Sự trỗi dậy của các trường đại học Châu Á là một chủ
đề nóng bỏng thu hút sự quan tâm rất lớn của cả phương
Tây lẫn các nước châu Á, không chỉ trong giới giáo dục
đại học mà còn trong giới chính trị và quản lý nhà nước,
do tầm quan trọng của nó đối với việc đổi thay bản đồ
địa chính trị trên thế giới. Vì vậy bài Diễn thuyết
Thường niên Lần thứ bảy của giáo sư Richard Levin, do Viện
Nghiên cứu Chính sách Giáo dục Đại học của Anh tổ chức
vào tháng 2-2010 về chủ đề này là một bài viết hết sức
đáng chú ý . Giáo sư Levin là một tên tuổi lẫy lừng của
giáo dục đại học Hoa Kỳ, hiệu trưởng đương nhiệm của
Đại học Yale từ năm 1993. Ông nhấn mạnh triển vọng phát
triển của các đại học Châu Á. Tuy nhiên, giáo sư Philip
Altbach, Giám đốc Trung tâm Giáo dục Đại học của Đại học
Boston, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Giáo dục So sánh của
Hiệp hội Giáo dục Quốc tế và So sánh Hoa Kỳ, người có tên
trong Từ điển Danh nhân Hoa Kỳ, thì có quan điểm khác. Theo
giáo sư Altbach, hiện tượng trỗi dậy của các đại học châu
Á cần được nhìn nhận toàn diện hơn. Ông đã viết về
những "gót chân Achille" của châu Á trong bài "Phải chăng
đây là thế kỷ của giáo dục đại học châu Á?". Để mang
lại cái nhìn nhiều chiều cho người đọc, Bản tin Thông tin
Giáo dục Quốc tế và So sánh số 5 của Trường Đại học Hoa
Sen xin giới thiệu cả hai bài của hai tác giả. Ban biên tập
và người dịch trân trọng cảm ơn giáo sư Altbach, giáo sư
Levin và Tạp chí Foreign Affairs, nơi giữ bản quyền bài viết
của GS. Levin đã cho phép Đại học Hoa Sen dịch sang tiếng
Việt và sử dụng bài viết này cho Bản tin.</div>
Tôi rất vui được có mặt nơi đây cùng quý vị tối
nay, và thật là một vinh dự lớn lao cho tôi khi được mời
trình bày bài Diễn thuyết Thường niên Lần thứ bảy tại
Viện Nghiên cứu Chính sách Giáo dục Đại học.
Tôi đứng trước mặt các bạn hôm nay với tư cách là
người đại diện của một trường đại học lâu đời đứng
hàng thứ ba của Hoa Kỳ, chỉ cách hai trường lâu đời nhất
trong thế giới nói tiếng Anh chưa đầy 50 dặm. Ngày nay,
những trường đại học mạnh nhất của Anh và Mỹ – như
Oxford, Cambridge và Yale, chưa kể Harvard, Stanford, Berkeley, MIT,
University College London và Imperial College London – gợi lên sự
ngưỡng mộ và kính trọng trên toàn thế giới do vai trò lãnh
đạo của họ trong nghiên cứu và đào tạo. Đứng trên đỉnh
cao của các bảng xếp hạng toàn cầu, các trường này định
ra các tiêu chuẩn để những trường khác trong nước và ở
nước ngoài nhằm vào đó mà cạnh tranh ; họ định nghĩa khái
niệm "đại học đẳng cấp quốc tế"; họ sở trường về
những tiến bộ trong tri thức của nhân loại về tự nhiên và
văn hóa; họ đưa ra những chương trình đào tạo tốt nhất cho
thế hệ học giả kế tục; họ đem lại một quá trình giáo
dục ở bậc đại học cũng như giáo dục chuyên ngành xuất
sắc nhất cho những người rồi đây sẽ nổi bật như những
người đi đầu trong mọi lãnh vực của cuộc sống.
Nhưng, như tất cả chúng ta đều biết, vào lúc này,
khởi đầu của thế kỷ 21, phương Đông đang trỗi dậy. Sự
phát triển kinh tế nhanh chóng của châu Á từ sau Thế chiến
Thứ hai– bắt đầu với Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, tiếp
đó là Hong Kong và Singapore, và cuối cùng tập trung mạnh mẽ
ở Trung Hoa lục địa và Ấn độ – đã làm thay đổi cán cân
quyền lực trong kinh tế toàn cầu và do đó làm thay đổi bản
đồ địa chính trị. Các quốc gia phương Đông đang trỗi dậy
đều nhận ra tầm quan trọng của lực lượng lao động trình
độ cao như một phương tiện tạo ra tăng trưởng kinh tế và
hiểu rất rõ tác động của nghiên cứu trong việc dẫn dắt
đổi mới và tăng cường sức cạnh tranh. Trong các thập kỷ
60,70 và 90, lịch trình hoạt động giáo dục của những nước
phát triển sớm ở châu Á– Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan–
trước hết là tăng số người được học hết bậc trung
học. Trọng tâm ban đầu của họ là mở rộng số trường,
số người vào học, và họ đã đạt được những kết quả
hết sức ấn tượng.
Ngày nay, các nước đang phát triển muộn hơn và lớn
hơn nhiều– Trung Quốc và Ấn Độ– có một kế hoạch hành
động thậm chí còn đầy tham vọng hơn nhiều. Cả hai lực
lượng mới này đang tìm cách mở rộng năng lực hệ thống
giáo dục đại học của mình, và Trung Quốc đã làm được
điều này một cách hết sức ngoạn mục kể từ năm 1998.
Nhưng họ cũng đồng thời có tham vọng muốn tạo ra một số
trường đại học "đẳng cấp thế giới" để chiếm lấy
một vị trí trong số những trường hàng đầu. Đây là một
kế hoạch táo bạo, nhưng Trung Quốc, một cách cụ thể, có ý
chí và nguồn lực đủ để làm cho điều đó trở thành có
khả năng thực hiện được. Tham vọng này không chỉ được
nhiều nước ở châu Á chia sẻ, mà cả một số nước giàu
tài nguyên ở Trung Đông cũng thế.
Ta thử điểm qua một số diễn tiến gần đây:
- Ở các nước vùng Vịnh, người ta đã tiêu hàng trăm triệu
đô la Mỹ vào việc mở các chi nhánh của những trường hàng
đầu ở Hoa Kỳ và châu Âu, chẳng hạn Cornell ở Qatar và
Sorbonne ở Abu Dhabi.
- Mùa thu vừa rồi, Trường Đại học Bách Khoa mang tên Hoàng
đế Abdullah đã được thành lập ở Saudi Arabia. Quỹ hiến
tặng 10 tỷ đô la Mỹ của trường này còn vượt xa tất cả
mọi trường đại học Mỹ ngoại trừ năm trường đứng đầu
về quy mô của quỹ hiến tặng.
- Ở Singapore, đang có kế hoạch xây dựng một trường công
về Kỹ thuật và Thiết kế, cùng với một trường khoa học
nhân văn theo kiểu Mỹ, liên kết với National University.
- Ở Trung Quốc, chín trường đại học nhận ngân sách bổ sung
của nhà nước để tăng cường cạnh tranh toàn cầu gần đây
đã tự xác định mình là C9– Nhóm các trường đại học
hàng đầu của Trung Quốc.
- Ở Ấn Độ, gần đây Bộ Giáo dục đã công bố dự dịnh
xây dựng 14 trường đại học tổng hợp với "đẳng cấp
thế giới".
Hôm nay tôi muốn thảo luận về động lực của những
thử nghiệm xây dựng trường đại học đẳng cấp quốc tế,
những trở ngại thực tế phải vượt qua, và tiềm năng thành
công của những thử nghiệm ấy. Do bối cảnh của Trung Đông
rất khác, tôi sẽ giới hạn sự chú ý của mình trong các
nước châu Á.
Có những xu hướng quan trọng khác đang thay đổi bản
đồ giáo dục đại học toàn cầu: sự gia tăng nhanh chóng của
dòng chảy sinh viên xuyên biên giới, sự mở rộng số lượng
các cơ sở vệ tinh do những trường đại học Hoa Kỳ và Châu
Âu thành lập ở các nước khác, sự xuất hiện các nhà đầu
tư giáo dục vì lợi nhuận cả trong lĩnh vực đào tạo tại
chỗ và đào tạo từ xa, và nhu cầu khẩn thiết phải tăng
cường giáo dục đại học trong những nước nghèo nhất thế
giới, nhất là ở châu Phi vùng cận Saharan. Tôi không có đủ
thời gian để nói về toàn bộ khu vực này, vì vậy tôi sẽ
tự giới hạn mình trong việc phân tích triển vọng tiềm năng
của các trường đại học đẳng cấp quốc tế đang phát
triển ở châu Á. Chủ đề rộng hơn– hiện tượng toàn cầu
hóa giáo dục–là chủ đề của một cuốn sách mới rất hay
sẽ được Nhà Xuất bản Princeton xuất bản mùa xuân năm nay
của tác giả Ben Wildavsky, có nhan đề Cuộc đua Chất xám.
Tham vọng Châu Á: Mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại
học cho mọi người
Trong giai đoạn đầu phát triển của châu Á thời
hậu chiến, người ta hiểu rất rõ mở rộng cơ hội vào đại
học là điều kiện tiên quyết của phát triển kinh tế bền
vững. Một lực lượng lao động được đào tạo tốt và có
văn hóa là thành tố cơ bản đã làm thay đổi Nhật Bản và
Hàn Quốc trong nửa thế kỷ qua, trước hết là từ kinh tế
nông nghiệp sang kinh tế công nghiệp và sau đó là công nghệ
kỹ thuật cao. Với nguồn đầu tư đáng kể của nhà nước,
năng lực của hệ thống giáo dục ở cả hai quốc gia này đã
mở rộng rất nhanh chóng. Tổng số tỉ lệ nhập học, tỉ lệ
sinh viên đại học trên số người trong độ tuổi đã tăng
từ 9 phần trăm ở Nhật năm 1960 đến 42 phần trăm giữa
những năm 1990. Ở Hàn Quốc, mức tăng thậm chí còn ngoạn
mục hơn, từ 5 phần trăm năm 1960 đến trên 50 phần trăm giữa
những năm 1990.[i]
Trong giai đoạn đầu này, Trung quốc và Ấn Độ
còn tụt hậu khá xa. Cho đến giữa những năm 1990 chỉ 5 phần
trăm thanh niên trong độ tuổi ở Trung Quốc được vào đại
học, đặt Trung Quốc ngang hàng với Bangladesh, Botswana, và
Swazilvà. Ở Ấn Độ, tuy có những nỗ lực sau chiến tranh
nhằm trước hết xây dựng một số đại học tổng hợp quốc
gia và sau đó là một số ít các trường tinh hoa, các Viện Khoa
học Công nghệ Ấn Độ, tỉ lệ nhập học cũng chỉ là 7
phần trăm trong những năm 1990.[ii]
Phát biểu trong Lễ Kỷ niệm 100 năm thành lập Đại
học Bắc Kinh năm 1998, Chủ tịch Trung Quốc Giang Trạch Dân
công bố quyết tâm của đất nước trong việc mở rộng hệ
thống giáo dục đại học, và chính phủ đã biến điều này
thành hiện thực– nhanh hơn bao giờ hết trong lịch sử nhân
loại. Đến năm 2006, Trung Quốc đã chi 1,5 phần trăm GDP của
họ cho giáo dục đại học, gần ba lần so với một thập kỷ
trước[iii].
Kết quả của sự đầu tư này đã làm mọi người
phải sửng sốt. Trong vòng một thập kỷ sau lời tuyên bố
của chủ tịch Giang Trạch Dân, số trường đại học ở Trung
Quốc đã tăng hơn gấp đôi, từ 1.022 đến 2.263.[iv] Trong khi
đó, số sinh viên nhập học mỗi năm đã tăng gấp năm
lần—từ 1 triệu sinh viên năm 1997 đến hơn 5,5 triệu sinh
viên năm 2007.[v]
Sự mở rộng này quả là chưa từng có tiền lệ.
Trung Quốc đã xây dựng một hệ thống giáo dục đại học có
quy mô lớn nhất thế giới chỉ trong thời gian một thập
kỷ.[vi] Trong thực tế, sự gia tăng số sinh viên vào đại học
ở Trung Quốc từ khi bước sang thiên niên kỷ mới còn lớn
hơn tổng số sinh viên vào đại học ở Hoa Kỳ.[vii]
Trung Quốc vẫn còn một đoạn đường dài để đạt
được tham vọng của họ về mở rộng giáo dục đại học.
Tuy con số vào đại học khổng lồ, tỉ lệ số người vào
đại học trên số dân ở Trung chỉ là 23 phần trăm, so với 58
phần trăm ở Nhật Bản, 59 phần trăm ở Anh, và 82 phần trăm
ở Hoa Kỳ.[viii] Sự mở rộng chậm lại từ 2006, do mối quan
ngại về số lượng sinh viên đã vượt quá năng lực đáp
ứng của đội ngũ giảng viên và duy trì chất lượng đào
tạo ở nhiều trường. Tỉ lệ sinh viên-giảng viên đã tăng
gần gấp đôi trong vòng thập kỷ qua[ix]. Nhưng số sinh viên
nhập học sẽ tiếp tục tăng khi có thêm nhiều giáo viên
được đào tạo, vì các nhà lãnh đạo Trung Quốc nhận thức
rất rõ tầm quan trọng của lực lượng lao động được đào
tạo tốt trong việc phát triển kinh tế.
Thành tựu của Ấn Độ cho đến nay không ấn tượng
cho lắm, nhưng tham vọng của họ thì không hề thua kém. Ấn
Độ đã là một quốc gia dân chủ lớn nhất trên thế giới.
Trong vòng hai thập kỷ tới, họ sẽ là quốc gia đông dân
nhất trên hành tinh này, và đến 2050, nếu duy trì được mức
tăng trưởng, họ sẽ có thể trở thành nền kinh tế lớn thứ
hai trên thế giới. Để duy trì mức tăng trưởng ấy, Bộ
trưởng Giáo dục Ấn, Kapil Sibal, đặt mục tiêu tăng tỉ lệ
vào đại học ở Ấn từ 12 đến 30 phần trăm trước năm 2020.
Mục tiêu của Sibal đã diễn giải sự gia tăng của 40 triệu
sinh viên ở các trường đại học Ấn Độ trong thập kỷ
tới– có lẽ họ còn có thể đạt đến một con số lớn hơn
nữa, nhưng ngay cả dù chỉ đạt được một nửa thì đó cũng
đã là một thành tựu lớn lao.
Tham vọng Châu Á: Xây dựng các trường đại học đẳng cấp
quốc tế
Sau khi đạt được những tiến bộ to lớn trong
việc mở rộng hệ thống giáo dục đại học, những quốc gia
hàng đầu của châu Á giờ đây nhắm vào một mục tiêu thậm
chí còn nhiều thử thách hơn: xây dựng các trường đại học
cạnh tranh với những trường tốt nhất trên thế giới. Đây
là một vị trí rất cao. Các trường đại học đẳng cấp
quốc tế đã đạt được vị trí của họ bằng cách tập
hợp các nhà khoa học và học giả hàng đầu trong lãnh vực
chuyên môn của họ trên toàn cầu. Điều này cần có thời
gian. Harvard và Yale đã mất hàng thế kỷ để đạt được vị
trí ngang bằng với Oxford và Cambridge, và hơn nửa thế kỷ
đối với Stanford và University of Chicago (cả hai được thành
lập năm 1892) để đạt được uy tín đẳng cấp quốc tế.
Trường đại học châu Á duy nhất được xếp trong top 25 các
trường đại học hàng đầu thế giới là University of Tokyo,
đã được thành lập năm 1877.
Tại sao Trung Quốc, Ấn Độ, Singapore, và Hàn Quốc
công khai nêu ra tham vọng của họ trong việc nâng các trường
đại học lên vị trí cao quý ấy? Tôi nghĩ có hai lý do.
Trước hết, những nước đang phát triển nhanh chóng này nhận
ra tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học dựa trên các
trường đại học trong việc dẫn dắt sự tăng trưởng về
kinh tế, nhất là từ khi kết thúc Chiến tranh Thế giới lần
thứ hai. Hai là, các trường đại học đẳng cấp quốc tế
đem lại một hình mẫu lý tưởng về đào tạo con người cho
những nghề nghiệp trong khoa học, công nghiệp, quản trị nhà
nước, và cho xã hội dân sự, những người có chiều rộng
trí tuệ và kỹ năng tư duy phản biện để giải quyết vấn
đề, để cải cách, và để lãnh đạo.
Để tôi mở rộng thêm cả hai điểm nói trên.
Mặc dù Trung Quốc và Ấn Độ vẫn còn ở một giai đoạn phát
triển mà họ có thể cạnh tranh hữu hiệu nhờ vào lao động
giá rẻ, lao động nông nghiệp dư thừa của họ rốt cuộc sẽ
tuôn về các thành phố lớn–như đã xảy ra ở Nhật Bản và
Hàn Quốc – và rồi tiền công lao động sẽ bắt đầu tăng.
Ở giai đoạn này, sẽ không thể duy trì tăng trưởng kinh tế
nếu không có cải cách, nếu không biết tiếp thị sản phẩm
mới, dịch vụ mới, nhiều thứ như thế là kết quả của
nghiên cứu ứng dụng dựa trên nền tảng những tiến bộ về
khoa học.
Để đơn giản hóa, hãy thử xem xét câu hỏi sau
đây: Nhật Bản tăng trưởng nhanh hơn Hoa Kỳ một cách đáng
kể trong khoảng thời gian từ 1950 đến 1990, vì số lao động
dư thừa của họ được thu hút vào công nghiệp, và tăng
trưởng chậm hơn Hoa Kỳ rất nhiều trong giai đoạn về sau.
Bây giờ hãy thử xem xét liệu Nhật Bản có phát triển chậm
như thế không nếu Microsoft, Netscape, Apple, và Google là những
công ty Nhật Bản? Tôi nghĩ rằng không. Chính những cải cách
dựa trên khoa học đã đưa nước Mỹ tăng trưởng nhanh chóng
hơn Nhật Bản trong hai thập kỷ sau đó, trước khi suy sụp năm
2008. Chính là thất bại của Nhật Bản trong việc đổi mới
công nghệ đã tạo ra sự tụt hậu của họ.
Các nước châu Á mới nổi nêu ra rất rõ trong
chính sách quốc gia và kế hoạch của họ, mối liên hệ giữa
xây dựng năng lực nghiên cứu bản địa và tăng trưởng kinh
tế trong nền kinh tế tri thức hậu công nghiệp. Họ cũng công
nhận rằng việc nghiên cứu dựa trên cơ sở các trường đại
học là động lực hiệu quả nhất của khám phá khoa học và
rút cục là, cả trực tiếp lẫn gián tiếp, có liên quan về
kinh tế với các công nghệ mới. Bởi vậy tham vọng của họ
về các trường đại học nghiên cứu có khả năng làm việc
trong những mũi nhọn khoa học và kỹ thuật theo tôi không phải
là quá sớm. Với nhịp điệu đô thị hóa hiện nay, Trung Quốc
sẽ bắt đầu mất lợi thế lao động giá rẻ trong khoảng hai
thập kỷ nữa, và Ấn Độ cũng sẽ chạm tới cùng một điểm
trong vòng một thập kỷ nữa mà thôi. Thời gian này cho cả hai
nước đủ thời gian để tạo ra những tiến bộ vượt bậc
trong xây dựng năng lực nhằm cạnh tranh hữu hiệu trong những
đỉnh cao của tri thức.
Nhưng nó mất nhiều thời gian hơn là chỉ xây
dựng năng lực nghiên cứu nhằm phát triển quốc gia. Nó đòi
hỏi những công dân được giáo dục tốt, có quan điểm phóng
khoáng và năng lực khởi nghiệp độc lập, cũng như có tư duy
độc đáo. Đây là nhân tố thứ hai thúc đẩy tham vọng châu
Á trong việc xây dựng các trường đại học đẳng cấp quốc
tế. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc nói riêng, đã công nhận
hiển ngôn rằng trong các trường đại học của họ đang
thiếu hai thành tố–chiều rộng đa ngành và sự nuôi dưỡng
tư duy phản biện. Giáo dục đại học châu Á, giống với
châu Âu nhưng không giống nước Mỹ, vốn có truyền thống
chuyên ngành hóa rất cao. Sinh viên chọn một chuyên ngành, hay
một lãnh vực nghề nghiệp gì đấy ở tuổi mười tám và
học rất ít những gì ngoài chuyên ngành ấy. Và, không giống
những chuẩn mực ở các trường đại học tinh hoa Âu Mỹ,
phương pháp giảng dạy ở Trung Quốc, Nhật Bản, và Hàn Quốc
dựa trên học vẹt một cách nặng nề. Theo truyền thống, sinh
viên là những người nghe thụ động, hiếm khi thử thách lẫn
nhau hay thử thách các giáo sư trong lớp học. Phương pháp
giảng dạy tập trung vào việc làm chủ nội dung, chứ không
phải phát triển năng lực tư duy độc lập và tinh thần phản
biện. Cách tiếp cận của châu Á truyền thống đối với
chương trình và phương pháp giảng dạy có thể thực hiện
tốt chức năng đào tạo hàng lớp kỹ sư và viên chức chính
phủ hạng trung, nhưng có lẽ không mấy thích hợp để đào
tạo giới tinh hoa cho việc đổi mới công nghệ và lãnh đạo.
Thật lạ lùng là trong lúc các nhà chính trị gia Anh
và Mỹ lo lắng rằng Châu Á, và đặc biệt là Trung Quốc, đang
đào tạo ra nhiều nhà khoa học và kỹ sư hơn cả Anh Mỹ, thì
Trung Quốc và các nước khác ở châu Á lại lo ngại rằng sinh
viên của họ thiếu sự độc lập và tính sáng tạo để dẫn
dắt đổi mới công nghệ, một điều rất cần cho tăng
trưởng kinh tế bền vững về lâu về dài. Họ sợ rằng việc
chuyên ngành hóa khiến sinh viên có cái nhìn hẹp, và cách dạy
truyền thống châu Á khiến sinh viên thành ra thiếu trí tưởng
tượng. Bởi vậy, họ khao khát tăng cường sức mạnh cho các
trường đại học hàng đầu của mình bằng cách xem xét lại
cả chương trình đào tạo lẫn phương pháp giảng dạy.
Điều kiện tiên quyết của Các trường đại học Đẳng cấp
Quốc tế: Nghiên cứu
Chúng ta đã thảo luận về việc cái gì đã thúc
đẩy châu Á tìm kiếm con đường xây dựng các trường đại
học đẳng cấp quốc tế, bây giờ đến vấn đề tiếp theo:
cần phải đạt được điều gì. Câu hỏi đầu tiên sẽ là:
Cần có cái gì để xây dựng nên những trường đại học có
năng lực thuộc hàng đẳng cấp quốc tế trong nghiên cứu?
Trước hết và quan trọng hơn hết, nó đòi hỏi năng lực lôi
cuốn các nhà khoa học và học giả tài giỏi nhất. Trong khoa
học, điều này có nghĩa là thiết bị nghiên cứu hạng nhất,
là ngân sách tương xứng để hỗ trợ nghiên cứu, và lương
bổng cũng như điều kiện làm việc có tính cạnh tranh cao.
Trung Quốc đang thực hiện đầu tư rất to lớn vào ba yếu tố
đầu. Các trường đại học hàng đầu ở Thượng Hải–
Fudan, Shanghai Jiaotong, và Tongji – đã xây dựng cơ sở nhà
trường hoàn toàn mới trong vòng năm năm qua, với thiết bị
nghiên cứu cực kỳ hiện đại, ở vị trí gần với các đối
tác trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp. Ngân sách nghiên cứu
tăng song song với việc mở rộng số lượng sinh viên, và các
trường đại học Trung Quốc ngày nay đã cạnh tranh hữu hiệu
hơn nhiều trong việc giành lấy những giảng viên tài năng.
Trong những năm 1990, chỉ 10 phần trăm người Trung Quốc có
bằng tiến sĩ trong khoa học và kỹ thuật ở Hoa Kỳ là quay
về cố hương.[x] Con số này giờ đây đang tăng, và càng ngày
Trung Quốc càng tỏ ra có khả năng thu hút những nhà khoa học
và học giả ở giữa độ tuổi đang phát triển nghề nghiệp
và có biên chế ở các trường Anh Mỹ hồi hương. Những
người này bị thu hút vì những điều kiện làm việc đã
được cải thiện rất đáng kể và vì cơ hội tham gia vào sự
trỗi dậy của Trung Quốc. Ấn Độ cũng thế, đang bắt đầu
có nhiều thành công hơn trong việc lôi kéo cộng đồng người
Do Thái của mình, nhưng chưa làm được việc đầu tư vào cơ
sở hạ tầng, ngân sách nghiên cứu, và thu nhập bổ sung cho
những giảng viên đặc biệt xuất sắc như Trung Quốc đã làm.
Ngoài những điều kiện vật chất để thu hút
giảng viên, một hệ thống phân phối ngân sách nghiên cứu
hữu hiệu sẽ tạo điều kiện rất đáng kể cho việc xây
dựng nội lực quốc gia trong những nghiên cứu hạng nhất.
Nguyên tắc cơ bản của việc tạo ra một hệ thống như thế
đã được trình bày rất sáng suốt trong bản báo cáo năm 1945
có tên Khoa học: Một Biên giới Vô tận, do Vannevar Bush, Cố
vấn Khoa học của Tổng thống Truman trình bày. Bản báo cáo ghi
nhận rằng những khám phá trong khoa học cơ bản rút cuộc là
nền tảng của sự phát triển công nghệ kỹ thuật, nhưng nó
lưu ý rằng thành quả kinh tế thu được từ những tiến bộ
của khoa học cơ bản thường không sinh ra ngay trong vòng một
vài thập kỷ mà thường là vào thời điểm tạo ra kết quả
nghiên cứu cơ bản này người ta đã hoàn toàn không dự kiến
trước được những lợi ích kinh tế có thể thu hoạch được
từ việc ứng dụng những tiến bộ khoa học ấy. Khi những
thuộc tính của sự cố kết ánh sáng được khám phá cuối
những năm 50, không ai tưởng tượng được rằng lasers sẽ
trở thành hữu dụng trong việc giải phẫu mắt sau đó vài
thập kỷ. Bởi vì người phát minh ban đầu hiếm khi nắm bắt
được những lợi ích kinh tế của một khám phá khoa học
thuần túy, nên các doanh nghiệp tư nhân chẳng mặn mà gì đầu
tư cho nghiên cứu cơ bản. Nhà nước phải nắm vai trò dẫn
đầu này.
Bản báo cáo năm 1946 của Bush đã xây dựng một
khuôn khổ cho hệ thống hỗ trợ nghiên cứu khoa học quốc gia
đặt nền tảng trên ba nguyên tắc vẫn đang tiếp tục vận
hành đến ngày nay. Một là, chính phủ liên bang chịu trách
nhiệm chính về việc cung cấp ngân sách cho nghiên cứu khoa
học cơ bản. Hai là, các trường đại học—chứ không phải
chỉ các phòng thí nghiệm hoạt động bằng ngân sách nhà
nước hay các viện nghiên cứu không có hoạt động đào
tạo– là những tổ chức chủ yếu thực hiện các nghiên cứu
được nhà nước tài trợ này. Ba là, mặc dù chính phủ xác
định rõ tổng số tiền mà ngân sách tài trợ cho từng lĩnh
vực khác nhau trong khoa học, những dự án và chương trình cụ
thể không được đánh giá trên cơ sở chính trị hay thương
mại, mà bằng một quá trình cạnh tranh quyết liệt qua bình
duyệt của các nhà chuyên môn trong đó các chuyên gia độc lập
đánh giá các dự án chỉ trên phẩm chất khoa học của nó mà
thôi.
H ệ thống này đã tạo ra những thành công phi thường,
vì nhiều lý do. Nó có lợi cho việc tạo điều kiện cho các
nghiên cứu sinh, các nhà khoa học tương lai— thậm chí cả
những người sẽ không theo đuổi nghiệp nghiên cứu lâu dài
—được tiếp cận với những kỹ thuật và lĩnh vực nghiên
cứu mũi nhọn vào loại bậc nhất. Nó cho phép sinh viên đại
học được chứng kiến hoạt động khoa học của những
người lỗi lạc thay vì chỉ được đọc về những cột mốc
của tiến bộ khoa học thập kỷ qua trong sách giáo khoa. Và nó
có nghĩa là những dự án tốt nhất sẽ dành được tài trợ
nghiên cứu —chứ không phải những dự án do những giảng
viên cây đa cây đề trong khoa, hay do những người có quan hệ
chính trị tốt khởi xướng.
Những điều này chưa phải là một hệ thống được
thực hiện trong việc tạo điều kiện cho nghiên cứu ở
phương Đông. Về mặt lịch sử, phần lớn nghiên cứu khoa
học ở Đông Á được thực hiện bên ngoài các trường đại
học – trong các viện nghiên cứu và phòng thí nghiệm của nhà
nước. Và ở Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc, tài trợ chủ
yếu hướng đến nghiên cứu và phát triển ứng dụng, với
chỉ một phần rất nhỏ trong tổng số ngân sách dành cho
nghiên cứu và phát triển được dùng cho nghiên cứu khoa học
cơ bản. Ở Trung Quốc chẳng hạn, chỉ 5 phần trăm ngân sách
R&D dành cho mục đích nghiên cứu cơ bản, so với 10 đến 30
phần trăm ở hầu hết các nước thuộc Tổ chức OECD.[xi]
Diễn đạt dưới hình thức tương quan với GDP thì Hoa Kỳ đã
chi một số tiền cho nghiên cứu cơ bản lớn gấp bảy lần so
với Trung Quốc.[xii] Hơn thế nữa, cách sử dụng đẳng duyệt
để quyết định việc tài trợ ở Đông Á trong trường hợp
tốt nhất thì là không nhất quán, còn trong trường hợp xấu
nhất thì là hoàn toàn thiếu hẳn. Về mặt lịch sử Nhật
Bản đã đặt cược một phần rất lớn nguồn lực nghiên
cứu của mình trong tay một số ít các nhà nghiên cứu uy tín
nhất. Tuy cách đây nhiều năm họ đã nhận thức được rằng
phần lớn ngân sách nghiên cứu nên được phân bổ thông qua
đẳng duyệt, chỉ 14 phần trăm ngân sách nhà nước dành cho
những nghiên cứu không liên quan tới quốc phòng trong năm 2008
được phân bổ thông qua quá trình đẳng duyệt có tính chất
cạnh tranh, so với 73 phần trăm ở Hoa Kỳ. [xiii], [xiv]
Mặt khác, không còn nghi ngờ gì về việc các
chính phủ Châu Á đã tăng mạnh ngân sách dành cho nghiên cứu
và phát triển như một ưu tiên trong những năm gần đây. Ngân
sách R&D ở Trung Quốc đã tăng rất nhanh trong hai thập kỷ
vừa qua, từ 0,6 phần trăm của GDP năm 1995 đến 1,3 phần trăm
của GDP năm 2005.[xv] Con số này vẫn còn thấp xa so với các
nước phát triển trong OECD, nhưng đang tiếp tục leo dần lên
cao. Nhà nước Trung Quốc đã đặt mục tiêu tăng ngân sách cho
R&D đến 2 phần trăm của GDP trước năm 2010 và 2,5 phần trăm
của GDP trước năm 2020.[xvi] Và có nhiều chứng cứ cho thấy
ngân sách nghiên cứu được chi ra đã thu lại những kết quả
đáng đồng tiền bát gạo. Để đưa ra một đối sánh, từ
1995 đến 2005, các học giả Trung Quốc đã tăng số bài báo
khoa học của họ trên các tạp chí hàng đầu về khoa học
công nghệ lên gấp bốn lần. Chỉ Hoa Kỳ, Anh, Đức và Nhật
là có nhiều công bố quốc tế hơn thế mà thôi. [xvii]
Điều kiện tiên quyết của các trường đại học đẳng cấp
quốc tế: Đào tạo
Đã thảo luận về việc cần có những gì để
xây dựng một năng lực đẳng cấp quốc tế trong nghiên cứu,
giờ đây chúng ta hãy nói tới việc cần những điều kiện gì
để thay đổi chất lượng đào tạo. Như tôi đã lưu ý trong
phần trên, tham vọng của châu Á là xây dựng một lớp người
tốt nghiệp từ các trường đại học tinh hoa, những người
có tầm nhìn rộng và liên ngành, có năng lực tạo ra cải cách
và đổi mới. Điều này đã dẫn các nhà lãnh đạo ở Trung
Quốc, Singapore, và nhất là Hàn Quốc, nhìn vào các trường
đại học hàng đầu của Hoa Kỳ, những trường vốn rất khác
với chuẩn mực châu Á cả về cấu trúc chương trình đào
tạo lẫn kinh nghiệm giảng dạy.
Các nhà lãnh đạo Châu Á ngày càng bị mô hình
đào tạo đại học Hoa Kỳ thu hút, một mô hình cho sinh viên
hai năm để khám phá nhiều lãnh vực kiến thức trước khi
chọn một chuyên ngành để tập trung học tập trong hai năm
cuối. Có hai nguyên tắc cơ bản biện minh cho cách tiếp cận
này. Một là, việc tạo điều kiện cho sinh viên tiếp cận đa
ngành sẽ mang lại cho họ khả năng lựa chọn một cái nhìn
về thế giới, điều này vừa giúp họ thực hiện tốt hơn
lãnh vực chuyên môn đã lựa chọn, vừa chuẩn bị cho họ sẵn
sàng để đương đầu với những vấn đề mới và không biết
trước được. Lý do thứ hai là sinh viên ở tuổi hai mươi
sẽ có khả năng chọn lựa chuyên ngành tốt hơn ở tuổi
mười tám. Tôi sẽ không đẩy vấn đề này đi quá xa trong
diễn đàn này, vì nhận định rằng sinh viên Oxford hay Cambridge
quá non nớt để lựa chọn chuyên ngành ở tuổi mười tám
không phải là kinh nghiệm của tôi. Nhưng tôi hoàn toàn không
nghi ngờ gì về phẩm chất của mô hình này của Hoa Kỳ. Với
tất cả những ưu điểm tốt nhất, nó đã tạo ra những kết
quả tốt đẹp bằng cách mở rộng tầm nhìn của sinh viên
một cách hữu hiệu.
Các trường đại học đẳng cấp quốc tế này
phải vun đắp cho tư duy độc lập; tư duy phản biện là một
quan điểm ít bảo thủ hơn nhiều. Ngay từ thế kỷ 19, triết
lý về giáo dục khai phóng được tích lũy bắt đầu từ
Cardinal Newman, đã cho rằng không phải tri thức chuyên ngành cụ
thể mà là khả năng tiêu hóa thông tin và giải quyết vấn
đề mới là đặc điểm quan trọng nhất của một người
được đào tạo tốt, huống chi là trong nền kinh tế tri thức
ngày nay. Báo cáo thường niên năm 1828 của Đại học Yale,
một văn bản có ảnh hưởng lớn đến giáo dục đại học
Mỹ, phân biệt rõ sự rèn luyện tinh thần khác với trang bị
kiến thức như thế nào. Làm chủ được một lãnh vực tri
thức cụ thể nào đó – nói cách khác là được "trang
bị" – chẳng có bao nhiêu giá trị lâu dài trong thế giới
đang thay đổi nhanh chóng như ngày nay. Những sinh viên có tham
vọng trở thành người lãnh đạo của các doanh nghiệp, của
ngành y, ngành luật, hay nhà nước, hay trong khoa học, cần một
tinh thần được rèn luyện– đó là khả năng thích nghi với
những bối cảnh thường xuyên thay đổi, đương đầu với
những sự kiện mới mẻ và tìm được những cách sáng tạo
để giải quyết nó.
Việc vun đắp những thói quen này đòi hỏi một
phương pháp sư phạm khuyến khích sinh viên không chỉ là
người tiếp nhận thông tin thụ động mà phải học cách tự
mình suy nghĩ, học cách xây dựng các lập luận và bảo vệ
nó, hay điều chỉnh nó theo những thông tin mới hay theo những
ý kiến phê phán đúng đắn. Các vị trợ giảng của Đại
học Oxford-Cambridge có lẽ có thể coi là là khuôn mẫu của
phương pháp sư phạm này. Nhưng hệ thống trợ giảng gần như
là điều không thể hình dung ra được ở châu Á, chứ đừng
nói gì trong bối cảnh lao động căng thẳng ở Mỹ. Thay vào
đó người Mỹ dùng những buổi thảo luận có tương tác, trong
đó sinh viên được khuyến khích phản biện và bảo vệ quan
điểm của mình trong những nhóm nhỏ thay vì nhắm mắt chấp
nhận quan điểm của giảng viên. Ngay cả một số môn học
được dạy trong những hội trường lớn, vẫn có những buổi
thảo luận nhóm được tổ chức để bổ sung cho bài giảng
trên hội trường. Bài kiểm tra trong các trường đại học Mỹ
hàng đầu ít khi nào đòi hỏi sinh viên liệt kê sự kiện dài
dòng, mà đòi hỏi sinh viên giải quyết những vấn đề mà họ
chưa từng đương đầu trước đó, hoặc phân tích hai mặt
của một luận điểm và trình bày quan điểm của chính mình.
Trên con đường xây dựng các trường đại học
đẳng cấp quốc tế của châu Á, đã có một phong trào ngoạn
mục đi theo hướng phát triển chương trình đào tạo kiểu
Mỹ. Đại học Bắc Kinh đã áp dụng Chương trình Tiên tiến
năm 2001, một chương trình thí điểm đưa một nhóm chọn lọc
những sinh viên tài năng nhất của Trung Quốc vào môi trường
giáo dục khai phóng. Những sinh viên này sống cùng nhau và thử
nhiều chuyên ngành khác nhau trong hai năm đầu trước khi chọn
chuyên ngành chính. Đại học Yonsei University ở Hàn Quốc đã
mở một khoa về khoa học nhân văn với chương trình đào tạo
tương tự như thế; còn Đại học Quốc gia Singapore đã xây
dựng Chương trình Học giả Đại học trong đó sinh viên có
nhiều hoạt động mạnh mẽ ngoài chuyên ngành hẹp của họ.
Trong sáu năm qua, các hiệu trưởng, các phó hiệu
trưởng, các bí thư Đảng của các trường đại học hàng
đầu ở Trung Quốc, những người được sự ủng hộ đặc
biệt của chính phủ, đã có chương trình gặp gỡ hàng năm
với các nhà lãnh đạo và giảng viên của Đại học Yale trong
một hội thảo dài một tuần lễ, để học hỏi kinh nghiệm
của các trường Hoa Kỳ và chia sẻ trải nghiệm của chính họ
trong việc cải cách chương trình, tuyển dụng giảng viên, và
phương pháp giảng dạy. Dù tôi không khẳng định mối liên
hệ nhân quả, nhưng những tiến bộ của họ trong việc cải
cách chương trình đào tạo quả thật đáng kinh ngạc. Ở Đại
học Phúc Đán, tất cả sinh viên giờ đây đều được học
một chương trình đa ngành chung trong năm đầu trước khi tiến
hành học về chuyên ngành của mình. Ở Đại học Nam Kinh, sinh
viên không còn bị yêu cầu phải chọn ngành học khi nộp đơn
vào trường nữa; thay vào đó họ có thể chọn trong số 60 môn
học của giáo dục tổng quát trong năm đầu trước khi quyết
định một ngành chuyên môn nào đó để theo học.
Thay đổi phương pháp giảng dạy thì khó hơn thay
đổi chương trình đào tạo nhiều. Nó đòi hỏi tăng cường
nguồn lực để có thể tổ chức những lớp học với sĩ số
nhỏ hơn, nhưng cũng đòi hỏi giảng viên phải vận dụng
những phương pháp mới. Đây là một thử thách to lớn ở Trung
Quốc, Nhật Bản, và Hàn Quốc, nơi mà phương pháp sư phạm
theo truyền thống châu Á vẫn đang thắng thế. Điều này gây
ra ít quan ngại hơn nhiều ở Ấn Độ và Singapore, nơi ảnh
hưởng di sản kế thừa của Anh Quốc đã tạo ra một tầng
lớp giáo sư thoải mái hơn nhiều với việc lôi cuốn sự
tương tác cuả sinh viên. Trung Quốc đặc biệt tha thiết với
việc xử trí thách thức này, nhưng họ đã nhận ra rằng chìa
khóa để thay đổi phương pháp sư phạm là tăng sự hiện
diện của những giáo sư được đào tạo ở nước ngoài và
đã quen với những phương pháp giảng dạy không dựa trên lối
học vẹt của sinh viên. Tăng cường cơ hội giao lưu, nhờ đó
sinh viên châu Á có thể học ở phương Tây và sinh viên phương
Tây có thể trải qua một thời gian ở các trường đại học
châu Á cũng sẽ giúp ích nhiều trong việc tăng tốc sự chuyển
đổi.
Triển vọng thành công
Như chúng ta có thể thấy, xây dựng các trường
đại học đẳng cấp quốc tế ở châu Á sẽ cần nhiều thứ
hơn chứ không chỉ là tiền và quyết tâm. Để tạo ra năng
lực đẳng cấp quốc tế trong nghiên cứu, nguồn lực không
phải chỉ cần phải dồi dào, mà còn cần được phân bổ
dựa trên phẩm chất ưu tú về khoa học chứ không phải dựa
trên thâm niên hay ảnh hưởng chính trị. Để tạo ra năng
lực đẳng cấp quốc tế về đào tạo, chương trình đào tạo
phải được mở rộng và phương pháp sư phạm phải được
thay đổi. Đó là tất cả những vấn đề có thể giải quyết
được với ý chí chính trị và sự lãnh đạo đúng mức.
Một điều kiện tiên quyết khác để tạo ra thành
công là sự tập trung cao độ. Không phải tất cả mọi
trường đại học đều có thể hoặc cần phải trở thành
trường đẳng cấp quốc tế. Kinh nghiệm của Hoa Kỳ, Anh và
Đức cho thấy rõ điều này. Ở Hoa Kỳ và Anh, giáo dục đại
học là một hệ thống phân tầng gồm nhiều kiểu loại
trường khác nhau, những trường đại học nghiên cứu tổng
hợp chỉ là một loại trong đó mà thôi. Và trong hệ thống
các trường đại học nghiên cứu, hỗ trợ của nhà nước cho
nghiên cứu chủ yếu dựa trên phẩm chất khoa học của các
dự án nghiên cứu, khiến một số trường thì phát triển hưng
thịnh trong lúc những trường khác thì tuột lại đàng xa. Hệ
thống phân bổ ngân sách nghiên cứu của nước Anh dựa trên
phẩm chất mạnh mẽ hơn bằng cách tài trợ cho những dự án
lớn đòi hỏi sự tham gia của nhiều tổ chức hơn là các dự
án cá nhân, nhưng về nguyên tắc nó vẫn là một hệ thống
dựa trên phẩm chất ưu tú. Ở Hoa Kỳ, hiện tượng vận
động tài trợ làm cho khuynh hướng này càng mạnh hơn. Thành
công này làm nảy sinh thành công khác, và, trong hầu hết mọi
trường hợp, trường mạnh nhất sẽ thu hút phần lớn các
khoản tiền thiện nguyện. Ở Đức, trái lại, chính sách nhà
nước chế ngự các trường một cách thận trọng trong việc
đạt đến sự khác biệt. Bằng chính sách mở trong tuyển sinh,
cho phép tỉ lệ sinh viên/giảng viên tăng lên ở khắp nơi, cô
lập hầu hết những nhà nghiên cứu lỗi lạc trong các viện
nghiên cứu riêng rẽ, trong lúc đó lại phân bổ nguồn lực
dựa trên sự bình đẳng thay vì dựa trên phẩm chất, chính
phủ Đức đã hủy hoại sự ưu tú và danh tiếng lẫy lừng
toàn cầu mà các trường đại học tốt nhất của họ đã
từng có. Chỉ mới gần đây chính phủ Đức mới có quyết
định tập trung nguồn lực vào ba trường đại học cụ thể
nhằm tăng cường sức cạnh tranh toàn cầu của họ.
Nhật Bản và Hàn Quốc đã học được bài học
này. Cả hai trường đại học hoa tiêu của quốc gia đều
được hỗ trợ rất mạnh: Trường Đại học Tokyo và Đại
học Quốc gia Seoul. Và ở Nhật Bản có ít nhất hai trường
đại học công khác, Kyoto và Osaka, không thua kém Đại học
Tokyo bao nhiêu và mạnh hơn nhiều so với các trường còn lại.
Trung Quốc cũng nắm bắt được thông điệp này. Năm 1998, họ
xác định bảy trường đại học để đầu tư đặc biệt:
Đại học Bắc Kinh, Đại học Thanh Hoa, Đại học Phúc Đán,
Đại học Giao thông Thượng Hải, Đại học Nam Kinh, Đại học
Chiết Giang, và Đại học Giao thông Tây An. Và ngay trong vòng
bảy trường này, chính phủ cũng có phân biệt, tập trung chủ
yếu vào Đại học Bắc Kinh và Đại học Thanh Hoa trong nỗ
lực thúc đẩy nó đạt đến top 20 của toàn thế giới. Hai
trường ở Thượng Hải– Phúc Đán và Giao thông– có được
những khoản đầu tư khả dĩ so sánh được với hai trường
trên, nhờ khoản ngân sách bổ sung rất hào phóng của chính
phủ Thượng Hải.
Ấn Độ là một trường hợp bất thường.
Trong những năm 1950 và 60, nó tập trung nguồn lực vào việc
xây dựng năm Viện Khoa học Công nghệ Ấn Độ. Những
trường này, và thêm mười trường nữa được tiếp tục xây
dựng trong hai thập kỷ kế tiếp, là những trường xuất sắc
trong việc đào tạo kỹ sư, nhưng không phải là những đơn
vị có sức cạnh tranh toàn cầu trong lãnh vực nghiên cứu. Và
Ấn Độ đã không có một nỗ lực có tính hệ thống nào để
nâng cao vị trí của bất cứ trường nào trong số mười bốn
trường đại học tổng hợp quốc gia của họ, là những
trường đã được cung cấp tài chính quá ít.
Bộ trưởng Giáo dục hiện nay của Ấn quyết tâm
xây dựng các trường đại học tổng hợp đẳng cấp quốc
tế. Nhưng lực lượng của những người theo chủ nghĩa bình
quân vốn thống trị nền dân chủ mạnh mẽ của Ấn Độ
đang đe dọa việc áp đặt triển vọng ưu tú cho các trường,
bằng cách trải đều ngân sách nhà nước quá mỏng và cho phép
sự cân nhắc về công bằng xã hội cắt ngang quân bài chủ là
lựa chọn sinh viên và giảng viên chỉ dựa trên phẩm chất.
Cách đây hai năm, chính phủ thông báo rằng họ sẽ tạo ra ba
mươi trường đại học đẳng cấp quốc tế mới, mỗi tiểu
bang một trường, rõ ràng là một tham vọng phi thực tế. Con
số này sau đó giảm xuống còn mười bốn, mỗi trường cho
một bang hiện nay chưa có đại học tổng hợp, nhưng ngay cả
mục tiêu này cũng có vẻ quá tầm so với Trung Quốc tập trung
vào chỉ bảy trường, và tập trung đặc biệt chỉ hai trường
mà thôi trong số bảy trường ấy.
Trước hiện tượng thành công phi thường của các nhà
khoa học Ấn Độ trong cộng đồng người Do Thái, nguồn nhân
lực để xây dựng các trường đại học đẳng cấp quốc tế
tại Ấn hẳn nhiên là có. Nhưng còn cần phải xem liệu Ấn
Độ có thể chấp nhận được sự phân biệt rất lớn về
tiền lương giảng viên hay không vì đó là điều cần thiết
để thu hút những học giả hàng đầu của thế giới. Trung
Quốc đang trả lương cho những người đến từ Anh và Mỹ
gấp năm lần tiền lương của một giáo sư thông thường. Ấn
Độ sẽ phải trả gấp hai mươi lần so với tiền lương giáo
sư thông thường để lôi cuốn những người giỏi nhất trở
về. Bởi vậy, nhà nước Ấn đang theo đuổi một chiến lược
khác có khả năng được lựa chọn và xem ra nhiều tiềm năng
hứa hẹn hơn là cho phép thành lập các trường đại học
nước ngoài và tạo điều kiện cho các trường đại học
tư– nước ngoài hoặc trong nước – có thể phát triển rực
rỡ. Ấn Độ đang nghĩ về việc gắn các nhà tỷ phú của
họ vào việc thành lập các trường đại học mới như một
khả năng có thể chọn cùng với việc dùng hệ thống chính
trị để làm.
Tuy vậy, về mặt nào đó, Ấn Độ có một lợi
thế mạnh hơn so với Trung Quốc, ít nhất là hiện nay. Đó là
sự tự do của giảng viên trong việc theo đuổi những mối quan
tâm trí tuệ của họ bất kể những mối quan tâm ấy sẽ dẫn
họ đến đâu, và tự do của sinh viên cũng như giảng viên
trong việc diễn đạt và kiểm nghiệm những ý tưởng dị giáo
hay trái với thông thường bậc nhất của họ – sự tự do
này là một đặc điểm tuyệt đối không thể thiếu của một
trường đại học tổng hợp đẳng cấp quốc tế thực sự.
Rất có thể đạt được vị trí đẳng cấp quốc tế trong
khoa học tự nhiên khi kìm chế tự do diễn đạt ý tưởng về
chính trị, khoa học xã hội và nhân văn. Một số Viện Hàn
lâm Xô viết đã đạt được vị trí như thế trong toán và
vật lý thời chiến tranh lạnh. Nhưng không một trường đại
học tổng hợp nào có thể làm được điều này trong thời
hiện đại.
Có một trở ngại tiềm tàng khác cho sự thành
công của Trung Quốc, điều đang là chủ đề của cuộc thảo
luận khá mạnh mẽ: cách làm độc nhất trong đó quyền lãnh
đạo nhà trường được chia sẻ giữa hiệu trưởng và bí thư
đảng cộng sản, người làm việc với tư cách Chủ tịch Hội
đồng Trường. Thường thì hai nhà lãnh đạo này làm việc
cùng nhau rất có hiệu quả. Nhưng vẫn có mối quan ngại rằng
cơ cấu ra quyết định như thế sẽ hạn chế khả năng của
các hiệu trưởng trong việc đạt được mục tiêu của họ,
vì sự bổ nhiệm những vị trí quản lý cao cấp– các phó
hiệu trưởng và trưởng khoa– nằm trong tay Hội đồng
Trường– do Bí thư Đảng làm Chủ tịch. Vấn đề quản trị
đại học hiện nay đang được Bộ Giáo dục Trung Quốc xem xét
lại.
Kết luận: Một trò chơi tất cả các bên đều có thể thắng
Sự trỗi dậy của các trường đại học châu Á
là biểu hiện tự nhiên của một hiện tượng tổng quát hơn,
đó là toàn cầu hóa. Khi mọi rào cản dòng chảy con người,
hàng hóa và thông tin hạ xuống, và khi quá trình phát triển
kinh tế tiếp tục đi lên, các quốc gia châu Á đã và đang
tăng cường việc tiếp cận các nguồn lực vật chất, con
người, và thông tin cần thiết cho việc tạo ra những trường
đại học ở mức độ xuất sắc cao nhất. Nếu các quốc gia
mới nổi ở châu Á tập trung nguồn lực đang tăng trưởng
của họ cho một số trường đếm trên đầu ngón tay, gắn vào
những trường này một lực lượng nhân tài ở trình độ thế
giới, và đi theo chủ trương tự do diễn đạt tư tưởng và
tự do theo đuổi tri thức, họ có mọi triển vọng để thành
công trong việc xây dựng các trường đại học đẳng cấp
quốc tế. Nó không phải là chuyện xảy ra trong một đêm, mà
sẽ mất hàng thập kỷ. Nhưng nó có thể xảy ra nhanh hơn bao
giờ hết.
Chúng ta ở phương Tây nên nhìn triển vọng này
như thế nào– như một mối đe dọa hay một cơ hội? Tôi tin
tưởng mạnh mẽ rằng cạnh tranh trong giáo dục, như một hiện
tượng của bản thân toàn cầu hóa, là một cuộc chơi mà tất
cả các bên đều có thể được hưởng lợi.
Hãy xem thử một ví dụ sau đây. Một trong những
nhà di truyền học lỗi lạc nhất của chúng tôi ở Đại học
Yale và các công sự của ông bây giờ phải chia đôi thời gian
của họ giữa các phòng thí nghiệm ở New Haven và ở Đại
học Phúc Đán tại Thượng Hải. Một giáo sư đặc biệt lỗi
lạc khác của Yale, một nhà sinh học thực vật, có một thỏa
thuận tương tự ở Đại học Bắc Kinh. Trong cả hai trường
hợp, Trung Quốc đã đem lại một khoảng không gian đáng kể
và đội ngũ nghiên cứu để hỗ trợ những nỗ lực của các
nhà khoa học của Đại học Yale, trong lúc sự hợp tác với
Đại học Yale đã nâng cao kỹ năng cho các giáo sư trẻ và sinh
viên của Trung Quốc. Cả hai đều có lợi.
Có thể đưa ra lý luận tương tự như thế đối
với dòng chảy sinh viên và giao lưu ý tưởng. Vì toàn cầu hóa
nhấn mạnh tầm quan trọng của kinh nghiệm xuyên văn hóa, mức
độ thường xuyên của việc trao đổi sinh viên đã nhân lên
gấp bội. Khi các trường đại học châu Á nâng cao chất
lượng, kinh nghiệm của sinh viên tham gia các chương trình giáo
lưu cũng tăng lên như thế. Mọi người đều có lợi trong
việc giao lưu tư tưởng, cũng không khác gì mọi người đều
có lợi trong việc trao đổi tự do hàng hóa và dịch vụ.
Cuối cùng, việc tăng cường chất lượng giáo dục
trên toàn thế giới sẽ tạo ra những công dân có năng lực
tốt hơn và hiểu biết nhiều hơn. Số phận của hành tinh này
phụ thuộc vào khả năng của chúng ta trong việc hợp tác xuyên
biên giới để giải quyết những vấn đề bức xúc nhất của
xã hội– sự nghèo đói dai dẳng, những căn bệnh thịnh hành,
sự phát triển vũ khí hạt nhân, sự thiếu thốn nguồn nước,
và sự nguy hiểm của tình trạng ấm nóng toàn cầu. Có được
những công dân và những nhà lãnh đạo được giáo dục tốt
hơn chỉ có thể giúp ích nhiều hơn cho việc giải quyết
những vấn đề ấy.
Xin cảm ơn quý vị. Tôi rất vui lòng lắng nghe mọi
câu hỏi của quý vị.
Phạm Thị Ly dịch
Nguồn:http://www.hepi.ac.uk/483-1780/Seventh-HEPI-Annual-Lecture.html
Tạp chí Foreign Affairs số tháng 5 và 6 năm 2010.
PHẦN THẢO LUẬN SAU BÀI DIỄN THUYẾT
John Kenworthy
Tự do trao đổi ý tưởng phải có nghĩa đúng như vậy. Tôi xin
thưa với ngài điều này không tồn tại ở Trung Quốc và vì
vậy một trường đại học đỉnh cao sẽ không bao giờ đạt
được sự tự do ấy trừ khi họ có thể mở rộng các cuộc
thảo luận về kinh tế, xã hội và chính trị một cách tự do.
Ông có đồng ý như vậy không?
GS. Richard Levin:
Về cơ bản tôi đồng ý, nhưng tôi nghĩ ông có thể có một
động cơ đàng sau câu hỏi ấy. Mở rộng tự do cho các
trường đại học có lẽ là điều chủ chốt để đem lại
một tự do rộng hơn trong việc diễn đạt ý tưởng trên toàn
Trung Quốc. Chúng ta đã thấy một sự thay đổi vô cùng lớn
về tự do diễn đạt trong các phương tiện truyền thông của
Trung Quốc. Một phần của sự mở rộng ấy– chính phủ đã
cho phép các cơ quan thông tấn diễn đạt những quan điểm phê
phán nhiều hơn đối với chính sách của nhà nước– một
phần khác chưa được mở rộng nhưng đơn giản là không thể
ngăn chặn được và đó là sức mạnh của internet. Vì vậy,
mặc cho những cuộc trao đổi gần đây về việc cố hack vào
Google để do thám thư điện tử của người nhận, Trung Quốc
đã không thực sự cố gắng dập tắt cuộc thảo luận bất
thường trên mạng đang tiếp diễn ở Trung Quốc. Con số các
ý kiến được đưa lên mạng về những chủ đề gây tranh cãi
lớn phi thường. Chúng tôi có một cựu sinh viên Đại học Yale
là tiêu điểm của một cuộc thảo luận về các mạng xã hội
hồi tháng giêng năm nay, và đã có tới 50.000 ý kiến được
đưa lên mạng mỗi giờ đồng hồ thảo luận về tình huống
của người này, và rất nhiều ý kiến trong đó phê phán chính
phủ. Như thế nghĩa là đã có những dấu hiệu cho thấy sự
thay đổi ở Trung Quốc trong lãnh vực tự do diễn đạt. Trung
Quốc thực ra đang cố gắng đào tạo giáo viên của họ, ít
nhất là ở các trường đại học tinh hoa, nhằm gắn bó với
một phong cách giảng dạy có tương tác nhiều hơn, cho phép và
khuyến khích mọi người thử thách thẩm quyền tri thức của
thầy giáo, và tôi nghĩ điều này sẽ tác động vào xã hội
Trung Quốc. Họ sẽ không đề nghị những thay đổi như thế
trong tất cả 2.200 cơ sở giáo dục đại học, chỉ ở top 30
mà thôi, nhưng đó là nơi sản sinh ra các nhà lãnh đạo và vì
vậy tôi nghĩ đó là một dấu hiệu khích lệ và đầy hy
vọng.
Rajani Naidoo
Thông thường khi so sánh hệ thống giáo dục đại học của
các nước chúng ta chỉ nhìn vào các trường đại học tinh hoa.
Hệ thống nước Anh thì phân tầng, và như ông đã trình bày,
hệ thống nước Đức có tính bình đẳng hơn nhiều. Liệu
chúng ta sẽ thấy kết quả gì nếu chúng ta nhìn vào cả hai
hệ thống này như một tổng thể, không chỉ các trường tinh
hoa mà cả các trường đại học ở vị trí thấp đang đào
tạo phần lớn số sinh viên có hoàn cảnh khó khăn?
GS. Richard Levin:
Tôi sẽ dùng từ "khác biệt" ('differentiate') thay vì
"phân tầng" ('stratify') bởi vì xã hội có nhiều nhu cầu
khác nhau. Chúng ta cần y tá, cần những kỹ thuật viên sửa
chữa máy vi tính, đó không phải là những người sẽ đi học
ở Đại học Oxford, nhưng xã hội cần những người như vậy.
Vì vậy chúng ta cần một hệ thống khác biệt để đào tạo
con người cho những nghề nghiệp khác nhau- cả Hoa Kỳ và Anh
đã làm rất tốt điều này. Tôi không nói rằng người Đức
làm không tốt, nhưng hệ thống của Đức có nhiều vấn đề.
Các trường đại học của họ quá đông, quá nhiều người
phải theo học đến sáu bảy năm để lấy một tấm bằng bốn
năm học chỉ vì không có đủ phòng học cho các lớp. Họ tăng
số sinh viên vì mở rộng hệ thống nhưng lại không mở rộng
số giáo sư. Tôi nghĩ họ đang làm nhiều điều để sửa chữa
tình trạng này, nhưng nó đã kéo dài 20 năm và gần đi đến
thảm họa.
TS. Richard Harvey:
Giả thuyết của ông quả là rất có lý và rất ấn tượng,
như tôi có thể kỳ vọng ở một nhà kinh tế học. Tôi muốn
đưa ra một khả năng để xem xét như sau. Gần đây Trung Quốc
đã đưa người lên không gian và tổ chức Thế Vận hội
Olympics – hai sự kiện theo tôi thấy chẳng có ý nghĩa gì
trong việc cải thiện vị thế quốc gia, mà thực chất chỉ là
diễu võ giương oai. Liệu có thể nào việc đầu tư lớn vào
các trường đại học hàng đầu ở Trung Quốc hoàn toàn chỉ
là biểu dương lực lượng và uy thế quốc gia mà không hề có
ý nghĩa như những ý tưởng rất có cơ sở của ông?
GS. Richard Levin:
Đó không phải là một sự đầu cơ ngông cuồng. Lực lượng
quốc gia ở Trung Quốc ngày nay rất mạnh. Họ có quyền tự
hào về những gì họ đã đạt được. Trung Quốc đã đưa dân
tộc họ từ mức sống tối thiểu đến một cuộc sống hợp
lý hơn, vượt qua cái ngưỡng nghèo đói trong ba mươi năm qua
nhanh hơn toàn bộ lịch sử của cuộc cách mạng công nghiệp
ở châu Âu hay ở Hoa Kỳ trong giai đoạn 1760-1840. Đó là một
thành tựu đáng kinh ngạc và không có gì đáng ngạc nhiên khi
Trung Quốc rất tự hào về điều này. Chắc chắn là trong tư
duy của họ có yếu tố coi việc đưa Thanh Hoa và Bắc Kinh trở
thành những trường đại học tinh hoa như Oxford, Cambridge,
Harvard, Yale là một biểu hiện của năng lực quốc gia và là
nguồn tự hào của đất nước. Nhưng tôi cho rằng những luận
điểm mà tôi đã nêu cũng rất quan trọng. Họ thực sự quan
tâm tới khả năng cải cách nhiều hơn trên con đường phát
triển. Kế hoạch kinh tế quốc gia năm năm sau cùng của họ có
tên gọi là "Xây dựng sáng tạo và cải cách" – họ đang
tìm cách xây dựng năng lực để mạnh hơn về cả học thuật
lẫn nghiên cứu công nghiệp nhằm duy trì mức tăng trưởng khi
lợi thế cạnh tranh về sức lao động rẻ không còn nữa. Họ
rất tinh khôn. Họ đã thấy những gì xảy ra với Nhật Bản
và không muốn dẫm vào dấu chân ấy.
Ben Prasadam-Halls
Ông đã đề cập rất vắn tắt về tầm quan trọng của việc
gây quỹ ủng hộ đối với các trường đại học ở Hoa Kỳ.
Trước những khoản hiến tặng ngoạn mục mà chúng ta đã
thấy ở các trường đại học ở Hong Kong và Singapore và ngày
càng thường xuyên nghe nhiều triệu đô la hiến tặng đổ vào
các trường đại học Trung Quốc, ông nghĩ rằng các tổ chức
thiện nguyện sẽ có tầm quan trọng như thế nào trong việc
tiếp tục sự trỗi dậy của các trường đại học ở châu Á
?
GS. Richard Levin:
Nó sẽ có một vai trò quan trọng rất đáng kể. Hiển nhiên là
phần lớn nguồn lực sẽ tiếp tục do nhà nước cung cấp,
nhưng tôi quả có nghĩ rằng các tổ chức thiện nguyện ở
Trung Quốc và Ấn Độ sẽ tiến đến chỗ đảm nhận vai trò
quan trọng như ta đã thấy ngày nay ở Singapore và Hong Kong. Nó
là một nguồn lực đáng kể để tạo điều kiện cho các
trường tốt nhất tạo ra sự khác biệt, vì vậy tôi nghĩ các
tổ chức thiện nguyện Trung Quốc sẽ trở thành mạnh mẽ hơn
trong vòng hai mươi năm tới.
Seamus Hegarty
Ông có vẻ có một quan điểm khá rõ ràng về việc cho rằng
việc nghiên cứu sẽ được thực hiện ở các trường đại
học tốt hơn là ở các viện nghiên cứu độc lập. Đối với
một số viện nghiên cứu độc lập chúng tôi thì điều này
không phải là một kết luận hiển nhiên.
GS. Richard Levin:
Nhiều nghiên cứu rất quan trọng đã được thực hiện ở
những phòng thí nghiệm độc lập trên toàn nước Mỹ, và ở
đây, ở Viện Nghiên cứu Max Planck cũng như các phòng thí
nghiệm quốc gia khác. Ở Trung Quốc đây là một vấn đề vì
rất nhiều nhà khoa học thuộc loại giỏi nhất làm việc trong
các viện nghiên cứu không dính dáng gì đến các trường đại
học. Nhưng thành tích của các trường đại học Mỹ và các
trường đại học hàng đầu ở Anh cho thấy điều này một
cách khá thuyết phục vì họ đạt được hai thứ đồng thời
– không chỉ đạt được những kết quả nghiên cứu mà là
cùng lúc đó đào tạo sinh viên trong môi trường những kiến
thức cao cấp nhất của khoa học. Khi họ bước vào không chỉ
thế giới khoa học mà còn là lĩnh vực sản xuất công nghiệp,
họ đã được làm quen với kỹ thuật cao, đã rất quen thuộc
với những thiết bị nghiên cứu tối tân, đã biết rõ điều
gì đang diễn ra ở biên giới hiện nay của khoa học. Họ vẫn
duy trì mối liên hệ với các giáo sư vì vậy họ rất gắn
bó với thế giới nghiên cứu. Nhiều tài trợ nghiên cứu đổ
vào cho các trường đại học được chuyển dịch thành những
giá trị giáo dục rất quan trọng đối với xã hội. Tôi không
nói rằng các viện nghiên cứu không làm tốt việc nghiên cứu,
tất nhiên họ đã làm rất tốt, nhưng ở các viện thì việc
nghiên cứu ấy không có được những lợi ích phụ thêm như
thế.
GS. Ron Barnett:
Chúng ta đã nghe một câu chuyện rất hay ho, nếu có thể nói
như thế, về sự phát triển của một nền kinh tế tri thức
toàn cầu được phân tầng. Đã có những mối liên hệ giữa
Harvard và Yale và Oxford và Cambridge và nay chúng ta đang nghe nói
về những liên hệ tiếp theo với Bắc Kinh và Thượng Hải. Có
điều gì đáng quan ngại trong việc tri thức bậc cao được
tạo ra một cách tập trung ở một số rất ít các trường
đại học hàng đầu trên toàn thế giới?
GS. Richard Levin:
Sáng tạo tri thức mới là một hệ thống mở, và có khá
nhiều ý tưởng hay được tạo ra ở Manchesters và Birminghams và
Essexes, hay ở Michigan States và Texas A&Ms tại Hoa Kỳ. Đó không
phải là một mặt hàng độc quyền. Các trường đại học tinh
hoa là tinh hoa một phần bởi vì họ có khả năng bao quát
rộng, nhưng cũng có nhiều khoa hoạt động rất tuyệt không
thuộc về các đại học tinh hoa này. Chừng nào mà ngân sách
nghiên cứu còn được dành cho những đơn vị và học giả ưu
tú, như đã và đang diễn ra trong thực tế đánh giá hoạt
động nghiên cứu tại Hoa Kỳ, thì hiện tượng mà ông đề
cập không phải là điều gì nguy hiểm. Sẽ có nhiều khoa
được tài trợ rất lớn ở Anh mặc dù họ không thuộc về
những trường hàng đầu, và ở Hoa Kỳ thì chúng tôi có xu
hướng tài trợ cho cá nhân các nhà nghiên cứu hơn là các khoa.
Nhân tiện nói thêm, bài nói chuyện của tôi tập trung vào châu
Á, nhưng việc mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại học
là vô cùng quan trọng ở những nơi còn nghèo hơn trên thế
giới. Những gì mà Trung Quốc và Ấn Độ và, trước đó là
Nhật Bản và Hàn Quốc đã làm trong việc mở rộng giáo dục
sau trung học là điều chúng ta muốn thấy ở Châu Phi trong vòng
30-50 năm sắp đến. Sẽ rất khó vì hiện nay giáo dục tiểu
học và trung học ở châu Phi còn lạc hậu hơn cả châu Á
trước đây. Tôi vừa đi họp ở Davos với những người đồng
nghiệp ở các trường đại học tinh hoa khác và chúng tôi đang
cùng làm việc để cố gắng tìm ra những cách làm mới đem
sức mạnh của các trường đại học phương Tây vào việc xây
dựng năng lực nội tại cho hệ thống giáo dục sau trung học
của châu Phi một cách có hệ thống. Tôi cho rằng đó là một
kế hoạch rất quan trọng.
Sir Tim Lankester
Ông đã nói nhiều về khoa học và công nghệ, nhưng gần như
chẳng nói gì về khoa học nhân văn và khoa học xã hội. Một
điều khá hiển nhiên là Ấn Độ và Trung Quốc, và cả các
nước châu Á khác đã chi tiêu rất ít cho nghiên cứu trong khoa
học xã hội và nghệ thuật. Ông có thấy đó là một vấn
đề không?
GS. Richard Levin:
Chắc chắn là vậy. Tôi cho rằng đó là một vấn đề lớn.
Đại học Bắc Kinh vốn có truyền thống về khoa học nhân
văn. Ở Trung Quốc, trong lĩnh vực Lịch sử, Triết học và Văn
học có nhiều học giả lỗi lạc và đó là điều mà người
ta sẽ không để cho nó bị nhếch nhác làm tổn hại tới niềm
tự hào quốc gia, ít ra là ở một vài trường đại học hàng
đầu của Trung Quốc. Khi nói tới những giá trị xã hội của
nghiên cứu, người ta có xu hướng tập trung vào khoa học tự
nhiên vì nó có khuynh hướng trực tiếp chuyển thành lợi ích
kinh tế thông qua công nghệ. Nhưng trong việc phát triển trình
độ lãnh đạo và tạo ra những công dân tốt, thì điểm nhấn
hoàn toàn nằm ở mặt khác. Chúng ta cần có những con người
hiểu biết về những điều kiện phát triển con người và xã
hội, vì vậy mà khoa học xã hội và nhân văn phải có địa
vị đứng đầu. Người Trung Quốc và Ấn Độ rất mẫn
tiệp về những giá trị thực dụng nhằm giữ khoa học xã
hội của họ trong tình trạng mạnh mẽ; họ biết rằng mình
phải quy hoạch những thành phố mới và thu hút người dân
đến sống trong những môi trường có thể rất đông đúc với
ít ảnh hưởng gây ra cho hành tinh này như London và New York, hay
cần phải tạo ra những tòa nhà riêng lẻ cho các gia đình như
Los Angeles – sự khác biệt về môi trường là rất to lớn.
Tôi biết có nhiều điểm nhấn trong phát triển khoa học xã
hội ở hai nước này là trong lãnh vực đô thị hóa và phát
triển bền vững. Họ sẽ không để toàn bộ khoa học xã
hội trong tình trạng nhếch nhác, nhưng quả thật là khoa học
xã hội đã không được chú ý đúng mức ở các nước này
trong giai đoạn phát triển hiện nay.
GS. Sir Ivor Crewe:
Giáo sư Levin, tôi muốn ngỏ lời cám ơn ông. Tôi phải nói
rằng ông chắc chắn biết cách kéo thính giả vào câu chuyện.
Đây là Bài Diễn thuyết Thường niên Lần thứ bảy của Viện
Nghiên cứu Chính sách Giáo dục Đại học. Tôi đã tham dự
từng bài diễn thuyết và đây là một cử tọa lớn nhất mà
chúng tôi từng có. Điều này cho thấy phẩm chất chuyên môn
và thẩm quyền lớn lao của ông trong việc phát biểu về chủ
đề này, và tất nhiên là về nhiều chủ đề khác trong vấn
đề toàn cầu hóa giáo dục đại học vốn đang là một thử
thách với chúng ta. Nó cũng cho thấy một mối quan tâm rất
thiết tha của các nhà lãnh đạo giáo dục đại học ở Anh
về những gì đang diễn ra ở châu Á.
Tôi xin bày tỏ lòng cám ơn với ông trước hết đơn giản là
vì ông đã nói những điều nhiều người trong chúng tôi chưa
biết. Ba phần tư những người ở đây nhận thức được sự
trỗi dậy của các trường đại học châu Á, nhưng những con
số thống kê mà ông đã nêu ra quả là làm người ta phải nín
thở. Rất cần được nhắc nhở về những gì chúng ta mới
biết một nửa nhưng chưa biết hết, và được nghe những
điều mà tôi hình dung là phần lớn chúng ta chưa biết thật
là một điều hữu ích. Tôi là một người hết sức quan tâm
đến những gì ông đã trình bày về việc bắt đầu có một
phong trào hướng về mô hình giáo dục tổng quát trong các
trường đại học tinh hoa ở Trung Quốc.
Đồng thời, xin cám ơn ông đã làm cho chúng tôi phải suy nghĩ.
Ông đã, ít ra là đối với bản thân tôi, kích thích một số
ý tưởng ngược đời. Việc thiếu vắng tinh thần dân chủ,
như ông có gợi ý gián tiếp, là trở ngại chính trong việc
bứt phá để tiến vào hàng ngũ các trường đẳng cấp quốc
tế của Trung Quốc, nhưng chủ nghĩa bình quân bắt nguồn từ
văn hóa dân chủ lành mạnh cũng là một trở ngại ở Ấn
Độ, cũng có thể ở Anh, và chắc chắn là ở lục địa châu
Âu. Cỏ ở cánh đồng nhà người ta thì quả thật bao giờ
cũng xanh hơn, cả ở Trung Quốc lẫn ở Anh.
Nhiều người trong chúng ta đã lắng nghe với ít nhiều bâng
khuâng về việc kết hợp giữa nguồn lực và sức mạnh ý chí
trong ước muốn của nhà nước về việc phát triển hệ thống
giáo dục đại học của họ. Ở Anh các nhà chính trị rất
hùng biện trong việc thuyết phục rằng các trường đại học
là động lực phát triển kinh tế, nhưng lại rất hạn chế
trong việc cung cấp các phương tiện cho phép các trường đại
học làm được điều đó. Nhà nước Trung Quốc và Đông Âu
nhìn vào hệ thống giáo dục đại học châu Âu như một nơi
đào tạo các giảng viên tương lai của mình vì họ sẽ được
hấp thụ một nền giáo dục liên ngành theo phong cách tuyệt
hay của tinh thần khai phóng trong những nhóm nhỏ. Tôi tự hỏi
không biết họ có nhận ra rằng chúng ta đang đứng trên bờ
vực của giáo dục đại học trong đất nước này hay không.
Có rất ít những nhóm nhỏ trong việc tổ chức giảng dạy so
với trước đây, tỷ lệ giảng viên-sinh viên đang bị phá
hủy nghiêm trọng, và có thể Trung Quốc cũng như các trường
tinh hoa khác ở Đông Âu sẽ khá thất vọng với những gì họ
thấy ở đây. Nhưng tôi không được phép nói to quá về
điều này không thì tôi sẽ bị rầy rà to với ngài hiệu
trưởng của tôi mất.
Tôi xin được cảm ơn ông về bài diễn thuyết hết sức sâu
sắc và thú vị đã dạy cho chúng tôi nhiều điều và giúp
tất cả chúng ta gặt hái nhiều lợi ích.
Buổi trình bày bài diễn thuyết này cũng sẽ không thể thành
công nếu thiếu sự hỗ trợ của Pearson Education và
Wiley-Blackwell, những nhà tài trợ hào phóng và gắn bó lâu dài
với Viện Nghiên cứu Chính sách Giáo dục Đại học. Chúng tôi
cũng vô cùng biết ơn họ.
Ghi chú:
[i] UNESCO, 1975 Statistical Yearbook (Paris: UNESCO, 1976), p. 107; and
World Bank EdStats, <http://www.worldbank.org/education/edstats>
[ii] Ibid.
[iii] Tables 2-1 and 20-37, National Bureau of Statistics, Chinese
Statistical Yearbook 2008, and Tables 2-9 and 18-37, National Bureau of
Statistics, Chinese Statistical Yearbook 1997
[iv] Table 20-3, National Bureau of Statistics, Chinese Statistical Yearbook
2009
[v] Table 20-6, National Bureau of Statistics, Chinese Statistical Yearbook
1999, and Table 20-2, Chinese Statistical Yearbook 2008
[vi] Zhao Litao and Sheng Sixin, "Chinese 's 'Great Leap' in Higher
Education," Background Brief No. 394, East Asian Institute, National
University of Singapore, 24 July 2008, p. i
[vii] UNESCO Institute for Statistics, <http://stats.uis.unesco.org>
[viii] UNESCO, 2009 Global Education Digest, p. 128-137
[ix] Wu Bin and Zheng Yongnian, "Expansion of Higher Education in China:
Challenges and Implications," Chinese Policy Institute, University of
Nottingham, February 2008, p. 11
[x] National Science Foundation, Asia's Rising Science and Technology
Strength: Comparative Indicators for Asia, the European Union, and the United
States, 2007, p. 7
[xi] OECD, Main Science and Technology Indicators, 2009, p. 25, 29
[xii] National Science Foundation, Science and Engineering Indicators 2008,
p. 4-41
[xiii] Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology, White
Paper on Science and Technology 2009, p. 116-117, 200; and National Science
Foundation, Science and Engineering Indicators 2010, p. 4-22 to 4-27
[xiv] For the purposes of this comparison, I consider federal research
funding appropriated to the National Science Foundation, the Department of
Energy and the National Institutes of Health as being subject to competitive
review.
[xv] OECD, Main Science và Technology Indicators, 2009, p. 25
[xvi] OECD, Reviews of Innovation Policy: China, 2008, p. 111
[xvii] National Science Foundation, Science and Engineering Indicators 2008,
p. 5-38
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/4893), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét