height="449" alt="230558.jpg" /><div class="textholder">Afanasy Fiodorovich
Medvedev, ông nội tổng thống Dmitry Medvedev cùng bà nội Nadezhda
Vasilievna và hai người con của họ Anatoly và Svetlana. Năm
1941.</div></div>
<em>V.A: Trong lúc ở Nga người ta viết những sách giáo khoa ít
thành công nhất về lịch sử, xã hội phương Tây kịp quen
với truyền thống đặt vòng nguyệt quế xuống đài tưởng
niệm chiến thắng nước Đức phát xít cho quân đội đồng
minh. Về việc Hồng Quân từng tiếp quản Berlin, về những
tổn thất khổng lồ của Liên Xô trong chiến tranh, ở đó
người ta nếu biết, cũng chỉ là các nhà sử học và chính
trị. Chúng ta đang mất dần Chiến thắng của mình...</em>
D.M: Tôi cho rằng ở Nga về mặt này tương đối bình thường
và, mặc dù có nhiều quan điểm khác nhau như tôi đã nói, nhìn
chung không sức mạnh nào có thể thay đổi quan điểm của
chúng ta về Chiến thắng.
Sự thật là quân đội Hitler chịu gần ba phần tư tổn thất
là ở hướng Đông, ở Liên Xô. Gần bảy mươi phần trăm tổn
thất vật chất, vũ khí là do quân đội Liên Xô gây nên cho
phát xít Đức. Sự thật chính ở chỗ đó!
Hay nói chung có thể làm phim về đề tài này. Hiển nhiên, nếu
đủ trình độ làm việc này (mà người Mỹ làm việc này rất
giỏi), thì kết quả sẽ là chiến thắng thuộc về phương Tây
và chân lý cuối cùng sẽ là phim "Saving Private Ryan". Đây là
một bộ phim hay. Song điều đó không có nghĩa là nó nói sự
thật. Đây là một blockbuster về chiến tranh, mặc dù các tác
giả phim có thể còn theo đuổi các thiện ý nào khác. Song
chúng ta phải luôn nhớ chuyện thực xảy ra như thế nào.
Tiện đây tôi muốn nói nền điện ảnh của chúng ta, cả Xô
Viết và Nga hiện đại, về mặt này, theo tôi, có trình độ
rất cao. Vào thời Liên Xô, mặc dù điện ảnh bị chính trị
hóa nặng và không phải lúc nào cũng chịu được thử thách
thời gian, song phim thời kỳ đó tuyệt vời về chất lượng:
"Đàn sếu bay", "Nhà ga Belorusy", "Họ chiến đấu vì
Tổ quốc". Thậm chí cả bộ phim phiêu lưu như "Mười bảy
khoảnh khắc mùa xuân". Song đây đồng thời là bộ phim về
chiến tranh, được làm một cách tài năng. Và chúng ta càng
chiếu nhiều những bộ phim này bao nhiêu, càng tốt bấy nhiêu.
Phải làm những bộ phim mới. Với công nghệ điện ảnh mới.
Nói chung không nên sao chép cái đã có. Tôi cho rằng ở đây cho
phép các thử nghiệm. Điều quan trong để họ đạt được
đích, để họ kể sự thật.
Với sách giáo khoa cũng thế. Đây là một đề tài riêng, một
lúc nào đó có thể tiếp tục câu chuyện về nó. Tôi nghĩ
thái độ với Chiến tranh Thế giới thứ Hai quả thực được
hình thành bởi sách, ở giai đoạn, khi trẻ bắt đầu đọc.
Về mặt này sứ mệnh của sách giáo khoa, sách lịch sử là
hoàn toàn quan trọng. Hiện nay có nhiều công trình về Chiến
tranh Vệ quốc đã được in. Những công trình này được đổi
mới và bổ sung: xuất hiện các nghiên cứu mới, những chứng
cớ được chứng minh, nảy sinh các đề tài tranh luận.
Song thiết nghĩ, tinh túy của các công trình dạng đó phải
được đưa vào sách giáo khoa, hơn nữa phải tính tới cái mà
tôi và anh vừa nói tới, tính tới khả năng không cho phép
việc đánh tráo các sự kiện hiển nhiên. Bởi trẻ em, bất
kể chúng sống ở đâu, ở Nga hay các nước khác, như trang
giấy trắng sẵn sàng tiếp nhận kiến thức mới. Nếu ngay từ
lúc bé, chúng hấp thụ thông tin không đúng, sau đó rất khó
thay đổi quan điểm. Như chúng ta đều biết là nhiều công dân
Nga đã bị sốc như thế nào sau một số sự kiện, khi họ
được chỉ cho thấy những trang lịch sử nước nhà hoàn toàn
nặng nề, đầy kịch tính, liên can tới hoạt động của một
số nhà lãnh đạo nhà nước Xô Viết.
<em>V.A: Trong nhiều thập kỷ con số thương vong chính thức của
Liên Xô trong chiến tranh được thay đổi nhiều lần. Liệu
thống kê đau buồn này sẽ trở thành chính xác và dứt điểm
một lúc nào đó?</em>
D.M: Đây là một chủ đề khó. Tôi còn nhớ rõ tập cuối của
anh hùng ca điện ảnh "Giải phóng" kết thúc bằng một dòng
chữ chạy – ai tổn thất gì trong thời gian Thế Chiến thứ
Hai. Những con số đáng sợ. Và dòng cuối cùng về những
thiệt hại của Liên Xô: "Số người dân Xô Viết chết là
hơn hai mươi triệu". Tất cả các con số: mười bốn triệu
hay hai mươi triệu hoặc giả hai mươi bảy triệu – đều là
những con số khổng lồ, nằm ngoài sức chịu đựng. Song chúng
ta không thể giản lược hóa tình huống. Chúng ta phải tiến
hành công việc này đến nơi đến chốn.
Đây là công việc gì? Phải xác định chính xác, chúng ta đang
nói về những mất mát nào. Có những tổn thất trực tiếp
trong chiến tranh – đó là những người đã hy sinh ngoài mặt
trận. Có những người chết vì bị thương (cả trong và sau
chiến tranh). Có những người chết trong trại tù binh, chết vì
đói, vì bom, ở nơi chiếm đóng. Tất cả điều này đòi hỏi
một công việc rất chính xác và công phu. Bây giờ tất cả
các kho lưu trữ đã mở công khai, ở đây không còn vấn đề
gì. Công việc tương tự cũng đang được tiến hành dưới sự
chỉ đạo của Tổng Tham mưu, nơi có hẳn một tổ công tác
đặc trách. Tôi hy vọng nó sẽ hoàn thành trọn vẹn công
việc. Song chúng ta phải làm việc đó một cách thận trọng
tối đa.
<em>V.A: Gần đây nhiều người hỏi ngài về vai trò của Stalin
trong chiến thắng. "Izvestia" cũng không bỏ qua cơ hội đó.
Trong ngữ cảnh nào? Đúng là Stalin đã lãnh đạo một đất
nước chiến thắng phát xít. Song điều dó không cho quyền
biến bạo chúa phạm tội ác chống nhân loại thành anh
hùng?</em>
D.M: Có những sự thật hiển nhiên – người chiến thắng
Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại là nhân dân chúng ta, chứ không
phải Stalin và thậm chí không phải các tướng lĩnh với tính
quan trọng của việc họ làm. Đúng thế, vai trò của họ hiển
nhiên rất nghiêm túc, song chiến thắng chiến tranh chính là
nhân dân bằng giá của những nỗ lực phi thường, giá sự
sống của một số lượng người khổng lồ.
Còn về vai trò của Stalin, thì có thể đánh giá nó nhiều cách
khác nhau. Có người cho vai trò của Tổng tư lệnh Tối cao là
tuyệt đối, có người không cho như vậy. Vấn đề không phải
ở đó, mà ở chỗ chúng ta đánh giá bản thân Stalin nói chung
như thế nào. Nếu nói về sự đánh giá cấp nhà nước, về
việc chính quyền chính thức nhà nước đánh giá Stalin như
thế nào trong những năm gần đây, kể từ thời điểm khai sinh
nhà nước Nga mới, thì ở đây có sự đánh giá rõ ràng –
Stalin đã phạm vô vàn tội ác chống nhân loại. Và mặc dù
ông ta làm việc nhiều, mặc dù dưới sự lãnh đạo của ông
ta đất nước đạt được các thành tựu, song tội ác ông ta
phạm chống nhân loại không thể được tha thứ. Đây là
điều thứ nhất.
Điều thứ hai là những người yêu Stalin hay ghét Stalin đều
có quyền bày tỏ quan điểm của mình. Và không có gì đáng
ngạc nhiên việc nhiều cựu chiến binh, những người thuộc
thế hệ những người chiến thắng có thái độ tốt với
Stalin. Tôi cho rằng đó là quyền của họ. Mỗi người có
quyền đánh giá riêng. Song những đánh giá riêng đó không có
quyền ảnh hưởng tới những đánh giá của nhà nước. Và tôi
một lần nữa vừa đưa ra những đánh giá đó.
Đôi khi có cảm giác đề tài này bị khai thác quá tải. Nếu
nói về thái độ về Stalin và một số nhà lãnh đạo khác,
thì ngay những năm 90 có không ít những người sủng bái nhân
vật này, song không ai nói về sự khôi phục chủ nghĩa Stalin.
Song bây giờ người ta rộ lên nói. Đúng thế, các nhân vật
lịch sử có thể trở thành đối tượng ngưỡng mộ, thần
thánh hóa. Đôi khi người làm việc đó là chính thanh niên,
đặc biệt thanh niên Tả khuynh. Song đó suy cho cùng là việc
riêng của họ. Còn hiển nhiên đối với tuyệt đại đa số
con người trên thế giới hình ảnh Stalin là rõ ràng, nó không
gợi nên bất cứ tình cảm ấm áp nào.
Song không bao giờ có thể nói rằng chủ nghĩa Stalin đang trở
lại đời sống hàng ngày của chúng ta, rằng chúng ta khôi
phục lại biểu tượng chế độ cũ, rằng chúng ta chuẩn bị
sử dụng những khẩu hiệu nào đó, và bao nhiêu thứ nữa.
Tất cả những cái đó sẽ không bao giờ có. Điều đó tuyệt
nhiên bị loại bỏ. Và đây, nếu các anh muốn, chính là hệ
tư tưởng nhà nước hiện nay và sự đánh giá của tôi như
Tổng thống Liên bang Nga. Vì thế trong vấn đề này tôi luôn
tách rời đánh giá chính thức của nhà nước khỏi những
đánh giá cá nhân.
<em>V.A: Đmitry Anatolievich, Ngài, như một nhà chính trị, có thể
giải thích như thế nào việc Stalin suốt cả một năm làm ngơ
nhiều cảnh báo về âm mưu xâm lược của nước Đức?</em>
D.M: Anh biết tôi không phải nhà sử học. Mặc dù như bất kỳ
nhà chính trị nào, như bất kỳ người nào đứng ở vị trí
lãnh đạo nhà nước, tôi tất nhiên rất quan tâm tới lịch
sử đất nước.
Tôi không thể tự ý khẳng định tại sao ông ta làm ngơ, mặc
dù về đề tài này người ta đã viết không ít sách và làm
không ít phim. Tôi nghĩ, ông ta đơn giản muốn là không thể
xảy ra nguy cơ đó. Ông ta tin rằng những hiệp ước này nọ
của ông ta sẽ không bị bội ước bởi Arthur Neville Chamberlain
và Édouard Daladier, khi ký hiệp ước Munich Agreement. Song, như
đã biết, họ ký cái họ không có ý định thực hiện. Sir
Winston Leonard Spencer-Churchill từng có câu nổi tiếng về việc
họ kén cá chọn canh giữa một bên là nỗi nhục bội ước
với một bên là chiến tranh, song họ thoạt tiên nhận nỗi
nhục bội ước, và sau đó vẫn là chiến tranh.
Với Stalin cũng thế - cuộc lựa chọn đầy khó khăn. Ông ta
tính trì hoãn ngày xảy ra kết quả nặng nề này. Ở đâu đó,
có thể, ông ta đã tính sai. Song rõ ràng là do hậu quả của
đánh giá sai lầm đó đã buộc phải trả giá. Và cái giá thì
khủng khiếp: đó là sinh mạng của đồng bào chúng ta. Dù sao
chăng nữa, như chúng ta biết, lịch sử không biết giả định
thuyết.
<div class="boxright300"><img src="/files/u1/sub02/230559.jpg" width="350"
height="415" alt="230559.jpg" /><div class="textholder">Venhiamin Sergheevich
Shaposhnhikov, ông ngoại tổng thống Dmitry Medvedev</div></div>
Đây là đề tài rất tinh tế. Tôi nhấn mạnh, đây đã không
phải sự đánh giá Stalin như một cá nhân chịu trách nhiệm
trước nhân dân Nga và lúc đó là Liên Xô, mà là sự đánh giá
Stalin như nhà lãnh đạo thời kỳ đó. Ông ta có những giải
pháp yếu, cũng như có những giải pháp rất mạnh, trong đó có
cả thời kỳ chiến tranh. Không thể bác bỏ điều này được.
Mặt khác, đúng là ai cũng hiểu, để đề phòng chiến tranh
với Hitler nước ta có thể chuẩn bị trước, kỹ lưỡng hơn,
nếu không diễn ra việc thanh trừng các nhà lãnh đạo quân
đội, nếu không nuôi ảo tưởng rằng Hitler không đời nào
tấn công Liên Xô giai đoạn đó.
<em>V.A: Bất cứ cuộc chiến tranh nào suy cho cùng là bài học
khó khăn cho cả người thắng lẫn kẻ thua. Tương lai của
đất nước phụ thuộc nhiều vào việc các nhà chính trị lĩnh
hội bài học đó như thế nào. Cá nhân Ngài, vị Tổng thống
thứ Ba của nước Nga, rút ra những bài học gì từ lịch sử
chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại?</em>
D.M: Bài học quan trọng nhất là ở chỗ chúng ta phải cùng các
nước khác, các thành viên khác của cộng đồng thế giới cố
gắng loại bỏ những nguy cơ như thế. Ý tưởng thuyết phục
kẻ xâm lược, nhà độc tài từ bỏ dã tâm, như một quy
luật, không bao giờ mang lại kết quả tích cực, đặc biệt
khi tên độc tài này đã có đủ sức mạnh và đang say men
hiếu chiến. Vì thế nhiệm vụ của chúng ta hôm nay là xây
dựng một hệ thống an ninh quốc tế ổn định. Nhiệm vụ đó
là gì? Là tiếp xúc thường xuyên với thế giới và xây dựng
những khuôn khổ quốc tế cho việc giải quyết những vấn
đề như thế.
Loài người đã rút ra những bài học đầy thích đáng sau Thế
chiến thứ Hai, và chúng ta có một công cụ quốc tế rất quan
trọng. Ví dụ, tổ chức Liên hợp Quốc. Chúng ta có các tòa
án quốc tế. Chúng ta có nhiều công ước quốc tế nhằm mục
đích trừng phạt tội chống nhân loại gây nên bởi tội phạm
quốc tế.
Song mặt khác, hệ thống an ninh quốc tế hiện nay không hoàn
thiện, điều tôi nhiều lần buộc phải nói đến. Chính vì
thế mới xuất hiện đề nghị của chúng ta xây dựng một
cấu trúc an ninh châu Âu mới – Hiệp ước an ninh châu Âu.
Tính tức thời của nó đã trở nên rõ như ban ngày, mặc dù
nó gây phản ứng khác nhau. Ai đó cho rằng đây là trò bịa
đặt láu lỉnh của những người Nga láu lỉnh nhằm mục đích
làm Mỹ suy yếu, chia rẽ Mỹ và các nước châu Âu, chơi trò
chơi nào đó của mình. Còn tôi đã nhiều lần nói rằng hiệp
ước này theo đuổi những mục đích hoàn toàn khác. Chúng ta
đơn giản phải tìm được một mặt bằng nơi có thể tựu
trung tất cả các vấn đề khác nhau. Chúng ta phải tìm được
phương thức giải quyết mâu thuẫn.
Rõ ràng là nếu chúng ta có những cơ cấu an ninh châu Âu hữu
dụng, thì, có thể, những sự kiện xảy ra tháng Tám 2008 đã
có thể tránh được. Có thể, một tòa án quốc tế nào đó
đã diễn ra giữa các tỉnh của Gruzia muốn tự trị và Gruzia
còn lại. Có thể, các cơ chế quốc tế đã được đưa vào
sử dụng. Tất cả chuyện đó đã không xảy ra. Xảy ra cái
khác, cái đau buồn – người chết, xung đột vũ trang, buộc
phải giải quyết nó.
Vì thế, nhiệm vụ đảm bảo an ninh trên lục địa Âu không
phải trừu tượng và không mang tính xã giao, nó hoàn toàn thực
tế. Tôi nghĩ, những người đi trước chúng ta đã nghĩ về
điều tương tự vào những năm 30, song họ không đủ dũng cảm
thông qua các quyết định thích hợp. Kết quả ai cũng biết –
cuộc chiến tranh khốc liệt, đẫm máu nhất trong lịch sử
loài người. Chính vì thế chúng ta phải xây dựng các cơ chế
quốc tế hiện đại.
Như chúng ta biết, sau chiến tranh, năm 1975, đã xuất hiện
Hiệp ước An ninh và cộng tác Helsinki ở châu Âu. Song thời
gian không dậm chân tại chỗ. Nhiều thời gian đã trôi qua từ
thời đó. Phải làm gì? Phải xây dựng những khung mới, không
bác bỏ cái cũ, vận dụng kinh nghiệm hiện đại.
(Còn tiếp)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5000), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét