bố một công trình lý luận quan trọng được ghi rõ học
hàm-học vị Giáo sư-Tiến sĩ và cả cương vị Ủy viên Bộ
Chính trị, Chủ tịch Quốc hội của ông. Một bài được
đăng trên TTXVN (*) và một trên báo Người đại biểu nhân dân
(**). Công trình đề cập tới nhiều vấn đề liên quan tới
công cuộc phát triển kinh tế xã hội nước ta. Một trong
những nội dung hết sức quan trọng trong công trình lý luận
của ông đó là: một số dẫn giải, kiến giải về khái niệm
Kinh tê thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Trong bài viết sau đây, Phúc Lộc Thọ tôi muốn được trao
đổi, đàm đạo với Giáo Sư- Tiến sĩ Nguyễn Phú Trọng, một
nhà lý luận hiện được coi là hàng đầu về một số nhận
thức, kiến giải về kinh tế thị trường định hướng xã
hội chủ nghĩa theo nhận thức chủ quan của bản thân.
<h2>Ý kiến 1:</h2>
Mở đầu bài đăng trên TTXVN, GSTSNPT viết: "<em>Đưa ra quan
niệm phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội
chủ nghĩa là một đột phá lý luận rất cơ bản và sáng tạo
của Đảng ta, là thành quả lý luận quan trọng qua 20 năm thực
hiện Cương lĩnh năm 1991, xuất phát từ thực tiễn Việt Nam
và tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm của thế
giới…</em>"(TTXVN)
Đọc lời mào đầu này của ông, người đọc cảm thấy ông
diễn đạt chưa mạch lạc, nếu không muốn nói là chưa chính
xác điều mà có lẽ ông định nói ở một số điểm sau đây:
- "<em>Đưa ra quan niệm phát triển kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa là một đột phá lý luận rất cơ
bản và sáng tạo của Đảng ta…</em>" câu này đạt về văn
phạm nhưng chưa thật chuẩn về mặt khái niệm kinh tế.
Thứ nhất, khái niệm kinh tế thị trường không phải là một
quan niệm mà là một phương thức quản lý kinh tế nảy sinh
trong quá trình tích lũy tư bản; Còn phương thức quản lý kinh
tế thị trường định hướng xã hội chũ nghĩa xuất hiện
cùng lúc với việc giai cấp vô sản với đội tiền phong là
đảng cộng sản, bắt đầu xuất hiện trên vũ đài chính
trị-kinh tế, chuẩn bị sản sinh ra một phương thức sản
xuất mời để tống khứ, đào mồ chôn chủ nghĩa tư bản
lỗi thời. Đã là một phương thức sản xuất, quản lý tư
bản hay định hướng xã hội chủ nghĩa thì nó đều chứa
đựng những yếu tố thực tiễn đã có kiểm chứng; phương
thức nó hoàn toàn khác với quan niệm mang tính chất lý thuyết
định hướng.
Nói nôm na khi một nền kinh tế đã phát triển theo phương
thức kinh tế thị trường tức là cung phải theo cầu, nó
ngược lại với kinh tế tập trung quan liêu: Cầu do cung chỉ
định áp đặt. Không thể duy danh nó là quan niệm được!
<div class="boxright300"><img
src="http://www.wikiwak.com/image/Banh+chung+vuong.jpg" /><div
class="textholder">Định hướng về đất của Lang Liêu, Hoàng tử
của Hùng Vương thứ 18...</div></div>
Chỉ có thể nói thế này, theo quan niệm của người Việt Nam
thời Hùng Vương thì: trời tròn đất vuông, do vậy nên Lang
Liêu đã làm nên chiếc bánh chưng (vuông), bánh tét (tròn) để
làm quà mừng thọ Vua cha; Lang liêu có ý nịnh công của vua cha
to như trời đất....
Như vậy, nội hàm của quan niệm và nội hàm của một phương
thức quản lý kinh tế xã hội là hai cặp phạm trù khác nhau.
Quan niệm là ý tưởng định hướng còn phương thức thì nó
chứa đựng các nội hàm thực tiễn. Kinh tế thị trường là
một phương thức điều hành quản lý kinh tế chứ không phải
là một ý niệm như GSTSNPT đề dẫn.
Còn vế sau dấu phấy tiếp theo thì không biết GSTSNPT định
nói gì: "<em>là thành quả lý luận quan trọng qua 20 năm thực
hiện Cương lĩnh năm 1991</em>"? Câu này có thể hiểu: vế
trước dấu phẩy là thành quả lý luận quan trọng của 20 năm
thực hiện Cương lĩnh năm 1991 chăng? Nếu hiểu như vậy là
không đúng; viết như trên dẫn tới 2 câu này hoàn toàn không
liên nghĩa với nhau? Câu này muốn liên nghĩa với câu trước
dấu phấy thì phải viết lại.
Bởi vì: Thông thường câu đặt sau dấu phấy nó thường liên
ý, liên nghĩa với câu trước dấu phẩy. Khi đặt một dấu
phấy sau một câu, có nghĩa câu đó còn liên quan, liên đới
nghĩa với câu sau. Nếu muốn nó liên nghĩa, lôgich nghĩa thì
phải chỉnh sửa câu này như sau: "<em>Đưa ra <strong>phương
thức phát triển</strong> kinh tế thị trường định hướng xã
hội chủ nghĩa là một đột phá lý luận<strong>-thực
tiễn</strong> rất cơ bản và sáng tạo của Đảng ta, thành
quả lý luận <strong>và thực tiễn</strong> quan trọng này
<strong>đã được kiểm chứng</strong> qua 20 năm thực hiện
Cương lĩnh năm 1991, <strong>đây là thành quả</strong> xuất phát
từ thực tiễn Việt Nam và tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm
của thế giới…</em>" (Những chỗ tô đậm là những từ
chúng tôi bố sung vào câu của GSTSNPT để vừa để làm sáng
ý vừa đúng văn phạm theo cách đặt câu của ngữ pháp tiếng
Việt).
Không rõ chúng tôi chỉnh sửa như vậy có đúng ý của ông
không? Phúc Lộc Thọ tôi đang sợ GSTSNPT hiểu Kinh tế thị
trường giống như Lang Liêu quan niệm về trời đất; từ quan
niệm này mà dẫn đến việc nặn ra những chiếc bánh chưng,
bánh tét và giải thích đây là trời đất đã được sản sinh
của thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa… thì gay
quá!
<div class="boxright300"><img
src="http://www.chudu24.com/f/d/081110/article_119_banh_tet_lang_chuon_thua_thien_hue_mang_dam_net_van_hoa_dan_toc.jpg"
/><div class="textholder">Định hướng về Trời, về Vụ trụ của
Lang Liêu...</div></div>
Trong ý kiến mào đầu này của GSTSNPT, có một ý kiến theo
Phúc Lộc Thọ tôi là chưa chuẩn. Thế giới mới chỉ có mô
hình, phương thức quản lý kinh tế thị trường chứ chưa có
mô hình hay phương thức quản lý kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa. Do vậy Gs-Ts NPT cần chỉ rõ sự
tiếp thu, chọn lọc kinh nghiệm thế giới ở đây là kinh
nghiệm quản lý kinh tế thị trường hay kinh nghiệm quản lý
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; nếu là
kinh nghiệm kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa thì thế giới phải học Việt Nam, nước đã có 20 năm
kinh nghiệm theo ý kiến của GSTSNPT; thế giới làm gì đã có
mô hình thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa để
Việt Nam tiếp thu, rút kinh nghiệm?
<h2>Ý kiến thứ 2:</h2>
"<em>Đại hội VIII (tháng 6/1996) đưa ra quan niệm mới, rất
quan trọng về kinh tế hàng hóa và chủ nghĩa xã hội: "Sản
xuất hàng hóa không đối lập với chủ nghĩa xã hội, mà là
thành tựu phát triển của nền văn minh nhân loại, tồn tại
khách quan, cần thiết cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã
hội và cả khi chủ nghĩa xã hội đã được xây dựng</em>".
Cái sự định nghĩa này có vẻ đao to búa lớn nhưng lại
rỗng, lép về dẫn giải, lập luận. Con người sinh ra thì
phải ăn, mặc, ở... mà muốn có những thứ đó thì phải lao
động, phải sản xuất ra hàng hóa để bán, để có tiền làm
phương tiện trao đổi: một chân lý giản đơn: Tay làm hàm
nhai, tay quai miệng trễ…(Ngạn ngữ)
Cách trình bày có vẻ đại ngôn và sực chất lý luận kinh tế
của GSTSNPT thực ra không có kiến giải gì mới, hơn nữa lại
đem nó gán cho là thành quả của ý thức hệ kinh tế học xã
hội chủ nghĩa là không chuẩn.
Nếu viết như GSTSNPT thì hóa ra có một mô hình, thiết chế xã
hội nào được thiết lập lại đi đối lập với nền kinh
tế sản xuất hàng hóa ư? Làm gì có trên đời này, từ cổ
chí kim lại có kể cả thời chưa xuất hiện đồng tiền, kể
cả khi còn ăn lông ở lổ, kể cả thời tập trung quan liêu?
Nếu định nghĩa thị trường theo kiểu đó có mà định nghĩa
cả ngày mà vẫn không trúng, nếu kể như vậy coi là ưu việt
của thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì không có
sức thuyết phục!
Bổ sung, dẫn giải thêm cho luận cứ trên của mình, GSTSNPT
viết tiếp: "<em>Kinh tế thị trường định hướng xã hội
chủ nghĩa là một kiểu kinh tế thị trường mới trong lịch
sử phát triển của kinh tế thị trường. Nó là một kiểu tổ
chức kinh tế vừa tuân theo những quy luật của cơ chế thị
trường vừa dựa trên cơ sở và được dẫn dắt, chi phối
bởi các nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội, thể
hiện trên cả ba mặt: sở hữu, tổ chức quản lý và phân
phối, nhằm mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công
bằng, dân chủ, văn minh. Đây không phải là nền kinh tế thị
trường tư bản chủ nghĩa (vì mục đích của chúng ta là xây
dựng chủ nghĩa xã hội), và cũng chưa phải là kinh tế thị
trường xã hội chủ nghĩa (vì chúng ta còn đang trong thời kỳ
quá độ).</em>"
Thưa với GSTSNPT, cơ chế tích lũy thị trường tư bản chủ
nghĩa là một cơ chế đã hình thành từ bốn, năm trăm năm nay;
còn tinh thần xã hội chủ nghĩa có từ thời tiền sử có từ
thời ăn lông ở lổ, cái thời mà các nhà triết học gọi là
cộng sản nguyên thủy. Tuy ra đời sớm, nhưng chưa có nhà kinh
bang tế thế nào tìm ra được chế quản lý để nó tiết ra
được chất hương hoa xã hội chủ nghĩa. Việt Nam là nước
duy nhất trên thế giới tuyên bố: <em><strong>Sẽ xây dựng mô
hình kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa</strong></em>.
Mà tinh thần xã hội chủ nghĩa trong quan hệ ứng xử trong
điều tiết kinh tế, quản trị xã hội nó khác với về chất
với cơ chế tích lũy thị trường tư bản chủ nghĩa như
<em><strong>Nước và Lửa</strong></em>. Một bên đặt và tuân
thủ theo quy luật giá trị và một bên đặt vấn đề quan hệ
nhân văn tương thân tương ái giữa con người với con người
làm mục đích tối thượng. Câu cửa miệng của anh chàng
d'Artagnan trong tiểu thuyết Ba chàng ngự lâm pháo thủ của
nhà văn Alexandre Dumas đó là câu: "<em>Mỗi người vì mọi
người, mọi người vì một người</em>" được coi là câu
khẩu hiệu mang tính tuyên ngôn của chủ nghĩa xã hội...
Nếu quan niệm tích lũy thị trường nói chung và thị trường
tư bản nói riêng thường được coi là lửa thì tinh thần xã
hội chủ nghĩa như nước. Nước với lửa đã từng được
Lưu Bị thời Tam Quốc ví: Tháo khác với ta như Nước khác
với Lửa; Tháp cấp ta khoan, tháo bạo ta nhu, Tháo dối ta
thực...
Nếu nước quá mạnh sẽ dập tắt bóp chết lửa; điều này
đã xảy ra vào thời kỳ các nước xã hội chủ nghĩa xây
dựng mô hình kế hoạch hóa tập trung quan liêu; nhưng nước
yếu, nước không chế ngự được lửa thì thậm chí còn làm
cho lửa cháy hung dữ hơn...
GSTSNPT dẫn giải thêm về luận thuyết của mình: "<em>Kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một kiểu kinh
tế thị trường mới trong lịch sử phát triển của kinh tế
thị trường. Nó là một kiểu tổ chức kinh tế vừa tuân theo
những quy luật của cơ chế thị trường vừa dựa trên cơ sở
và được dẫn dắt, chi phối bởi các nguyên tắc và bản
chất của chủ nghĩa xã hội, thể hiện trên cả ba mặt: sở
hữu, tổ chức quản lý và phân phối, nhằm mục tiêu dân
giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn
minh…</em>"
Theo Phúc Lộc Thọ tôi, thế giới cận đại đã trải qua các
mô hình kinh tế: Thị trường tư bản hoang dã (Từ thế kỷ XVI
tới thế ký XVII) ; Thị trường tư bản nhà nước (Thế kỷ
XVIII tới thế kỷ XX) là giai đoạn nảy nòi chủ nghĩa đế
quốc; Thị trường tư bản nhân dân (Thuật ngữ do Phúc Lộc
Thọ tôi tạm đặt) xuất hiện vào cuối thế kỷ XX ở một
số nước Bắc Âu; Những quốc gia này mà rất nhiều người
dân, người lao động có cố phần, cổ phiếu chi phối tại
nhiều tập đoàn tư bản hàng đầu…
Người viết bài này chờ đợi và quan tâm tới các kiến giải
cụ thể về mô hình quản trị kinh tế mới ưu việt như thế
nào mà GSTSNPT là người đang dẫn giải, phân tích để được
tâm phục, khẩu phục. Còn nếu chỉ dẫn giải như trên thì
khác gì quan niệm của Lang Liêu về trời đất…
(còn nữa)
____________________________
(*)
http://bee.net.vn/channel/1983/201005/GSTS-Nguyen-Phu-Trong-noi-ve-kinh-te-thi-truong-1752308/
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5193), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét