân được xây dựng trên nền tảng các tư
tưởng pháp lý tiến bộ của nhân loại như công bằng, nhân
đạo, dân chủ, nhằm đảm bảo thực sự những gía trị xã
hội được thừa nhận chung của nền văn minh thế giới- sự
tôn trọng và bảo vệ các quyền và tự do của con người, sự
ngự trị của pháp luật trong các lĩnh vực sinh họat của xã
hội, tính tối cao của luật trong các lĩnh vực họat động
của Nhà nước, và sự phân công quyền lực</em>".( Trích từ
định nghĩa của Tiến sỹ khoa học Lê Cảm)
Từ định nghĩa khoa học này của khái niệm Nhà nước pháp
quyền của chúng ta có thể nhận thấy rằng Nhà nước pháp
quyền có các nguyên tắc cơ bản được thừa nhận chung sau
đây:
a) Nhà nước pháp quyền là tổ chức quyền lực công khai trong
hệ thống chính trị của xã hội công dân;
b)Nhà nước pháp quyền là nhà nước được xây dựng trên
nền tảng các tư tưởng pháp lý tiến bộ của nhân lọai như
công bằng nhân đạo, dân chủ;
c) Nhà nước pháp quyền là nhà nước đảm bảo thực sự ngự
trị của pháp luật trong các lĩnh vực sinh họat của xã hội;
d) Nhà nước pháp quyền là nhà nước bảo đảm thực thi các
quyền và tự do của con người;
e) Nhà nước pháp quyền là nhà nước đảm bảo thực sự
nguyên tắc phân công quyền lực thành ba nhánh- lập pháp, hành
pháp và tư pháp;
f) Nhà nước pháp quyền là nhà nước bảo đảm sự tối cao
của luật pháp
Giữa thập kỷ 80, Việt nam bắt đầu bắt đầu quan tâm đến
tư tưởng nhà nước pháp quyền. Cụm từ "nhà nước pháp
quyền" bắt đầu xuất hiện trong nhiều văn kiện kiện của
Đảng và chính quyền. Tuy nhiên, tư tưởng tiến bộ này
được lồng ghép trong mô hình Nhà nước XHCN. Ngay tên gọi
"Nhà nuớc pháp quyền XHCN" đã chứa đựng bên trong nhiều
xung đột. Hai mươi lăm năm đã trôi qua, giấc mơ về Nhà nuớc
pháp quyền vẫn còn nguyên trên các văn kiện của Đảng, không
hề có một "dấu chỉ" nào cho thấy tư tưởng tiến bộ
này được sẻ được triển khai trong thực tế.
Chúng ta có thể nhìn thấy nguyên tắc đầu tiên đó là: <span
class="underlined-text">Tổ chức quyền lực công khai</span>. Nguyên
tắc này buộc quyền lực của Nhà nuớc phải thuộc về nhân
dân thông qua các cơ chế bầu cử minh bạch, công khai và dân
chủ, buộc phải thừa nhận sự tồn tại của các đảng phái
trong đời sống chính trị và sự cạnh tranh lành mạnh của
giữa đảng phái trong việc thu phục lòng dân. Cho đến nay
Đảng cộng sản vẫn khẳng định vai trò lãnh đạo duy nhất
của mình, phủ nhận đời sống chính trị đa nguyên. Cấm tấc
cả các đảng phái khác thành lập và họat động trên toàn
lãnh thổ Việt nam. Nguyên tắc đầu tiên của nhà nuớc pháp
quyền xem như đã bị phủ nhận hoàn toàn.
Tiếp theo, <span class="underlined-text">nguyên tắc nhà nước pháp
quyền bảo đảm thực thi các quyền con người</span>. Hàng năm,
theo định kỳ, các tổ chức nhân quyền trên vẫn liên tục
chỉ trích, Đại sứ quán các nước vẫn luôn tỏ ra quan ngại
về các vấn đề nhân quyền tại Việt nam. Bỏ qua những chỉ
trích và quan ngại đó, nhìn thẳng vào thực trạng dễ dàng
nhìn thấy các giá trị về quyền con người việt nam không
được quan tâm nếu không muốn nói là bị chà đạp một cách
thô bạo. Truyền thông không được tư nhân hóa, nhà nuớc
nắm giữ và tất cả đều phải qua kiểm duyệt. Thông tin về
đời sống xã hội bị méo mó, sai sự thật. Những ý kiến
bất đồng bị cầm tù thông qua hệ thống pháp luật hình sự.
Hàng lọat tội danh vô nghĩa và vô lý đã được Quốc hội
thông qua như: tội tuyên tryền chống nhà nước XHCNVN, tội âm
mưu lật đổ chính quyền nhân dân, tội lợi dụng các quyền
tự do dân chủ v.v... Quyền tự do đi lại, cư trú, quyền biểu
tình, quyền tự do lập hội, quyền tự do tín ngưỡng đã bị
các định chế pháp luật cản trở như: nghị định về tập
trung đông người, pháp lệnh tôn giáo, luật lập hội, luật
cư trú v.v... các quyền trên, người dân muốn hưởng đều
phải xin phép giới cầm quyền. Nếu không có sự "cho phép"
thì có thể bị cầm tù bằng các tội danh như: gây rối trật
tự công cộng, chống người thi hành cộng vụ, lợi dụng các
quyền tự do dân chủ v.v... Trẻ em bị hành hạ, bị ngược
đãi thiếu sự can thiệp kịp thời của Nhà nước. Còn rất
nhiều quyền căn bản khác của con người không thể thực thi
trong thực tiển như quyền bầu cử, quyền ứng cử v.v...
Tiếp theo, <span class="underlined-text">nguyên tắc phân chia quyền
lực hành pháp, lập pháp và tư pháp</span>. Nhà nước khẳng
định quyền lực tập trung không có sự phân chia, chỉ có sự
phân công, phân nhiệm. Đây là lập luận có tính bao biện cho
tham vọng của một thể chế độc tài. Cần phải thấy rằng
tư tưởng nhà nước pháp quyền là tư tưởng chống lại sự
độc tài.
Tiếp theo, <span class="underlined-text">nguyên tắc tối cao của
pháp luật</span>. Tính tối cao của luật pháp biểu hiện ở
nhiều hình thức nhưng rỏ nét nhất là các phán quyết của
Tòa án. Phán quyết của Tòa án phải độc lập dựa trên pháp
luật và lương tâm. Tình trạng "án bỏ túi" đã được
truyền thông trong và ngòai nước lên tiếng phản ánh như một
"quốc nạn". Nhiều vụ án được dư luận quan tâm, Tòa
vẫn ngang nhiên ra những bản án " thách thức dư luận" như
vụ : Bùi Tiến Dũng, vụ Hùynh Ngọc Sỹ, vụ Trần Hùynh Duy
Thức v.v... Tòa án vẫn bị " quản lý, giám sát, chi phối và
chỉ đạo" bởi một quyền lực nào đó.
Phân tích một vài nguyên tắc căn bản đã thấy trong bối
cảnh chính trị hiện tại, giấc mơ về một Nhà nước pháp
quyền của dân tộc Việt nam còn rất lâu mới trở thành hiện
thực, nếu không muốn nói là không thể. Mấu chốt vấn đề
ở đâu, phải chăng đó là sự lãnh đạo duy nhất của Đảng?
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5361), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét