thu ngân sách nên nợ công tăng là điều dễ hiểu. Theo Tổng
cục Thống kê, thu chi của Nhà nước trong giai đoạn 2000-2007
như sau (không rõ vì sao không thấy tổng thu của năm 2001) (xem
bảng).
<div class="boxright400"><img src="/files/u1/sub01/89578_12_405.jpg"
width="405" height="164" alt="89578_12_405.jpg" /></div>Để bù cho các
khoản thâm hụt ngân sách Chính phủ thường đi vay bằng phát
hành trái phiếu hay vay các tổ chức quốc tế.
Như thế tính toán và theo dõi nợ công là việc đơn giản,
không khó khăn gì. Nợ công rốt cuộc là khoản nợ mà người
dân phải trả bằng thuế của mình (hay bán tài nguyên của
đất nước) trong tương lai.
Tất cả các nước phát triển đều công khai các khoản nợ
công của mình. Đấy là cách làm có trách nhiệm với nhân dân,
những người chủ của đất nước cũng là các con nợ của
các khoản nợ công.
Ở Việt Nam một thời ngân sách là bí mật quốc gia và nợ
của Chính phủ cũng vậy. Nay Bộ Tài chính đã công khai một
số dữ liệu của ngân sách, nợ nước ngoài... nhưng chưa
đầy đủ, nhiều khi số liệu mâu thuẫn nhau và so với chuẩn
mực quốc tế cần phải cải thiện hơn.
Các nhà chức trách nói nợ công của Việt Nam vẫn ở mức an
toàn. Nhưng nợ công thực là bao nhiêu?
Theo Bộ Tài chính, ở thời điểm 30-6-2009 nợ nước ngoài của
Việt Nam bằng 29,8 % GDP (23,6 tỉ đô la). Từ tháng 6-2009 đến
tháng 3-2010 Việt Nam đã ký thỏa thuận vay và bảo lãnh có giá
trị tổng cộng khoảng 4,8 tỉ đô la (1,205 tỉ đô la với Ngân
hàng Phát triển châu Á; 927 triệu đô la với Ngân hàng Thế
giới; 1,62 tỉ đô la với Nhật Bản; và đã phát hành 1 tỉ
đô la trái phiếu quốc tế). Nếu giải ngân hết các khoản
này thì nợ nước ngoài của Việt Nam có thể tăng lên khoảng
35% GDP.
Chưa rõ nợ trong nước của Chính phủ là bao nhiêu. Tính và
theo dõi khoản này rất dễ (tổng các trái phiếu chưa đến
hạn trả + các khoản vay hay tạm ứng khác; các khoản Chính
phủ yêu cầu Ngân hàng Nhà nước tạm ứng cho ngân sách),
nhưng không có số liệu tổng hợp.
Vì thế người ngoài phải ước lượng. Theo World Factbook của
CIA, nợ công của Việt Nam năm 2008 ở mức 38,60% GDP nhưng năm
2009 đã tăng rất nhanh lên mức 52,30% GDP đứng hàng thứ 44/129
quốc gia về nợ nần (mức nợ công thấp nhất 1,1% và mức cao
nhất 304,3% GDP, có 44 quốc gia có nợ công trên 50% GDP). Mỹ mang
tiếng là nước nợ nhiều nhất nhưng nợ công chỉ chiếm
39,70% GDP (nhưng có báo Việt Nam nói gần 300%!); trong các nước
ASEAN chỉ có Phillipines có nợ công cao hơn Việt Nam; Hy Lạp có
nguy cơ vỡ nợ có mức nợ công chiếm 108,10% GDP.
Tuy nhiên, theo các nhà chức trách, cuối 2009 nợ công của Việt
Nam chỉ chiếm khoảng 44,7% GDP. Có quan chức còn nói "nếu nợ
công cao hơn nữa, vẫn đảm bảo trong giới hạn an toàn cho
phép".
Điều đáng lo ngại là nợ nước ngoài tăng rất nhanh như nêu
ở trên. Và hiệu quả chi tiêu, hiệu quả đầu tư không cao,
nạn tham nhũng và nạn "khát đầu tư" của các cơ quan nhà
nước vẫn không hề dịu đi, và vì thế nợ có thể tăng nhanh
nếu không được kiểm soát chặt, nhất là việc bảo lãnh cho
các doanh nghiệp nhà nước và tư nhân vay vốn, việc phân cấp
vay vốn.
Nợ công nếu sử dụng khéo có thể phục vụ tốt cho phát
triển đất nước, còn sử dụng kém hiệu quả có thể dẫn
đất nước đến nợ nần chồng chất và thế hệ mai sau phải
gánh trách nhiệm trả nợ. Nợ công có thể tính và theo dõi
dễ dàng và phải công bố chính xác cho nhân dân, những người
sẽ phải trả nợ, được biết.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5034), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét