lịch sử Việt Nam và lịch sử Quốc Ngữ khởi từ Gia Định
báo cho tới Nam phong đã đi xong chặng đường với rất nhiều
vẻ vang tri thức nhưng cũng không ít bê bối ở mối quan hệ
khá nhập nhằng với người Pháp cai trị. Đầu những năm 1930,
cả một trào lưu báo chí mới ra đời đầy sức sống và cũng
đầy… cạnh tranh.
Sau một khởi đầu nhiều vất vả, Nhất Linh cùng tờ Phong hóa
đã có chỗ đứng vững chắc cả trên làng báo lẫn trong tâm
trí người đọc. Tự lực Văn đoàn hồi đó là cả một thế
lực về văn chương và báo chí. Nhưng chỉ trong vài năm, mấy
tờ báo mới ra đã tạo nên một không khí sôi động chưa
từng có: cũng như khi Phong hóa xuất hiện ra sức chế giễu Nam
phong, Tiểu thuyết thứ Bảy (ra số đầu năm 1934) và Hà Nội
báo (ra số đầu năm 1936) đả kích Phong hóa thậm tệ. Bối
cảnh này đã được ghi lại trong bộ sưu tập mang tên 13 năm
tranh luận văn học của nhà văn học sử nổi tiếng, linh mục
Thanh Lãng (trước đây được in ronéo lưu hành nội bộ ở
Đại học Văn khoa Sài Gòn, sau được in thành sách vào năm
1995, NXB Văn học và Hội nghiên cứu và giảng dạy văn học
Thành phố Hồ Chí Minh).
Xem các bài báo được Thanh Lãng sưu tầm cho vào sách, có thể
thấy rằng chỉ hai năm sau khi ra đời, tờ báo trẻ Tiểu
thuyết thứ Bảy thuộc hệ thống xuất bản của Tân Dân Vũ
Đình Long đã dám lớn tiếng tuyên bố: "<em>Phong hóa càng
ngày càng xuống</em>", và tố cáo cơ quan ngôn luận của Tự
lực Văn đoàn "<em>lo Tiểu thuyết thứ Bảy và Ích hữu tuần
báo "truy" mất hết độc giả của các ông, nên độ này
các ông hoạt động dữ: Nào vẽ bìa, nào viết tự vị nhân
vật, nào gièm Ích hữu, nào dìm Nguyễn Công Hoan.</em>" Tờ Hà
Nội báo của nhà Lê Cường cũng nhanh chóng nhảy vào trường
văn trận bút xung quanh Nguyễn Công Hoan.
Khoảng giữa thập niên 1930, thế kiềng ba chân của báo chí
văn chương Hà Nội đã rõ ràng, tới mức người quan sát cùng
thời cũng dễ dàng nhận ra. Theo tài liệu mới sưu tầm được
của nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân, trong suốt nửa cuối của
năm 1936, tờ Bắc Hà của quản lý tòa soạn Trần Huyền Trân
liên tục đăng nhiều kỳ một câu chuyện mang tên Tam động
kiếm tiên của tác giả Văn Việt Tử. Bằng phong cách kiếm
hiệp, Tam động kiếm tiên miêu tả cuộc cạnh tranh giữa ba
nhóm báo chí thật náo nhiệt và hoạt kê.
Nhưng ngay cả giữa khi "giao đấu" nặng nề nhất, những
người trong cuộc vẫn luôn tôn kính nhau. Họ luôn gọi nhau là
bạn. Như Hà Nội báo, ở thời điểm cao trào nhất, vẫn có
thể viết: "<em>Bọn Lý Toét, Xã Xệ là một bọn thất học
của nước ta, thất học vì… nghèo đói. Nhưng bạn Phong hóa
có nghĩ thế đâu, họ chỉ nghĩ đến cái nguồn lợi lớn để
cho… họ làm giàu!</em>"; lúc buộc tội Phong hóa gay gắt
nhất, Hà Nội báo vẫn gọi Phong hóa là "<em>bạn đồng
nghiệp</em>".
Cái không khí đặc biệt đó được nhiều người đương thời
ghi lại. Ở lần xuất hiện trở lại gần đây nhất của
Ngọc Giao, một nhân vật của Tiểu thuyết thứ Bảy, tức là
trong cuốn Hà Nội cũ nằm đây (NXB Phụ nữ, 2010 - sách in sau
khi tác giả mất 13 năm), nhiều sự kiện đã được kể lại
với nhiều chân dung nhân vật thời đó thật đẹp đầy cảm
động. Là người thuộc "<em>phái Tân Dân</em>", Ngọc Giao
đã dùng từ "anh em" để nói về các đối thủ của mình
hồi ấy: "<em>anh em Tự lực Văn đoàn</em>".
Đó là một thời đã rất xa.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5107), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét